Áo giao lãnh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Thói quen ăn mặc ở An Nam theo Vạn quốc nhân vật đồ do người Nhật Bản khắc in năm 1645: Đàn bà mặc áo cổ tròn, còn đàn ông mặc áo cổ chéo.

Áo giao lãnh hay áo giao lĩnh[1] (chữ Hán: 交領衣 / Giao lãnh y) là cách gọi một trong những lối y phục lâu đời nhất trong tập quán Việt Nam.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Kiểu áo này phổ biến vào thời Lý - Trần - , nhưng sang đến thời chúa Nguyễn Phúc Khoát năm 1744[2] thì có lệnh sửa đổi cách ăn mặc của người Đàng Trong, dùng áo cài khuy, bỏ váy mặc quần. Ở Đàng Ngoài áo cổ chéo tiếp tục có mặt cho đến khi nhà Nguyễn dẹp nhà Tây Sơn, thống nhất sơn hà.

Vua Minh Mạng đầu thế kỷ 19 ra lệnh dân Bắc Hà cũng phải thay đổi trang phục theo giống trong Nam. Thói quen mặc áo cổ chéo trong dân gian từ đó mờ dần, chỉ còn dùng như loại áo thụng trong lúc tế lễ.[1] Nam giới bắt đầu mặc áo dài nhưng nữ lưu phía bắc sông Gianh vẫn nhất nhất theo lối cũ. Áo tứ thân được xem là cách tân của áo cổ chéo, tiếp tục tồn tại đến đầu thế kỷ 20, chỉ khác ở chỗ tay áo tứ thân hẹp, không dài và rộng như áo cổ chéo cũ. Sau, áo tứ thân sau lại nhường chỗ cho lối y phục Âu hóa của người Việt.

Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là một loại áo rộng, xẻ hai bên hông, dài tay, cổ tay cũng may rất rộng. Thân áo dài chấm gót chân và may bằng năm - sáu tấm vải, không phân biệt giới tính. Theo thư tịch cũ minh họa thì đàn bà mặc áo phủ ngoài. Bên trong là yếm trên ngực, phía dưới bụng quấn váy tơ đen, buộc bằng thắt lưng nhuộm màu, hai đầu buông thả. Hai vạt áo để mở. Đàn ông cũng mặc áo ra ngoài quần hay khố nhưng vạt bên trái được kéo chéo qua ngực và bụng rồi buộc vào bên phải.

Đến thế kỷ 19 thì áo giao lãnh không phải là thường phục nữa mà là lễ phục. Trong dân gian thì là áo thụng. Trong triều thì gọi là "phổ phục" hay "bổ phục" để các quan mặc ra bên ngoài cùng khi có đại tế hay vào chầu vua. Khi mặc áo thì đính thêm bố tử ở ngực và lưng để rõ phẩm ngạch.[3]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]