Kon Satoshi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Đây là một tên người Nhật; họ tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là Kon. Tuy nhiên, tên người Nhật hiện đại bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
Kon Satoshi
(今敏)
Sinh 12 tháng 10 năm 1963
Kushiro, quận Hokkaidō,  Nhật Bản
Mất 24 tháng 8 năm 2010
Tokyo,  Nhật Bản
Tên khác Yoshihiro Wanibuchi
Nghề nghiệp Đạo diễn phim, nhà biên kịch, [[hoạt họa viên anime], mangaka
Hoạt động 1984 đến nay
đạo diễn từ 1997

Kon Satoshi (今 敏 Kon Satoshi?) (12 tháng 10 năm 1963 - 24 tháng 8 năm 2010) là một đạo diễn điện ảnh Nhật Bản, đạo diễn hoạt họa, nhà biên kịch, mangaka nổi tiếng của điện ảnh Nhật Bản, đến từ Kushiro, Hokkaido; và là một thành viên của Hiệp Hội những nhà sáng tạo Hoạt Họa Nhật Bản (JaniCA). Ông tốt nghiệp khoa thiết kế đồ họa trường Đại Học Nghệ thuật Musashino. Ông đôi khi được đặt bút danh là "Yoshihero Wanibuchi" (鰐淵良宏Wanibuchi Yoshihiro?) trong danh sách thực hiện trong phim truyền hình Paranoia Agent. Ông cũng là người trẻ tuổi trong nghệ sĩ guitar và xưởng thu nhạc Tsuyoshi Kon. Các bộ phim hoạt hình ông thực hiện cho hãng Madhouse như Perfect Blue (1997), Sennen Joyū (2001), Tokyo Godfathers (2003) và Papurika (2006) đều được đánh giá rất cao vì phong cách hiện thực pha lẫn ảo giác mới mẻ và khác biệt so với các bộ phim hoạt hình thông thường.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

  • Cuộc sống thuở nhỏ

Kon Satoshi sinh ngày 12 tháng 10 năm 1963 và dành một phần tuổi thơ của mình tại một thi trấn đánh cá nhỏ tại Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản. Do việc thuyên chuyển công việc của người cha, học tập của Kon từ lớp bốn tiểu học lên lớp trung học năm thứ hai, cơ bản ở Sapporo. Satoshi Kon từng là bạn cùng lớp và bạn thân thiết của mangka Seihō Takizawa. Trong khi theo học ở trường cấp ba Hokkaido Kushiro Koryo, Kon đã khao khát trở thành một đạo diễn phim hoạt họa (anime).[1] Các tác phẩm Kon yêu thích là  Space Battleship Yamato (1974), Heidi, Girl of the Alps (1974), Future Boy Conan (1978) và Mobile Suit Gundam (1979) [2] cũng như Domu: A Child's Dream của Katsuhiro Otomo. Yasutaka Tsutsui đã phục vụ như là một ảnh hưởng trên các bản vẽ của Satoshi Kon. Satoshi Kon đã tốt nghiệp khóa thiết kế đồ họa của trường Đại Học Nghệ thuật Musashino năm 1982[1]. Trong khoảng thời gian đó, Satoshi Kon đã xem nhiều phim nước ngoài và phấn khởi hăng hái đọc khá nhiều sách của Yasutaka Tsutsui.[3]

  • Sự nghiệp ban đầu

Trong khi còn ở Đại Học, Satoshi Kon đã thực hiện cho lần xuất hiện đầu tiên của mình với tư cách một mangka cùng manga ngắn Toriko (1984), giành được vị trí á quân tại Annual Tetsuya Chiba Awards lần thứ X, hỗ trợ bởi tạp chí Young Magazine (Kodansha)[4][5]. Sau đó, ông đặt nền móng công việc như phụ tá của Katsuhiro Otomo. Otomo, đạo diễn của anime mang tính đột phá AKIRA, đã giúp đỡ Satoshi Kon trong việc làm quen với ngành công nghiệp anime đang trong giai đoạn phát triển mạnh của Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp đại học năm 1987, Satoshi Kon sáng tác một volume manga Kaikisen (1990) và viết kịch bản cho live-action World Apartment Horror cuả Katsuhiro Otomo[4]. Năm 1991, Satoshi Kon làm việc như một hoạt họa viên và họa sĩ xếp đặt cho phim anime Roujin Z. Satoshi Kon cũng làm việc như một người giám sát cho Patlabor 2: The Movie củaMamoru Oshii xuyên suốt cùng với các phim anime khác. Ông sau đó làm việc trên manga Seraphim: 266,613,336 Wings cùng với Oshii, nó đã được xuất bản năm 1994 trên Animage. Năm 1995, Satoshi Kon phụng sự như một nhà biên kịch, họa sĩ xếp đặt, và đạo diễn nghệ thuật của phim ngắn Magnetic Rose, đầu tiên trong ba phim ngắn trong Memories nhiều mục đích của Katsuhiro Otomo. Công việc của Satoshi Kon sau đó được đặc biệt chú ý bởi chủ đề định kỳ của sự kết hợp giữa mộng tưởng và đời thực.

  • Hướng sự nghiệp

Năm 1993, Satoshi Kon viết và đồng sản xuất episode thứ năm của loạt OVA JoJo's Bizarre Adventure. năm 1997, Satoshi Kon đã bắt đầu làm việc trên tác phẩm đầu tiên Perfect Blue (パーフェクト・ブルー) - (dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Yoshikazu Takeuchi), một bộ anime movie kinh dị - giả tưởng được đánh giá rất cao[6]. Một cốt truyện hồi hộp xoay quanh một ngôi sao nhạc pop, nó là bộ phim đầu tiên của Satoshi Kon được sản xuất bởi Madhouse.[7] Satoshi Kon ban đầu chưa tin chắc với kịch bản gốc của phim viết bởi tác giả và đã đề nghị để thay đổi nó.[8][9] Qua một bên nhằm giữ vững ba yếu tố của tiểu thuyết ("thần tượng", "kinh dị", "kẻ theo dõi"), Satoshi Kon đã chấp nhận để làm bất cứ thay đổi ông muốn đòi hỏi.[9] Kịch bản phim được viết bởi Sadayuki Murai,[10] người làm việc bên trong ý tưởng của một phần khung nhòe giữa thế giới thực và trí tưởng tượng.[9]

Theo sau Perfect Blue, Satoshi Kon cân nhắc chuyển thể tiểu thuyết Parika (1993) của Yasutaka Tsutsui trong phim tiếp theo của ông. Tuy nhiên, kế hoạch đó bị ngừng lại khi công ty phân phối cho Perfect Blue (Rex Entertainment) bị phá sản. Trùng khớp ngẫu nhiên, tác phẩm tiếp theo của Satoshi Kon cũng có đặc điểm kết hợp ảo giác và đời thực.[9] Năm 2002, phim thứ hai của Satoshi Kon (Sennen Joyū, 千年女優') phát hành công khai. Trung tâm bộ phim xoay quanh một nữ diễn viên đã về hưu - người rút lui bí ẩn từ sự theo dõi của cộng đồng lúc đang đỉnh cao của sự nghiệp. Có cùng ước lượng ngân sách như Perfect Blue (khoảng chừng 120,000,000 yen)[3] Sennen Joyū bỏ vào đó mức độ cao hơn thành công về tính then chốt và tài chính, hơn người tiền nhiệm của nó và giành được nhiều giải thưởng. Kịch bản phim được viết bởi Sadayuki Murai[9], người sử dụng nối tiếp liền mạch giữa ảo giác và đời thực để tạo nên " tính chất Trompe-l'œilt - sự đánh lừa thị giác của phim". Sennen Joyū là phim đầu tiên của Satoshi Kon mô tả cùng Susumu Hirasawa, người Satoshi Kon hâm mộ một thời gian dài,[11] với tư cách một nhà soạn nhạc.

Năm 2003, tác phẩm thứ ba của Satoshi Kon (Tokyo Godfathers, 東京ゴッドファーザーズ) được công bố, được đặc trưng bởi phong cách vẽ hiện thực và các đề tài táo bạo ít thấy ở các anime giải trí thông thường. Trung tâm phim nói về bộ ba của nhóm người vô gia cư ở Tokyo, người đã phát hiện ra một đứa trẻ vào đêm Giáng Sinh và tập hợp lại để tìm bố mẹ cho đứa bé. Tokyo Godfathers chi phí nhiều hơn hai phim trước đây của Satoshi Kon (với ngân sách ước chừng 300,000,000 yen) và trung tâm về chủ đề tình trạng vô gia cư và sự bỏ rơi, với một sự hài hước chạm nhẹ bên trong tác phẩm[9].[4] Kịch bản phim được viết bởi Keiko Nobumoto.[12]

Năm 2004, Satoshi Kon phát hành loạt 13 tập anime chiếu trên truyền hình Mōsō Dairinin (Paranoia Agent 妄想代理人, 2004), nơi Kon đi thăm lại đề tài kết hợp tưởng tượng và đời thực, cũng như hoạt động bên trong sự thêm vào các chủ đề xã hội.[13] Loạt phim được tạo nên từ một sự thừa thãi của những ý tưởng chưa dùng đến cho những câu chuyện và sự sắp đặt, rằng Satoshi Kon kết dính lại khá tuyệt, nhưng không phù hợp vào bất kì dự án của ông.[14]

Năm 2006, Paprika được công bố, sau khi được lên kế hoạch và cụ thể hoá trong nhiều năm. Trung tâm câu chuyện về một dạng mới của liệu pháp tâm lý bằng việc sử dụng phân tích giấc mơ để nghiên cứu tâm lý những người bệnh. Bộ phim cực kỳ thành công và giành được một số lượng các giải thưởng cho phim. Satoshi Kon tóm tắt phim với  "Kihonteki na story igai wa subete kaeta" (基本的なストーリー以外は全て変えた?) - đại thể, "Tất cả mọi thứ nhưng câu chuyện cơ bản đã thay đổi". Nhiều tương đồng trong các tác phẩm trước đây của Satoshi Kon, bộ phim tập trung vào sức mạnh tổng hợp của những giấc mơ và đời thực.[3]

Sau Paprika, Satoshi Kon hợp tác với Mamoru OshiiMakoto Shinkai để tạo ra tác phẩm truyền hình NHK 2007 là Ani*Kuri15, nơi Satoshi Kon tạo ra phim ngắn Ohayō.[15] Cùng năm đó, Satoshi Kon được giúp đỡ thành lập và phục vụ như một thành viên của Hiệp Hội những nhà sáng tạo Hoạt Họa Nhật Bản (JaniCA)[16]

Các bộ phim của Satoshi Kon, được đặc trưng bởi phong cách vẽ hiện thực và các đề tài táo bạo ít thấy ở các anime giải trí thông thường, đó là cuộc sống của những người vô gia cư ở Tokyo (trong Tokyo Godfathers), những biến động của đất nước Nhật Bản trong thế kỉ 20 thông qua cuộc đời một ngôi sao điện ảnh ở cuối sự nghiệp (trong Sennen Joyū) hay áp lực của cuộc sống hiện đại với con người Nhật (trong Mōsō Dairinin). Năm 2006, Kon Satoshi hoàn thành Papurika (パプリカ), bộ phim đầu tiên của ông được công chiếu rộng rãi trên thế giới.

  • Những tháng cuối cùng và cái chết

Tiếp theo Ohayō, Satoshi Kon bắt đầu công việc về bộ phim tiếp theo của ông, Dreaming Machine. Năm 2010, Satoshi Kon được chẩn đoán ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối cùng. Với nửa năm để sống, Satoshi Kon chọn dành phần còn lại của cuộc đời ông bên gia đình mình. Một thời gian ngắn trước cái chết của ông, Kon điềm tĩnh gửi một thông điệp cuối cùng, đã được tải lên blog của ông bởi gia đình khi ông qua đời. Như Satoshi Kon đã giải thích thông điệp, ông ấy lựa chọn không làm cho tin tức về bệnh tình tăng lên của mình công khai; một phần sự bối rối, lúng túng vào lúc gầy mòn, hốc hác và tàn phá mà cơ thể ông đã trở thành. Kết quả cho lời thông báo về cái chết của ông đã được tiếp nhận với cú sốc và sự bất ngờ lan rộng, đặc biệt là cho rằng Satoshi Kon đã cho thấy không có dấu hiệu của bệnh tật tại các sự kiện công khai tương đối gần đây, khi bệnh tình tiến triển đến một trạng thái cuối trong một vài tháng sau khi chẩn đoán.[17] Satoshi Kon chết vào ngày 24 tháng 8 năm 2010, ở tuổi 46.[18][19] Sau cái chết của ông, Satoshi Kon đã được tuyên dương trong "Những Lời tạm biệt trìu mến" "những con người của năm 2010" của TIME. Darren Aronofsky (đạo diễn của Black Swan) đã viết lời tán thưởng tới Kon, nó được xuất bản trong Satoshi Kon's Animation Works (今敏アニメ全仕事?), một cuốn sách hồi tưởng quá khứ tiếng Nhật về sự nghiệp hoạt họa animation của Kon.[20][21]

Tính đến năm 2013, sự hoàn thành của di thảo Dreaming Machine vẫn chưa chắc chắn do khó khăn về nguồn vốn, chỉ với 600 của 1500 bức ảnh được hoạt họa. Tại Otakon 2012, người sáng lập Madhouse Masao Maruyama đã phát biểu: "Không may, chúng tôi vẫn không có đủ tiền. Mục tiêu cá nhân của tôi là để có được nó trong vòng năm năm sau khi ông ấy qua đời, Tôi vẫn đang nỗ lực hướng tới mục tiêu đó".[22]

Chủ đề[sửa | sửa mã nguồn]

Khi được hỏi về sự quan tâm của ông trong các nhân vật nữ, Satoshi Kon đã phát biểu rằng các nhân vật nữ sẽ dễ dàng để viết bởi vì ông không có khả năng biết nhân vật trong hướng đi giống nhau như một nhân vật nam, và "có thể trình chiếu nỗi ám ảnh của tôi vào các nhân vật và mở rộng các khía cạnh tôi muốn mô tả". Với một khung tham chiếu đến Tokyo Godfathers, Susan J. Napier ghi chú rằng chủ đề của diễn xuất là một trong những tương đồng rõ ràng trong tác phẩm của ông, bà thấy rằng khái niệm của male gaze (cái nhìn nam giới) là đề tài quan trọng hơn cho việc thảo luận. Napier cho thấy sự tiến triển cách dùng cái nhìn của Satoshi Kon từ khía cạnh hạn chế và tiêu cực của nó trong Magnetic Rose và Perfect Blue, đến một cái nhìn hợp tác ở Sennen Joyū trước khi đến một loại mới của cái nhìn ở Tokyo Godfathers nơi mà sự ồn ào trong sự không chắc chắn và ảo tưởng.

Dean DeBlois nói: "Satoshi Kon sử dụng bản vẽ tay vừa để khám phá những kỳ thị xã hội và tâm lý con người đúc một ánh sáng trên sự mặc cảm của chúng ta theo những cách mà có thể đã thất bại trong live-action. Phần lớn trong số đó là gai góc, dữ dội, và đôi khi, thậm chí ác mộng. Satoshi Kon không né tránh vấn đề trưởng thành hoặc live-action nhạy cảm trong tác phẩm của mình, và phim của ông ấy sẽ luôn chiếm một vùng đất trung tâm làm mê hoặc ở giữa hoạt hình và thế giới như chúng ta biết nó.[23]

Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Những ảnh hưởng đáng chú ý nhất của Satoshi Kon là những tác phẩm của Philip K. Dick và Yasutaka Tsutsui[3][24]. Kon đã xem nhiều mangaanime khác nhau đến khi lên trung học.[10] Ông ấy đặc biệt yêu thích Space Battleship YamatoFuture Boy Conan, Galaxy Express 999 (1978), Mobile Suit Gundam Domu: A Child's Dream[25].[26] Bộ phim Viễn Tây cũng phục vụ như là một ảnh hưởng, đáng chú ý nhất của George Roy HillSlàlaughterhouse-Five (1972), The City of Lost Children (1995) và tác phẩm của Terry Gilliam (đặc biệt Time Bandits (1981), Brazil (1985) và The Adventures of Baron Munchausen (1989)).[7][10][24] Ngoài Gilliam, Kon cũng viết blog về xem Monty Python.[27] Satoshi Kon cũng thích các tác phẩm của Akira Kurosawa, và làm trong một tham chiếu đến ông trong Paprika.[28] Tuy nhiên ông tuyên bố là phần lớn không quen thuộc với phim điện ảnh Nhật Bản nói chung.[29][30]

Tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Đạo diễn[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Tên phim Tên tiếng Anh Ghi chú
1997 Pāfekuto Burū
(パーフェクト・ブルー)
Perfect Blue Đạo diễn
2001 Sennen Joyū
(千年女優)
Millennium Actress Đạo diễn, viết cốt truyện gốc, xếp đặt.
2003 Tokyo Godfathers
(東京ゴッドファーザーズ)
Tokyo Godfathers Đạo diễn, viết cốt truyện gốc.
2004 Mousou Dairinin
(妄想代理人)
Paranoia Agent Đạo diễn và viết cốt truyện gốc cho tập 1, 9, 13
2006 Papurika
(パプリカ)
Paprika Đạo diễn và viết kịch bản phim.
TBA Dreaming Machine Dreaming Machine Đạo diễn và viết kịch bản, phát hành sau khi chết

Biên kịch[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Tên phim Tên tiếng Anh Ghi chú
1991 Waarudo Apaatomento Horaa
(ワールドアパートメントホラー)
World Apartment Horror Sáng tác cùng Otomo Katsuhiro, dựa trên manga cùng tên của riêng Satoshi Kon
1995 MEMORIES
(メモリーズ)
Memories (Magnetic Rose) 1995, trong vai trò một người viết, thiết kế phông nền và xếp đặt.

Họa sĩ dàn dựng[sửa | sửa mã nguồn]

Manga

  • Toriko (虜) 1984 - xuất hiện đầu tiên, là một tác phẩm doujinshi, chiến thắng vị trí thứ hai tại Tetsuya Chiba Award cho hạng mục "người mới nổi". Xuất bản tiếng Anh trong tuyển tập  Dream Fossil(Vertical Comics, 2015). Nó không liên quan đến manga Toriko của Mitsutoshi Shimabukuro.[31]
  • Tropic of the Sea (海帰線). Phát hành 1990, xuất bản trong Young Magazine của Kodansha. Dịch thuật sang tiếng Anh năm 2013 bởi Vertical Comics.
  • Akira, họa sĩ phụ tá
  • World Apartment Horror (ワールド・アパートメントホラー) (1991) chuyển thể từ phim cùng tên đạo diễn bởi Katsuhiro Otomo, từ kịch bản phim của Keiko Nobumoto. Sau mô tả quan trọng nhất ba tuyển tập volume ngắn hơn manga gốc tới Kon: VisitorsWaira và Joyful Bell, cái hình dung cuối cùng Tokyo Godfathers.
  • Seraphim (セラフィム 2億6661万3336の翼) - một sự cộng tác chưa hoàn thiện và bây giờ ít biết với Mamoru Oshii, lần chạy đua đầu tiên trong số báo tháng 5 năm 1994 đến số báo tháng 11 năm 1995 của tháng Chạp cùng năm. Xuất bản tiếng Anh bởi Dark Horse Comics năm 2015[32][33].[34]
  • OPUS - một manga chưa hoàn thành, đã được phát hành hai tháng một lần bởi Comic Guys từ năm 1995-1996.[35] Nó được thu thập và tái phát hành vào tháng 12, 2010.[36] Dark Horse Comics đã xuất bản nó sang tiếng Anh vào 26/11/2014.[37]
  • Dream Fossil - một tuyển tập những câu chuyện manga ngắn của Satoshi Kon từ giữa 1984 đến 1989. Trước tiên phát hành ở Nhật Bản năm 2011, xuất bản tiếng Anh bởi Vertical Comics năm 2015.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă http://konstone.s-kon.net/modules/profile/
  2. ^ http://www.soundandvision.com/httalksto/1205talks/#ppHCeRqGKdBPqlww.97
  3. ^ a ă â b http://www.catsuka.com/focuson/itw_satoshikon
  4. ^ a ă â http://www.animenewsnetwork.com/interview/2008-08-21/satoshi-kon
  5. ^ http://www.chibapro.co.jp/index.php?startIndex=30&tbl=award_yng&key=
  6. ^ Perfect Blue trên Internet Movie Database
  7. ^ a ă https://web.archive.org/web/20110616212422/http://www.madhouse.co.jp/column/mhpf/mhpf_no035.html
  8. ^ https://web.archive.org/web/20120311213158/http://konstone.s-kon.net/modules/interview/index.php/content0008.html
  9. ^ a ă â b c d http://www.midnighteye.com/interviews/satoshi-kon/
  10. ^ a ă â https://web.archive.org/web/20120402165610/http://www.perfectblue.com/interview.html
  11. ^ https://web.archive.org/web/20120311213205/http://konstone.s-kon.net/modules/interview/index.php/content0025.html
  12. ^ http://www.sonypictures.jp/archive/movie/worldcinema/tgf/
  13. ^ http://archive.is/GhDEL
  14. ^ https://web.archive.org/web/20120311213225/http://konstone.s-kon.net/modules/moso/index.php/content0005.html
  15. ^ http://www.animenewsnetwork.com/news/2007-05-01/nhk-ani-kuri-15
  16. ^ http://www.animenewsnetwork.com/news/2008-06-06/japan-animator-labor-group-legally-incorporates
  17. ^ http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-08-24/award-winning-director-satoshi-kon-passes-away
  18. ^ http://www.makikoitoh.com/journal/satoshi-kons-last-words
  19. ^ http://konstone.s-kon.net/modules/notebook/archives/565
  20. ^ http://www.animenewsnetwork.com/news/2011-05-26/satoshi-kon-book-adds-message-by-black-swan-aronofsky
  21. ^ http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2036683_2036477_2036995,00.html
  22. ^ http://www.animenewsnetwork.com/convention/2012/otakon/11
  23. ^ http://articles.latimes.com/2010/aug/26/local/la-me-satoshi-kon-20100826
  24. ^ a ă https://web.archive.org/web/20110414164311/http://www.tokyopop.com/Robofish/tp_article/688419.html
  25. ^ https://web.archive.org/web/20120311213049/http://konstone.s-kon.net/modules/interview/index.php/content0006.html
  26. ^ http://www.soundandvision.com/httalksto/1205talks/
  27. ^ http://konstone.s-kon.net/modules/notebook/archives/396
  28. ^ http://www.midnighteye.com/interviews/satoshi-kon-2/
  29. ^ https://web.archive.org/web/20120311213055/http://konstone.s-kon.net/modules/interview/index.php/content0004.html
  30. ^ http://www.dvdvisionjapan.com/actress2.html
  31. ^ http://www.animenewsnetwork.com/news/2010-12-22/satoshi-kon-short-manga-stories-to-be-published
  32. ^ http://www.tokuma.jp/bookinfo/9784199502200
  33. ^ https://www.animenewsnetwork.com/news/2010-12-08/satoshi-kon-seraphim-opus-manga-reprinted
  34. ^ http://konstone.s-kon.net/modules/info/index.php?page=article&storyid=42
  35. ^ http://halcyonrealms.com/japan/opus-satoshi-kon-manga-book-review/
  36. ^ http://www.animate-onlineshop.jp/pn/%E3%80%90%E3%82%B3%E3%83%9F%E3%83%83%E3%82%AF%E3%80%91OPUS%28%E3%82%AA%E3%83%BC%E3%83%91%E3%82%B9%29%20%28%E4%B8%8A%29/pd/1049009/
  37. ^ https://www.darkhorse.com/Books/25-876/Satoshi-Kon-s-OPUS-TPB

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]