Các quốc gia không giáp biển

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Các quốc gia không giáp biển theo The World Factbook. Màu đỏ chỉ quốc gia bị cô lập với biển bởi các quốc gia cũng không giáp biển (Các quốc gia không giáp biển "kép")

Một quốc gia được xem là không giáp biển khi không có phần lãnh thổ trực tiếp giáp biển [1][2][3][4]. Tính đến thời điểm 2011, trên thế giới có tổng cộng 46 quốc gia không giáp biển. Gần như trên tất cả các lục địa có nhiều hơn một quốc gia, chỉ duy nhất lục địa Bắc Mỹchâu Đại Dương là không có quốc gia không giáp biển.

Lịch sử và tầm quan trọng[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí không giáp biển đã đem lại bất lợi cho các quốc gia trong việc tiếp cận giao thương bằng đường biển với thế giới, từ đó kìm hãm sự phát triển kinh tế quốc gia. Vì tầm quan trọng của giao thương đường biển, nhiều quốc gia đã nỗ lực để tìm nhiều biện pháp khác nhau để duy trì hoặc khai thông đường ra biển:

Đánh mất sự tiếp cận với biển thường là một bất hạnh lớn cho quốc gia:

Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển hiện nay cho các quốc gia không giáp biển có quyền tiếp cận biển mà không phải trả thuế lưu thông thông qua quốc gia quá cảnh. Liên hiệp quốc có chương trình hỗ trợ các quốc gia đang phát triển không tiếp giáp biển[5] và người chịu trách nhiệm hiện tại của chương trình này là Anwarul Karim Chowdhury.

Một số quốc gia có thể có đường bờ biển dài, nhưng phần lớn trong số đó khó hay không có nhiều lợi ích trong giao thông và thương mại. Chẳng hạn, trong lịch sử sơ kỳ của mình, các hải cảng duy nhất của Nga nằm ven Bắc Băng Dương và chúng bị đóng băng trong phần lớn thời gian của năm. Giành quyền kiểm soát các hải cảng vùng nước ấm là động cơ thúc đẩy chính để Nga mở rộng về phía biển Baltic, biển ĐenThái Bình Dương. Ngược lại, một vài quốc gia không giáp biển lại có thể nối thông ra biển nhờ các con sông lớn thuận tiện cho giao thông thủy. Chẳng hạn, Paraguay (và Bolivia ở mức độ nhỏ hơn) có đường thông ra biển nhờ các sông ParaguayParana.

Một vài quốc gia có đường bờ biển trên các biển nội địa, chẳng hạn biển Caspibiển Aral. Do các biển này đôi khi được coi là các hồ lớn và do chúng không cho phép tiếp cận thương mại bằng đường biển nên các quốc gia như Kazakhstan vẫn được coi là không giáp biển. (Tuy nhiên, biển Caspi nối với biển Đen thông qua kênh Volga-Đông nối hai sông VolgaĐông).

Danh sách các quốc gia không giáp biển[sửa | sửa mã nguồn]

Quốc gia Diện tích (km²) Dân số
 Afghanistan 647,500 29,117,000
 Andorra 468 84,082
 Armenia 29,743 3,254,300
 Áo 83,871 8,396,760
 Azerbaijan [a] 86,600 8,997,400
 Belarus 207,600 9,484,300
 Bhutan 38,394 691,141
 Bolivia 1,098,581 10,907,778
 Botswana 582,000 1,990,876
 Burkina Faso 274,222 15,746,232
 Burundi 27,834 8,988,091
 Cộng hòa Trung Phi 622,984 4,422,000
 Chad 1,284,000 10,329,208
 Cộng hòa Séc 78,867 10 674 947
 Ethiopia 1,104,300 85,237,338
 Hungary 93,028 10,005,000
 Kazakhstan[a][b] 2,724,900 16,372,000
 Kosovo[c] 10,908 1,804,838
 Kyrgyzstan 199,951 5,482,000
 Lào 236,800 6,320,000
 Lesotho[d] 30,355 2,067,000
 Liechtenstein 160 35,789
 Luxembourg 2,586 502,202
 Cộng hòa Macedonia 25,713 2,114,550
 Malawi 118,484 15,028,757
 Mali 1,240,192 14,517,176
 Moldova 33,846 3,567,500
 Mông Cổ 1,564,100 2,736,800
 Nagorno-Karabakh

[c]

11,458 138,000
 Nepal 147,181 29,331,000
 Niger 1,267,000 15,306,252
 Paraguay 406,752 6,349,000
 Rwanda 26,338 10,746,311
 San Marino[d] 61 31,716
 Serbia 88,361 7,306,677
 Slovakia 49,035 5,429,763
 Nam Ossetia[c] 3,900 72,000
 Nam Sudan 619,745 8,260,490
 Swaziland 17,364 1,185,000
 Thụy Sĩ 41,284 7,785,600
 Tajikistan 143,100 7,349,145
 Transnistria[c] 4,163 537,000
 Turkmenistan[a] 488,100 5,110,000
 Uganda 241,038 32,369,558
 Uzbekistan[b] 447,400 27,606,007
 Thành Vatican[d] 0.44 826
 Zambia 752,612 12,935,000
 Zimbabwe 390,757 12,521,000
Tổng 16,963,624 470,639,181
Tỷ lệ phần trăm của thế giới 11.4% 6.9%
a Giáp với biển Caspi
b Giáp với biển Aral
c Còn tranh cãi với sự công nhận của một số quốc gia
d Hoàn toàn nằm bên trong một quốc gia

Các quốc gia này có thể được nhóm theo các nhóm cận kề theo khu vực như sau (có biên giới giáp với cả quốc gia có giáp biển và quốc gia không giáp biển):

Một vài quốc gia là không giáp biển dạng 'đơn lẻ' (chúng có biên giới với các quốc gia khác mà tất cả quốc gia đó đều giáp biển):

Vào thời điểm năm 2009, nếu Armenia, AzerbaijanNam Ossetia được coi là thuộc châu Âu thì châu Âu có nhiều quốc gia không giáp biển nhất, với số lượng là 18. Kazakhstan đôi khi cũng được coi là quốc gia liên châu lục, vì thế nếu nó được tính là thuộc châu Âu thì số lượng các quốc gia không giáp biển tại châu lục này là 19. Nếu bốn quốc gia này được tính là thuộc châu Á thì châu Phi cùng châu Âu là các châu lục có nhiều quốc gia không giáp biển nhất, với số lượng đều là 15. Phụ thuộc vào quan điểm xem xét bốn quốc gia kể trên, châu Á có 9 tới 13 quốc gia không giáp biển, trong khi Nam Mỹ chỉ có 2. Bắc Mỹchâu Đại Dương là các lục địa duy nhất không có quốc gia nào không giáp biển. Châu Đại Dương cũng đáng chú ý vì là châu lục trong đó các quốc gia gần như không có biên giới đường bộ.

Chia theo châu lục, các quốc gia không giáp biển có thể được nhóm thành:

Các quốc gia không giáp biển "kép"[sửa | sửa mã nguồn]

Một quốc gia không giáp biển được bao quanh bằng các quốc gia không giáp biển khác có thể được gọi là quốc gia "không giáp biển kép". Người dân từ quốc gia như vậy phải vượt qua ít nhất là hai đường biên giới quốc gia để ra tới bờ biển.

Hiện tại, có 2 quốc gia như vậy trên thế giới:

Uzbekistan có đường biên giới với TurkmenistanKazakhstan tuy là các quốc gia không giáp biển nhưng từ biển Caspi thì tàu thủy có thể đi tới biển Azov qua kênh Volga-Đông và vì thế mà có thể tới biển ĐenĐịa Trung Hải cũng như các đại dương.

Không có quốc gia nào là quốc gia không giáp biển "kép" từ thống nhất Đức năm 1871 cho tới khi kết thúc Thế chiến I. Điều này là do khi đó Uzbekistan là một phần của đế quốc Nga trong khi Liechtenstein có biên giới với đế quốc Áo-Hung, là quốc gia có đường bờ biển với biển Adriatic cho tới tận năm 1918. Điều tương tự cũng diễn ra từ năm 1938 cho tới khi kết thúc Thế chiến II do Đức quốc xã đã sáp nhập cả Áo còn Uzbekistan thuộc Liên Xô.

Được bao quanh bởi một quốc gia[sửa | sửa mã nguồn]

Chỉ có ba quốc gia trên thế giới được bao quanh bởi một quốc gia – nó nằm hoàn toàn trong lãnh thổ của một quốc gia. Những quốc gia như vậy được gọi là một vùng đất.

Ba quốc gia đó là:

Các quốc gia gần như không giáp biển[sửa | sửa mã nguồn]

Các quốc gia sau đây gần như không giáp biển vì đường bờ biển tương đối ngắn:

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Definition of landlocked”. Merriam-Webster Online Dictionary. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2007. 
  2. ^ “Landlocked”. Webster's 1913 Dictionary. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2007. 
  3. ^ “Landlocked definition”. MSN Encarta Dictionary. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2007. 
  4. ^ “AskOxford”. Compact Oxford English Dictionary. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2007. 
  5. ^ Báo cáo của Liên hiệp quốc
  6. ^ a b c d e Được coi là thuộc châu Á về mặt địa lý.
  7. ^ a b c d Được coi là thuộc châu Âu về mặt văn hóa-xã hội và chính trị.
  8. ^ Đôi khi được coi thuộc châu Âu do địa vị quốc gia liên châu lục.
  9. ^ Liechtenstein tại CIA: The World FactBook.
  10. ^ Uzbekistan tại CIA: The World FactBook.