Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Bến Nhà Rồng cũ (nay là Bảo tàng Hồ Chí Minh) nơi Hồ Chí Minh xuất phát đi nước ngoài

Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (ngày 05 tháng 6 năm 1911) là ngày kỷ niệm hàng năm tại Việt Nam ghi nhận sự kiện Hồ Chí Minh lúc đó tên là Nguyễn Tất Thành rời bến Nhà Rồng trên con tàu Đô đốc Latouche-Tréville lên đường sang Pháp với tên gọi Văn Ba hay biệt danh anh Ba[1][2] để học hỏi những tinh hoa và tiến bộ từ các nước phương Tây cho việc thực hiện công cuộc giải phóng Việt Nam khỏi ách thuộc địa của Thực dân Pháp[3][4]. Tại Việt Nam, ngày 05 tháng 6 hàng năm được tôn vinh là dịp lớn cùng với nhiều hoạt động đa dạng, phong phú nhằm kỷ niệm dịp này, đặc biệt là các hoạt động được tổ chức rầm rộ trong năm 2011, là năm kỷ niệm tròn 100 năm sự kiện diễn ra[5][6].

Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Pháp thuộcHồ Chí Minh

Ở giai đoạn này, Việt Nam nằm dưới ách thống trị của Chính quyền thực dân Pháp, nhiều cuộc khởi nghĩa, nổi dậy đã diễn ra nhưng thất bại. Nhiều xu hướng cải cách, đổi mới được giấy lên nhưng cũng chưa đạt kết quả khả quan[7]. Trong thời gian này, có nhiều lý thuyết, nhiều chủ nghĩa, nhiều con đương phương pháp để đấu tranh bắt đầu biết đến ở Việt Nam. Thời điểm này cũng có nhiều người Việt Nam đi ra nước ngoài theo nhiều diện khác nhau.

Từ việc tìm hiểu, nghiên cứu những bài học lịch sử và khảo nghiệm thực tiễn, Nguyễn Tất Thành thấy rằng mọi cách thức tiến hành ở trong nước, hay đi ra nước ngoài, sang Trung Quốc, hay Nhật Bản (phong trào Đông Du) đều không đạt kết quả khả quan. Những con đường mà các bậc sĩ phu đã đi trước đều bị kết thúc bằng những thất bại trong đau khổ, do đó ông thấy rằng cần nghiên cứu, tìm tòi một con đường khác, đi ra nước ngoài nhưng theo một hướng khác hơn mấy hướng trên[8].

Theo Hồ Chí Minh, ông ra đi vì muốn "Tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho Tổ quốc tôi, đấy là tất cả những điều tôi muốn, đấy là tất cả những điều tôi hiểu"[7]. Sau này khi trả lời phỏng vấn, Hồ Chí Minh cho biết:

Vào trạc tuổi mười ba, lần đầu tiên tôi được nghe những từ Tự do-Bình đẵng-Bác ái. Đối với chúng tôi, người da trắng nào cũng là người Pháp. Người Pháp đã nói thế và từ thuở ấy, tôi muốn làm quen với nền văn minh Pháp, muốn tìm xem những gì ẩn giấu đằng sau những từ ấy

—Hồ Chí Minh[8]

Việc Hồ Chí Minh chọn Sài Gòn là nơi để đi nước ngoài sau này được lý giải là do lúc bấy giờ Sài Gòn là cửa ngõ của xứ Nam Kỳ có những công ty tàu biển lớn chạy đường Pháp - Đông Dương rất thuận lợi cho việc sang Pháp. Đây cũng là nơi tự do hơn các xứ khác ở Việt Nam trong việc đi lại, tìm kiếm công ăn việc làm, dễ kiếm manh mối xuất ngoại. Sài Gòn, nơi ông dừng chân trong thời gian ngắn nhất nhưng lại có vai trò quyết định đối với sự lựa chọn con đường cứu nước do được tiếp xúc với nhiều luồng thông tin đa dạng[9].

Lịch trình[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tháng 9 năm 1909, Nguyễn Tất Thành được cha gửi đến Quy Nhơn để học thêm tiếng Pháp với thầy giáo Phạm Ngọc Thọ dạy tại Trường tiểu học Pháp - bản xứ Quy Nhơn theo chương trình lớp cao đẳng.
  • Vào một ngày trong tháng 8 năm 1910, Nguyễn Tất Thành rời Quy Nhơn, đi vào Sài Gòn. Từ nửa sau tháng 9 năm 1910 đến trước tháng 2 năm 1911, Nguyễn Tất Thành dạy học ở Trường Dục Thanh thuộc tỉnh Phan Thiết.
  • Có một mẫu chuyện về Hồ Chí Minh do Trần Dân Tiên (được nhiều học giả cho là một bút danh của chính Hồ Chí Minh) thuật lại[10] về Hồ Chí Minh liên quan đến việc Nguyễn Tất Thành bàn với một người bạn thân về chuyện ông muốn đi nước ngoài và rủ rê anh này đi theo. Nội dung câu chuyện được kể lại như sau: [8]:
- Nguyễn Tất Thành: Tôi muốn đi ra ngoài, xem nước Pháp và các nước khác. Sau khi xem xét họ làm như thế nào, tôi sẽ trở về giúp đồng bào chúng ta. Nhưng nếu đi một mình, thật ra cũng có điều mạo hiểm, ví như khi đau ốm... Anh muốn đi với tôi không?
- Anh bạn: Nhưng lấy đâu ra tiền mà đi??,
- Nguyễn Tất Thành (vừa nói vừa giơ hai bàn tay): Đây, tiền đây! Chúng ta sẽ làm việc. Chúng ta sẽ làm bất cứ việc gì để sống và để đi, anh cùng đi với tôi chứ?.
Anh bạn đó nhận lời nhưng sau này không tham gia chuyến đi[11].
Mô hình tàu buôn Đô đốc Latouche-Tréville nơi Nguyễn Tất Thành đi Pháp
  • Ngày 2 tháng 6 năm 1911, Nguyễn Tất Thành xin làm việc ở tàu Đô đốc Latouche-Tréville của hãng vận tải Hợp nhất (Compagnie des Chargeurs réunis), thường được gọi nôm na là hãng Nǎm Sao đang chuẩn bị rời Cảng Sài Gòn đi Mác Xây, Pháp. Lúc tàu này cập cảng Sài Gòn. Ông xuống tàu và gặp viên thuyền trưởng tên là: Lui E-du-a Mai-sen. Ông thuyền trưởng hỏi rằng Anh có thể làm được việc gì? ông trả lời: Tôi có thể làm bất cứ công việc gì. Sau đó Viên thuyền trưởng nhận Hồ Chí Minh làm phụ bếp[11][12].
  • Ngày 3 tháng 6 năm 1911, Nguyễn Tất Thành bắt đầu làm việc ở tàu Đô đốc Latouche-Tréville, nhận thẻ nhân viên của tàu với tên mới là Văn Ba. Lúc này trên tàu cũng có một người thủy thủ Việt Nam làm việc có tên gọi là Nguyễn Văn Ba. Lương của Hồ Chí Minh được lãnh là Lương là 50 phơ-răng Pháp, trong khi những người bồi bàn Pháp làm việc rất nhàn nhã lãnh lương gấp 3 lần lương của ông.[11]

Cuối cùng, vào buổi trưa ngày 5 tháng 6 năm 1911, từ Bến Nhà Rồng, Hồ Chí Minh trong công việc là người phụ bếp chính thức lên đường sang Pháp trên chiếc tàu buôn Đô đốc Latouche-Tréville với hai bàn tay trắng và khát vọng cháy bỏng tìm “tự do cho đồng bào tôi, độc lập cho tổ quốc tôi" và ông đã đã chấp nhận làm bồi tàu lênh đênh trên sóng nước “để đi hỏi khắp bóng cờ Châu Mỹ, Châu Phi những đất tự do, những trời nô lệ"[13].

Tàu Đô đốc Latouche Tréville đã rời bến sông Sài Gòn với 72 thủy thủ trên tàu. Trong chuyến hành trình đó, tàu đi qua các nước như Singapore, Colombo thuộc Sri Lanka, Djibouti, Port SaidMarseille. Đến ngày 15 tháng 7 năm 1911, tàu này đến Le Havre, cảng chính ở miền Bắc nước Pháp và lần đầu tiên ông đặt chân lên nước Pháp[11].

Vào tháng 9, ông đã viết thư đến Tổng thống Pháp, xin được nhập học vào Trường Thuộc địa (École Coloniale), trường chuyên đào tạo các nhân viên hành chánh cho chính quyền thực dân, với hy vọng "giúp ích cho Pháp". Thư yêu cầu của ông bị từ chối và được chuyển đến Khâm sứ Trung Kỳ ở Huế.[14]

Lễ Kỷ niệm[sửa | sửa mã nguồn]

Thuyết minh, giới thiệu về hành trình của Hồ Chí Minh

Việc tổ chức kỹ niệm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước được diễn ra rộng rãi trên phạm vi cả nước Việt Nam nhưng những hoạt động chính lại diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh vì đây là địa phương diễn ra sự kiện lịch sử này. Tới dự lễ có lãnh đạo của Thành phố, các vị lão thành cách mạng, các bà mẹ Việt Nam anh hùng, các cựu chiến binh, chức sắc tôn giáo, các thành phần dân tộc, một số đại diện Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh....[6][15][16]

Các hoạt động kỉ niệm diễn ra tại tại bến cảng Nhà Rồng, Bảo tàng Hồ Chí Minh....[5] với nhiều hoạt động phong phú và đa dạng, như mít tinh[17], múa hát, họp mặt truyền thống, hội thảo[9][18], tiến hành dâng hương, dâng hoa tại bảo tàng, báo công, tham quan các triển lãm, trưng bày hiện vật, hình ảnh[15].... có nhiều hoạt động dành cho thiếu nhi cũng được tổ chức trong ngày hôm nay nhằm giúp đối tượng này hiểu thêm về cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh[19] đồng thời là dịp để cho mỗi đoàn viên, thanh niên ôn lại lịch sử, nhớ về hành trình ra đi tìm đường cứu nước của ông, nhìn nhận đánh giá sâu hơn về tầm vóc, ý nghĩa to lớn của một sự kiện lịch sử và ảnh hưởng của nó đối với phong trào cách mạng thế giới[6].

Nhận định[sửa | sửa mã nguồn]

Các báo đài trong nước cho rằng, cuộc hành trình của Hồ Chí Minh là một bước ngoặc lớn của cách mạng, làm cho chủ nghĩa yêu nước vươn lên tầm thời đại, mà sau này là biểu tượng trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, trong cuộc tái thiết và phát triển đất nước theo con đường đi lên xã hội chủ nghĩa[20].

Nhận định về sự kiện này, ông Lê Thanh Hải cho rằng:

Cuộc hành trình tìm đường cứu nước của Bác Hồ đã tạo nên những bước ngoặc lớn trong cách mạng Việt Nam, đã làm thay đổi hướng phát triển của lịch sử và thay đổi số phận của cả dân tộc Việt Nam trong thế kỷ 20

Lê Thanh Hải[5]

Học giả William J. Duiker trong quyển tiểu sử Ho Chi Minh: A Life cho rằng những người viết ca ngợi Hồ Chí Minh đã làm lớn chuyện vài ba lời nói của Hồ Chí Minh về việc ra đi "tìm đường cứu nước" nhưng với thói quen phóng đại các sự kiện trong đời mình của Hồ Chí Minh, người ta nên hoài nghi đến những lời nói đó. Dù sao đi nữa, Duiker cho rằng khi rời Sài Gòn năm 1911, ông chắc chắn đã có đầy lòng yêu nước và biết rõ những việc bất công của chính quyền thực dân đối với đồng bào mình.[21]

Trong Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà thơ Chế Lan Viên có bài thơ: Người đi tìm hình của nước, mô tả việc Hồ Chí Minh lên tàu đi nước ngoài như[22]:

Cho tôi làm sóng dưới con tàu đưa tiễn Bác
Khi bờ bãi dần lui làng xóm khuất
Bốn phía nhìn không một bóng hàng tre
Đêm xa nước đầu tiên, ai nỡ ngủ
Sóng vỗ dưới thân tàu đâu phải sóng quê hương
Trời từ đây chẳng xanh màu xứ sở

Trong âm nhạc, để ghi nhận sự kiện này, nhạc sĩ Phạm Minh Tuấn có sáng tác bài hát: Dấu chân phía trước trong đó với những câu hát mô tả như:

Khi tôi còn là hạt bụi
Người đã lên tàu đi xa
Khi quê hương còn chìm nổi.
Người đã lên tàu đi xa.
Khi tôi còn là hạt bụi.
Người đã lên tàu đi xa.
Khi bến Nhà Rồng đầy nước mắt
Bước chân Bác đặt chốn này.

Nhạc sĩ Cao Việt Bách cũng sáng tác bài hát có tên: Tiếng hát từ thành phố mang tên người trong đó đoạn đầu có mô tả về sự kiện này.

Từ thành phố này người đã ra đi
Bao năm ước đón bác trở về

Nhạc sĩ Thuận Yến có sáng tác bài Miền Trung nhớ bác trong đó có nêu về chi tiết Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước[23]:

Đường Miền Trung non xanh nước biếc
Xin hỏi đường nào Bác đã qua đây
Khi Bác tìm đường cứu nước ai hay
Trời Bình Khê xanh trong bát ngát
Lưu luyến một chiều Bác đến thăm Cha
Chia sẻ ngọt lành trước lúc đi xa
Biển Phan Thiết đêm đêm sóng hát
Khúc tiễn đưa Bác đến bến Nhà Rồng
Biển muôn đời hát mãi nỗi nhớ mong

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước trên tàu Đô đốc Latouche Tréville, nhưng chiếc nào? Học giả An Chi giải đáp”. Petrotimes.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  2. ^ Báo Lao Động. “Bến Nhà Rồng - nhớ “Người đi tìm hình của nước” | Báo Lao Động Điện Tử - Tin tức online 24h”. Laodong.com.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  3. ^ Hồ Chí Minh Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, năm 1995, tập1, trang 477, trích bài phỏng vấn Hồ Chí Minh của nhà báo Liên Xô Ôxip Manđenxtam: "Khi tôi độ mười ba tuổi, lần đầu tiên tôi được nghe ba chữ Pháp: Tự do, Bình đẳng, Bác ái. Đối với chúng tôi, người da trắng nào cũng là người Pháp. Người Pháp đã nói thế... Trong những trường học cho người bản xứ, bọn Pháp dạy người ta như con vẹt.Chúng giấu không cho người nước tôi xem sách báo. Không phải chỉ sách của các nhà văn mới, mà cả Rútô và Môngtexkiơ cũng bị cấm. Vậy thì làm thế nào bây giờ? Tôi quyết định tìm cách đi ra nước ngoài."
  4. ^ “Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước và bước ngoặt của cách mạng Việt Nam | Điện Biên Phủ Online”. Baodienbienphu.info.vn. 28 tháng 4 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  5. ^ a ă â “Kỷ niệm 100 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước”. VnExpress. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  6. ^ a ă â “Kỷ niệm 100 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 -5/6/2011). | Sở Văn hóa Thể thao Du lịch”. Langson.gov.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  7. ^ a ă “Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước và bước ngoặt của Cách mạng Việt Nam”. Congannghean.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  8. ^ a ă â “Con đường Bác Hồ ra đi cứu nước”. BaoBinhDinh. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  9. ^ a ă “Hội thảo về hành trình tìm đường cứu nước của Hồ Chủ tịch”. VnExpress. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  10. ^ William J. Duiker (2000). “Ho Chi Minh: A Life”. Hyperion. tr. 44. 
  11. ^ a ă â b “SGGP Online- Từ Sài Gòn, Bác ra đi tìm đường cứu nước”. Sggp.org.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  12. ^ Báo Lao Động. “Tìm lại cầu tàu nơi Bác Hồ rời cảng Sài Gòn”. Laodong.com.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  13. ^ “Kỷ niệm 101 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (05-6-1911/05-6-2012), Tin tức, Đoàn - Hội Sinh viên, Đại Học Lạc Hồng”. Doanhoi.lhu.edu.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  14. ^ Sophie Quinn-Judge (2002). “Ho Chi Minh: The Missing Years”. University of California Press. tr. 24. 
  15. ^ a ă “Kỷ niệm 101 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước | Thanh Niên Online”. Thanhnien.com.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  16. ^ “Chính trị - Xã hội”. Tuoitre.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  17. ^ “Kỷ niệm 101 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước | ĐÀI TIẾNG NÓI VIỆT NAM”. VOV.VN. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  18. ^ 30 Tháng Ba 2012 1:40:00 CH. “Kỷ niệm 101 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (05/6/1911 - 05/6/2012): Kiên đỊnh con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ mới - Tin tức sự kiện”. Quan12.hochiminhcity.gov.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  19. ^ “Kỷ niệm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước”. VnExpress. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  20. ^ Thứ Ba, 05/06/2012 10:53. Thành phố Hồ Chí Minh-ky-niem-101-nam-ngay-bac-ho-ra-di-tim-duong-cuu-nuoc.htm “[[Thành phố Hồ Chí Minh]] kỷ niệm 101 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước | Thời sự trong nước | Người Lao Động Online”. Nld.com.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013.  Tựa đề URL chứa liên kết wiki (trợ giúp)
  21. ^ William J. Duiker (2000). Ho Chi Minh: A Life. Hyperion. tr. 45. 
  22. ^ “Người đi tìm hình của nước - Quân đội nhân dân - Sự kiện và nhân chứng”. Qdnd.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
  23. ^ “Miền Trung nhớ Bác — Tỉnh Đoàn Đồng Nai”. Doantncshcm.dongnai.gov.vn. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2013. 
Chủ đề Hồ Chí Minh