Axit nucleic

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Axít nucleic)
Bước tới: menu, tìm kiếm

Một axít nucleic là một đại phân tử sinh học có phân tử lượng lớn (tiếng Anh: high-molecular-weight biochemichal macromolecule) được cấu tạo từ các chuỗi nucleotide nhằm truyền tải thông tin di truyền (genetic information). Hai loại axít nucleic phổ biến nhất là deoxyribonucleic acid (ADN) và ribonucleic acid (ARN). Axít nucleic có mặt ở hầu hết các tế bào sống và virút.

Schematic diagram of a double-stranded nucleic acid. Yellow-green shaded circles represent phosphate; green-hatched circles represent pentose; red-slashed circles represent nitrogenous bases. Solid lines represent covalent bonds; dotted lines represent hydrogen bonds.

Tên gọi axít nucleic có từ sự xuất hiện phổ biến của nó trong nhân tế bào, là tên gọi chung của họ các cao phân tử sinh học biopolymers. Các đơn phân monomer còn được gọi là nucleotide, và mỗi phân tử gồm ba thành phần: một base nitơ dị vòng nitrogenous heterocyclic base (có thể là 1purine hoặc là một pyrimidine), một pentose đường, và một phosphate nhóm. Các loại nucleic acid khác nhau ở phân tử đường đặc hiệu (specific sugar) trong từng chuỗi (e.g. DNA or deoxyribonucleic acid có chứa đường 2-deoxyriboses). Ngoài ra, các gốc base nitơ trong hai nucleic acids cũng khác nhau: adenine, cytosine, và guanine có trong cả RNA lẫn DNA, trong khi thymine thì chỉ có trong DNA và uracil thì chỉ có trong RNA.

Phân tử đường và phosphate ở trong nucleic acids liên kết với nhau trong 1 chỗi xoắn qua lại bằng cách các oxygen chung (tạo thành liên kết phosphodiester). Bằng cách sử dụng cách gọi tên thích hợp,các phân tử cacbon liên kết với nhóm phosphate được gọi là phân tử cacbon 3' và 5'. Các base duỗi ra từ mối liên kết glycosidic với cacbon 1'của vòng pentose.

Axít nucleic có thể có dạng mạch đơn hoặc mạch kép.Phân tử axit nucleic mạch kép gồm có hai mạch đơn liên kết với nhau bởi liên kết hidro. RNA thường là mạch đơn, nhưng một số có thể tự xoắn cuộn nhiều vòng tạo thành vùng xoắn kép. DNA thường là mạch kép, mặc dù một vài virus có hệ gen là DNA mạch đơn.

Axít nucleic là phương tiện sinh học chính, có nhiệm vụ lưu giữ và truyền đạt thông tin di truyền, tuy vậy RNA cũng có khả năng hoạt động như một enzym.

Tính chất kị nước của các phân tử Axít nucleic rất ít được biết đến. Axít nucleic không tan trong ethanol, TCA, nước lạnh, nước nóng và dung dịch HCl loãng. Nó tan trong dung dịch NaOH loãng, rượu và HCl.

Có nhiều nguồn DNA và RNA:

  • DNA tuyến ức của bê là những DNA dạng thẳng lớn có chứa những mảnh đứt gãy
  • DNA của T4 phage dạng vòng và có thể được tách chiết mà vẫn giũ nguyên vẹn
  • Teichoic acid có trong vách tế bào của một số vi khuẩn gram dương tương tự như nucleic acid nhưng không có các nucleobase.

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Adn tồn tại trong nhân tế bào và cũng có ở ti thể, lạp thể trong tế bào chất. Dó là một acit hữu cơ có chứa các nguyên tố C, H, O, N và P mà mô hình cấu trúc của nó được hai nhà bác học J.Watson và F. Crick công bố vào năm 1953.