An Nhơn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
An Nhơn
Thị xã
Đường Lê Hồng Phong, Phường Bình Định, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định.JPG
Đường Lê Hồng Phong, Phường Bình Định, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định
Địa lý
Tọa độ: 13°52′B 109°07′Đ / 13,87°B 109,12°Đ / 13.87; 109.12Tọa độ: 13°52′B 109°07′Đ / 13,87°B 109,12°Đ / 13.87; 109.12
Diện tích 292,6 km²
Dân số (năm 2015)  
 Tổng cộng 282.436 người
 Mật độ 965 người/km²
Hành chính
Quốc gia Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Việt Nam
Tỉnh Bình Định
Thành lập 28 tháng 11 năm 2011
 Chủ tịch UBND Nguyễn Tự Công Hoàng
 Chủ tịch HĐND Đoàn Văn Phi
 Bí thư Thị ủy Ngô Đông Hải
 Trụ sở UBND đường Lê Hồng Phong, P. Bình Định, TX. An Nhơn
Phân chia hành chính 5 phường và 10 xã
Website annhon.binhdinh.gov.vn

An Nhơn là một thị xã thuộc tỉnh Bình Định, Việt Nam.

Vị trí địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

An Nhơn là một thị xã đồng bằng, phát triển theo hướng công nghiệp và đô thị hóa. Thị xã nằm dọc theo trục đường quốc lộ 1A, cách trung tâm thành phố Quy Nhơn khoảng 17 km về hướng đông. Có các tuyến đường chính là quốc lộ 1A, quốc lộ 19, Quốc lộ 19B và Đường sắt Bắc Nam, cách sân bay Phù Cát 8 km.

Địa giới hành chính

Trung tâm hành chính của thị xã đặt tại phường Bình Định (thị trấn Bình Định trước đây).

Là đô thị vệ tinh của Thành phố Quy Nhơn và là trung tâm giao lưu kinh tế - văn hóa xã hội trong khu vực miền Trung - Tây Nguyên theo định hướng phát triển kinh tế xã hội của Tỉnh Bình Định.

Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Bản đồ hành chính thị xã An Nhơn

Thị xã An Nhơn có 15 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 5 phường: Bình Định, Đập Đá, Nhơn Hòa, Nhơn Hưng, Nhơn Thành và 10 xã: Nhơn An, Nhơn Hạnh, Nhơn Hậu, Nhơn Khánh, Nhơn Lộc, Nhơn Mỹ, Nhơn Phong, Nhơn Phúc, Nhơn Tân, Nhơn Thọ.

Nâng cấp lên thị xã[sửa | sửa mã nguồn]

Sau năm 1975, huyện An Nhơn có 13 xã: Đập Đá, Nhơn An, Nhơn Hạnh, Nhơn Hậu, Nhơn Hòa, Nhơn Hưng, Nhơn Khánh, Nhơn Lộc, Nhơn Mỹ, Nhơn Phong, Nhơn Phúc, Nhơn Thành, Nhơn Thọ.

Ngày 24/3/1979, thành lập thị trấn Bình Định.

Ngày 19/2/1986, thành lập xã Nhơn Tân trên cơ sở sát nhập 1581,5ha đất và 1.621 nhân khẩu của xã Nhơn Thọ và 1.400,8ha đất và 2.908 nhân khẩu của xã Nhơn Lộc.

Ngày 26/12/1997, chuyển xã Đập Đá thành thị trấn Đập Đá.

Từ đó, huyện An Nhơn có 2 thị trấn: Bình Định, Đập Đá và 13 xã: Nhơn An, Nhơn Hạnh, Nhơn Hậu, Nhơn Hòa, Nhơn Hưng, Nhơn Lộc, Nhơn Mỹ, Nhơn Khánh, Nhơn Phong, Nhơn Phúc, Nhơn Tân, Nhơn Thành, Nhơn Thọ.

Huyện An Nhơn (trước đây) của tỉnh Bình Định là một huyện có tốc độ phát triển kinh tế cao giàu nhất giới. Thị trấn Bình Định (huyện lỵ) là trung tâm của huyện, nằm trên đường Quốc lộ 1A. Huyện đã được Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Định quy hoạch xây dựng theo hướng phát triển lên thị xã.

Ngày 20/10/2010, thị trấn Bình Định thuộc huyện An Nhơn được Bộ Xây dựng chính thức công nhận đô thị loại 4 với Quyết định số 1175/QĐ-BXD, tiến đến nâng cấp đô thị thành thị xã An Nhơn.

Ngày 22/7/2011, Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định đã gửi Tờ trình số 44/TTr-UBND về việc thành lập thị xã An Nhơn trực thuộc tỉnh lên Hội đồng nhân dân tỉnh. Ngày 18/08/2011, Hội đồng nhân dân tỉnh Bình Định khóa XI, kì họp thứ 2 đã ra Nghị quyết 31/NQ-HĐND thông qua tờ trình của Ủy ban Nhân dân tỉnh, nhất trí thành lập thị xã An Nhơn.

Ngày 28/11/2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 101/NQ-CP chuyển huyện An Nhơn thành thị xã An Nhơn thuộc tỉnh Bình Định[1], đồng thời thành lập các phường thuộc thị xã An Nhơn như sau:

  • Các phường Bình Định, Đập Đá được thành lập từ các thị trấn tương ứng.
  • Các phường Nhơn Hưng, Nhơn Thành, Nhơn Hòa được thành lập từ các xã tương ứng.
  • Ngoại thị Thị xã An Nhơn gồm các xã: Nhơn An, Nhơn Phong, Nhơn Hạnh, Nhơn Hậu, Nhơn Mỹ, Nhơn Khánh, Nhơn Phúc, Nhơn Lộc, Nhơn Tân, Nhơn Thọ theo đúng như nguyên trạng.

An Nhơn trong lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Cửa Đông thành Bình Định (phục chế) ở phường Bình Định, TX. An Nhơn

1. Giai đoạn cổ đại:

Từ kết quả nghiên cứu khảo cổ học của Viện khảo cổ học và theo Đại Nam nhất thống chí, Bình Định nói chung và An Nhơn nói riêng thuộc đất Việt Thường Thị được hình thành sớm, tương đương với thời Tam Hoàng, Ngũ Đế của Trung Hoa. Vào đời Tần, đất An Nhơn thuộc Tượng quận, đời Hán đặt huyện Tượng Lâm thuộc quận Nhật Nam, đời Tuỳ đổi thành quận Lâm Ấp. Năm 803, An Nhơn là đất của hai thành Chà Bàn và Thị Nại thuộc nước Chiêm Thành. Năm 938 đến năm 1470, An Nhơn là vùng trung tâm của Vương quốc Chăm Pa cổ đại, với thủ đô là thành Đồ Bàn (nay thuộc xã Nhơn Hậu) tồn tại 5 thế kỷ, từ thế kỷ XI đến XV. Năm 1471, vua Lê Thánh Tông tháng 4 chiếm thành thành Đồ Bàn, tháng 7 lập phủ Hoài Nhơn lệ vào Thừa tuyên Quảng Nam. Phủ Hoài Nhơn khi đó có ba huyện: Bồng Sơn, Phù Ly và Tuy Viễn. An Nhơn thuộc huyện Tuy Viễn.

2. Giai đoạn phong kiến:

Năm 1602, Chúa Nguyễn Hoàng đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn. Phủ thành Quy Nhơn đóng tại thôn Châu Thành, phường Nhơn Thành, thị xã An Nhơn ngày nay.

Năm 1778, sau khi giải phóng các vùng đất từ Quảng Nam đến Ninh Thuận, nhà Tây Sơn định đô ở An Nhơn, cải tạo và mở rộng thành Đồ Bàn, xây dựng thành Hoàng Đế. An Nhơn trở thành trung tâm chính trị của nhà Tây Sơn khi vua Thái Đức - Nguyễn Nhạc xây dựng thành Hoàng Đế.

Năm 1799, Nguyễn Ánh chiếm thành Hoàng Đế, đổi tên thành là Bình Định. Vua Gia Long lấy thành Bình Định làm trị sở của dinh Bình Định. Năm 1832, vua Minh Mạng lập phủ An Nhơn gồm các huyện Tuy Phước và Tuy Viễn, phủ lỵ An Nhơn đặt tại thôn Hoà Cư, xã Nhơn Hưng, đến năm 1852 phủ lỵ dời về An Thái - Nhơn Phúc.

Qua nhiều lần điều chỉnh địa giới và đơn vị hành chính, đến năm 1865, phủ An Nhơn có 4 tổng: Mỹ Đức (19 làng), An Ngãi (26 làng), Nhơn Nghĩa (28 làng), Háo Đức (35 làng). Năm 1939, phủ An Nhơn lập thêm 2 tổng mới, tách tổng Nhơn Nghĩa thành Nhơn Nghĩa Thượng và Nhơn Nghĩa Hạ, tách tổng Háo Đức thành Háo Đức Thượng và Háo Đức Hạ, phủ lỵ An Nhơn chuyển về phường Bình Định ngày nay.

Trong suốt giai đoạn phong kiến, đất An Nhơn là nơi chứng kiến, ghi dấu ấn sâu sắc của nhiều sự kiện lịch sử, văn hoá lớn của đất nước nói chung và tỉnh Bình Định nói riêng.

3. Giai đoạn từ năm 1945:

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chính quyền cách mạnh đổi tên phủ An Nhơn thành phủ Nguyễn Trọng Trì. Đến tháng 2 năm 1946, đổi phủ thành huyện, bỏ cấp tổng, sáp nhập 108 làng chia thành 31 xã. Đến tháng 4 năm 1947, huyện An Nhơn được sắp xếp lại thành 12 xã. Năm 1950, tách một phần phía Đông Bắc xã Nhơn Hậu thành lập thêm một đơn vị hành chính là xã Đập Đá.

Sau năm 1954, chính quyền Ngô Đình Diệm đổi huyện An Nhơn thành quận An Nhơn có 13 đơn vị hành chính gồm các xã: Đập Đá, Nhơn An, Nhơn Hạnh, Nhơn Phong, Nhơn Hậu, Nhơn Hoà, Nhơn Hưng, Nhơn Khánh, Nhơn Phúc, Nhơn Lộc, Nhơn Mỹ, Nhơn Thành, Nhơn Thọ. Năm 1972, tách xã Phước Hưng thuộc quận Tuy Phước nhập vào quận An Nhơn, đổi tên là xã Nhơn Tân.

4. Giai đoạn từ 1975 đến nay:

Sau năm 1975, tỉnh Nghĩa Bình được thành lập từ 2 tỉnh Bình Định và Quảng Ngãi, quận An Nhơn được đổi thành huyện An Nhơn có 13 xã, tách xã Nhơn Tân trả về huyện Tuy Phước với tên cũ là Phước Hưng. Ngày 24/3/1979, Chính phủ có Quyết định số 127-CP thành lập thị trấn Bình Định trên cơ sở tách một phần diện tích xã Nhơn Hưng. Ngày 19/02/1986, Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) có Quyết định số 15-HĐBT thành lập xã Nhơn Tân trên cơ sở một phần diện tích của xã Nhơn Thọ và một phần diện tích của xã Nhơn Lộc. Ngày 26/12/1997, Chính phủ có Nghị định số 118/1997/NĐ-CP thành lập thị trấn Đập Đá trên cơ sở xã Đập Đá. Ngày 28/11/2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 101/NQ-CP thành lập thị xã An Nhơn và thành lập 5 phường thuộc thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định với tổng diện tích tự nhiên 24.264,36 ha, 5 phường thuộc thị xã An Nhơn gồm: Bình Định, Nhơn Hưng, Đập Đá, Nhơn Thành, Nhơn Hoà. Hiện nay, thị xã An Nhơn có 18 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 8 phường nêu trên và 10 xã: Nhơn An, Nhơn Phong, Nhơn Hạnh, Nhơn Hậu, Nhơn Mỹ, Nhơn Khánh, Nhơn Phúc, Nhơn Lộc, Nhơn Tân, Nhơn Thọ.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

An Nhơn có hệ thống giao thông kinh tế rất thuận lợi: có đường quốc lộ 1A, quốc lộ 19 và đường sắt Bắc - Nam đi xuyên qua, tạo điều kiện cho việc giao lưu kinh tế, văn hoá trong và ngoài tỉnh.

Đây cũng là địa phương có dự án Đường cao tốc Quảng Ngãi – Bình Định và dự án Đường cao tốc Bình Định – Nha Trang đi qua đang được xây dựng.

Lễ hội - Làng Nghề[sửa | sửa mã nguồn]

1. Làng nghề Tiện gỗ mỹ nghệ Nhơn Hậu

2. Làng nghề Gốm Vân Sơn

3. Làng nghề Bún tươi Ngãi Chánh

4. Làng nghề Rèn Tây Phương Danh

5. Làng nghề Đúc kim loại Bằng Châu

6. Làng nghề Rượu Bàu Đá

7. Làng nghề Nón lá Gò Găng

8. Làng nghề Bánh tráng Trường Cửu

9. Làng nghề Bún khô, Bánh tráng An Thái

10. Làng nghề Đậu khuôn Vạn Thuận

11. Làng nghề Cốm nếp An Lợi

12. Làng nghề Bánh ướt, Bánh hỏi Nhơn Thuận

13. Làng nghề Tăm nhang Bả Canh

14. Làng nghề Đan tre Đông Lâm

15. Làng nghề Đan tre Đại Bình

16. Làng nghề Nón lá Nghĩa Hòa

17. Làng nghề Nón lá Đại An

18. Làng nghề Nón lá Tân Nghi

19. Làng nghề Nón lá Thuận Đức

20. Làng Mai cảnh Háo Đức

21. Làng Mai cảnh Thanh Liêm

Di tích - Danh Thắng[sửa | sửa mã nguồn]

1. Thành Hoàng Đế

2. Tháp Cánh Tiên (tháp Đồng)

3. Chùa Thập Tháp

4. Tháp Phú Lốc (tháp Vàng)

5. Lò gốm cổ Gò Sành

6. Chùa Nhạn Sơn

7. Hồ Núi Một

8. Chùa Thiên Hưng

9. Thành Cha

10. Núi Mò O

11. Bến Trường Thi

12. Thành Bình Định

13. Cột cờ thành Bình Định

14. Lăng Võ Tánh

Các Khu, cụm Công nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

1. Khu Công nghiệp Nhơn Hòa

2. Cụm công nghiệp Gò Đá Trắng

3. Cụm công nghiệp Phường Bình Định

4. Cụm công nghiệp Nhơn Phong

5. Cụm công nghiệp Thanh Liêm

6. Cụm công nghiệp Tân Đức

7. Cụm công nghiệp Gò Sơn

8. Cụm công nghiệp Đồi Hoả Sơn

9. Cụm công nghiệp Thắng Công

10. Cụm công nghiệp Nhơn Tân

11. Cụm công nghiệp An Mơ

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Bản mẫu:Danh sách xã, phường, thị trấn (Bình Định)