Jerusalem
| Jerusalem יְרוּשָׁלַיִם (Yerushalayim)
القُدس (al-Quds) |
|||
| — City — | |||
 |
|||
|
|||
| Biệt danh: Ir ha-Kodesh (Thành phố Thánh), Bayt al-Maqdis (Nhà củanh) | |||
 |
|||
| Tọa độ: 31°47′B 35°13′Đ / 31,783°B 35,217°ĐTọa độ: 31°47′B 35°13′Đ / 31,783°B 35,217°Đ | |||
|---|---|---|---|
| Districtn | Jerusalem | ||
| Chính quyền | |||
| - Mayor | Nir Barkat | ||
| Diện tích | |||
| - City | Lỗi biểu thức: Dư toán tử '''*''' km² (Lỗi biểu thức: Dư toán tử '''/''' mi²) | ||
| - Vùng đô thị | 652 km² (251,7 mi²) | ||
| Độ cao | 754 m (2.474 ft) | ||
| Dân số (2012) | |||
| - City | 801.000 | ||
| - Mật độ | 6.400/km² (16.575,9/mi²) | ||
| - Vùng đô thị | 1.029.300 | ||
| Mã điện thoại | overseas dialing +972-2; local dialing 02 | ||
| Website: jerusalem.muni.il[iv] | |||
| Thành cổ Jerusalem cùng các bức tường Petra | |
|---|---|
| Di sản thế giới UNESCO | |
|
|
| Quốc gia |  Israel |
| Dạng | Văn hoá |
| Tiêu chuẩn | iii, iv, vi |
| Tham khảo | 1040 |
| Vùng† | Châu Á - Thái Bình Dương |
| Lịch sử công nhận | |
| Công nhận | 2001 (Kỳ họp thứ 25) |
| * Dịch từ tên chính thức trên danh sách Di sản thế giới. † Vùng được UNESCO phân loại chính thức. |
|
Jerusalem (phiên âm tiếng Việt: Giê-ru-sa-lem, Hán-Việt: Gia Liêm; ; tiếng Do Thái: ירושׁלים Yerushalayim; tiếng Ả Rập: al-Quds, tiếng Hy Lạp Ιεροσόλυμα), là một thành phố Trung Đông nằm trên lưu vực sông giữa Địa Trung Hải và Biển Chết ở phía đông của Tel Aviv, phía nam của Ramallah, phía tây của Jericho và phía bắc của Bethlehem.
Thành lập từ khoảng thiên niên kỷ thứ 4 trước Công nguyên[1], thành phố đã hai lần bị hủy diệt và trải qua nhiều lần bị vây hãm và tấn công trong suốt lịch sử[2]. Hiện nay, nó vẫn nằm ở tâm điểm cuộc tranh chấp giữa Israel và Chính quyền Quốc gia Palestine. Trong Chiến tranh Sáu ngày (1967), Israel đã chiếm hoàn toàn lãnh thổ Jerusalem và tuyên bố thành phố là thủ đô của mình. Điều này không được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi và không có đại sứ quán ngoài nào đóng ở Jerusalem[3][4]. Hiện có khoảng 20 vạn người Palestine sống ở phần Đông Jerusalem với một triển vọng thiết lập miền này thành thủ đô tương lại của một Nhà nước Palestineđộc lập[5][6][7].
Jerusalem là thánh địa quan trọng nhất đối với người Do Thái bởi vì theo Kinh Thánh Do Thái, chính nơi đây vua David của Israel đã xây dựng thủ đô của vương quốc Israel thống nhất và vua Solomon xây Đền Thờ Đầu tiên[8]. Trong khi đó theo Tân Ước chính tại Jerusalem Jesus đã bị đóng đinh câu rút; và trong truyền thống Hồi giáo dòng Sunni đây là thành phố quan trọng thứ ba (sau Mecca và Medina) bởi theo Qur'an đây là điểm dừng chân trong Hành trình Đêm kỳ bí của ông[9][10]. Do đó, thành phố trở thành một thánh địa chung của cả ba tôn giáo nói trên, lưu giữ nhiều di tích tôn giáo và là điểm hành hương hàng năm. Khu vực Cổ Thành đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1981[9][10].
Mục lục |
Lịch sử [sửa]
Jerusalem có lịch sử lâu dài, Theo thần thoại và truyền thuyết Do thái, Jerusalem được xây dựng bởi David, tổ tiên của thánh tổ Abraham. Theo những đồ vật khảo cổ học đã được tìm thấy, sự định cư tại Jerusalem bắt đầu tồn tại từ 3 nghìn năm trước Công Nguyên. Theo những nguồn tin tức lịch sử, thành phố được nhắc đến lần đầu tiên vào những năm 2 nghìn trước Công Nguyên. Lúc đầu, thành phố được xây dựng và sáng lập nên bởi người Canaanite (có thể, nhưng cũng không nhất thiết phải là người Jebusite, người đã chiếm giữ thành phố cuối thời kỳ đồng thiếc) và trở thành thủ đô những vương quốc Do Thái: Israel, Judah và Judea trong thời kỳ Ngôi đền Thứ nhất và thời kỳ Ngôi đền Thứ hai. Thành phố tiếp tục giữ vai trò quan trọng là Đất Thánh trong thời kỳ thống trị của người Hồi Giáo. Jerusalem là thành phố linh thiêng nhất của đạo Do Thái, và có ý nghĩa đặc biệt với đạo Cơ-đốc và đạo Hồi.
Từ năm 1948 đến 1967, phần phía tây của Jerusalem được quản lý bởi Israel như thủ đô của đất nước, trong khi phía Đông Jerusalem được quản lý bởi Jordan. Thành phố hợp nhất lại bởi thắng lợi của Israel trong Chiến tranh sáu ngày, mặc dù địa vị của thành phố vẫn bị tranh chấp. Luật của Israel từ năm 1980 tuyên bố Jerusalem như thủ đô 'vĩnh viễn, không bị chia cách của Israel, trong khi Đông Jerusalem lại được cho là thủ đô đang được chờ đợi của đất nước Palestina sau này. Địa vị của những nơi linh thiêng trong thành phố cũng đang bị tranh cãi.
Với số dân 704.900 (từ ngày 31 tháng 12 năm 2004 [11]), Jerusalem là thành phố không đồng nhất, tiêu biểu cho nhiều loại dân tộc, tôn giáo và những nhóm kinh tế xã hội. Khu vực được gọi là "Thành phố cổ" được bao vây bởi những bức tường và bao gồm bốn khu: Khu Armenia, Cơ Đốc, Do Thái và Hồi giáo. Thị trưởng hiện giờ của Jerusalem là Uri Lupolianski, người Haredi đầu tiên được giữ chức nhiệm này.
Nhân khẩu học [sửa]
| Năm | Dân số |
|---|---|
| 1844 | 15,510 |
| 1876 | 25,030 |
| 1896 | 45,420 |
| 1922 | 62,578 |
| 1931 | 90,053 |
| 1944 | 157,000 |
| 1948 | 165,000 |
| 1967 | 263,307 |
| 1980 | 407,100 |
| 1985 | 457,700 |
| 1990 | 524,400 |
| 1995 | 617,000 |
| 2000 | 657,500 |
| 2005 | 706,400 |
| 2010 | 775,000 |
| 2012 | 933,113 |
Thành phố kết nghĩa [sửa]
Jerusalem là thành phố kết nghĩa với:
Thành phố New York, Hoa Kỳ (từ 1993)[12][13]
Hình ảnh [sửa]
-
Knesset là cơ quan lập pháp của Israel
-
Beit Aghion - nơi ở chính thức của Thủ tướng Chính phủ]]
-
Jerusalem City Hall
-
Cổng vàng ở Jerusalem
-
Nhà thờ thánh James ở Jerusalem
-
Jerusalem nhìn từ trên cao
-
Mái vòm bằng vàng của Jerusalem
-
Vườn hoa hồng ở Jerusalem
-
Mô hình thành phố Jerusalem
-
Núi Herzl là nghĩa trang quốc gia tại Israel
-
Holocaust Museum
.JPG)
Chú thích [sửa]
- ^ “Timeline for the History of Jerusalem”. Jewish Virtual Library. American-Israeli Cooperative Enterprise. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2007.
- ^ “Do We Divide the Holiest Holy City?”. Moment Magazine. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2008.
- ^ “Israel plans 1,300 East Jerusalem Jewish settler homes”. BBC News. 9 tháng 11 năm 2010. “East Jerusalem is regarded as occupied Palestinian territory by the international community, but Israel says it is part of its territory.”
- ^ “The status of Jerusalem”. The Question of Palestine & the United Nations. United Nations Department of Public Information. “East Jerusalem has been considered, by both the General Assembly and the Security Council, as part of the occupied Palestinian territory.”
- ^ Segal, Jerome M. (Fall 1997). “Negotiating Jerusalem”. The University of Maryland School of Public Policy. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 25 tháng 2 năm 2007.
- ^ Møller, Bjørn (November năm 2002). A Cooperative Structure for Israeli-Palestinian Relations (PDF). Working Paper No. 1. Centre for European Policy Studies. Bản gốc lưu trữ ngày 6 tháng 1 năm 2004. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2007.
- ^ Press, Associated (9 tháng 2 năm 2008). “Palestinians grow by a million in decade”. Fr.jpost.com. Truy cập ngày 17 tháng 10 năm 2011.
- ^ Basic Facts you should know: Jerusalem, Anti-Defamation League, 2007. Retrieved 28 March 2007.
- ^ a b Bản mẫu:Quran-usc-range
- ^ a b Buchanan, Allen (2004). States, Nations, and Borders: The Ethics of Making Boundaries. Cambridge University Press. ISBN 0-521-52575-6. Truy cập ngày 9 tháng 6 năm 2008.
- ^ Central Bureau of Statistics 2004 Report (PDF)
- ^ “Online Directory: Israel, Middle East”. Sister Cities International. Bản gốc lưu trữ ngày 17 tháng 1 năm 2008. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2007.
- ^ “New York City Global Partners”. NYC.gov. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2008.
Tài liệu khác [sửa]
- Cheshin, Amir S.; Bill Hutman and Avi Melamed (1999). Separate and Unequal: the Inside Story of Israeli Rule in East Jerusalem Harvard University Press ISBN 978-0-674-80136-3
- Cline, Eric (2004) Jerusalem Besieged: From Ancient Canaan to Modern Israel. Ann Arbor: University of Michigan Press ISBN 0-472-11313-5.
- Collins, Larry, and La Pierre, Dominique (1988). O Jerusalem! Simon and Shuster, N.Y. ISBN 0-671-66241-4
- Gold, Dore (2007) The Fight for Jerusalem: Radical Islam, The West, and the Future of the Holy City International Publishing Company J-M, Ltd. ISBN 978-1-59698-029-7
- Köchler, Hans (1981) The Legal Aspects of the Palestine Problem with Special Regard to the Question of Jerusalem Vienna: Braumüller ISBN 3-7003-0278-9
- The Holy Cities: Jerusalem produced by Danae Film Production, distributed by HDH Communications; 2006
- Wasserstein, Bernard (2002) Divided Jerusalem: The Struggle for the Holy City New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-09730-1
Liên kết ngoài [sửa]
 |
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và tài liệu về: Jerusalem |
- Trang web chính thức của thành phố tự trị Jerusalem
- Lịch những sự kiện văn hóa Jerusalem
- Ảnh những nhà thờ Hồi giáo tại Jerusalem
- VietNamNet - Đông Jerusalem - Thành phố sau Thế chiến thứ II - thư viện ảnh
- Webcam Bức tường phía tây
- Official website of Jerusalem Municipality
- Jerusalemp3, offers free virtual tours in mp3 format from the Jerusalem Municipality
 |
Wikivoyage có chỉ dẫn du lịch về Jerusalem |
Chính quyền
- The Status of JerusalemPDF (159 KB), United Nations document related to the recent dispute over Jerusalem
- Basic Law: Jerusalem, Capital of Israel, Government of Israel, the Israeli law making Jerusalem the capital of Israel
Văn hóa
- Israel Museum, one of Jerusalem's premier art museums
- Yad Vashem, Israeli memorial to victims of The Holocaust
- A comprehensive guide to events in Jerusalem
Giáo dục
- Hebrew University of Jerusalem, Jerusalem's foremost institution of higher learning
- al-Quds University, "the only Arab university in Jerusalem"
Bản đồ
- Modern-day map of Jerusalem, from City of Jerusalem.
- Ancient Maps of Jerusalem, from the Jewish National Library at the Hebrew University of Jerusalem
- Modern maps, post-1947 from PASSIA
- Maps of Jerusalem, from Israel Star News
|
||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||
