Ý Yên

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ý Yên
Huyện
Địa lý
Dân số  
Hành chính
Quốc gia Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Việt Nam
Tỉnh Nam Định

Ý Yên là một huyện của tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Vị trí[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện nằm giáp thành phố Ninh Bình, ba mặt phía Bắc, Tây và Nam giáp sông Đáy, sông Đào hay còn gọi là Sông Nam Định, phía đông giáp huyện Vụ Bản.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Cầu Nam Bình nối Nam Định - Ninh Bình nhìn từ cảng Ninh Phúc

Ý Yên có đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình đi qua các xã phía Tây của huyện, có đường sắt Bắc-Nam đi qua và có các tuyến quốc lộ như quốc lộ 10, quốc lộ 38B, quốc lộ 37B. Trên tuyến quốc lộ 37B có phà Đống Cao nối liền hai huyện Nghĩa Hưng và Ý Yên. Trong huyện còn có các tuyến tỉnh lộ như 484 (Đường 64 cũ); tỉnh lộ 485 (Đường 57 cũ); tỉnh lộ 486 (Đường 12 cũ).

Ý Yên có sông Đáy, sông Đào hay còn gọi là sông Nam Địnhsông Chanh chảy qua, tạo nên các tuyến giao thông thủy quan trọng.

Làng nghề[sửa | sửa mã nguồn]

Đình làng La Xuyên, nơi sản xuất hàng gỗ chạm khắc mỹ thuật
  • Có làng đúc đồng Vạn Điểm nay thuộc Thị Trấn Lâm.
  • Có làng cơ khí đúc và làm trống cổ truyền thuộc xã Yên Xá.
  • Có làng điêu khắc đồ gỗ mỹ nghệ La Xuyên và các làng bên: Ninh xá, Lũ Phong, Trịnh xá thuộc xã Yên Ninh.
  • Làng nghề Sơn mài Cát Đằng thuộc xã Yên Tiến
  • Làng Chuế Cầu, quê của bà Lương Thị Minh Nguyệt - người yêu nước. Bà là người bán rượu thịt ở thành Cổ Lộng, lừa cho giặc ăn uống no say, bí mật quẳng xuống sông Đáy. Cùng yêu nước với bà là cô gái người làng Đào Đặng (Hưng Yên) xinh đẹp, hát hay.

Đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện có 1 thị trấn Lâm (huyện lỵ, thành lập ngày 1-4-1986 trên cơ sở 416,04 ha diện tích tự nhiên của xã Yên Xá; 30,37 ha diện tích tự nhiên của xã Yên Ninh; 24,50 ha diện tích tự nhiên của xã Yên Tiến và 4,27 ha diện tích tự nhiên của xã Yên Hồng) và 31 : Yên Bằng, Yên Bình, Yên Chính, Yên Cường, Yên Dương, Yên Đồng, Yên Hồng, Yên Hưng, Yên Khang, Yên Khánh, Yên Lộc, Yên Lợi, Yên Lương, Yên Minh, Yên Mỹ, Yên Nghĩa, Yên Nhân, Yên Ninh, Yên Phong, Yên Phú, Yên Phúc, Yên Phương, Yên Quang, Yên Tân, Yên Thắng, Yên Thành, Yên Thọ, Yên Tiến, Yên Trị, Yên Trung, Yên Xá.

Huyện Ý Yên có tới 9 xã trùng tên với huyện Yên Mô (Ninh Bình) là Yên Thành, Yên Phú, Yên Hưng, Yên Phong, Yên Bình, Yên Thắng, Yên Đồng, Yên Mỹ, Yên Nhân.

Danh hiệu[sửa | sửa mã nguồn]

Trong kháng chiến chống Thực dân Pháp, Ý Yên đã lừng danh với các chiến công vang dội như: trận Đê Đáy, Cao Bồ, Vũ Dương, An Cừ, La Ngạn, Vọng Doanh, Đông Duy… đồng thời là hậu phương vững chắc cung cấp sức người, sức của cho cuộc kháng chiến chống Mĩ. Với những thành tích đó, năm 2000 huyện Ý Yên được Nhà nước phong tặng Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang. Huyện Ý Yên có nhiều xã được phong tặng danh hiệu Anh hùng như: xã Yên Dương, xã Yên Quang... 6 Anh hùng LLVT, 2 Anh hùng lao động, và 182 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.Là quê hương tiền bối cách mạng, thầy giáo Tống Văn Trân.

Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Hai cây gạo hơn 200 tuổi tại cổng làng Đống Cao, Yên Lộc

Nhân vật nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ Nguyễn Địch (14?? - ????): Ông quê xã Vụ Sài, huyện Đại An nay là làng Vò, xã Yên Lộc, huyện ý Yên, tỉnh Nam Định. Ông đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân khoa Nhâm Tuất niên hiệu Đại Bảo 3(1442) đời Lê Thái Tông, làm quan đến chức Tả thị lang. Ông có tác phẩm Nhàn du kiến văn ký.
  • Phạm Văn Nghị (chữ Hán: 范文誼, 1805-1884)[1] hiệu Nghĩa Trai; là một nhà giáo, nhà thơ và là một viên quan nhà Nguyễn theo đường lối kháng Pháp ở thế kỷ 19 trong lịch sử Việt Nam. Phạm Văn Nghị là người ở xã Tam Đăng, tổng An Trung, huyện Đại An, phủ Nghĩa Hưng (nay là thôn Tam Quang, xã Yên Thắng, huyện Ý Yên tỉnh Nam Định). Là con của một ông đồ nghèo, nhưng nhờ chăm chỉ học, nên ông lần lượt đỗ: Tú tài (1826), Cử nhân (1837) và Hoàng giáp (1838, lúc 33 tuổi), nên được người đời gọi là Hoàng Tam Đăng.
  • Khiếu Năng Tĩnh (1835-?) là người con của xã Chân Mỹ, tổng Tử Vinh, huyện Đại An, phủ Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định (nay thuộc xã Yên Cương, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định). Năm 1878, ông đỗ Cử nhân (Hương cống). 2 năm sau, ông đỗ đồng tiến sĩ xuất thân. Ông làm quan Đốc học Hà Nội, Tế tửu Quốc tử giám[1].
  • Tống Văn Trân (1905-1935) tại xã Yên Tiến là một nhà giáo, nhà cách mạng Việt Nam, phụ trách các tỉnh miền Đông Nam Bộ, Xứ ủy viên Nam Kỳ, phụ trách Sài Gòn-Gia Định.
  • Đinh La Thăng (sinh ngày 10 tháng 9 năm 1960[1]) là một chính khách Việt Nam, tiến sĩ kinh tế, chuyên ngành kế toán. Ông hiện là đại biểu quốc hội Việt Nam khóa XIV (nhiệm kì 2016-2021), thuộc đoàn đại biểu tỉnh Thanh Hóa, dù trước đó ông trúng cử ở Thành phố Hồ Chí Minh. Ông từng là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khoá XI (2002-2007) tỉnh Gia Lai, khóa XIII (2011-2016) tỉnh Thanh Hóa, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải (2011-2016), Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (2008-2011), Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (2005-2008), Chủ tịch Hội đồng quản trị Tổng công ty Sông Đà (2001-2003). Trong Đảng Cộng sản Việt Nam, ông hiện là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII. Ông từng là Ủy viên Bộ Chính trị khóa XII, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X, XI, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (2016-2017). Ngày 7 tháng 5 năm 2017 ông Thăng bị thi hành kỷ luật và thôi chức Ủy viên Bộ Chính trị khóa XII kiêm Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh[2], sau đó được điều động giữ chức Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương
  • Cao Đức Phát sinh 25/05/1956 tại xã Yên Khang Nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam. Khi người tiền nhiệm là Lê Huy Ngọ từ chức, ông được bổ nhiệm làm quyền Bộ trưởng từ tháng 7 năm2004. Ngày 3 tháng 12 năm 2004, ông được chính thức bổ nhiệm làm Bộ trưởng và đảm nhiệm từ đó đến nay. Tháng 4 năm 2016 ông tiếp tục được bầu làm Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Đến ngày 27 tháng 7 năm 2016, ông thôi chức vụ Bộ trưởng, người kế nhiệm ông là Thứ trưởng Nguyễn Xuân Cường. Hiện tại ông là Phó Trưởng ban Thường trực Ban Kinh tế Trung ương..
  • Hồ Xuân Năng sinh ngày 04/11/1964 tại Yên Thắng, Ý Yên, Nam Định, Chủ tịch HĐQT, Tổng Giám đốc CTCP Đá thạch anh cao cấp VCS ông thuộc top 10 người giàu nhất sàn chứng khoán Việt Nam

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]


Phủ Mẫu - Yên Quang Đình Đá,Yên Cường