Ba Bình

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Thực thể địa lí tranh chấp
Đảo Ba Bình
Spratly Islands-Vietnamese.PNG
Quần đảo Trường Sa
Vị trí của đảo Ba Bình
Vị trí của đảo Ba Bình
đảo
Ba Bình
Địa lý
Vị trí Biển Đông
Tọa độ 10°22′32″B 114°22′5″Đ / 10,37556°B 114,36806°Đ / 10.37556; 114.36806 (đảo Ba Bình)Tọa độ: 10°22′32″B 114°22′5″Đ / 10,37556°B 114,36806°Đ / 10.37556; 114.36806 (đảo Ba Bình)
Diện tích 0,4896 km2 hoặc 0,443 km2
Chiều dài 1.360 mét (4.460 ft)
Chiều rộng 350 mét (1.150 ft)
Quốc gia quản lý  Đài Loan
Tranh chấp giữa
Quốc gia  Đài Loan

Quốc gia

 Philippines

Quốc gia

 Trung Quốc

Quốc gia

 Việt Nam
Dân cư
Dân số khoảng 100 nhân viên Cục Tuần phòng Bờ biển[1]

Ba Bình là một đảo san hô thuộc cụm Nam Yết của quần đảo Trường Sa. Đảo này nằm cách đảo Sơn Ca 6,2 hải lí (11,5 km) về phía tây và cách đảo Nam Yết khoảng 11 hải lí (20,4 km) về phía đông bắc.[2] Đây là đảo có diện tích lớn nhất Trường Sa.

Đảo Ba Bình là đối tượng tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, PhilippinesTrung Quốc. Hiện Đài Loan đang kiểm soát đảo này.

Tổng quát[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà sử học Nguyễn Nhã là người đặt tên Việt cho đảo này, lấy cảm hứng từ đoạn trích trong các tài liệu cổ như sách "Việt sử cương giám khảo lược":

Bãi cát dăng từ phía đông mà sang phía nam, chỗ nổi lên chỗ chìm xuống, không biết mấy nghìn dặm. Ở trong có vụng sâu, thuyền có thể đậu được. Trên bãi có nước ngọt. Chim biển có nhiều giống không biết tên. Có một cái miếu cổ, lợp ngói, biển ngạch khắc mấy chữ "Vạn lí ba bình", không biết dựng từ đời nào.

Nguyễn ThôngViệt sử cương giám khảo lược, quyển 4, 1877
Có nhiều giai thoại liên quan đến tên quốc tế của Ba Bình. Học giả Vương Hồng Sển từng kể rằng trong hai tuần ở Đà Lạt với Jean Decoux, một vị chuyên gia Pháp đã trả lời thắc mắc của ông về lí do đặt tên đảo là Itu Aba như sau: "Khi trước lựa tên đặt theo mật hiệu, có một thằng Tây nhè lựa danh từ trớ trêu "Chị Tư Chị Ba" là tên của hai người bồi của nó và vì nó đọc giọng Pháp Itu Aba mà thành danh luôn từ thuở."[4][Ghi chú 1] Nguồn khác lại cho rằng tên Itu Aba xuất phát từ tiếng Mã Lai, nghĩa là "cái đó là gì?".[5]
  • Đặc điểm: theo Niên giám Đài Loan (1993) thì đảo này dài 1360 m, rộng 350 m, cao 3,8 m và có diện tích là 0,4896 km2, trong khi nguồn tài liệu khác cho rằng đảo này chỉ cao hơn 2 m và có diện tích 0,443 km2.[6][7] Chu vi của đảo là 2,8 km.[cần dẫn nguồn]
  • Môi trường: có nhiều nước ngọt, đất đai màu mỡ nên có nhiều loại cây như chuối, đu đủ, dừa.[7]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm về nội dung này tại Lịch sử tranh chấp quần đảo Trường Sa.

Ngày 21 tháng 12 năm 1933, thống đốc Nam Kỳ J. Krautheimer kí Nghị định số 4702-CP sáp nhập một số đảo chính và các đảo phụ thuộc trong quần đảo Trường Sa, trong đó có đảo Ba Bình, vào địa phận tỉnh Bà Rịa.[8] Pháp cũng thiết lập tại đây một trạm khí tượng mang số hiệu 48.919 do Tổ chức Khí tượng Quốc tế (tiền thân của Tổ chức Khí tượng Thế giới) cấp phát.

Trong thời kì Chiến tranh thế giới thứ hai, quân đội Nhật Bản chiếm đảo làm căn cứ tàu ngầm[9] và đặt dưới sự kiểm soát của bộ chỉ huy đóng tại Cao Hùng thuộc Đài Loan (thuộc địa của Đế quốc Nhật Bản). Tuy nhiên, Nhật Bản đã kí Hiệp ước San Francisco và chấp nhận từ bỏ mọi quyền đối với quần đảo Trường Sa (và Hoàng Sa) vào năm 1951.[Ghi chú 2]

Tháng 10 năm 1946, Pháp cho tàu chiến Chevreud đến đảo Trường Sa và Ba Bình, đồng thời dựng một mốc đánh dấu bằng đá tại đây.[9] Đến ngày 12 tháng 12 năm 1946, lợi dụng danh nghĩa giải giáp tàn quân Nhật, Trung Hoa Dân Quốc cho tàu chiến Thái Bình đem quân đổ bộ lên đảo Ba Bình. Sau đó, do thất bại trong cuộc nội chiến nên Trung Hoa Dân Quốc phải tháo chạy ra đảo Đài Loan đồng thời rút quân khỏi đảo Ba Bình vào năm 1950.

Năm 1947, Tomás Cloma cùng những người khác "khám phá" ra nhiều đảo không người thuộc biển Đông. Vì là một doanh nhân nên ông từng xem xét xây dựng nhà máy sản xuất nước đá và đồ hộp trên đảo Ba Bình. Ngày 15 tháng 5 năm 1956, Cloma ra văn bản tuyên bố quyền sở hữu đối với 33 "đảo" (có nơi ghi 53) nằm rải rác trên một vùng biển rộng 64.976 hải lí vuông.[10][11] Biết được việc này, Đài Loan điều tàu đến Ba Bình. Thời điểm quân đội Đài Loan thực sự tái chiếm đảo Ba Bình chưa rõ ràng, bởi có rất nhiều thông tin khác nhau về thời điểm Đài Loan điều tàu đến đảo Ba Bình vào năm 1956 (ngày 20 tháng 5, tháng 7[10], tháng 9 hoặc tháng 10[12]) và có nguồn tài liệu cho rằng từ năm 1971 thì Đài Loan mới thực sự đồn trú lâu dài trên đảo.[13][Ghi chú 3]

Ngày nay, đảo Ba Bình là một "pháo đài" với nhiều công sự phòng thủ kiên cố và có một đường băng cho phép máy bay vận tải C-130 Hercules lên xuống.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Chuyện đặt tên này không có thật vì tài liệu hàng hải của chính nước Pháp từ thế kỉ 19 đã nhắc đến tên gọi "Itu Aba". (Service hydrographique 1868, tr. 409)
  2. ^ Trung Hoa Dân Quốc không dự hội nghị San Francisco.
  3. ^ Năm 1971, tàu của Philippines cố gắng cập vào đảo Ba Bình và bị Đài Loan đáp trả. Tổng thống Philippines khi này là Ferdinand Marcos đã lên tiếng phản đối, và Philippines cũng gửi văn bản tới Đài Bắc để phản ứng lại hành động của Đài Loan (Dzurek 1996, tr. 19).

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ 江明晏 (1 tháng 2 năm 2013). “太平島行動通信啟用” (bằng tiếng Trung). 中央通訊社. Bản gốc lưu trữ ngày 8 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 12 tháng 2 năm 2012. 
  2. ^ Cục Chính trị 2011
  3. ^ Yamamoto 2009, tr. 231
  4. ^ Vương 1992, tr. 339
  5. ^ “Itu Aba Island” (bằng tiếng Anh). National Tsing Hua University. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2012. 
  6. ^ National Geospatial-Intelligence Agency 2011, tr. 9
  7. ^ a ă “太平島背後的關鍵問題” (bằng tiếng Trung). 世界新聞報. 19 tháng 1 năm 2006. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2012.  Lưu trữ bởi WebCite® vào ngày 24 tháng 11 năm 2012 tại đây.
  8. ^ “Quần đảo Trường Sa thuộc tỉnh Bà Rịa (1933)”. Trang thông tin điện tử về Biên giới lãnh thổ. 25 tháng 10 năm 2009. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2012. 
  9. ^ a ă Dzurek 1996, tr. 10
  10. ^ a ă Severino 2010, tr. 67
  11. ^ Dzurek 1996, tr. 16
  12. ^ Nguyễn, Nhã (31 tháng 1 năm 2008). “Đài Loan thừa gió bẻ măng, chiếm đảo Ba Bình”. Tuổi trẻ online. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2012. 
  13. ^ Dzurek 1996, tr. 16, dẫn lại Heinzig (1976), tr. 35-36, 42.

Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]

  • Cục Chính trị (2011), Những điều cần biết về hai quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa và khu vực thềm lục địa phía nam (DK1), Cục Chính trị, Bộ Tư lệnh Hải quân (Việt Nam) 
  • Dzurek, Daniel J. (1996), The Spratly Islands Dispute: Who's on First?, Maritime Briefings 2, University of Durham, International Boundaries Research Unit, ISBN 978-1897643235  (tiếng Anh)
  • Sailing Directions 161 (Enroute) - South China Sea and the Gulf of Thailand (ấn bản 13), Bethesda, Maryland: National Geospatial-Intelligence Agency, 2011  (tiếng Anh)
  • Service hydrographique (1868), Annales hydrographiques: Recueil d'avis, instructions, documents et mémoires relatifs à l'hydrographie et à la navigation 31, Service hydrographique (France)  (tiếng Pháp)
  • Severino, Rodolfo C (2010), Where in the World is the Philippines? Debating Its National Territory, Institiute of South East Asian Studies, ISBN 978-981-4311-71-7  (tiếng Anh)
  • Vương, Hồng Sển (1992), “18 - Những việc gì xảy ra từ năm 1939 đến năm 1943”, Hơn nửa đời hư, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh 
  • 山本, 信人 [Yamamoto, Nobuto] (2009), 東南アジアからの問いかけ, 慶應義塾大学出版会, ISBN 978-4766416558  (tiếng Nhật)
Tham khảo chung
Nguyễn, Nhã (2002), Quá trình xác lập chủ quyền của Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa (luận án tiến sĩ), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) 

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Ảnh vệ tinh của bãi san hô Tizard do NASA chụp
đảo Ba Bình
bãi Bàn Than
đảo Sơn Ca
đá Núi Thị
đá Én Đất
đảo Nam Yết
đá Lạc
đá Ga Ven
Đảo Ba Bình và các thực thể địa lí phụ cận (nguồn: NASA).
Tài liệu hàng hải quốc tế gọi toàn thể rạn san hô vòng dạng hở này là
bãi san hô Tizard (Tizard Bank).

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]