Sappho

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Sappho
Sappho và Alcaeus
Sappho và bạn gái
Nữ thần Aphrodite

Sappho (tiếng Hy Lạp Attic: Σαπφώ, tiếng Hy Lạp Aeolic: Ψάπφω) là nữ nhà thơ Hy Lạp cổ đại, nổi tiếng cho đến tận ngày nay. Có thể gọi Sappho là nhà thơ nữ đầu tiên của thế giới, người làm thơ ca ngợi tình yêu giữa phụ nữ và phụ nữ. Bà sống vào khoảng 630 – 570 trước Công nguyên.

Cuộc đời và sáng tác[sửa | sửa mã nguồn]

Về cuộc đời và thơ ca của nữ nhà thơ huyền thoại này chủ yếu là những thông tin truyền miệng, đôi khi còn mâu thuẫn với nhau. Chúng ta chỉ biết được rằng Sappho sinh ở đảo Lesbos, thuộc dòng dõi quý tộc. Lấy chồng là một người đàn ông giàu có và có một con gái nhưng cả chồng và con đều mất sớm. Ngoài ra Sappho còn có một vài mối tình với những người đàn ông khác. Tuy vậy, những người sống xung quanh Sappho đều là phụ nữ, do tập quán thời đấy, đàn ông và phụ nữ có hội riêng.

Sappho đứng đầu một nhóm phụ nữ quý tộc đam mê âm nhạckhiêu vũ. Sau đó, có nhiều người gán cho bà tình yêu với những cô gái quý tộc và trẻ tuổi (hay thực tế như vậy?). Vì thế mà sau này có từ lesbian – xuất phát từ tên đảo Lesbos - dùng để chỉ quan hệ đồng tính luyến ái giữa các phụ nữ.

Theo truyền thuyết thì Sappho làm thơ bằng tiếng Hy Lạp Aeolic. Thơ của bà ca ngợi vẻ đẹp của phụ nữ, ca ngợi vẻ quyến rũ và nữ tính. Trong thơ bà có một nỗi khao khát tình yêu và đam mê cháy bỏng. Tiếc rằng thơ của Sappho chỉ còn lại rất ít. Cũng theo truyền thuyết thì những năm cuối đời Sappho lại yêu một người đàn ông nhưng tình yêu này không được đáp lại. Sappho nhảy từ vách núi đá xuống biển tự tử là cũng vì tình yêu.

Câu nói nổi tiếng được người đời truyền tụng: "Giá như cái chết là tốt đẹp thì thánh thần đã không trở thành bất tử".

Một vài bài thơ được dịch sang tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Ύμνος στην Αφροδίτη
Ομορφόθρονη αθάνατη Αφροδίτη,
κόρη του Δία, σου δέομαι, δολοπλέχτρα,
με πίκρες και καημούς μη, Δέσποινα,
παιδεύεις την ψυχή μου`
 
μα έλα μου, αν και κάποτε, από πέρα
μακριά, το κάλεσμά μου όμοι' αγροικώντας,
ήρθες, το πατρικό παλάτι αφήνοντας
και το χρυσό σου αμάξι
 
ζεύοντας` κι όμορφα στρουθιά πετώντας
γοργά στη γη σε φέρανε τη μαύρη
παν' απ' τον ουρανό με φτεροκόπημα
πυκνό μεσ' στον αιθέρα`
 
κι ως έφτασαν ταχιά, χαμογελώντας
με την αθάνατη όψη, ω μακαρία,
με ρώτησες σαν τι και πάλι να `παθα,
τι σε καλώ κοντά μου,
 
τι λαχταρά η ψυχή μου η φρενιασμένη
τόσο πολύ να γίνει: - "Ποια και πάλι
θες η Πειθώ να φέρει στην αγάπη σου;
Σαπφώ, ποια σ' αδικάει;
 
Γιατί αν φεύγει, γοργά από πίσω θα `ρθει,
κι αν δεν παίρνει σου δώρα, θα σου φέρει`
τώρ' αν δε σ' αγαπάει, θα σ' αγαπήσει
και δίχως να το θέλει".
 
Ω, έλα μου και τώρα, κι' απ' τις μαύρες
τις έγνοιες λύσε με, κι ό,τι ν' αληθέψει
ποθεί η ψυχή μου τέλεσ' το κι ατή σου
συ γίνε ο βοηθός μου
 
Θεός μου φαίνεται..
Θεός μου φαίνεται στ΄ αλήθεια εμένα κείνος
ο άντρας που κάθεται αντίκρυ σου κι από
κοντά τη γλύκα της φωνής σου απολαμβάνει
και το γέλιο σου αχ που ξελογιάζει
 
και που λιώνει στο στήθος την καρδιά μου
σου τ΄ ορκίζομαι" γιατί μόλις που πάω να
σε κοιτάξω νιώθω ξάφνου μου
κόβεται η μιλιά μου
 
μες στο στόμα η γλώσσα μου
στεγνώνει" πυρετός κρυφός με σιγοκαίει κι
ούτε βλέπω τίποτα ούτε ακούω μα
“βουίζουν τ΄ αυτιά μου κι ένας κρύος ιδρώτας
 
το κορμί μου περιχάει" τρέμω σύγκορμη αχ
και πρασινίζω σαν το χόρτο και
λέω πώς λίγο ακόμη"
λίγο ακόμη και πάει θα ξεψυχήσω.
Ca ngợi nữ thần Aphrodite
Trên ngai vàng là nữ thần Aphrodite bất tử
Con gái của thần Dớt, người gian dối, tôi xin:
Đừng tra tấn tôi bằng bao nhiêu thống khổ
Đừng hành hạ tâm hồn.
 
Người hãy đến đây với tôi, như người vẫn
Từ xa xôi đã nghe giọng nói của tôi
Hãy từ giã cung điện của cha và bước xuống
Cỗ xe mặt trời.
 
Xe màu vàng sẽ chở người xuống đây
Bầy chim sẻ kéo xe đi nhanh chóng
Những đôi cánh vượt tầng không lồng lộng
Giữa đất và trời.
 
Và người đến mau mắn, với nụ cười
Với nụ cười bất tử nở trên môi
Người hỏi điều gì làm tôi đau khổ
Gọi nữ thần trong nước mắt đầy vơi.
 
Điều gì bấn loạn ở trong lòng tôi
“Ai là người đang làm ngươi đau khổ
Ai là kẻ đang làm ngươi phật ý
Hở nàng Sappho của tôi?
 
Ai chạy đi sẽ quay về theo đuổi
Ai không nhận về rồi sẽ đem cho
Ai chưa yêu, rồi sẽ yêu mê muội
Dù muốn dù không vẫn thế thôi mà”.
 
Vậy thì người hãy đến ngay lúc này
Trao tự do cho tâm hồn khao khát
Để cho con tim tình yêu dâng ngập
Và hãy là người nâng đỡ cho tôi.
 
Em ngỡ người đó là thánh thần
Em ngỡ người đó là thánh thần
Người đàn ông đối diện với em
Người cảm thấy vô cùng hạnh phúc
Lắng nghe thỏ thẻ giọng oanh vàng.
 
Và khi nghe thấy tiếng cười vang
Em ngỡ dường như sức không còn
Thấy anh là tim như ngừng đập
Và giọng của em cũng lặng ngừng.
 
Những lời trên môi bỗng héo hon
Cơn nóng tình yêu tỏa trong hồn
Tai ù và mắt không nhìn thấy
Dường như cơn nóng chạy khắp lưng.
 
Da sởn gai sau chút rùng mình
Toát mồ hôi lạnh, thấy run run
Em cảm thấy sắc màu cỏ héo
Dường như em đợi phút lâm chung.
Bản dịch của Nguyễn Viết Thắng

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]