Hệ ngôn ngữ Phi-Á

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hệ ngôn ngữ Phi-Á
Khu vực Vùng sừng châu Phi, Bắc Phi, Sahel, Trung Đông
Ngữ hệ Một trong những hệ ngôn ngữ chính trên thế giới
Phân nhánh
Mã ngôn ngữ
ISO 639-2639-5 afa
Glottolog afro1255
Hamito-Semitic languages.jpg
Phân bố của các ngôn ngữ Phi-Á.

Hệ ngôn ngữ Phi-Á, còn được gọi là Hamito-Semit (Chamito-Semit),[2] là một hệ ngôn ngữ lớn, gồm khoảng 300 ngôn ngữ và phương ngữ, theo ước tính năm 2009 của Ethnologue.[3] Ngôn ngữ thuộc hệ này đặc biệt chiếm ưu thế tại Trung Đông, Bắc Phi, Sừng châu Phi, và một phần của Sahel.

Hệ ngôn ngữ Phi-Á có hơn 350 triệu người nói, lớn thứ tư trong tất cả các hệ ngôn ngữ.[4] Hệ được chia làm sáu nhánh: Berber, Chad, Cushit, Ai Cập, OmotSemit.

Ngôn ngữ Phi-Á phổ biến nhất là tiếng Ả Rập, gồm tiếng Ả Rập văn chương và các dạng tiếng Ả Rập khác, khác nhau theo vùng. Có chừng 200 tới 230 triệu người bản ngữ tập trung tại Trung Đông, Bắc Phi, Sừng châu Phi, và Malta.[5] Tamazight và các dạng còn lại của nhánh Berber được sử dụng tại Morocco, Algeria, Libya, Tunisia, bắc Mali, và bắc Niger bởi chừng 25 tới 35 triệu người.

Những ngôn ngữ Phi-Á được nói rộng rãi khác là:

  • Hausa, ngôn ngữ nổi trội ở miền bắc Nigeria và miền Niger, được nói như ngôn ngữ thứ nhất bởi 25 triệu và được dùng như một lingua franca bởi 20 triệu người khác dọc Tây Phi và Sahel[6]
  • Oromo tại EthiopiaKenya, với tổng cộng chừng 33 triệu người nói
  • Amhara tại Ethiopia, với hơn 25 triệu người bản ngữ cộng với 1 triệu người khác sử dụng nó như ngôn ngữ thứ hai
  • Somali, được nói bởi 15,5 triệu người ở Đại Somalia
  • Hebrew Hiện đại, được nói bởi 9 triệu người trên toàn cầu. [7]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  • Barnett, William and John Hoopes (editors). 1995. The Emergence of Pottery. Washington, DC: Smithsonian Institution Press. ISBN 1-56098-517-8
  • Bender, Lionel et al. 2003. Selected Comparative-Historical Afro-Asiatic Studies in Memory of Igor M. Diakonoff. LINCOM.
  • Bomhard, Alan R. 1996. Indo-European and the Nostratic Hypothesis. Signum.
  • Diakonoff, Igor M. 1996. "Some reflections on the Afrasian linguistic macrofamily." Journal of Near Eastern Studies 55, 293.
  • Diakonoff, Igor M. 1998. "The earliest Semitic society: Linguistic data." Journal of Semitic Studies 43, 209.
  • Dimmendaal, Gerrit, and Erhard Voeltz. 2007. "Africa". In Christopher Moseley, ed., Encyclopedia of the world's endangered languages.
  • Ehret, Christopher. 1997. Abstract of "The lessons of deep-time historical-comparative reconstruction in Afroasiatic: reflections on Reconstructing Proto-Afroasiatic: Vowels, Tone, Consonants, and Vocabulary (U.C. Press, 1995)", paper delivered at the Twenty-fifth Annual Meeting of the North American Conference on Afro-Asiatic Linguistics, held in Miami, Florida on March 21–23, 1997.
  • Finnegan, Ruth H. 1970. "Afro-Asiatic languages West Africa". Oral Literature in Africa, pg 558.
  • Fleming, Harold C. 2006. Ongota: A Decisive Language in African Prehistory. Wiesbaden: Otto Harrassowitz.
  • Greenberg, Joseph H. 1950. "Studies in African linguistic classification: IV. Hamito-Semitic." Southwestern Journal of Anthropology 6, 47-63.
  • Greenberg, Joseph H. 1955. Studies in African Linguistic Classification. New Haven: Compass Publishing Company. (Photo-offset reprint of the SJA articles with minor corrections.)
  • Greenberg, Joseph H. 1963. The Languages of Africa. Bloomington: Đại học Indiana. (Heavily revised version of Greenberg 1955.)
  • Greenberg, Joseph H. 1966. The Languages of Africa (2nd ed. with additions and corrections). Bloomington: Đại học Indiana.
  • Greenberg, Joseph H. 1981. "African linguistic classification." General History of Africa, Volume 1: Methodology and African Prehistory, edited by Joseph Ki-Zerbo, 292–308. Berkeley and Los Angeles: University of California Press.
  • Greenberg, Joseph H. 2000–2002. Indo-European and Its Closest Relatives: The Eurasiatic Language Family, Volume 1: Grammar, Volume 2: Lexicon. Stanford: Stanford University Press.
  • Hayward, R. J. 1995. "The challenge of Omotic: an inaugural lecture delivered on ngày 17 tháng 2 năm 1994". London: School of Oriental and African Studies, University of London.
  • Heine, Bernd and Derek Nurse. 2000. African Languages, Chapter 4. Cambridge University Press.
  • Hodge, Carleton T. (editor). 1971. Afroasiatic: A Survey. The Hague - Paris: Mouton.
  • Hodge, Carleton T. 1991. "Indo-European and Afro-Asiatic." In Sydney M. Lamb and E. Douglas Mitchell (editors), Sprung from Some Common Source: Investigations into the Prehistory of Languages, Stanford, California: Stanford University Press, 141–165.
  • Huehnergard, John. 2004. "Afro-Asiatic." In R.D. Woodard (editor), The Cambridge Encyclopedia of the World’s Ancient Languages, Cambridge - New York, 2004, 138–159.
  • Militarev, Alexander. "Towards the genetic affiliation of Ongota, a nearly-extinct language of Ethiopia," 60 pp. In Orientalia et Classica: Papers of the Institute of Oriental and Classical Studies, Issue 5. Мoscow. (Forthcoming.)
  • Newman, Paul. 1980. The Classification of Chadic within Afroasiatic. Leiden: Universitaire Pers Leiden.
  • Ruhlen, Merritt. 1991. A Guide to the World's Languages. Stanford, California: Stanford University Press.
  • Sands, Bonny. 2009. "Africa’s linguistic diversity". In Language and Linguistics Compass 3.2, 559–580.
  • Theil, R. 2006. Is Omotic Afro-Asiatic? Proceedings from the David Dwyer retirement symposium, Michigan State University, East Lansing, ngày 21 tháng 10 năm 2006.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Sands, Bonny (2009). "Africa’s Linguistic Diversity". Language and Linguistics Compass 3/2 (2009): 559–580, 10.1111/j.1749-818x.2008.00124.x
  2. ^ Daniel Don Nanjira, African Foreign Policy and Diplomacy: From Antiquity to the 21st Century, (ABC-CLIO: 2010).
  3. ^ Ethnologue family tree for Afroasiatic languages
  4. ^ Summary by language family
  5. ^ Languages of the World
  6. ^ Ethnologue - Hausa
  7. ^ Dekel, Nurit (2014). Colloquial Israeli Hebrew: A Corpus-based Survey. De Gruyter. ISBN 978-3-11-037725-5. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]