Black or White

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
"Black or White"
Đĩa đơn của Michael Jackson
từ album Dangerous
Mặt B "Smooth Criminal"
Phát hành 11 tháng 11, 1991 (1991-11-11)
Định dạng
Thu âm 1990 – 1991
Thể loại
Thời lượng
  • 4:16 (bản album)
  • 3:19 (bản đĩa đơn)
Hãng đĩa Epic
Sáng tác
Sản xuất
  • Jackson
  • Bottrell
Thứ tự đĩa đơn của Michael Jackson
"Do the Bartman"
(1990)
"Black or White"
(1991)
"Remember the Time"
(1992)
Video âm nhạc
"Black or White" trên YouTube
Đoạn nhạc mẫu

"Black or White" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Michael Jackson nằm trong album phòng thu thứ tám của ông, Dangerous (1991). Nó được phát hành vào ngày 11 tháng 11 năm 1991 bởi Epic Records như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album. Bài hát được viết lời và sản xuất bởi Jackson và Bill Bottrell, trong đó Bottrell cũng tham gia góp giọng phần rap với nghệ danh L.T.B., bên cạnh sự tham gia hỗ trợ từ guitar chính của thành viên nhóm Guns N' RosesSlash.[1][2] Đây là đĩa đơn đầu tiên trong sự nghiệp của Jackson không có sự tham gia sản xuất sau nhiều năm từ Quincy Jones, người đã đồng ý kết thúc mối quan hệ hợp tác kể từ album phòng thu trước, Bad (1987). "Black or White" là sự kết hợp giữa nhiều thể loại âm nhạc như R&B, pop rock, hip hopnew jack swing mang nội dung như là một tiếng nói cho sự bình đẳng của mọi chủng tộc trên thế giới, trong đó Jackson nhấn mạnh "mọi thứ đều chẳng ảnh hưởng gì dù bạn là người da đen hay da trắng", và tiếp nối một chuỗi những bài hát liên quan đến chủ đề ý thức xã hội và nhân quyền từng được nam ca sĩ thể hiện, sau "We Are the World" và "Man in the Mirror".

Sau khi phát hành, "Black or White" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao chất giọng của Jackson cũng như quá trình sản xuất của nó, đồng thời gọi đây là một điểm nhấn nổi bật từ Dangerous. Bài hát còn chiến thắng nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm chiến thắng Giải thưởng âm nhạc Billboard năm 1992 cho Đĩa đơn số một thế giới và một đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng pop nam xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 35. "Black or White" đã giúp Jackson tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong ngành công nghiệp âm nhạc vào thập niên 1990, đứng đầu ở hầu hết những bảng xếp hạng nó xuất hiện, trong đó bao gồm nhiều thị trường lớn như Úc, Canada, Pháp, Ý, New Zealand, Thụy Điển, Thụy Sĩ và Vương quốc Anh, và lọt vào top 5 ở tất cả những quốc gia còn lại. Tại Hoa Kỳ, nó đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong bảy tuần liên tiếp, trở thành đĩa đơn quán quân thứ 12 của Jackson tại đây. Ngoài ra, bài hát lúc bấy giờ còn phá vỡ kỷ lục về khoảng thời gian vươn đến ngôi vị số một nhanh nhất trong 22 năm và cùng với đĩa đơn năm 1982 "Billie Jean" trở thành đĩa đơn có số tuần trụ vững ở vị trí quán quân lâu nhất trong sự nghiệp của ông.

Video ca nhạc cho "Black or White" được đạo diễn bởi John Landis, người trước đó từng hợp tác với Jackson trong video ca nhạc Thriller, và được công chiếu vào ngày 14 tháng 11 năm 1991.[3] Nội dung video mang ý nghĩa tương tự như lời bài hát, trong đó Jackson trình diễn nó ở nhiều bối cảnh tượng trưng cho nhiều nền văn hóa khác nhau, bên cạnh sự tham gia diễn xuất từ Macaulay Culkin, Tess Harper, George WendtTyra Banks. Video đã ngay lập tức nhận được nhiều lượt yêu cầu phát sóng trên những kênh truyền hình như Fox, MTV, VH1BET, cũng như nhận được một đề cử tại Giải Video âm nhạc của MTV năm 1992 ở hạng mục Kĩ xảo xuất sắc nhất. Ngoài ra, nó còn nắm giữ một Kỷ lục Guinness Thế giới cho Video có lượng người xem ra mắt lớn nhất mọi thời đại với hơn 500 triệu người xem ở hơn 27 quốc gia. Tuy nhiên, bốn phút cuối của bản gốc đã vấp phải nhiều tranh cãi liên quan đến nội dung, khiến Jackson phải xin lỗi và phần này cũng bị cắt khi được phát sóng sau này.

Để quảng bá bài hát, Jackson đã trình diễn "Black or White" trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm Lễ kỷ niệm 10 năm của MTV và Buổi diễn giữa hiệp Super Bowl XXVII, cũng như trong tất cả những chuyến lưu diễn của ông như Dangerous World Tour (1992-93) và HIStory World Tour (1996-1997). Nó cũng xuất hiện trong nhiều album tổng hợp của nam ca sĩ, bao gồm Greatest Hits: HIStory, Volume I (2001), Number Ones (2003), The Essential Michael Jackson (2005), King of Pop (2008) và Michael Jackson's This Is It (2009). Kể từ khi phát hành, "Black or White" đã được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ, như "Weird Al" Yankovic, Chris Brown, Adam Lambert, Far East Movement và dàn diễn viên của Glee.

Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]

'"Black or White" được viết lời và sản xuất bởi Michael Jackson và Bill Bottrell,[4] và được chọn làm đĩa đơn mở đường cho Dangerous (1991). Một phiên bản khác của bài hát, lần đầu tiên được nghe bởi các giám đốc điều hành của Sony trên một chuyến máy bay đến Neverland, được phát hành như là track thứ ba của đĩa đơn quảng bá. Nó bắt đầu được quảng bá trên các đài phát thanh trong tuần đầu tháng 11 năm 1991 tại New YorkLos Angeles.[4][5] "Black or White" đã được chính thức phát hành một tuần sau, vào ngày 11 tháng 11 năm 1991.[5] Bài hát có các yếu tố của dance, raphard rock cũng như tiếng guitar của Bill Bottrell. Bài hát này được chơi chủ yếu trong phím E. Giọng hát của Jackson được kéo dài từ E4 để B5, với ước tính khoảng 126 nhịp mỗi phút.[6][7][8][9][10][11][12]

Đón nhận[sửa | sửa mã nguồn]

Để kích thích sự tò mò của khán giả trước video ca nhạc của "Black or White", 2 ngày trước khi phát hành video, Epic Records đã phát hành bài hát (không có hình ảnh kèm theo) trên các đài phát thanh. Trong khoảng thời gian 24 giờ, "Black or White", theo hãng thu âm là "một ca khúc rock 'n roll về sự hòa hợp chủng tộc", đã được thêm vào danh sách nhạc của 96% trong tổng số 237 trạm phát thanh của Top 40 trạm phát hành Hoa Kỳ trong ngày đầu tiên phát hành.[13]

"Black or White" lọt vào bảng xếp hạng Billboard Hot 100 ở vị trí thứ 35.[14] Một tuần sau bài hát tăng vọt lên vị trí thứ 3 và trong tuần thứ ba của mình, vào ngày 7 tháng 12 năm 1991, nó đã leo lên vị trí số 1, khiến nó trở thành bài hát leo lên vị trí quán quân nhanh nhất trên bảng xếp hạng này kể từ "Get Back" của The Beatles cũng đạt thành tích tương tự vào năm 1969.[14][15] "Black or White" kết thúc năm tại vị trí số 1, và vẫn ở phía trên vào năm 1992 với tổng cộng 7 tuần, giúp Michael Jackson trở thành nghệ sĩ đầu tiên có đĩa đơn quán quân ở 3 thập niên 1970, 1980 và 1990.[15] Tại Anh, Jackson trở thành đĩa đơn đầu tiên của 1 nghệ sĩ người Mỹ quán quân trong tuần đầu tiên kể từ năm 1960, khi It's Now or Never" bởi Elvis Presley làm được điều tương tự.[14] Trên khắp thế giới, "Black or White" đạt vị trí số một tại 19 quốc gia, bao gồm Hoa Kỳ, Anh, Canada, México, Cuba, Zimbabwe, Úc, New Zealand, Áo, Bỉ, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Israel, Ý, Na Uy, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thụy Sĩ và bảng xếp hạng các đĩa đơn châu Âu, cũng như đạt vị trí thứ 2 ở Đức và thứ 3 ở Hà Lan.[14][15] Đĩa đơn được chứng nhận bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Mỹ (RIAA), công nhận 1 triệu bản đã được tiêu thụ và trở thành đĩa đơn bán chạy thứ hai trong năm.[13][15]

Phiên bản phối lại[sửa | sửa mã nguồn]

Phiên bản remix của Clivillés & Cole cho "Black or White", phát hành như một đĩa đơn quảng bá vào năm 1992, tại nhiều nước châu Âu. Tại Anh, nó đạt đến số 14, và ở Ireland, số 11. Đĩa đơn này đã lên đến đỉnh điểm tại số 18 ở Úc một cách đầy ngạc nhiên.[16] Mặc dù phản ứng ở châu Âu không được thuận lợi, không bao giờ bao gồm trong album tuyển tập hit của Jackson, ngoại trừ trên đĩa 3 của phiên bản tại Pháp & Anh của album King of Pop (2008).

Video ca nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Tóm tắt[sửa | sửa mã nguồn]

Vài phút đầu của video giới thiệu bài hát, một cậu bé (Macaulay Culkin) nghe nhạc quá to vào buổi đêm và bị người cha (George Wendt) cảnh cáo và bắt về giường ngủ. Cậu bé phản đối lại ý kiến của cha bằng cách đẩy những chiếc loa với âm lượng rất to bên cạnh ghế của người cha, chỉnh tới nút rất to và đeo kính râm cùng với chiếc găng tay và chơi guitar rất to khiến người cha bị bật ra khỏi nhà. Mẹ của cậu bé (Peggy Lipton) nói rằng cha cậu sẽ rất tức giận khi ông quay về đây. Khi người cha bị bay đến tận Châu Phi, Jackson bắt đầu xuất hiện và trình diễn bài hát.[17]

Trong quá trình của video có sự góp mặt của các diễn viên của các châu lục khác nhau như Indonesia, một người phụ nữ đến từ Ấn Độ và nhóm người đến từ Nga.[17] Sau đó Jackson đi xuyên qua bức tường lửa với câu hát "I ain't scared of no sheets; I ain't scared of nobody", sau đó chuyển tới đoạn rap của Culkins và một vài đứa trẻ khác. Nhưng giọng rap của không phải của cậu mà là nhép, nghĩa là dùng giọng của người khác. Cuối bài hát, có hình ảnh chuyển đổi một vài người (giống như một "talking heads").

Tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]

Bốn phút cuối của video này lại gây ra rất nhiều những tranh cãi không đáng có. Jackson xuất hiện dưới dạng một con báo đen và đi ra ngoài giống như trong cảnh của "Billie Jean", và bắt đầu nhảy giống như vậy. Sau đó, ông tiến tới một khu phố vắng và sờ soạng vào những chỗ kín, sau đó lại kéo khóa quần lên. Tiếp đến ông phá hoại nhà cửa và ô tô liên hồi được ghi những chữ như thể hiện sự phân biệt chủng tộc: "KKK Rules", "Nigger Go Home", "Hitler Lives" và "No More Wetbacks". Jackson xé toạc áo khi ngã vào vũng nước và ném thứ gì đó làm cho biển đèn nổ tung, cuối cùng là ông trở lại nguyên hình là một con báo đen. Ngay sau đó chuyển đến cảnh gia đình Simpsons với cậu con trai Bart mặc áo đen mang chữ trắng "Michael Jackson" xem đoạn video này và bị bố Homer tắt phụt đi.

Ngay sau khi nhận những phản ứng khá nặng nề của giới báo chí, Jackson đã xin lỗi về những hành động kỳ quặc khó hiểu của mình, đồng thời buộc phải cắt đoạn này để thoát khỏi lệnh cấm chiếu, cho tới tận bây giờ, đoạn phim đó chỉ được phát ở trong đĩa DVD. Đoạn video được xếp vào "Video âm nhạc gây tranh cãi nhiều nhất".

Danh sách bài hát[sửa | sửa mã nguồn]

Danh sách những bản phối chính thức của bài hát[sửa | sửa mã nguồn]

  1. Bản album – 4:17
  2. Bản đĩa đơn – 3:22
  3. Không lời – 3:22
  4. Clivillés & Cole House/Club Mix - 7:32
  5. Clivillés & Cole Radio Mix – 3:33
  6. Clivillés & Cole House w/Guitar Radio Mix – 3:50
  7. Underground Club Mix

Xếp hạng[sửa | sửa mã nguồn]

Chứng nhận[sửa | sửa mã nguồn]

Quốc gia Chứng nhận Doanh số
Úc (ARIA)[53] 2× Bạch kim 140.000^
Canada (Music Canada)[67] Vàng 50,000^
Đan Mạch (IFPI Denmark)[68] Vàng 5.000^
Pháp (SNEP)[69] Bạc 125,000[70]
Đức (BVMI)[71] Vàng 250.000^
New Zealand (RMNZ)[72] Bạch kim 10.000*
Anh (BPI)[73] Bạc 200.000^
Hoa Kỳ (RIAA)[74] 2× Bạch kim 2.000.000^

*Chứng nhận dựa theo doanh số tiêu thụ
^Chứng nhận dựa theo doanh số nhập hàng
xChưa rõ ràng

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Dekel, Jonathan (ngày 11 tháng 3 năm 2010). “Slash Calls Michael Jackson Guitar Riff 'Gay' at Canadian Music Week Keynote”. Spinner. Bản gốc lưu trữ ngày 10 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2011. 
  2. ^ SLASH – TALKS RAY CHARLES & MICHAEL JACKSON – CMW 2010 INTERVIEW trên YouTube
  3. ^ Phalen, Tom (16 tháng 11 năm 1991). “Jackson alters his new video”. The Seattle Times. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2009. 
  4. ^ a ă Jackson, Michael (1991). Dangerous booklet. Epic records. 
  5. ^ a ă Campbell, Lisa (1993). Michael Jackson: The King of Pop. Branden Books. tr. 301. ISBN 0-8283-1957-X. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2009. 
  6. ^ “(((Black or White > Overview)))”. Allmusic. Macrovision Corporation. Truy cập ngày 24 tháng 10 năm 2009. 
  7. ^ Sony Music (2001). “Michael Jackson Dangerous Review”. Sony Music Entertainment. Bản gốc lưu trữ ngày 4 tháng 12 năm 2005. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2009. 
  8. ^ Jeans (1993). “Peligroso regreso”. Michael Jackson: Un mito indescifrable (bằng tiếng Tây Ban Nha). Revista Jeans. tr. 7. En "Black or white"... el resultado es una mezcla de hard rock, dance y rap 
  9. ^ Halstead, Craig; Cadman, Chris (2003). Michael Jackson the Solo Years. Authors On Line Ltd. tr. 40. ISBN 0-7552-0091-8. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2009. 
  10. ^ Andersen, Christopher P. (1994). Michael Jackson: unauthorized. Simon & Schuster. tr. 105. ISBN 0-671-89239-8. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2009. 
  11. ^ Erlewine, Stephen Thomas. “Michael Jackson Thriller Review”. Allmusic. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2009. 
  12. ^ “Black Or White – Michael Jackson Digital Sheet Music (Digital Download)”. MusicNotes.com. Alfred Publishing Co. Inc. Truy cập ngày 30 tháng 8 năm 2012. 
  13. ^ a ă http://www.last.fm/music/Michael+Jackson/_/Black+Or+White
  14. ^ a ă â b Halstead, Craig; Cadman, Chris (2003). Michael Jackson the Solo Years. Authors On Line Ltd. tr. 99. ISBN 0-7552-0091-8. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2009. 
  15. ^ a ă â b Campbell, Lisa (1993). Michael Jackson: The King of Pop. Branden Books. tr. 302. ISBN 0-8283-1957-X. Truy cập ngày 23 tháng 5 năm 2009. 
  16. ^ “Australian Charts: "Black or White (The Clivillés & Cole (C&C) Remixes)". eMedia Jungen. Ngày 9 tháng 2 năm 1992. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2009. 
  17. ^ a ă Pareles, Jon (16 tháng 11 năm 1991). “Review/Rock, New Video Opens the Jackson Blitz”. The New York Times. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2009. 
  18. ^ "Australian-charts.com - Michael Jackson - Black Or White". ARIA Top 50 Singles. Hung Medien.
  19. ^ "Michael Jackson - Black Or White Austriancharts.at" (bằng tiếng Đức). Ö3 Austria Top 40. Hung Medien.
  20. ^ "Ultratop.be - Michael Jackson - Black Or White" (bằng tiếng Hà Lan). Ultratop & Hung Medien / hitparade.ch.
  21. ^ “Black or white in Canadian Top Singles Chart”. Library and Archives Canada. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2013. 
  22. ^ “Black or white in Canadian Adult Contemporary Chart”. Library and Archives Canada. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2013. 
  23. ^ “Top 10 Sales in Europe” (PDF). Music & Media. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  24. ^ “Hits of the World” (PDF). Billboard. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  25. ^ Nyman, Jake (2005). Suomi soi 4: Suuri suomalainen listakirja (bằng tiếng Finnish) (ấn bản 1). Helsinki: Tammi. ISBN 951-31-2503-3. 
  26. ^ "Lescharts.com - Michael Jackson - Black Or White" (bằng tiếng Pháp). Les classement single. Hung Medien.
  27. ^ “Michael Jackson - Black Or White” (bằng tiếng Đức). GfK Entertainment. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  28. ^ "The Irish Charts – Search Results – Black Or White". Irish Singles Chart. Truy cập 22 tháng 5 năm 2015.
  29. ^ “Hits of the World” (PDF). Billboard. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  30. ^ "Nederlandse Top 40 - Michael Jackson search results" (bằng tiếng Hà Lan). Dutch Top 40. Stichting Nederlandse Top 40.
  31. ^ "Dutchcharts.nl - Michael Jackson - Black Or White" (bằng tiếng Hà Lan). Mega Single Top 100. Hung Medien / hitparade.ch.
  32. ^ "Charts.org.nz - Michael Jackson - Black Or White". Top 40 Singles. Hung Medien.
  33. ^ "Norwegiancharts.com - Michael Jackson - Black Or White". VG-lista. Hung Medien.
  34. ^ Salaverri, Fernando (tháng 9 năm 2005). Sólo éxitos: año a año, 1959–2002 (ấn bản 1). Spain: Fundación Autor-SGAE. ISBN 84-8048-639-2. 
  35. ^ "Swedishcharts.com - Michael Jackson - Black Or White". Singles Top 60. Hung Medien.
  36. ^ "Michael Jackson - Black Or White swisscharts.com". Swiss Singles Chart. Hung Medien.
  37. ^ "Michael Jackson: Artist Chart History" UK Singles Chart.
  38. ^ "Michael Jackson - Chart history" Billboard Hot 100 của Michael Jackson. Truy cập 22 tháng 5 năm 2015.
  39. ^ "Michael Jackson - Chart history" Billboard Adult Contemporary của Michael Jackson. Truy cập 22 tháng 5 năm 2015.
  40. ^ "Michael Jackson - Chart history" Billboard Dance Club Songs của Michael Jackson. Truy cập 20 tháng 5 năm 2015.
  41. ^ "Michael Jackson - Chart history" Billboard R&B/Hip-Hop Songs của Michael Jackson. Truy cập 22 tháng 5 năm 2015.
  42. ^ Hung Medien. “Black or white (The Clivillés & Cole (C&C) remixes) in Australian Chart”. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2013. 
  43. ^ "The Irish Charts – Search Results – Black Or White". Irish Singles Chart. Truy cập 22 tháng 5 năm 2015.
  44. ^ "Michael Jackson: Artist Chart History" UK Singles Chart.
  45. ^ “ARIA Charts - End Of Year Charts - Top 50 Singles 1991”. ARIA. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  46. ^ “I singoli più venduti del 1991” (bằng tiếng Ý). Hit Parade Italia. 
  47. ^ “Tokyo Hot 100” (bằng tiếng Japanease). j-wave. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  48. ^ “Jaarlijsten 1991” (bằng tiếng Dutch). Stichting Nederlandse Top 40. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  49. ^ “Jaaroverzichten - Single 1991” (bằng tiếng Dutch). GfK Dutch Charts. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  50. ^ “Top Selling Singles of 1991”. RIANZ. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  51. ^ “Topp 20 Single Høst 1991” (bằng tiếng Na Uy). VG-lista. Bản gốc lưu trữ ngày 3 tháng 8 năm 2017. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  52. ^ “1991 Top 100 Singles”. Music Week (London, England: Spotlight Publications): 20. 11 tháng 1 năm 1992. 
  53. ^ a ă Ryan, Gavin (2011). Australia's Music Charts 1988–2010. Mt. Martha, VIC, Australia: Moonlight Publishing. 
  54. ^ “Jahreshitparade 1992”. Austriancharts.at. Hung Medien. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  55. ^ “Jaaroverzichten 1992”. Ultratop. Ultratop & Hung Medien. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  56. ^ “RPM Top 100 Hit Tracks of 1992”. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  57. ^ “The RPM Top 100 Adult Contemporary Tracks of 1992”. RPM. 19 tháng 12 năm 1992. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  58. ^ “Die TOP Charts der deutschen Hitlisten”. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2017. 
  59. ^ “Eurochart Hot 100 Singles 1992” (PDF). Music & Media. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2017. 
  60. ^ “Top 100 Single-Jahrescharts” (bằng tiếng Đức). GfK Entertainment. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  61. ^ “Tokyo Hot 100” (bằng tiếng Japanease). j-wave. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  62. ^ “Jaarlijsten 1992” (bằng tiếng Dutch). Stichting Nederlandse Top 40. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2017. 
  63. ^ “Swiss Year-end Charts 1992”. Hung Medien. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  64. ^ a ă â “The Year in Music: 1992” (PDF). Billboard. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2017. 
  65. ^ “Ultratop Nineties500”. Ultratop. Ultratop & Hung Medien. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2018. 
  66. ^ Geoff Mayfield (ngày 25 tháng 12 năm 1999). 1999 The Year in Music Totally '90s: Diary of a Decade - The listing of Top Pop Albums of the '90s & Hot 100 Singles of the '90s. Billboard. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2010. 
  67. ^ “Canada single certifications – Michael Jackson – Black or White”. Music Canada. 
  68. ^ “Denmark single certifications – Michael Jackson – Black or White”. IFPI Đan Mạch. 
  69. ^ “Les Singles / Titres Certifiés "Argent" (bằng tiếng Pháp). InfoDisc. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2017. 
  70. ^ “Les Singles / Titres Certifiés "Argent". / Singles / Téléchargement” (bằng tiếng Pháp). InfoDisc. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2017. 
  71. ^ “Gold-/Platin-Datenbank (Michael Jackson; 'Black or White')” (bằng tiếng Đức). Bundesverband Musikindustrie. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2012. 
  72. ^ “New Zealand single certifications – Michael Jackson – Black or White”. Recorded Music NZ. Truy cập ngày 21 tháng 12 năm 2015. 
  73. ^ “Britain single certifications – Michael Jackson – Black or White” (bằng tiếng Anh). British Phonographic Industry. Truy cập ngày 25 tháng 5 năm 2012.  Nhập Black or White vào ô Keywords. Chọn Title trong khung Search by. Chọn Single trong khung By Format. Nhấn Search
  74. ^ “American single certifications – Michael Jackson – Black or White” (bằng tiếng Anh). Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Hoa Kỳ. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2018.  Nếu cần, nhấn Advanced Search, dưới mục Format chọn Single rồi nhấn Search

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]