Nhà Timur
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.png)
Nhà Timur (tiếng Ba Tư: تیموریان), tự xưng là Gurkānī[2][3][4] (tiếng Ba Tư: گوركانى), là một triều đại Ba Tư hóa[5][6] theo Hồi giáo Sunni ở Trung Á thuộc dòng dõi Thổ-Mông Cổ[6][7][8][9] trị vì Đế quốc Timur gồm thâu toàn cõi Iran, Afghanistan ngày nay, Trung Á ngày nay, cũng như nhiều phần đất của Pakistan, Lưỡng Hà, Tiểu Á và vùng Kavkaz thời đó. Nhà Timur được nhà chinh phạt Timur Lenk (Tamerlane) thành lập vào thế kỷ 14.
Nhà Timur mất phần lớn quyền kiểm soát Ba Tư về tay nhà Safavid vào năm 1501, nhưng các thành viên của triều đại này tiếp tục ngự trị các phần đất Trung Á, đôi khi gọi là các tiểu quốc Timur. Vào thế kỷ 16, vương hầu nhà Timur là Babur, lãnh tụ xứ Ferghana, xâm lược Pakistan và Bắc Ấn ngày nay, thành lập Đế quốc Mogul. Nhà Mogul cai trị phần lớn Bắc Âu đến khi suy tàn sau thời Aurangzeb vào đầu thế kỷ 18,[10] và chính thức giải thể sau cuộc binh biến Ấn Độ năm 1857, mở ra thời kỳ Ấn Độ thuộc Anh. Sau này, các vương tử của triều đại chủ yếu là dùng tước hiệu Mirza để thể hiện nguồn gốc từ Êmia.[11]
Mục lục |
Xem thêm [sửa]
Chú thích và chủ giải [sửa]
- ^ Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D (tháng 12 năm 2006). “East-West Orientation of Historical Empires”. Journal of world-systems research 12 (2): 219–229. ISSN 1076–156x. Truy cập ngày 12 tháng 8 năm 2010.
- ^ Zahir ud-Din Mohammad (10 tháng 9 năm 2002). Trong Thackston, Wheeler M. The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor. Modern Library Classics. ISBN 0-375-76137-3. ‘Note: Gurkānī is the Persianized form of the Mongolian word "qürügän" ("son-in-law"), the title given to the dynasty's founder after his marriage into Genghis Khan's family.’
- ^ Note: Gurgān, Gurkhān, or Kurkhān; The meaning of Kurkhan is given in Clements Markham's publication of the reports of the contemporary witness Ruy González de Clavijo as "of the lineage of sovereign princes".
- ^ Edward Balfour The Encyclopaedia Asiatica, Comprising North India, Eastern and Southern Asia, Cosmo Publications 1976, S. 460, S. 488, S. 897
- ^ Maria Subtelny, "Timurids in Transition", BRILL; illustrated edition (2007-09-30). pg 40: "Nevertheless, in the complex process of transition, members of the Timurid dynasty and their Turko-Mongol supporters became acculturate by the surrounding Persinate millieu adopting Persian cultural models and tastes and acting as patrons of Persian culture, painting, architecture and music." pg 41: "The last members of the dynasty, notably Sultan-Abu Sa'id and Sultan-Husain, in fact came to be regarded as ideal Perso-Islamic rulers who develoted as much attention to agricultural development as they did to fostering Persianate court culture."
- ^ a b B.F. Manz, "Tīmūr Lang", in Encyclopaedia of Islam, Online Edition, 2006
- ^ Encyclopædia Britannica, "Timurid Dynasty", Online Academic Edition, 2007. (Quotation:...Turkic dynasty descended from the conqueror Timur (Tamerlane), renowned for its brilliant revival of artistic and intellectual life in Iran and Central Asia....Trading and artistic communities were brought into the capital city of Herat, where a library was founded, and the capital became the centre of a renewed and artistically brilliant Persian culture...)
- ^ “Timurids”. The Columbia Encyclopedia . New York City: Columbia University. Truy cập ngày 8 tháng 11 năm 2006.
- ^ Encyclopædia Britannica article: Consolidation & expansion of the Indo-Timurids, Online Edition, 2007.
- ^ “HISTORY OF THE MOGHUL EMPIRE”.
- ^ Titles of the imperial Line
Đọc thêm [sửa]
- Baysonghori Shahnameh in Encyclopædia Iranica
- Elliot, Sir H. M.; edited by Dowson, John. The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; published by London Trubner Company 1867–77. (Online Copy: The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; by Sir H. M. Elliot; Edited by John Dowson; London Trubner Company 1867–1877 — This online copy has been posted by: The Packard Humanities Institute; Persian Texts in Translation; Also find other historical books: Author List and Title List)
Bản mẫu:Commons category multi
Liên kết ngoài [sửa]
- Timurid Dynasty
- Timurid Art
- Virtual Art Exhibit
- Chronology of Herat rulers
- royalark
- Timurid genealogy
Bản mẫu:Empires Bản mẫu:Iran topics
 |
Bài này còn sơ khai. Mời bạn góp sức viết thêm để bài được hoàn thiện hơn. Xem phần trợ giúp về cách sửa bài. |
- Cựu quốc gia châu Âu
- Cựu vương quốc ở châu Âu
- Khởi đầu năm 1370
- Chấm dứt năm 1526
- Sơ khai
- Nhà Timur
- Lịch sử Trung Á
- Các quốc gia Turk lịch sử
- Triều đại Mông Cổ
- Triều đại Hồi giáo
- Lịch sử Ba Tư
- Lịch sử Iran
- Lịch sử Uzbekistan
- Nền quân chủ lịch sử
- Các nền văn minh cưỡi ngựa và đế quốc
- Lịch sử Hồi giáo
- Thành lập 1370
- Giải thể 1526
- Lịch sử Herat
