Budapest

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Tọa độ: 47°28′19″NN, 19°03′01″Đ

Budapest
Hình nền trời của Budapest
Lá cờ Budapest
Lá cờ
Con dấu chính thức của Budapest
Con dấu
Huy hiệu của Budapest
Huy hiệu
Biệt danh: "Hòn ngọc của Danube"
hay "Nữ hoàng của Danube",
"Paris phía Đông", "Trái tim của châu Âu", "Thủ đô của Tự do"
Vị trí của Budapest
Vị trí của Budapest
Tọa độ: 47°28′19″B 19°03′1″Đ / 47,47194°B 19,05028°Đ / 47.47194; 19.05028
Quốc gia Hungary
Quận Pest
Chính quyền
 - Thị trưởng Gábor Demszky (SZDSZ)
Dân số (2005)
 - Tổng cộng 1,697,343 Hungarian Central Statistical Office
Múi giờ CET (UTC+1)
 - Mùa hè (DST) CEST (UTC+2)
Mã bưu chính 1011, 1239 sửa dữ liệu
Mã điện thoại 1 sửa dữ liệu
Thành phố kết nghĩa Frankfurt am Main, Fort Worth, Texas, Thành phố New York, Tel Aviv, Viên, Sarajevo, Lisboa, Bắc Kinh, Zagreb, Vilnius, Napoli, Kraków, Firenze, Lecce, Istanbul, San Vito al Tagliamento, Warszawa, Mondragone, Berlin sửa dữ liệu
Website: budapest.hu
Budapest: bờ sông Donau, khu Lâu đài BudaĐại lộ Andrássy
Welterbe.svg Di sản thế giới UNESCO
Quốc hội
Quốc gia  Hungary
Kiểu Văn hóa
Hạng mục ii, iv
Tham khảo 400
Vùng UNESCO Châu Âu và Bắc Mỹ
Lịch sử công nhận
Công nhận 1987 (kì thứ 11)
Mở rộng 2002

Budapest (phát âm /ˈbuːdəpɛst/, cũng /ˈbʊdəpɛst/, /ˈbjuːdəpɛst/ hay /ˈbuːdəpɛʃt/; phát âm tiếng Hungary[ˈbudɒpɛʃt]  (Speaker Icon.svg listen); là thủ đô của Hungary.[1] Là thành phố lớn nhất Hungary, thành phố này là trung tâm chính trị, văn hóa, thương mại, công nghiệp, và giao thông vận tải của quốc gia này[2] và được xem là một trung tâm quan trọng ở Trung Âu.[3] Năm 2009, Budapest có dân số 1.712.210 người,[4] giảm sút so với thời kỳ đỉnh điểm dân số vào giữa thập niên 1980 với dân số 2,1 triệu người. Vùng đô thị Budapest có dân số 3.271.110 người.[5][6] Thành phố có diện tích 525 km2[7]. Budapest đã trở thành thành phố đơn lẻ nằm hai bên bờ sông Danube với sự hợp nhất vào ngày 17 tháng 11 năm 1873 giữa BudaÓbuda bờ tây (hữu ngạn) và Óbuda với Pest ở bờ đông.[7][8] Aquincum, ban đầu là một khu định cư của người Celt,[9] là tiền thân trực tiếp của Budapest,[10] đã trở thành kinh đô La Mã của Hạ Pannonia.[9] Người Magyar đã đến lãnh thổ này[11] vào thế kỷ 9. Khu định cư đầu tiên của họ đã bị cướp bóc bởi quân Mông Cổ giai đoạn năm 1241-42.[12] Thị xã được tái thiết lập đã trở thành một trong những trung tâm của văn hoá Renaissance humanist[13] vào thế kỷ 15.[14] Sau trận Mohács và 150 năm sau khi thuộc Ottoman,[15] sự phát triển khu vực đã chuyển sang một giai đoạn mới thịnh vượng vào các thế kỷ 18 và 19, và Budapest đã trở thành một thành phố toàn cầu sau khi hợp nhất vào năm 1873.[16] Thành phố cũng đã trở thành thủ đô lớn thứ nhì của Áo-Hung, một cường quốc bị giải thể vào năm 1918. Budapest đã là trung điểm của cách mạng Hungaria năm 1848[note 1], Cộng hoà Xô Viết Hungary năm 1919, chiến dịch Panzerfaust năm 1944, trận Budapest năm 1945, và cách mạng Hungary năm 1956.

Được xem là một trong những thành phố đẹp nhất ở châu Âu,[1][11][17][18] di sản thế giới UNESCO nằm ở thành phố này gồm hai bờ sông Donau, khu phố lâu đài Buda, đại lộ Andrássy, quảng trường các anh hùngtuyến đường tàu điện ngầm Millennium, tuyến cổ thứ nhì thế giới.[17][19] Các địa điểm nổi bật khác gồm tổng cộng 80 suối địa nhiệt,[20] hệ thống hang động nước nóng lớn nhất thế giới,[21] synagogue lớn thứ nhì, và toà nhà Quốc hội.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Lúc đó còn là BudaPest riêng biệt
  1. ^ a ă “Beauty and the Feast”. Time. 18 tháng 3 năm 2002. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008. 
  2. ^ “Budapest”. Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. 2008. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2008. 
  3. ^ “Doing Business: Budapest, the soul of Central Europe”. International Herald Tribune. 4 tháng 8 năm 2004. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2008. 
  4. ^ “Gazetteer of the Republic of Hungary”. Hungarian Central Statistical Office. 1 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2009. 
  5. ^ History of the Budapest Commuter Association (English))
  6. ^ Settlements of the Budapest Commuter Area (Hungarian)
  7. ^ a ă Török, András. “Budapest”. Encarta. Bản gốc lưu trữ ngày 31 tháng 10 năm 2009. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2008. 
  8. ^ Molnar, A Concise History of Hungary, Chronology pp. 15.
  9. ^ a ă “Aquincum”. Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. 2008. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008. 
  10. ^ Sugar, Peter F.; Péter Hanák, Tibor Frank (1990). “Hungary before the Hungarian Conquest”. A History of Hungary. Đại học Indiana Press. tr. 3. ISBN 025320867X. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2008. 
  11. ^ a ă “Budapest”. Travel Channel. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008. 
  12. ^ “Budapest”. 1911 Encyclopædia Britannica Eleventh Edition. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2008. 
  13. ^ Drake, Miriam A. (2003). “Eastern Europe, England and Spain”. Encyclopedia of Library and Information Science. CRC Press. tr. 2498. ISBN 0824720806. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008. 
  14. ^ Casmir, Fred L. (1995). “Hungarian culture in communication”. Communication in Eastern Europe: The Role of History, Culture, and media in contemporary conflicts. Lawrence Erlbaum Associates. tr. 122. ISBN 0805816259. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2008. 
  15. ^ Molnar, A Concise History of Hungary, Chronology pp. 15
  16. ^ Beaverstock, J. V. (1999). "A Roster of World Cities". Loughborough University. Truy cập ngày 2008-05-22.
  17. ^ a ă “Nomination of the banks of the Danube and the district of the Buda Castle”. International Council on Monuments and Sites. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2008. 
  18. ^ “Budapest Is Stealing Some of Prague’s Spotlight”. The New York Times. 3 tháng 10 năm 2006. Truy cập ngày 29 tháng 1 năm 2008. 
  19. ^ “World Heritage Committee Inscribes 9 New Sites on the World Heritage List”. Unesco World Heritage Centre. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2008. 
  20. ^ “Hungary's, Budapest's and Balaton's Guide: Budapest's spas: Gellért, Király, Rác, Rudas, Széchenyi, Lukács”. Guideviaggi.net. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2009. 
  21. ^ Published: 10:25AM Wednesday 19 tháng 11 năm 2008 (19 tháng 11 năm 2008). “Big underground thermal lake unveiled in Budapest, Hungary | WORLD News”. Tvnz.co.nz. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2009. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Phương tiện liên quan tới Budapest tại Wikimedia Commons