Danh sách các phân tử trong không gian liên sao

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Dưới đây là danh sách các phân tử đã được phát hiện trong môi trường liên sao, được nhóm lại theo số lượng nguyên tử thành phần. Công thức hoá học được liệt kê cho mỗi hợp chất được phát hiện, cùng với bất kỳ hình thức ion hoá mà đã được quan sát thấy.

Phân tử[sửa | sửa mã nguồn]

Bảng dưới đây liệt kê các phân tử được phát hiện trong môi trường liên sao, được nhóm lại theo số lượng nguyên tử thành phần. Nếu không có nội dung trong cột Phân tử, nghĩa là chỉ có kiểu ion hoá được phát hiện. Đối với các phân tử không được đặt tên trong các tài liệu khoa học, khung đó được để trống. Khối lượng được đặt theo đơn vị khối lượng nguyên tử.

Cacbon mônôxít thường được dùng để theo dõi sự phân bố khối lượng trong các đám mây phân tử.[1]

Hai nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Khối lượng Ion
AlCl Aluminium monochloride[2][3] 62.5
AlF Aluminium monofluoride[2][4] 46
AlO Aluminium monoxide[5] 43
C2 Carbon dimer[6][7] 24
Fluoromethylidynium 31 CF+[8]
CH Methylidyne radical[9] 13 CH+[10]
CN Cyanogen radical[2][2][9][11][12] 26 CN+[13]
CO Carbon monoxide[2] 28 CO+[14]
CP Carbon monophosphide[12] 43
CS Carbon monosulfide[2] 44
FeO Iron(II) oxide[15] 82
H2 Molecular hydrogen[16] 2
HCl Hydrogen chloride[17] 36.5
HF Hydrogen fluoride[18] 20
HO Hydroxyl radical[2] 17 OH+[19]
KCl Potassium chloride[2][3] 75.5
NH Nitrogen monohydride[20][21] 15
N2 Molecular nitrogen[22][23] 28
NO Nitric oxide[24] 30 NO+[13]
NS Nitrogen sulfide[2] 46
NaCl Sodium chloride[2][3] 58.5
Magnesium monohydride cation 25.3 MgH+[13]
NaI Sodium iodide[25] 150
O2 Molecular oxygen[26] 32
PN Phosphorus nitride[27] 45
PO Phosphorus monoxide[28] 47
SH Sulfur hydride[29] 33 SH+[30]
SO Sulfur monoxide[2] 48 SO+[10]
SiC Carborundum[2][31] 40
SiN Silicon mononitride[2] 42
SiO Silicon monoxide[2] 44
SiS Silicon monosulfide[2] 60
Cation H3+ là một trong những ion phong phú nhất trong vũ trụ. Phát hiện đầu tiên vào năm 1993.[32][33]

Ba nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Khối lượng Ion
AlNC Aluminum isocyanide[2] 53
AlOH Aluminum hydroxide[34] 44
C3 Tricarbon[7] 36
C2H Ethynyl radical[2][11] 25
C2O Dicarbon monoxide[35] 40
C2S Thioxoethenylidene[36] 56
C2P [37] 55
CO2 Carbon dioxide[38] 44 CO2+[cần dẫn nguồn]
Protonated molecular hydrogen 3 H3+[32][33]
H2C Methylene[6] 14
H2O Water[39] 18 H2O+[40]
H2S Hydrogen sulfide[2] 34 H2S+[cần dẫn nguồn]
HCN Hydrogen cyanide[2][11][41] 27
HNC Hydrogen isocyanide[42] 27
HCO Formyl radical[43] 29 HCO+[10][43][44]
HCP Phosphaethyne[45] 44
Thioformyl 45 HCS+[10][44]
HNC Hydrogen isocyanide[46] 27
Diazenylium 29 HN2+[44]
HNO Nitroxyl[47] 31
Isoformyl 29 HOC+[11]
KCN Potassium cyanide[2] 65
MgCN Magnesium cyanide[2] 50
MgNC Magnesium isocyanide[2] 50
NH2 Amino radical[48] 16
29 N2H+[10][49]
N2O Nitrous oxide[50] 44
NaCN Sodium cyanide[2] 49
NaOH Sodium hydroxide[51] 40
OCS Carbonyl sulfide[52] 60
O3 Ozone[53] 48
SO2 Sulfur dioxide[2][54] 64
c-SiC2 c-Silicon dicarbide[2][31] 52
SiCN Silicon carbonitride[55] 54
SiNC Silicon naphthalocyanine[56] 54
Formaldehyde là phân tử hữu cơ phân bố rộng khắp trong môi trường liên sao.[57]

Bốn nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Khối lượng Ion
CH3 Methyl[58] 15
l-C3H Propynylidyne[2][59] 37
c-C3H Cyclopropynylidyne[60] 37
C3N Cyanoethynyl[6] 50 C3N[37]
C3O Tricarbon monoxide[59] 52
C3S Tricarbonsulfide[2][36] 68
Hydronium 19 H3O+[61]
C2H2 Acetylene[62] 26
H2CN Methylene amidogen[63] 28 H2CN+[10]
H2CO Formaldehyde[64] 30
H2CS Thioformaldehyde[65] 46
HCCN [66] 39
Protonated hydrogen cyanide 28 HCNH+[44]
Protonated carbon dioxide 45 HOCO+[67]
HCNO Fulminic acid[68] 43
HNCO Isocyanic acid[54] 43
HNCS Isothiocyanic acid[69] 59
NH3 Ammonia[2][70] 17
HSCN Thiocyanic acid[71] 59
SiC3 Silicon tricarbide[2]  64
Methane, thành phần chính của khí thiên nhiên, cũng được phát hiện trong sao chổi và khí quyển của nhiều hành tinh trong Hệ Mặt Trời.[72]

Năm nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Khối lượng Ion
C5 [7]  60
CH4 Methane[20][62] 16
c-C3H2 Cyclopropenylidene[11][73][74] 38
l-H2C3 Propadienylidene[74] 38
H2CCN Cyanomethyl[67] 40
H2C2O Ketene[54] 42
H2CNH Methylenimine[75] 29
Protonated formaldehyde 31 H2COH+[76]
C4H Butadiynyl[2] 49 C4H[77]
HC3N Cyanoacetylene[2][11][44][74][78] 51
HCC-NC Isocyanoacetylene[79] 51
HCOOH Formic acid[74] 46
NH2CN Cyanamide[80] 42
HC(O)CN Cyanoformaldehyde[81] 55
SiC4 Silicon-carbide cluster[31] 92
SiH4 Silane[82] 32
Trong ISM, acid formamide (trên) có thê kết hợp với methylene để hình thành nên acetamide.[83]

Sáu nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Khối lượng Ion
c-H2C3O Cyclopropenone[83] 54
C2H4 Ethylene[62] 28
CH3CN Acetonitrile[54][84] 40
CH3NC Methyl isocyanide[84] 40
CH3OH Methanol[54] 32
CH3SH Methanethiol[69] 48
l-H2C4 Diacetylene[2][85] 50
Protonated cyanoacetylene 52 HC3NH+[44]
HCONH2 Formamide[83] 44
C5H Pentynylidyne[2][36] 61
C5N Cyanobutadiynyl[86] 74
HC2CHO Propynal[87] 54
HC4N [2]  63
CH2CNH Ketenimine[73] 40
Acetaldehyde (trên) và các đồng phân của nó, vinyl alcoholethylene oxide tất cả đều đã được phát hiện trong không gian liên sao.[88]

Bảy nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Khối lượng Ion
c-C2H4O Ethylene oxide[89] 44
CH3C2H Methylacetylene[11] 40
H3CNH2 Methylamine[90] 31
CH2CHCN Acrylonitrile[54][84] 53
H2CHCOH Vinyl alcohol[88] 44
C6H Hexatriynyl[2][36] 73 C6H[74][91]
HC4CN Cyanodiacetylene[54][78][84] 75
CH3CHO Acetaldehyde[2][89] 44
Tính hiệu radio của acetic acid, một hợp chất tìm thấy trong dấm, được xác nhận vào năm 1997.[92]

Tám nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Mass
H3CC2CN Methylcyanoacetylene[93] 65
H2COHCHO Glycolaldehyde[94] 60
HCOOCH3 Methyl formate[54][74][94] 60
CH3COOH Acetic acid[92] 60
H2C6 Hexapentaenylidene[2][85] 74
CH2CHCHO Propenal[73] 56
CH2CCHCN Cyanoallene[73][93] 65
C7H Heptatrienyl radical[95] 85
NH2CH2CN Amino acetonitrile[96] 56

Chín nguyên tử[sửa | sửa mã nguồn]

Phân tử Tên Khối lượng Ion
CH3C4H Methyldiacetylene[97] 64
CH3OCH3 Dimethyl Ether[98] 46
CH3CH2CN Propionitrile[2][54][74][84] 55
CH3CONH2 Acetamide[73][83] 59
CH3CH2OH Trans-Ethyl Alcohol[99] 46
C8H Octatetraynyl[100] 97 C8H[101]
HC7N Cyanohexatriyne or Cyanotriacetylene[2][70][102][103] 99
CH3CHCH2 Propylene (propene)[104] 42
Diacetylene-3D-vdW-B.png
Methyldiacetylene-3D-vdW.png
Một số hoá chất bắt nguồn từ polyyne nằm trong số các phân tử nặng nhất được tìm thấy trong môi trường liên sao.
Một số hoá chất bắt nguồn từ polyyne nằm trong số các phân tử nặng nhất được tìm thấy trong môi trường liên sao.

Mười hoặc hơn[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyên tử Phân tử Tên Khối lượng Ion
10 (CH3)2CO Acetone[54][105] 58
10 (CH2OH)2 Ethylene glycol[106][107] 62
10 CH3CH2CHO Propanal[73] 58
10 CH3C5N Methyl-cyano-diacetylene[73] 89
11 HC8CN Cyanotetra-acetylene[2][102] 123
11 C2H5OCHO Ethyl formate[108] 74
11 CH3C6H Methyltriacetylene[73][97] 88
11 H3COC2H5 trans-Ethyl methyl ether[109][109] 60
12 C6H6 Benzene[85] 78
12 C3H7CN n-propyl cyanide[108] 69
13 HC10CN Cyanodecapentayne[102] 147
13 HC11N [102] 159
24 C14H10 Anthracene[110] 178
60 C60 Fullerene[111] 720
70 C70 Fullerene[111] 840

Phân tử Đơtêri[sửa | sửa mã nguồn]

Các phân tử dưới đây chứa một hoặc nhiều nguyên tử đơtêri, một đồng vị nặng của hydro.

Nguyên tử Phân tử Tên
2 HD Deuterated molecular hydrogen[112][113]
3 H2D+, HD2+ Trihydrogen cation[112][113]
3 HDO, D2O Heavy water[114][115]
3 DCN Hydrogen cyanide[116]
3 DCO Formyl radical[116]
3 DNC Hydrogen isocyanide[116]
3 N2D+ [116] 
4 NH2D, NHD2, ND3 Ammonia[113][117][118]
4 HDCO, D2CO Formaldehyde[113][119]
7 CH2DCCH, CH3CCD Methylacetylene[120][121]

Chứa xác nhận[sửa | sửa mã nguồn]

Bằng chứng về sự tồn tại của các phân tử sau được báo cáo trong các tài liệu khoa học, những chúng vẫn chưa được xác nhận.

Phân tử Tên
HOCN Cyanic acid[122]
H2NH2CCOOH Glycine[11][123]
CO(CH2OH)2 1,3-dihydroxypropanone[124]
C2H5OCH3 Ethyl methyl ether[125]
C10H8+ Naphthalene cation[126]
SiH Silylidine[42]
PH3 Phosphine[127]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “The Structure of Molecular Cloud Cores”. Centre for Astrophysics and Planetary Science, University of Kent. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2007. 
  2. ^ a ă â b c d đ e ê g h i k l m n o ô ơ p q r s t u ư v x y aa ab ac ad ae ag ah Ziurys, Lucy M. (2006). “The (hoá học) in circumstellar envelopes of evolved stars: Following the origin of the elements to the origin of life”. Proceedings of the National Academy of Sciences 103 (33): 12274–12279. doi:10.1073/pnas.0602277103. PMC 1567870. PMID 16894164. 
  3. ^ a ă â Cernicharo, J.; Guelin, M. (1987). “Metals in IRC+10216 - Detection of NaCl, AlCl, and KCl, and tentative detection of AlF”. Astronomy and Astrophysics 183 (1): L10–L12. 
  4. ^ Ziurys, L. M.; Apponi, A. J.; Phillips, T. G. (1994). “Exotic fluoride molecules in IRC +10216: Confirmation of AlF and searches for MgF and CaF”. Astrophysical Journal 433 (2): 729–732. doi:10.1086/174682. 
  5. ^ Tenenbaum, E. D.; Ziurys, L. M. (2009). “Millimeter Detection of AlO (X2Σ+): Metal Oxide Chemistry in the Envelope of VY Canis Majoris”. Astrophysical Journal 694: L59–L63. doi:10.1088/0004-637X/694/1/L59. 
  6. ^ a ă â Lambert, D. L.; Sheffer, Y.; Federman, S. R. (1995). “Hubble Space Telescope observations of C2 molecules in diffuse interstellar clouds”. Astrophysical Journal 438: 740–749. doi:10.1086/175119. 
  7. ^ a ă â Galazutdinov, G. A.; Musaev, F. A.; Krelowski, J. (2001). “On the detection of the linear C5 molecule in the interstellar medium”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 325: 1332–1334. doi:10.1046/j.1365-8711.2001.04388.x. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2007. 
  8. ^ Neufeld, D. A.; et al. (2006). “Discovery of interstellar CF+. Astronomy and Astrophysics 454 (2): L37–L40. doi:10.1051/0004-6361:200600015. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  9. ^ a ă Adams, Walter S. (1941). “Some Results with the COUDÉ Spectrograph of the Mount Wilson Observatory”. Astrophysical Journal 93: 11–23. doi:10.1086/144237. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  10. ^ a ă â b c d Smith, D. (1988). “Formation and Destruction of Molecular Ions in Interstellar Clouds”. Philosophical Transactions of the Royal Society of London 324 (1578): 257–273. doi:10.1098/rsta.1988.0016. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  11. ^ a ă â b c d đ e Fuente, A.; et al. (2005). “Photon-dominated Chemistry in the Nucleus of M82: Widespread HOC+ Emission in the Inner 650 Parsec Disk”. Astrophysical Journal 619 (2): L155–L158. doi:10.1086/427990. 
  12. ^ a ă Guelin, M.; Cernicharo, J.; Paubert, G.; Turner, B. E. (1990). “Free CP in IRC + 10216”. Astronomy and Astrophysics 230: L9–L11. 
  13. ^ a ă â Michael A. Dopita; Ralph S. Sutherland (2003). Astrophysics of the diffuse universe. Springer-Verlag. ISBN 3540433627. 
  14. ^ Latter, W. B.; Walker, C. K.; Maloney, P. R. (1993). “Detection of the Carbon Monoxide Ion (CO+) in the Interstellar Medium and a Planetary Nebula”. Astrophysical Journal Letters 419: L97. doi:10.1086/187146. 
  15. ^ Furuya, R. S.; et al. (2003). “Interferometric observations of FeO towards Sagittarius B2”. Astronomy and Astrophysics 409: L21–L24. doi:10.1051/0004-6361:20031304. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  16. ^ Adams, Walter S. (1970). “Rocket Observation of Interstellar Molecular Hydrogen”. Astrophysical Journal 161: L81–L85. doi:10.1086/180575. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  17. ^ Blake, G. A.; Keene, J.; Phillips, T. G. (1985). “Chlorine in dense interstellar clouds - The abundance of HCl in OMC-1”. Astrophysical Journal, Part 1 295: 501–506. doi:10.1086/163394. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  18. ^ Neufeld, D. A.; et al. (1997). “Discovery of Interstellar Hydrogen Fluoride”. Astrophysical Journal Letters 488 (2): L141–L144. doi:10.1086/310942. 
  19. ^ Wyrowski, F.; K. M. Menten, R. Guesten and A. Belloche (2009). “First interstellar detection of OH+. Astronomy & Astrophysics. doi:10.1051/0004-6361/201014364. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2010. 
  20. ^ a ă Meyer, D. M.; Roth, K. C. (1991). “Discovery of interstellar NH”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 376: L49–L52. doi:10.1086/186100. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  21. ^ Wagenblast, R.; Williams, D. A.; Millar, T. J.; Nejad, L. A. M. (January năm 1993). “On the origin of NH in diffuse interstellar clouds”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 260 (2): 420–424. Bibcode:1993MNRAS.260..420W. 
  22. ^ học)-04a.html “Astronomers Detect Molecular Nitrogen Outside Solar System”. Space Daily. 9 tháng 6 năm 2004. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2010. 
  23. ^ Knauth, D. C; Andersson, B.-G.; McCandliss S. R.; Moos, H. W. (2004). “The interstellar N2 abundance towards HD 124314 from far-ultraviolet observations”. Nature 429: 636–638. doi:10.1038/nature02614. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2010. 
  24. ^ McGonagle, D.; et al. (1990). “Detection of nitric oxide in the dark cloud L134N”. Astrophysical Journal, Part 1 359: 121–124. doi:10.1086/169040. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  25. ^ Whiteoak, J.B.; Gardner, F.F. (1985). “Interstellar NaI absorption towards the stellar association ARA OB1”. Astronomical Society of Australia, Proceedings (Sydney) 6 (2): 164–171. ISSN 0066-9997. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2010. 
  26. ^ Staff writers (27 tháng 3 năm 2007). “Elusive oxygen molecule finally discovered in interstellar space”. Physorg.com. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2007. 
  27. ^ Ziurys, L. M. (1987). “Detection of interstellar PN - The first phosphorus-bearing species observed in molecular clouds”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 321: L81–L85. doi:10.1086/185010. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  28. ^ Tenenbaum, E. D.; Woolf, N. J.; Ziurys, L. M. (2007). “Identification of phosphorus monoxide (X ² Pi r) in VY Canis Majoris: Detection of the first PO bond in space”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 666: L29–L32. doi:10.1086/521361. 
  29. ^ Yamamura, I.; Kawaguchi, K.; Ridgway, S. T. (2000). “Identification of SH v=1 Ro-vibrational Lines in R Andromedae”. The Astrophysical Journal 528 (1): L33–L36. Bibcode:2000ApJ...528L..33Y. doi:10.1086/312420. PMID 10587489. 
  30. ^ Millar, T. J.; et al. (1986). “The (hoá học) of SH(+) in shocked interstellar gas”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 221: 673–678. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  31. ^ a ă â Pascoli, G.; Comeau, M. (1995). “Silicon Carbide in Circumstellar Environment”. Astrophysics and Space Science 226: 149–163. doi:10.1007/BF00626907. 
  32. ^ a ă Dalgarno, A. (2006). “Interstellar Chemistry Special Feature: The galactic cosmic ray ionization rate”. Proceedings of the National Academy of Science 103 (33): 12269–12273. doi:10.1073/pnas.0602117103. PMC 1567869. PMID 16894166. Truy cập ngày 9 tháng 3 năm 2008. 
  33. ^ a ă Geballe, T. R.; Oka, T. (1996). “Detection of H3+ in Interstellar Space”. Nature 384 (6607): 334–335. doi:10.1038/384334a0. PMID 8934516. 
  34. ^ Tenenbaum, E. D.; Ziurys, L. M. (2010). “Exotic Metal Molecules in Oxygen-rich Envelopes: Detection of AlOH (X1Σ+) in VY Canis Majoris”. Astrophysical Journal 712: L93–L97. doi:10.1088/2041-8205/712/1/L93. 
  35. ^ Ohishi, M.; et al. (1991). “Detection of a new carbon-chain molecule, CCO”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 380: L39–L42. doi:10.1086/186168. Truy cập ngày 9 tháng 2 năm 2007. 
  36. ^ a ă â b Irvine, W. M.; et al. (1988). “Newly detected molecules in dense interstellar clouds”. Astrophysical Letters and Communications 26: 167–180. PMID 11538461. Truy cập ngày 9 tháng 2 năm 2007. 
  37. ^ a ă Halfen, D. T.; Clouthier, D. J.; Ziurys, L. M. (2008). “Detection of the CCP Radical (X 2Πr) in IRC +10216: A New Interstellar Phosphorus-containing Species”. Astrophysical Journal 677: L101–L104. doi:10.1086/588024. 
  38. ^ Whittet, D. C. B.; Walker, H. J. (1991). “On the occurrence of carbon dioxide in interstellar grain mantles and ion-molecule (hoá học)”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 252: 63–67. Truy cập ngày 9 tháng 2 năm 2007. 
  39. ^ “Europe's space telescope ISO finds water in distant places”. ESO. 29 tháng 4 năm 1997. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2007. 
  40. ^ Ossenkopf, V.; et al. (2010). “Detection of interstellar oxidaniumyl: Abundant H2O+ towards the star-forming regions DR21, Sgr B2, and NGC6334”. Astronomy & Astrophysics 518: L111. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2010. 
  41. ^ Snyder, L. E.; Buhl, D. (1971). “Observations of Radio Emission from Interstellar Hydrogen Cyanide”. Astrophysical Journal 163: L47–L52. doi:10.1086/180664. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2007. 
  42. ^ a ă Schilke, P.; Benford, D. J.; Hunter, T. R.; Lis, D. C.; Phillips, T. G. (2001). “A Line Survey of Orion-KL from 607 to 725 GHZ”. Astrophysical Journal Supplement Series 132 (2): 281–364. 
  43. ^ a ă Schenewerk, M. S.; Snyder, L. E.; Hjalmarson, A. (1986). “Interstellar HCO - Detection of the missing 3 millimeter quartet”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 303: L71–L74. doi:10.1086/184655. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2007. 
  44. ^ a ă â b c d Kawaguchi, K.; et al. (1994). “Detection of a new molecular ion HC3NH(+) in TMC-1”. Astrophysical Journal 420: L95. doi:10.1086/187171. 
  45. ^ Agúndez, M.; Cernicharo, J.; Guélin, M. (2007). “Discovery of Phosphaethyne (HCP) in Space: Phosphorus Chemistry in Circumstellar Envelopes”. The Astrophysical Journal 662 (2): L91. doi:10.1086/519561. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2007. 
  46. ^ Schilke, P.; Comito, C.; Thorwirth, S. (2003). “First Detection of Vibrationally Excited HNC in Space”. The Astrophysical Journal 582 (2): L101–L104. doi:10.1086/367628. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2008. 
  47. ^ Hollis, J. M.; et al. (1991). “Interstellar HNO: Confirming the Identification”. Atoms, ions and molecules: New results in spectral line astrophysics 16. San Francisco: ASP. tr. 407–412. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2007. 
  48. ^ van Dishoeck, E. F.; et al. (1993). “Detection of the Interstellar NH 2 Radical”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 416: L83–L86. doi:10.1086/187076. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2007. 
  49. ^ Womack, M.; Ziurys, L. M.; Wyckoff, S. (1992). “A survey of N2H(+) in dense clouds - Implications for interstellar nitrogen and ion-molecule (hoá học)”. Astrophysical Journal, Part 1 387: 417–429. doi:10.1086/171094. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2007. 
  50. ^ Ziurys, L. M.; et al. (1994). “Detection of interstellar N2O: A new molecule containing an N-O bond”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 436: L181–L184. doi:10.1086/187662. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2007. 
  51. ^ Hollis, J. M.; Rhodes, P. J. (1 tháng 11 năm 1982). “Detection of interstellar sodium hydroxide in self-absorption toward the galactic center”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 262: L1–L5. Bibcode:1982ApJ...262L...1H. doi:10.1086/183900. 
  52. ^ Goldsmith, P. F.; Linke, R. A. (1981). “A study of interstellar carbonyl sulfide”. Astrophysical Journal, Part 1 245: 482–494. doi:10.1086/158824. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2007. 
  53. ^ Phillips, T.G.; Knapp, G.R. (1980). “Interstellar Ozone”. American Astronomical Society Bulletin 12: 440. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2010. 
  54. ^ a ă â b c d đ e ê g Johansson, L. E. B.; et al. (1984). “Spectral scan of Orion A and IRC+10216 from 72 to 91 GHz”. Astronomy and Astrophysics 130 (2): 227–256. 
  55. ^ Guélin, M.; et al. (2004). “Astronomical detection of the free radical SiCN”. Astronomy and Astrophysics 363: L9–L12. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  56. ^ Guélin, M.; et al. (2004). “Detection of the SiNC radical in IRC+10216”. Astronomy and Astrophysics 426: L49–L52. doi:10.1051/0004-6361:200400074. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  57. ^ Snyder, L. E.; et al. (1999). “Microwave Detection of Interstellar Formaldehyde”. Physical Review Letters 61 (2): 77–115. doi:10.1103/PhysRevLett.22.679. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2007. 
  58. ^ Feuchtgruber, H.; Helmich, F. P.; van Dishoeck, E. F.; Wright, C. M. (June năm 2000). “Detection of Interstellar CH3”. The Astrophysical Journal 535 (2): L111–L114. Bibcode:2000ApJ...535L.111F. doi:10.1086/312711. PMID 10835311. 
  59. ^ a ă Irvine, W. M.; et al. (1984). “Confirmation of the Existence of Two New Interstellar Molecules: C3H and C3O”. Bulletin of the American Astronomical Society 16: 877. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  60. ^ Mangum, J. G.; Wootten, A. (1990). “Observations of the cyclic C3H radical in the interstellar medium”. Astronomy and Astrophysics 239: 319–325. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  61. ^ Wootten, A.; et al. (1991). “Detection of interstellar H3O(+) - A confirming line”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 380: L79–L83. doi:10.1086/186178. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2007. 
  62. ^ a ă â Betz, A. L. (1981). “Ethylene in IRC +10216”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 244: –L105. doi:10.1086/183490. 
  63. ^ Ohishi, M.; et al. (1994). “Detection of a new interstellar molecule, H2CN”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 427: L51–L54. doi:10.1086/187362. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  64. ^ Aiello, S.; Morbidelli, L.; Ulivi, L. (1981). “Far UV radiation transfer and H2CO lifetime in dense interstellar clouds”. Astrophysics and Space Science 80: 173–187. doi:10.1007/BF00649145. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2007. 
  65. ^ Minh, Y. C.; Irvine, W. M.; Brewer, M. K. (1991). “H2CS abundances and ortho-to-para ratios in interstellar clouds”. Astronomy and Astrophysics 244: 181–189. PMID 11538284. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2007. 
  66. ^ Guelin, M.; Cernicharo, J. (1991). “Astronomical detection of the HCCN radical - Toward a new family of carbon-chain molecules?”. Astronomy and Astrophysics 244: L21–L24. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  67. ^ a ă Minh, Y. C.; Irvine, W. M.; Ziurys, L. M. (1988). “Observations of interstellar HOCO(+) - Abundance enhancements toward the Galactic center”. Astrophysical Journal, Part 1 334: 175–181. doi:10.1086/166827. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  68. ^ Marcelino, N.; et al. (2009). “Discovery of fulminic acid, HCNO, in dark clouds”. Astrophysical Journal 690: L27–L30. doi:10.1088/0004-637X/690/1/L27. 
  69. ^ a ă Frerking, M. A.; Linke, R. A.; Thaddeus, P. (1979). “Interstellar isothiocyanic acid”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 234: L143–L145. doi:10.1086/183126. Truy cập ngày 5 tháng 2 năm 2007. 
  70. ^ a ă Nguyen-Q-Rieu; Graham, D.; Bujarrabal, V. (1984). “Ammonia and cyanotriacetylene in the envelopes of CRL 2688 and IRC + 10216”. Astronomy and Astrophysics 138 (1): L5–L8. 
  71. ^ Halfen, D. T.; et al. (September năm 2009). “Detection of a New Interstellar Molecule: Thiocyanic Acid HSCN”. The Astrophysical Journal Letters 702 (2): L124–L127. doi:10.1088/0004-637X/702/2/L124. 
  72. ^ Butterworth, A. L.; et al. (2004). “Combined element (H and C) stable isotope ratios of methane in carbonaceous chondrites”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 347 (3): 807–812. doi:10.1111/j.1365-2966.2004.07251.x. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2007. 
  73. ^ a ă â b c d đ e Finley, Dave (7 tháng 8 năm 2006). “Researchers Use NRAO Telescope to Study Formation Of Chemical Precursors to Life”. National Radio Astronomy Observatory. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2006. 
  74. ^ a ă â b c d đ Fossé, D.; et al. (2001). “Molecular Carbon Chains and Rings in TMC-1”. Astrophysical Journal 552 (1): 168–174. doi:10.1086/320471. Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2008. 
  75. ^ Dickens, J. E.; et al. (1997). “Hydrogenation of Interstellar Molecules: A Survey for Methylenimine (CH2NH)”. Astrophysical Journal 479 (1 Pt 1): 307. doi:10.1086/303884. PMID 11541227. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2007. 
  76. ^ Ohishi, M.; et al. (1996). “Detection of a New Interstellar Molecular Ion, H2COH+ (Protonated Formaldehyde)”. Astrophysical Journal 471 (1): L61. doi:10.1086/310325. PMID 11541244. Truy cập ngày 4 tháng 2 năm 2007. 
  77. ^ Cernicharo, J.; et al. (2007). “Astronomical detection of C4H<sup-, the second interstellar anion”. Astronomy and Astrophysics 61 (2): L37–L40. doi:10.1051/0004-6361:20077415. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2007. 
  78. ^ a ă Walmsley, C. M.; Winnewisser, G.; Toelle, F. (1990). “Cyanoacetylene and cyanodiacetylene in interstellar clouds”. Astronomy and Astrophysics 81 (1-2): 245–250. 
  79. ^ Kawaguchi, K.; et al. (1992). “Detection of isocyanoacetylene HCCNC in TMC-1”. Astrophysical Journal 386 (2): L51–L53. doi:10.1086/186290. 
  80. ^ Turner, B. E.; et al. (1975). “Microwave detection of interstellar cyanamide”. Astrophysical Journal 201: L149–L152. doi:10.1086/181963. 
  81. ^ Remijan, A. J.; et al. (2008). “Detection of Interstellar Cyanformaldehyde”. Astrophysical Journal 675: L85–L88. doi:10.1086/533529. 
  82. ^ Goldhaber, D. M.; Betz, A. L. (1984). “Silane in IRC +10216”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 279: –L55–L58. doi:10.1086/184255. 
  83. ^ a ă â b Hollis, J. M.; et al. (2006). “Detection of Acetamide (CH3CONH2): The Largest Interstellar Molecule with a Peptide Bond”. Astrophysical Journal 643 (1): L25–L28. doi:10.1086/505110. 
  84. ^ a ă â b c Remijan, A. J.; et al. (2005). “Interstellar Isomers: The Importance of Bonding Energy Differences”. Astrophysical Journal 632: 333–339. doi:10.1086/432908. 
  85. ^ a ă â Cernicharo, J.; et al. (1997). “Infrared Space Observatory's Discovery of C4H2, C6H2, and Benzene in CRL 618”. Astrophysical Journal Letters 546 (2): L123–L126. doi:10.1086/318871. 
  86. ^ Guelin, M.; Neininger, N.; Cernicharo, J. (1998). “Astronomical detection of the cyanobutadiynyl radical C_5N”. Astronomy and Astrophysics 335: L1–L4. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2010. 
  87. ^ Irvine, W. M.; et al. (1988). “A new interstellar polyatomic molecule - Detection of propynal in the cold cloud TMC-1”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 335: L89–L93. doi:10.1086/185346. 
  88. ^ a ă “Scientists Toast the Discovery of Vinyl Alcohol in Interstellar Space”. National Radio Astronomy Observatory. 1 tháng 10 năm 2001. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2006. 
  89. ^ a ă Dickens, J. E.; et al. (1997). “Detection of Interstellar Ethylene Oxide (c-C2H4O)”. The Astrophysical Journal 489 (2): 753–757. doi:10.1086/304821. PMID 11541726. 
  90. ^ Kaifu, N.; Takagi, K.; Kojima, T. (1975). “Excitation of interstellar methylamine”. Astrophysical Journal 198: L85–L88. doi:10.1086/181818. 
  91. ^ McCarthy, M. C.; et al. (2006). “Laboratory and Astronomical Identification of the Negative Molecular Ion C6H-. Astrophysical Journal 652 (2): L141–L144. doi:10.1086/510238. 
  92. ^ a ă Mehringer, D. M.; et al. (1997). “Detection and Confirmation of Interstellar Acetic Acid”. Astrophysical Journal Letters 480: L71. doi:10.1086/310612. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2007. 
  93. ^ a ă Lovas, F. J.; et al. (2006). “Hyperfine Structure Identification of Interstellar Cyanoallene toward TMC-1”. Astrophysical Journal Letters 637 (1): L37–L40. doi:10.1086/500431. 
  94. ^ a ă Sincell, Mark (27 tháng 6 năm 2006). “The Sweet Signal of Sugar in Space”. American Association for the Advancement of Science. Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2006. 
  95. ^ Guelin, M.; et al. (1997). “Detection of a new linear carbon chain radical: C7H”. Astronomy and Astrophysics 317: L37–L40. 
  96. ^ Belloche, A.; et al. (2008). “Detection of amino acetonitrile in Sgr B2(N)”. Astronomy & Astrophysics 482: 179–196. doi:10.1051/0004-6361:20079203. 
  97. ^ a ă Remijan, A. J.; et al. (2006). “Methyltriacetylene (CH3C6H) toward TMC-1: The Largest Detected Symmetric Top”. Astrophysical Journal 643 (1): L37–L40. doi:10.1086/504918. 
  98. ^ Snyder, L. E.; et al. (1974). “Radio Detection of Interstellar Dimethyl Ether”. Astrophysical Journal 191: L79–L82. doi:10.1086/181554. 
  99. ^ Zuckerman, B.; et al. (1975). “Detection of interstellar trans-ethyl alcohol”. Astrophysical Journal 196 (2): L99–L102. doi:10.1086/181753. 
  100. ^ Cernicharo, J.; Guelin, M. (1996). “Discovery of the C8H radical”. Astronomy and Astrophysics 309: L26–L30. 
  101. ^ Brünken, H.; et al. (2007). “Detection of the Carbon Chain Negative Ion C8H in TMC-1”. Astrophysical Journal 664 (1): L43–L46. doi:10.1086/520703. 
  102. ^ a ă â b Bell, M. B.; et al. (1997). “Detection of HC11N in the Cold Dust Cloud TMC-1”. Astrophysical Journal Letters 483 (1): L61–L64. doi:10.1086/310732. 
  103. ^ Kroto, H. W.; et al. (2002). “The detection of cyanohexatriyne in Heiles's cloud 2”. The Astrophysical Journal 219: L133–L137. doi:10.1086/182623. 
  104. ^ Marcelino, N.; et al. (2007). “Discovery of Interstellar Propylene (CH2CHCH3): Missing Links in Interstellar Gas-Phase Chemistry”. Astrophysical Journal 665: L127–L130. doi:10.1086/521398. 
  105. ^ Snyder, L. E.; et al. (2002). “Confirmation of Interstellar Acetone”. The Astrophysical Journal 578 (1): 245–255. doi:10.1086/342273. 
  106. ^ Hollis, J. M. (2002). “Interstellar Antifreeze: Ethylene Glycol”. Astrophysical Journal 571: L59–L62. doi:10.1086/341148. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2010. 
  107. ^ J. M., Hollis (2005), “Complex Molecules and the GBT: Is Isomerism the Key?”, Procedings of the IAU Symposium 231, Astro(hoá học) throughout the Universe, Asilomar, CA, tr. 119–127 
  108. ^ a ă Belloche, A.; Garrod, R. T.; et al. (26 tháng 2 năm 2009). “Increased complexity in interstellar (hoá học): Detection and chemical modeling of ethyl formate and n-propyl cyanide in Sgr B2(N)”. arXiv. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2009. 
  109. ^ a ă Fuchs, G. W.; et al. (2005). “Trans-ethyl methyl ether in space. A new look at a complex molecule in selected hot core regions”. Astronomy and Astrophysics 444 (2): 521–530. doi:10.1051/0004-6361:20053599. 
  110. ^ Iglesias-Groth, S.; Manchado, A.; Rebolo, R.; Gonzalez Hernandez, J. I.; Garcia-Hernandez, D. A.; Lambert, D. L. (May năm 2010). A search for interstellar anthracene toward the Perseus anomalous microwave emission region. Bibcode:2010arXiv1005.4388I. 
  111. ^ a ă Cami, Jan; Bernard-Salas, Jeronimo; Peeters, Els; Elizabeth Malek, Sarah (22 tháng 7 năm 2010). “Detection of C60 and C70 in a Young Planetary Nebula”. Science. doi:10.1126/science.1192035. 
  112. ^ a ă Lacour, S.; et al. (2005). “Deuterated molecular hydrogen in the Galactic ISM. New observations along seven translucent sightlines”. Astronomy and Astrophysics 430: 967–977. doi:10.1051/0004-6361:20041589. 
  113. ^ a ă â b Ceccarelli, Cecilia (2002). “Millimeter and infrared observations of deuterated molecules”. Planetary and Space Science 50 (12-13): 1267–1273. doi:10.1016/S0032-0633(02)00093-4. 
  114. ^ Green, Sheldon (1989). “Collisional excitation of interstellar molecules - Deuterated water, HDO”. Astrophysical Journal Supplement Series 70: 813–831. doi:10.1086/191358. 
  115. ^ Butner, H. M.; et al. (2007). “Discovery of interstellar heavy water”. Astrophysical Journal 659: L137–L140. doi:10.1086/517883. 
  116. ^ a ă â b Turner, B. E.; Zuckerman, B. (1978). “Observations of strongly deuterated molecules - Implications for interstellar (hoá học)”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters to the Editor 225: L75–L79. doi:10.1086/182797. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2007. 
  117. ^ Lis, D. C.; et al. (/2002). “Detection of Triply Deuterated Ammonia in the Barnard 1 Cloud”. Astrophysical Journal 571 (1): L55–L58. doi:10.1086/341132. 
  118. ^ Hatchell, J. (2003). “High NH2D/NH3 ratios in protostellar cores”. Astronomy and Astrophysics 403: L25–L28. doi:10.1051/0004-6361:20030297. 
  119. ^ Turner, B. E. (1990). “Detection of doubly deuterated interstellar formaldehyde (D2CO) - an indicator of active grain surface (hoá học)”. Astrophysical Journal, Part 2 - Letters 362: L29–L33. doi:10.1086/185840. Truy cập ngày 7 tháng 2 năm 2007. 
  120. ^ Gerin, M.; et al. (1992). “Interstellar detection of deuterated methyl acetylene”. Astronomy and Astrophysics 253 (2): L29–L32. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  121. ^ Markwick, A. J.; Charnley, S. B.; Butner, H. M.; Millar, T. J. (2005). “Interstellar CH3CCD”. The Astrophysical Journal 627 (2): L117–L120. doi:10.1086/432415. Truy cập ngày 13 tháng 2 năm 2007. 
  122. ^ Brünken, S.; et al (May năm 2009). “Laboratory Detection of HOCN and Tentative Identification in Sgr B2”. The Astrophysical Journal 697 (1): 880–885. doi:10.1088/0004-637X/697/1/880. 
  123. ^ Kuan, Y. J.; et al. (2003). “Interstellar Glycine”. Astrophysical Journal 593 (2): 848–867. doi:10.1086/375637. 
  124. ^ Widicus Weaver, S. L.; Blake, G. A. (2005). “1,3-Dihydroxyacetone in Sagittarius B2(N-LMH): The First Interstellar Ketose”. Astrophysical Journal Letters 624 (1): L33–L36. doi:10.1086/430407. 
  125. ^ Fuchs, G. W.; Fuchs, U.; Giesen, T. F.; Wyrowski, F. (2005). “Trans-Ethyl Methyl Ether in Space: A new Look at a Complex Molecule in Selected Hot Core Regions”. Astronomy & Astrophysics 444: 521–530. Truy cập ngày 18 tháng 7 năm 2010. 
  126. ^ Iglesias-Groth, S.; Manchado, A.; García-Hernández, D. A.; González Hernández, J. I.; Lambert, D. L. (20 tháng 9 năm 2008). “Evidence for the Naphthalene Cation in a Region of the Interstellar Medium with Anomalous Microwave Emission”. The Astrophysical Journal Letters 685: L55–L58. doi:10.1086/592349.  - This spectral assignment has not been independently confirmed, and is described by the authors as "tentative" (page L58).
  127. ^ Agúndez, M.; J. Cernicharo, J. R. Pardo, M. Guélin, T. G. Phillips (4 tháng 6 năm 2008). “Tentative detection of phosphine in IRC +10216”. Astronomy & Astrophysics 485 (3). doi:110.1051/0004-6361:200810193Kiểm tra giá trị |doi= (trợ giúp). Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2007. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]