La Gi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Thị xã La Gi)
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
La Gi
Thị xã
Lagi.png
Địa lý
Tọa độ: 10°39′35,75″B 107°46′19,42″Đ / 10,65°B 107,76667°Đ / 10.65000; 107.76667Tọa độ: 10°39′35,75″B 107°46′19,42″Đ / 10,65°B 107,76667°Đ / 10.65000; 107.76667
Diện tích 182,72 km²
Dân số (2017)  
 Tổng cộng 121.313 người
 Thành thị 84.540 người
 Nông thôn 36.773 người
 Mật độ 664 người/km²
Dân tộc Kinh, Chơ Ro, Cơ Ho, Hoa...
Hành chính
Quốc gia Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Việt Nam
Vùng Nam Trung Bộ
Tỉnh Bình Thuận
Thành lập 5 - 9 - 2005
Chính quyền  
 Chủ tịch UBND Phạm Trọng Nhân
 Bí thư Thị ủy Nguyễn Thanh Nam
 Trụ sở UBND 26 Hoàng Diệu - Phường Tân An
Phân chia hành chính 5 phường 4 xã

La Gi (phát âm: /la-zi/[1]) là một thị xã thuộc tỉnh Bình Thuận. La Gi vốn là tên thị trấn huyện lị của huyện Hàm Tân và được nâng cấp, mở rộng thành đô thị loại IV theo quyết định số 1222/QĐ-BXD ngày 3 tháng 6 năm 2005 của bộ trưởng Bộ Xây dựng Việt Nam[2]. Và chính thức thành lập thị xã La Gi theo nghị định 114/2005/NĐ-CP về việc thành lập Thị Xã La Gi ngày 05 tháng 09 năm 2005[3]. Ngày 30/12/2017, Thị xã La Gi chính thức được công nhận là đô thị loại III, với số điểm đạt được là 85,6 điểm.

Thị xã La Gi có các thắng cảnh: Đồi Dương, Bãi Dương Cam Bình, Ngảnh Tam Tân, Hòn Bà, Dinh Thầy Thím. Cảng La Gi là một trong những Cảng cá biển vào loại lớn nhất Tỉnh Bình Thuận và khu vực duyên hải Nam Trung Bộ.

Năm 2017, Thị xã La Gi chính thức trở thành đô thị loại III, trở thành đô thị lớn thứ 2 tỉnh Bình Thuận. Mục tiêu quy hoạch đô thị của chính phủ trở thành thành phố trực thuộc tỉnh Bình Thuận, là trung tâm kinh tế, văn hoá phía Nam tỉnh Bình Thuận

Vị trí thị xã La Gi[sửa | sửa mã nguồn]

- Đông giáp huyện Hàm Thuận Nam

- Tây giáp huyện Hàm Tân

- Nam giáp biển Đông; 

- Bắc giáp huyện Hàm Tân. Các xã giáp ranh: xã Tân hải giáp xã Tân Thuận và xã Tân Thành huyện Hàm Thuận Nam; Xã Tân Phước giáp xã Sơn Mỹ huyện Hàm Tân, Bình Thuận; Xã Tân Bình giáp xã Tân Hà và xã Tân Nghĩa, huyện Hàm Tân, Bình Thuận. 

Các xã, phường ven biển: Phường Phước Lộc, phường Bình Tân, các xã Tân Hải, Tân Tiến, Tân Bình, Tân Phước. 

Thị xã Lagi nằm ở phía Tây Nam tỉnh Bình Thuận, cách thành phố Phan Thiết 63 km, cách thành phố Hồ Chí Minh 170 km về phía Tây và cách thành phố Vũng Tàu 93 km về phía Tây Nam. Thị xã La Gi có 28 km chiều dài bờ biển, chiều dài quốc lộ 55 đi qua là 10 km, chiều dài tỉnh lộ 719 đi qua dài 18 km cùng với nhiều tuyến đường khác chạy qua đã tạo cho La Gi một vị trí đặc biệt thuận lợi cho việc phát triển kinh tế năng động và bền vững, hội nhập nhanh với việc phát triển kinh tế - xã hội, khoa học kỹ thuật cùng vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. [4]

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Thị xã La Gi có 9 đơn vị hành chính gồm 5 phường: Bình Tân, Phước Hội, Phước Lộc, Tân An, Tân Thiện và 4 xã: Tân Bình, Tân Hải, Tân Phước, Tân Tiến. Trong đó 4 phường Phước Hội, Phước Lộc, Tân An, Tân Thiện và xã Tân Phước được thành lập trên cơ sở giải thể thị trấn La Gi và các xã Tân An, Tân Thiện; phường Bình Tân được thành lập từ một phần xã Tân Bình; chia xã Tân Hải thành 2 xã: Tân Hải và Tân Tiến.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Bên bờ con sông Dinh có dịch trạm Thuận Phước ở làng Phước Lộc nằm trong hệ thống dịch trạm dưới triều Nguyễn trung hưng. Địa giới Lagi thời ấy bao trùm phần đất thị trấn Lagi và một số vùng lân cận của Tân Thiện, Tân An, Tân Lý bây giờ… Khi thành lập huyện tại đây có 2 làng Phước Lộc và Hàm Tân, trụ sở huyện đặt trên làng Hàm Tân nên trở thành tên huyện và cũng từ đó không còn trực thuộc tổng Đức Thắng phủ Hàm Thuận nữa. Năm 1877, doanh điền sứ Nguyễn Thông đã thân chinh về vùng đất hoang dã phía nam của tỉnh Bình Thuận rồi trình bức “nghĩ thĩnh thượng du khẩn sự nghi sớ” (Sớ xin lập đồn điền khai khẩn vùng thượng du) có nhắc đến: “… thuyền đi lúc rạng đông từ cửa tấn LaDi nếu thuận gió xuôi buồm thì đến cửa biển Phan Thiết phủ Hàm Thuận vào giờ ngọ hoặc giờ mùi. Xin chọn đất ở xóm Hàm Tân dựng tạm một kho đồn điền khai khẩn, tính toán số gạo muối tiền thóc cần thiết rồi đem thuyền chở nộp cho tỉnh, thì chở đến kho tạm ở Hàm Tân rồi dùng thuyền đến đó chở đi cũng tiện”. Có thể coi địa danh Lagi và Hàm Tân đã song hành suốt chiều dài lịch sử hình thành một vùng đất giàu sự tích cho đến hôm nay.

Cách mạng Tháng Tám 1945 thành công, Hàm Tân trở thành căn cứ kháng chiến chống Pháp của tỉnh Bình Thuận, mở ra một vùng chiến lược quan trọng có lúc kéo dài từ Hàm Kiệm, Tiến Lợi, Tân Thành đến Bình Châu, Thắng Hải. Đến năm 1954 được coi là thời kỳ khá ổn định của một địa bàn hậu phương, Hàm Tân có 6 xã là Tân Phước, Bình Tân, Bà Giêng, Tân Hiệp, Hiệp Hòa, Văn Mỹ. Sau ngày ký kết Hiệp định Genève tháng 7/1954 và đến khi có sắc lệnh 143 ngày 26/10/1956 của chế độ Ngô Đình Diệm thành lập tỉnh Bình Tuy, lấy Hàm Tân-Lagi làm trung tâm bộ máy chính quyền gồm có 3 quận Hàm Tân, Hoài Đức và Tánh Linh. Quận Hàm Tân với hiện trạng như ngày nay gồm các xã Phước Hội, Bình Tân, Bà Giêng, Hiệp Hòa, Tân Hiệp, Văn Mỹ có dân số 68.422 người. Dưới chế độ cũ chưa bao giờ có đơn vị hành chính thị xã Lagi nhưng Lagi chiếm một vị trí quan trọng là trung tâm kinh tế, văn hóa, chính trị của tỉnh Bình Tuy và nằm dưới tên gọi xã châu thành Phước Hội.

Trong kháng chiến chống Mỹ, do yêu cầu chỉ đạo phong trào cách mạng, tháng 8/1968 Tỉnh ủy Bình Tuy quyết định chia tách và thành lập thị xã Lagi và huyện Hàm Tân. Thị xã Lagi trên cơ sở địa bàn xã châu thành Phước Hội bao gồm các phần đất liền kề Tân Thiện, Tân An và giáp đến Tân Thắng. Khi tình hình cuộc cách mạng giải phóng dân tộc miền Nam phát triển nhanh chóng đã đẩy Mỹ-ngụy vào thế co cụm và tiếp theo là làn sóng dồn dân từ các tỉnh miền Trung-Quảng Nam, Quảng Ngãi, Quảng Trị đẩy vào các khu khẩn hoang lập ấp với tên mới Nghĩa Tân, Bình Ngãi (Tân Nghĩa), Phúc Âm (Tân Minh), Đông Hà (Tân Hà), Động Đền (Tân Thiện, Sơn Mỹ)… Lúc này lực lượng cách mạng địa phương đã kiểm soát được địa bàn hành lang quốc lộ 1A từ Tà Mon đến Rừng Lá Tân Minh và tuyến đường tỉnh lộ 2 nên Tỉnh ủy Bình Tuy thành lập huyện Nghĩa Lộ (tháng 11/1973) gồm xã Bà Giêng và các khu định cư mới này. Huyện Nghĩa Lộ và thị xã Lagi chỉ tồn tại đến tháng 11/1975 thì chấm dứt, nhập thành huyện Hàm Tân.

Đến tháng 6/1982, Hội đồng Bộ trưởng quyết định thành lập huyện Hàm Thuận Nam, tách 3 xã Tân Lập, Tân Thuận, Tân Thành của huyện Hàm Tân và Hàm Tân còn lại 10 xã và thị trấn Lagi. Đầu năm 2004, chia tách thêm 3 xã Tân Phúc, Tân Đức, Sông Phan và thị trấn Tân Minh. Nghị định 114 của Thủ tướng Chính phủ thành lập thị xã Lagi với diện tích tự nhiên 18.282,64 ha và 112.558 nhân khẩu, có 9 đơn vị hành chánh trực thuộc là các phường Phước Hội, Phước Lộc, Tân Thiện, Tân An, Bình Tân và các xã Tân Phước, Tân Tiến, Tân Hải, Tân Bình.

Địa danh Lagi ngày nay có chiều dài lịch sử của một vùng đất giàu tiềm năng và truyền thống đấu tranh của dân tộc cùng với quá trình phát triển trong thời kỳ đổi mới xứng tầm với một thị xã mới là điều tất yếu. Những tên xã, tên làng ngày xưa qua các thời kỳ được đặt tên cho các xã, phường mới như một bước tiếp nối có ý nghĩa sâu sắc đối với các thế hệ sống trên vùng đất rất đỗi tự hào và cũng không ít thăng trầm ở đây.

Định hướng phát triển[sửa | sửa mã nguồn]

Theo quyết định số 1659/QĐ-TTg của thủ tướng chính phủ ngày 07 tháng 11 năm 2012, định hướng trong giai đoạn 2015-2020, thị xã La Gi hoàn thành các tiêu chí, nâng cấp lên đô thị loại III, định hướng phát triển thành lập Thành phố La Gi, trung tâm kinh tế - du lịch phía Nam tỉnh Bình Thuận[5]

Ngày 31/12/2017 Thị xã La Gi được Bộ xây dựng ra quyết định công nhận là đô thị loại III. Hiện thị xã đang tích cực hoàn thiện nhiều hơn về cơ sở hạ tầng để hướng tới thành lập Thành Phố La Gi trực thuộc tỉnh Bình Thuận vào năm 2020 trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của Thị xã La Gi với 6 phường nội thị ( Phước Hội,Phước Lộc, Tân An, Tân Thiện, Bình Tân và Tân Phước) và 3 xã ngoại thị ( Tân Bình, Tân Tiến, Tân Hải).

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Xe buýt[sửa | sửa mã nguồn]

Bus Binh Thuan.PNG

Hiện đang hoạt động các tuyến:

  • Paris m 1 jms.svg La Gi - Phan Thiết
  • Paris m 2 jms.svg La Gi - Tân Nghĩa (Hàm Tân)
  • Paris m 3 jms.svg La Gi - Hàm Thuận Nam
  • Paris m 4 jms.svg La Gi - Thắng Hải (Hàm Tân)

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Thời Pháp thuộc, trên bản đồ và trong các văn bản hành chính, vì người Pháp đọc chữ "d" thành "đ" (đê), nếu viết đúng âm Hán Việt "La Di", người Pháp sẽ đọc là "la đi"/la di/ vì vậy họ viết thành La Gi để đọc cho gần đúng với ngữ âm của dân bản địa là "la di"/la zi/ và hình thức địa danh về mặt ký tự được cố định từ đó đến nay. Còn về mặt ngữ âm, một cách kiểm tra đơn giản nhất là thử thêm hai dấu huyền cho địa danh thành "Là Gì", chắc chắn ai cũng phải đọc là "là dì"/là zì/ chứ chẳng ai đọc "là ghì"/là ɣì/, và khi bỏ dấu huyền đi thì sẽ đọc "la di"/la zi/. Vậy, địa danh La Gi đọc đúng phải là "la di". Tham khảo bài viết của tác giả Đỗ Thành Dương đăng trên Tuổi Trẻ (báo) ngày 9 tháng 1 năm 2018 (https://tuoitre.vn/la-gi-la-la-di-cu-kuin-la-chu-quynh-20180109090541697.htm)
  2. ^ “Quyết định công nhận đô thị loại 4”. 
  3. ^ “Quyết định thành lập thị xã Lagi”. 
  4. ^ “Vị trí thị xã Lagi”. 
  5. ^ “Chương trình phát triển đô thị quốc gia của chính phủ”. 


Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]