Osama bin Laden

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Usāmah bin Muḥammad bin `Awaḍ bin Lādin
(tiếng Ả Rập: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎)

Chân dung Osama bin Laden
Sinh Osama bin Mohammed bin Awad bin Laden
10 tháng 3, 1957(1957-03-10)
Riyadh, Ar Riyād, Ả Rập Saudi
Mất 2 tháng 5, 2011 (54 tuổi)
Abbottabad, Pakistan 34°10′9″B 73°14′33″Đ / 34,16917°B 73,2425°Đ / 34.16917; 73.24250
Nơi an táng Biển Ả Rập
Quốc gia Saudi Arabian (1957–1994)
None (Stateless) (1994–2011)[1]
Công việc lãnh đạo al-Qaeda
Năm hoạt động 1979–2011
Kế nhiệm Ayman Al-Zawahiri[2]
Tín ngưỡng Sunni Islam (Qutbism)[3][4]
Hôn nhân Najwa Ghanhem
Khadijah Sharif
Khairiah Sabar
Siham Sabar
Amal Ahmed al-Sadah
Con cái Military career
Trung thành với Al-Qaeda Flag of al-Qaeda in Iraq.svg
Năm phục vụ 1988–2011
Trận chiến

Chiến tranh Afghanistan (1978–1992)
War on Terror:
Emblem-important.svg
 Bài hay đoạn này cần người am hiểu về chủ đề của nó biên tập lại.
Bạn có thể giúp chỉnh sửa bài hoặc nhờ một ai đó. Xem trang thảo luận để biết thêm chi tiết.

Osama bin Mohammed bin Awad bin Laden (tiếng Ả Rập: أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎, ʾUsāmah bin Muḥammad bin ʿAwaḍ bin Lādin, thường được gọi Osama bin Laden hay Usama bin Laden; 10 tháng 3 năm 1957 – 2 tháng 5 năm 2011) là một người theo đạo Hồi chính thống và là người sáng lập ra tổ chức vũ trang al-Qaeda, là một trong số 10 đối tượng bị FBI truy nã toàn cầu. Chính quyền Mỹ treo giải thưởng 25.000.000 USD để lấy tính mạng, sau cái chết của Zarqawi.[5]

Dấu hiệu quan hệ giữa bin Laden và al-Qaeda là hàng loạt vụ tấn công khủng bố trên toàn thế giới, mà vụ phá hoại khủng khiếp nhất là sự kiện khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001 tấn công vào Thành phố New York và thủ đô Washington, giết chết ít nhất 2.992 người. Bên cạnh tấn công khủng bố, nhiều tổ chức Hồi giáo đã liên kết với Al Qaeda. Trong một cuốn băng phát đi sau vụ tấn công tháng 11 của bin Laden, ông ta chính thức tuyên bố chống lại phương Tây và đặc biệt là Mỹ. Bên cạnh khủng bố, bin Laden còn là một nhà thơ.[6]

Kể từ năm 2001, Osama bin Laden và al-Qaeda từng là mục tiêu quan trọng của Chiến tranh chống khủng bố của Hoa Kỳ. Quân đội nghi ngờ rằng bin Laden và các thủ lĩnh al-Qaeda đang trốn gần biên giới Afghanistan và Các khu vực Hành chính Bộ lạc Liên bang của Pakistan. Ngày 1 tháng 5 năm 2011, Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama tuyên bố trên truyền hình toàn nước Mỹ rằng cùng ngày đó bin Laden bị quân Mỹ giết chết tại Abbottabad, Pakistan,[7] và rằng Hoa Kỳ đang giữ xác của ông.[8]

Mục lục

Tiểu sử [sửa]

Osama bin Mohammed bin Awad bin Laden sinh ra tại Riyadh, Ả Rập Saudi,[9] là con trai của Mohammed bin Awad bin Laden, một ông trùm tỉ phú về xây dựng của Tập đoàn Bin Laden có mối quan hệ mật thiết với gia đình hoàng gia Ả Rập Saudi như vua Abdul-Aziz và Bộ trưởng Tài chính Abdullah Suleiman,[10] với người vợ thứ 10, Hamida al-Attas (còn gọi là Alia Ghanem).[11] Trong một cuộc phỏng vấn năm 1998, bin Laden cho biết ngày sinh của hắn là vào ngày 10 tháng 3 năm 1957.[12] Cha của bin Laden qua đời trong một tai nạn máy bay vào năm 1967, hưởng thọ 61 tuổi.

Gia đình và thời niên thiếu [sửa]

Mohammed bin Laden ly dị với Hamida ngay sau khi Osama bin Laden chào đời. Mohammed tiến cử vợ cho Mohammed al-Attas, một người cộng sự của mình. Al-Attas kết hôn với Hamida vào cuối những năm 50 hay đầu những năm 60 và hiện vẫn đang chung sống.[13] Cặp đôi này có 4 con và bin Laden sống trong gia đình mới với 3 người anh cùng mẹ khác cha và 1 em gái.[11] Gia đìnhh bin Laden đã thu được $5 tỉ trong ngành công nghiệp xây dựng, mà về sau hắn cũng được thừa kế khoảng $25–30 triệu.[14]

Bin Laden được giáo dục như một Tín đồ Hồi giáo sùng đạo theo chủ nghĩa Wahhabi.[15] Từ 1968 đến 1976, học cấp 2 tai trường Al-Thager Model School.[11][16] Bin Laden học ngành Quản trị kinh doanh [17] tại Đại học King Abdulaziz, Jeddah. Vài báo cáo đề cập đến việc Bin Laden đã nhận bằng cử nhân ngành xây dựng vào năm 1979,[18] hoặc một tấm bằng cho ngành hành chính công vào năm 1981.[19] Một nguồn khác mô tả hắn là một người chăm chỉ,[20] số khác cho rằng hắn bỏ dở sau 3 năm khi chưa hoàn thành chương trình .[21]

Ở đại học, sở thích chính của bin Laden là tín ngưỡng, ở đó hắn bị thu hút bởi cái gọi là "hiểu thấu Quran và jihad" và công việc từ thiện.[22] Những sở thích khác bao gồm làm thơ;[23] đọc sách, ngoài ra Bernard Montgomery và Charles de Gaulle còn tiết lộ thêm những sở thích của Osama như cưỡi ngựa một cách thuần thục, chơi bóng đá cũng rất tốt và thường ở vị trí tiền đạo với việc hâm mộ đội tuyển Anh Arsenal F.C. và ngoài ra còn rất giỏi về toán học.[24]

Hình thành ý thức hệ [sửa]

Khi theo học Đại học King Abdul Aziz, Osama đã gặp Sheik Abdallah Azzam là người đã hướng Osama vào con đường tôn giáo và chính trị phức tạp của cộng đồng Ả Rập.

Vào khoảng cuối 1979, Osama sang Pakistan, bắt đầu từ công việc hậu cần, tài trợ tiền, xây dựng trường học, nhà ở cho dân tị nạn Afghanistan ở Pakistan, và khuếch trương hình ảnh, uy tín từ đó, tạo nên một danh tiếng là người lương thiện và khả kính trong cộng đồng Afghanistan.

Khoảng giữa thập niên 1980, Osama chuyển sang sống ngay tại Afghanistan, điều hành việc xây dựng đường sá, đào hệ thống hầm trú ẩn cho các phiến quân Hồi giáo hay còn gọi là các mujahadeen – những người đang chống lại Liên Xô. Tại Afghanistan, Osama đã đóng góp tài chính phát triển tổ chức Maktab Al-Khidamat (MAK), là một tổ chức tuyển dụng nhân sự nhằm kiếm tài chính cho các tổ chức từ thiện Hồi giáo trên khắp thế giới.

Hoạt động [sửa]

Nhận dạng [sửa]

FBI mô tả Osama là một người đàn ông khá cao khoảng 1m93 - 1m98, nặng khoảng 75kg, da ngăm nâu màu ô liu, thuận tay trái, hay sử dụng gậy chống (en:cane) trong đi lại.[25]

Vợ con [sửa]

Bài chi tiết: Gia đình Bin Laden

Osama bin Laden có năm vợ, trong đó có hai người đã ly dị,

  1. Najwa Ghanem: sinh năm 1961, là chị họ (con của cậu) và là vợ đầu tiên (cưới năm 1974), có với Osama bin Laden 11 con:
    1. Abdallah Osama bin Laden (Abdallah bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden): sinh năm 1976
    2. Saad bin Laden (Sa'd bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden) sinh 1979
    3. Omar Osama bin Laden (Omar bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden): sinh năm 1981, là người đứng ra nhận làm đại sứ vì hòa bình[26] và là người có bà vợ thứ hai Jane Felix-Browne (Zaina Mohamed Al-Sabah) lớn hơn 24 tuổi, đã từng có 5 đời chồng[27]
    4. Muhammad bin Laden: sinh năm 1983, lấy con của Mohammed Atef, một thủ lĩnh al-Qaida năm 2001
  2. Umm Hamza, giáo sư tâm lý trẻ em, được cho là vợ ưa thích nhất của bin Laden. Bà cũng là bà vợ già nhất và hơn bin Laden tới 7 tuổi. Mặc dù có cơ thể mảnh dẻ và yếu ớt cũng như sắc đẹp khiêm tốn, bà xuất thân từ một gia đình "cao quý và giàu có", tỏa ra "những phẩm chất tốt của hoàng gia" và rất trung thành với lý tưởng tử vì đạo (jihad).[28]
  3. Umm Khaled, giáo viên ngữ pháp tiếng Arab (cả hai phụ nữ này đều tiếp tục làm việc tại trường đại học và thường xuyên tới Ả Rập hàng ngày để làm việc trong thời gian họ ở Sudan.[29]
  4. Umm Ali bin Laden, đã từng xin ly dị khi ở Sudan. Theo Abu Jandal, cận vệ trưởng cũ của bin Laden, bà vợ Umm Ali đã từng xin bin Laden ly dị vì theo lời bà là "bà không thể sống một cuộc sống quá cứng nhắc và khổ cực"[30]
    1. Ali,
    2. Hamza bin Laden (Hamza bin Osama bin Muhammad bin 'Awad bin Laden): sinh năm 1991, được cho là người có tham gia vào vụ ám sát bà Benazir Bhutto, cựu thủ tướng Pakistan.

Giấc mơ phá kinh tế Hoa Kỳ [sửa]

Question book-new.svg
 Thông tin trong bài này không thể kiểm chứng được do không được chú giải từ bất kỳ nguồn tham khảo nào.
Xin bạn hãy cải thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn uy tín. Nếu bài được dịch từ Wikipedia ngôn ngữ khác thì hãy chuyển nguồn tham khảo từ phiên bản đó cho bài này.

Khi tin tức về cái chết của trùm khủng bố Osama Bin Laden được loan truyền ngày 2-5-2011, những người ủng hộ Nhà Trắng có thể hô hào rằng cuộc chiến chống khủng bố do cựu Tổng thống Bush phát động đã thành công khi không có cuộc tấn công khủng bố nào vào Hoa Kỳ kể từ thảm họa ngày 11-9-2001. Nhưng có một điều ít ai chú ý: Chiến lược đối đầu của Bin Laden với Hoa Kỳ từ lâu đã chuyển từ tấn công khủng bố sang tấn công kinh tế và mục tiêu cuối cùng là khiến Hoa Kỳ phá sản.

Tháng 11-2004, Đài CNN cho biết Bin Laden đã cung cấp một đoạn video cho Đài truyền hình Arab Al-Jazeera, trong đó hắn công bố kế hoạch “tiếp tục khiến Hoa Kỳ chảy máu cho đến phá sản” bằng cách dùng những kế sách tương tự đã dùng khi chống lại Liên Xô ở Afghanistan vào thập niên 80 của thế kỷ trước.

“Sẽ khiến Hoa Kỳ phá sản” [sửa]

[31]

 Bài viết (hoặc đoạn) này hiện gây tranh cãi về tính trung lập.
Đề nghị: Người gắn tiêu bản nêu lý do tại trang thảo luận. Nếu không có lý do tại trang thảo luận, tiêu bản có thể bị tháo bỏ.
Xin đừng xóa bảng thông báo này cho đến khi kết thúc hoặc đạt được đồng thuận trong vấn đề này.

Vài ngày sau khi công chiếu đoạn băng của Bin Laden bằng tiếng Arab, Al-Jazeera đã tải lên trang web của đài bản dịch tiếng Anh đầy đủ bài diễn thuyết của Bin Laden. Tên trùm khủng bố ngạo mạn tuyên bố: “Chúng tôi sẽ dùng chiến tranh du kích và cuộc chiến kéo dài để làm kiệt sức các siêu thế lực bạo ngược. Chúng tôi, cùng với các phần tử thánh chiến, đã khiến Liên Xô chảy máu suốt 10 năm cho đến khi họ phá sản và buộc phải rút lui khỏi Afghanistan trong thất bại”. Bin Laden cũng nói al Qaeda có nhiều cách đơn giản để khiến Hoa Kỳ phải tốn người, tốn của: “Tất cả những gì chúng tôi phải làm chỉ là gửi 2 chiến binh thánh chiến đến một điểm xa xôi rồi dựng lên 1 bộ quần áo viết chữ “al Qaeda” là có thể khiến các tướng lĩnh Hoa Kỳ hộc tốc đổ xô tới đó, làm tốn người, tốn của và tổn hại về chính trị mà chẳng đạt được gì ngoài lợi nhuận cho một ít công ty tư nhân” - Bin Laden nói.

Như một phần của kế hoạch khiến “Hoa Kỳ chảy máu đến phá sản”, Bin Laden trích dẫn một ước tính của Anh rằng những cuộc tấn công vào Hoa Kỳ ngày 11-9-2001 tiêu tốn của al Qaeda khoảng 500.000USD, một khoản tiền Bin Laden cho rằng chẳng thấm vào đâu so với những tổn thất Hoa Kỳ phải chịu từ cuộc tấn công đó. “Mỗi USD al Qaeda chi ra sẽ khiến Hoa Kỳ tổn thất hàng triệu USD cùng rất rất nhiều việc làm, nhờ sự giúp sức của Thánh Allah. Đối với thâm hụt kinh tế, cuộc tấn công 11-9 đã gây thiệt hại cho Hoa Kỳ vô cùng to lớn, ước tính hơn 1.000 tỷ USD” - Bin Laden nói.

“ Thực tế al Qaeda đã thành công, nhưng mặt khác Chính phủ của Tổng thống Bush cũng thành công nếu nhìn vào tầm mức các hợp đồng đạt được của những siêu công ty có liên hệ với Chính phủ, như Halliburton và các công ty đại loại như vậy. Và người thua cuộc thật sự là các bạn, người Hoa Kỳ và nền kinh tế của họ” - Bin Laden tiếp tục diễn giải. Hắn cũng cho rằng mục tiêu của cựu Tổng thống Bush khi tiến hành cuộc chiến ở Iraq là “sự đen tối của vàng đen (dầu mỏ) che mờ tầm nhìn và lương tri của ông ta (Bush). Vì thế các quyết sách của ông ta đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích chung của Hoa Kỳ. Thực tế khi cuộc chiến tiếp diễn, số người chết tăng cao, nền kinh tế Hoa Kỳ chảy máu và Chính phủ Bush tiếp tục sa lầy. ”

Thành công một phần [sửa]

Theo số liệu của Bộ Tài chính Hoa Kỳ, tính đến thời điểm năm 2004, tổng nợ quốc gia của Hoa Kỳ đã lên đến trên 7.000 tỷ USD, thâm hụt ngân sách vào khoảng 413 tỷ USD. Nhưng đến năm 2008, tổng nợ quốc gia đã leo lên 9.600 tỷ USD, tức hơn 31.640USD trên mỗi công dân Hoa Kỳ và Hoa Kỳ tiêu tốn khoảng 12 tỷ USD mỗi tháng tại Iraq. Trong khi đó, theo ước tính mới nhất (năm 2011) của nhà kinh tế đoạt giải Nobel, Joseph Stiglitz, chỉ tính riêng tại Iraq, Hoa Kỳ sẽ tiêu tốn trên 3.000 tỷ USD. Chiến trường Afghanistan cũng khiến Nhà Trắng tốn thêm 1.000-2.000 tỷ USD khác. Chi phí cho việc nâng cấp hệ thống an ninh nội địa kể từ sau vụ khủng bố 11-9 tiêu tốn thêm khoảng 1.000 tỷ USD. Ngoài ra, cần ghi nhận những tác động gián tiếp của al Quada đến kinh tế Hoa Kỳ. Chẳng hạn, sau vụ khủng bố ngày 11-9, Cục Dự trữ liên bang Hoa Kỳ (FED) đã cắt mạnh lãi suất vì lo ngại suy thoái. Mức lãi suất này sau đó được duy trì để chống lại sự leo thang của giá dầu mỏ (hậu quả của cuộc chiến tranh Iraq). Hệ quả: Một thập niên duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng sau vụ tấn công ngày 11-9 đã góp phần tạo nên cuộc khủng hoảng tín dụng và suy thoái kinh tế toàn cầu năm 2008-2009.

Đó là chưa kể sự tăng trưởng ì ạch của nền kinh tế lớn nhất hành tinh trong giai đoạn hậu 11-9, thời gian lãng phí của các sân bay, sự tháo chạy của các nhà đầu tư, sự leo thang của giá dầu do cuộc chiến ở Iraq, chi phí xây dựng lại khu vực Zero (nơi trước kia là tòa tháp đôi của Trung tâm Thương mại thế giới - WTC), phí bảo hiểm và y tế cho các nạn nhân... Dĩ nhiên, sẽ không hoàn toàn đúng khi nói Bin Laden đã khiến Hoa Kỳ tiêu tốn ngần ấy tiền. Bin Laden chưa thể làm Hoa Kỳ phá sản nhưng rõ ràng đã khiến đất nước này lún sâu vào nợ nần. Việc Hoa Kỳ trong tương lai có vỡ nợ hay không vẫn là vấn đề còn bỏ ngỏ, nhưng nền kinh tế số 1 hành tinh rõ ràng đang suy yếu. Về phương diện này, có thể nói kế hoạch của Bin Laden đã thành công, hay chính xác hơn là đã thành công một phần.

Tham khảo [sửa]

[32]

  1. ^ Dan Ackman. "The Cost Of Being Osama Bin Laden". 2001-09-14. Retrieved March 15, 2011.
  2. ^ “Ayman al-Zawahiri appointed as al-Qaeda leader”. BBC News. 16 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2011. 
  3. ^ Osama Bin Laden (2007) Suzanne J. Murdico
  4. ^ Armstrong, Karen (11 tháng 7 năm 2005). “The label of Catholic terror was never used about the IRA”. The Guardian (London). 
  5. ^ Zarqawi chết, 25 triệu USD về tay ai? và Tăng gấp đôi cái giá đầu bin Laden
  6. ^ Osama bin Laden là nhà thơ
  7. ^ Cooper, Helene (1 tháng 5 năm 2011). “Bin Laden dead, U.S. official says”. The New York Times (bằng tiếng Anh) (Công ty New York Times). Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2011. ‘President Obama said that on Sunday, a small team of U.S. operatives launched a “targeted assault” on a compound in the Pakistani city of Abbottabad where months of intelligence work had established that Mr. Bin Laden was living.’  Đã định rõ hơn một tham số trong |author= và |last= (trợ giúp)
  8. ^ “Lãnh tụ al-Qaeda Bin Laden 'đã chết'”. BBC Việt ngữ. BBC. 2 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2011. 
  9. ^ “Frontline: Hunting Bin Laden: Who is Bin Laden?: Chronology”. PBS. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 2 năm 2006. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. 
  10. ^ David Johnson. “Osama bin Laden infoplease”. Infoplease. Bản gốc lưu trữ ngày 20 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. 
  11. ^ a b c Steve Coll (12 tháng 12 năm 2005). “Letter From Jedda: Young Osama- How he learned radicalism, and may have seen America”. The New Yorker. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. 
  12. ^ “Osama bin Laden”. GlobalSecurity.org. 11 tháng 1 năm 2006. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. 
  13. ^ “The Mysterious Death of Osama Bin Laden”. 3 tháng 8 năm 2011. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2011. 
  14. ^ The Economist, "Osama bin Laden", May 5, 2011, p. 93.
  15. ^ Beyer, Lisa (24 tháng 9 năm 2001). “The Most Wanted Man In The World”. Time. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. 
  16. ^ Bergen 2006, tr. 52
  17. ^ Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden, Verso, 2005, p. xii.
  18. ^ Encyclopedia of World Biography Supplement, Vol. 22. Gale Group, 2002. (link requires username/password)
  19. ^ “A Biography of Osama Bin Laden”. PBS Frontline. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. 
  20. ^ Aziz Hug (19 tháng 1 năm 2006). “The Real Osama”. The American Prospect. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 6 tháng 1 năm 2012. 
  21. ^ Gunaratna, Rohan (2003). Inside Al Qaeda (ấn bản 3). Berkley Books. tr. 22. ISBN 0-231-12692-1. 
  22. ^ Wright 2006, tr. 79
  23. ^ Michael Hirst (24 tháng 9 năm 2008). “Analysing Osama's jihadi poetry”. BBC News. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2010. 
  24. ^ “Osama bin Laden's bodyguard: I had orders to kill him if the Americans tried to take him alive”. Daily Mirror. 4 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2012. 
  25. ^ Osama bin Laden trong danh sách truy nã của FBI
  26. ^ Con trai bin Laden muốn thành 'đại sứ vì hòa bình'
  27. ^ Con trai bin Laden cưới vợ già
  28. ^ Wright, Looming Tower, (2006), p.252
  29. ^ Wright, Looming Tower, (2006), p.194
  30. ^ http://www.peterbergen.com/bergen/articles/details.aspx?id=233
  31. ^ Bin Laden: Goal is to bankrupt U.S.
  32. ^ Bin Laden: Goal is to bankrupt U.S.

http://articles.cnn.com/2004-11-01/world/binladen.tape_1_al-jazeera-qaeda-bin?_s=PM:WORLD

Xem thêm [sửa]

Liên kết ngoài [sửa]

Tìm hiểu thêm về Osama bin Laden ở các dự án khác của Wikipedia:
Định nghĩa ở Wiktionary
Nội dung đa phương tiện ở Commons
Tư liệu học tập ở Wikiversity
Tin tức ở Wikinews
Câu nói nổi tiếng ở Wikiquote
Văn bản ở Wikisource
Sách ở Wikibooks

Lấy từ “http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Osama_bin_Laden&oldid=11243000”