Sự kiện Vịnh Bắc Bộ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Sự kiện Vịnh Bắc Bộ
Tonkingunboats.jpg
Hình chụp từ tàu USS "Maddox" trong vụ việc, hiển thị ba tàu ngư lôi miền Bắc Việt Nam
.
Thời gian 2 tháng 8, 1964
Địa điểm Vịnh Bắc Bộ
Kết quả Hải quân nhân dân Việt Nam chiến thắng khi buộc tàu khu trục USS Maddox rời khỏi hải phận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa[1]
Quốc hội Mỹ thông qua Nghị quyết vịnh Bắc Bộ
Chiến tranh leo thang
Tham chiến
 Hoa Kỳ  Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Chỉ huy
US Naval Jack.svg George Stephen Morrison Lê Duy Khoai[2]
Nguyễn Văn Bột
Lực lượng
Hải quân:
1 tàu sân bay,
1 tàu khu trục
Không quân:
4 máy bay chiến đấu F8[3]
3 tàu ngư lôi
Tổn thất
1 tàu khu trục bị hư nhẹ
1 máy bay bị hư nhẹ[4]
1 máy bay bị bắn rơi
1 tàu ngư lôi bị hư nặng,
2 tàu ngư lôi bị hư hỏng,
4 chết,
6 bị thương[5]
.

Sự kiện Vịnh Bắc Bộ là sự kiện được cho là hai cuộc tấn công của Hải quân Nhân dân Việt Nam chống lại hai tàu khu trục USS MaddoxUSS Turner Joy của Hải quân Mỹ. Hai cuộc tấn công được cho là đã xảy ra vào các ngày 2 tháng 84 tháng 8 năm 1964vịnh Bắc Bộ. Cuộc tấn công đầu được cả 2 bên xác nhận, nhưng cuộc tấn công sau đã được khẳng định là không có thật mà chỉ là sự nhầm lẫn của sĩ quan hoa tiêu Hoa Kỳ, nhưng nó lại trở thành cái cớ để Hoa Kỳ mở màn chiến dịch dùng không quân đánh phá miền Bắc Việt Nam. Thực chất, Sự kiện Vịnh Bắc Bộ được Hoa Kỳ dựng lên để có một cái cớ để ném bom miền Bắc Việt Nam.[6]

Mục đích của Hoa Kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Vào đầu những năm 1960, chiến lược chiến tranh đặc biệt mà Đế quốc Mỹ áp dụng ở miền Nam Việt Nam đều bị phá sản. Đặc biệt, chiến lược "Chiến tranh Đặc biệt" hòa toàn thất bại trước Phong trào Đồng khởi của nhân dân miền Nam Việt Nam. Tổng thống Mỹ và Hội đồng an ninh quốc gia đã họp và quyết định chủ trương chiến lược mới: "Gây sức ép tối đa và liên tục bằng cách đưa quân đội vào để Mỹ hoá cuộc chiến tranh ở miền Nam Việt Nam; khẩn trương chuẩn bị đưa chiến tranh phá hoại bằng Không quân và Hải quân ra miền Bắc Việt Nam". Việc tấn công miền Bắc Việt Nam và đường Trường Sơn còn để ngăn chặn nguồn tiếp tế của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cho nhân dân miền Nam. Để thực hiện kế hoạch đó, Chính quyền Nixon phải ngụy tạo ra một cái cớ để dọn đường dư luận và kêu gọi sự đồng thuận của lưỡng viện Quốc hội Hoa Kỳ. Hoạt động triển khai máy bay vi phạm không phận và tàu chiến vi phạm hải phận của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có hai mục đích trực tiếp là do thám hệ thống phòng thủ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và khiêu khích Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nếu Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phản kích, Hoa Kỳ sẽ tuyên truyền và bóp méo sự thật thành Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tấn công Hoa Kỳ. Từ đó, Hoa Kỳ sẽ leo thang chiến tranh ra miền Bắc Việt Nam. Bên cạnh đó, còn là các mục đích chiến lược bao gồm: tạo cớ tấn công miền Bắc Việt Nam và phá hủy tuyến được tiếp tế của miền Bắc cho miền Nam, đàn áp phong trào Đồng khởi tại miền Nam, cảnh cáo khối Xã hội Chủ nghĩa đang viện trợ cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, làm lung lạc ý chí phản kháng của nhân dân Việt Nam, phá hoại kinh tế và đời sống xã hội của miền Bắc Việt Nam[6]

Sự kiện Vịnh Bắc Bộ lần thứ nhất[sửa | sửa mã nguồn]

Sơ đồ của Hải quân Mỹ giải thích các biến cố của phần đầu sự kiện Vịnh Bắc Bộ

Ngay từ đêm 30 rạng 31-7-1964, đúng vào thời điểm các tàu biệt kích Hải quân Việt Nam cộng hòa bắn phá các đảo Hòn Mê (Thanh Hóa), Hòn Ngư (Nghệ An) để khiêu khích. Sáng ngày 1-8, khu trục Maddox (mang số hiệu 731) tiến vào khu vực Đèo Ngang, Hòn Ngư rồi vòng quay trở lại tiến lên phía bắc để khiêu khích. Vào 21 giờ 22, ngày 1-8, phân đội tàu phóng lôi của Hải quân nhân dân Việt Nam (gồm 3 chiếc) đã rời căn cứ tiến đến vùng biển Thanh Hóa để ngênh chiến[6]. Ngày 2 tháng 8, năm 1964, tàu khu trục USS Maddox, trong khi thực hiện một cuộc tuần tra thông tin tình báo tín hiệu như là một phần của chiến dịch DeSoto, đã đụng độ với ba tàu phóng ngư lôi của Hải quân nhân dân Việt Nam (gồm tàu 333, 336 và 339) thuộc Đoàn tàu phóng ngư lôi 135 do Phân đội trưởng Nguyễn Văn Bột chỉ huy[2]. Một trận hải chiến xảy ra, trong đó Maddox sử dụng hơn 280 đạn pháo 3-inch và 5-inch, cùng bốn máy bay tiêm kích USN F-8 Crusader oanh tạc các tàu phóng ngư lôi. Một máy bay Mỹ đã bị hư hỏng, tàu khu trục bị một vết đạn 14,5 mm. Ba tàu ngư lôi Bắc Việt Nam bị hư hỏng, bốn thủy thủ Bắc Việt Nam thiệt mạng và sáu người bị thương, phía Mỹ không có thương vong[7] Thực tế tàu khu trục USS Maddox đã xâm phạm lãnh hải của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại khu vực Hòn Mê và Lạch Trường vào lúc 14 giờ 52 ngày 2-8[6]. Cụ thể, ngày 02-08, tàu khu trục USS Maddox chỉ cách bờ biển Thanh Hóa 06 hải lý, nằm trong lãnh hải của Việt Nam.[1] Phía Hải quân nhân dân Việt Nam thông báo chỉ có hai tàu 333 và 336 bị hư hại một số thiết bị trên boong nhưng vẫn có thể chiến đấu tiếp. Hai tàu 333 và 336 tiếp tục đánh trả máy bay địch, bắn rơi 1 chiếc, bắn bị thương 1 chiếc khác.[8]

Sự kiện Vịnh Bắc Bộ lần thứ hai[sửa | sửa mã nguồn]

Sự kiện Vịnh Bắc Bộ lần thứ hai đã được tuyên bố bởi Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, xảy ra vào ngày 4 tháng 8 năm 1964, như là một trận hải chiến. Nhưng thực sự không có tàu ngư lôi Bắc Việt tấn công, thay vào đó chúng có thể là "Tonkin Ghosts" ("Những bóng ma vịnh Bắc Bộ", tức là các tín hiệu radar lỗi)[9].

Năm 1995 Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã thừa nhận sự kiện ngày 2 tháng 8 là có thật, nhưng ông phủ nhận sự tồn tại của vụ tấn công ngày 4 tháng 8. Ông tin rằng hôm đó tàu chiến Mỹ cố khiêu khích một cuộc tấn công để tổng thống Johnson có cớ để leo thang chiến tranh[10].

Trong một cuốn băng thu âm được giải mật năm 2001, tổng thống Lyndon B. Johnson thừa nhận rằng vụ thứ hai trong sự kiện Vịnh Bắc Bộ chưa hề xảy ra[11].

Các nghiên cứu sau này, trong đó có một báo cáo năm 2005 của Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ khẳng định cuộc tấn công thứ hai đã không xảy ra. Báo cáo này cũng đã cố gắng xua đi giả thuyết từ lâu rằng các thành viên của nội các tổng thống Lyndon B. Johnson đã cố tình nói dối về bản chất của sự kiện này[12].

Đầu tháng 1 năm 2008, Hiệp hội các nhà khoa học Hoa Kỳ (FAS) cho biết Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ đã giải mật bản báo cáo Spartans in Darkness[13] trong đó khẳng định Hải quân Nhân dân Việt Nam không hề tấn công tàu chiến Hoa Kỳ trong đêm 4 tháng 8 năm 1964[14][15].

Để dọn đường dư luận và kêu gọi sự ủng hộ của lưỡng viện Quốc hội, Hoa Kỳ, Tổng thống Nixon và Bộ trưởng Quốc phòng McNamara đã để cho Cơ quan An ninh Quốc gia Hoa Kỳ (NSA) cố tình dịch sai các bản dịch các tài liệu tình báo từ tiếng Việt ra tiếng Anh. Hơn nữa, báo cáo không đề cập tới cuộc giao chiến ngày 02-08 (Hoa Kỳ xâm phạm hải phận Việt Nam) mà chỉ đề cập tới cuộc giao chiến "trong tưởng tượng" ngày 04-08[16]

Hậu quả[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 5 tháng 8 năm 1964, ngay sau sự kiện thứ 2, Hải quân Mỹ trả đũa bằng chiến dịch Mũi Tên Xuyên ném bom một số cửa biển quan trọng ở miền Bắc Việt Nam, chiến dịch này đã mở đầu cuộc chiến tranh tàn phá trong 9 năm bằng không quân và hải quân quy mô lớn đối với miền Bắc Việt Nam.

Ngày 7 tháng 8 năm 1964, 3 ngày sau sự kiện thứ 2, Quốc hội Mỹ thông qua Nghị quyết Đông Nam Á (được biết nhiều hơn với cái tên Nghị quyết vịnh Bắc Bộ) cho Johnson quyền hỗ trợ bất kỳ quốc gia Đông Nam Á nào mà chính phủ nước đó được xem là bị đe dọa bởi "sự hiếu chiến của cộng sản". Nghị quyết này đã trở thành sự biện minh hợp pháp cho việc Mỹ leo thang chiến tranh tại Việt Nam.

Nghị quyết vịnh Bắc Bộ[sửa | sửa mã nguồn]

Loạt bài
Chiến tranh Việt Nam
Giai đoạn 1954–1959
Thuyết Domino
Hoa Kỳ can thiệp
Miền Bắc – Miền Nam
Giai đoạn 1960–1965
Diễn biến Quốc tế – Miền Nam
Kế hoạch Staley-Taylor
Chiến tranh đặc biệt
Đảo chính Chính phủ Ngô Đình Diệm
Giai đoạn 1965–1968
Miền Bắc

Chiến dịch:
Sự kiện Vịnh Bắc Bộ
Mũi Tên Xuyên –Sấm Rền

Miền Nam

Chiến tranh cục bộ
Chiến dịch:
Các chiến dịch Tìm-Diệt
Phượng Hoàng –Tết Mậu Thân, 1968

Diễn biến Quốc tế
Giai đoạn 1968–1972
Diễn biến Quốc tế
Việt Nam hóa chiến tranh
Hội nghị Paris
Hiệp định Paris
Chiến dịch:
Lam Sơn 719 – Chiến cục năm 1972 –
Hè 1972 –Mặt trận phòng không 1972 
Phòng không Hà Nội 12 ngày đêm
Giai đoạn 1973–1975
Chiến dịch:
Xuân 1975
Phước Long
Tây Nguyên  -Huế - Đà Nẵng
Phan Rang - Xuân Lộc
Hồ Chí Minh
Trường Sa và các đảo trên Biển Đông
Sự kiện 30 tháng 4, 1975
Hậu quả chiến tranh
Tổn thất nhân mạng
Tội ác của Hoa Kỳ và đồng minh
Chất độc da cam
Thuyền nhân
sửatiêu bản


Nghị quyết do Quốc hội Hoa Kỳ thông qua vào ngày 7/8/1964 dựa trên lý do sự kiện vịnh Bắc Bộ. Cho phép tổng thống Hoa Kỳ Johnson lúc bấy giờ "được áp dụng mọi biện pháp cần thiết, đẩy lùi bất cứ một cuộc tiến công vũ trang nào chống lại lực lượng Hoa Kỳ và sẵn sàng tiến hành mọi bước cần thiết, kể cả dùng lực lượng vũ trang để giúp đỡ bất kì một nước đồng minh nào cần đến sự giúp đỡ để bảo vệ nền tự do của mình". Đây là cơ sở để Johnson mở đầu chiến tranh phá hoại ở Miền Bắc Việt Nam một cách hợp pháp, tiến hành chiến tranh hạn chế ở Miền Nam Việt Nam.

Ngày 12/1/1971, do sự phản đối mạnh mẽ của nhân dân Hoa Kỳ, dư luận quốc tế và cả Quốc hội Hoa Kỳ, tổng thống Nixon đã phải kí văn bản chính thức bãi bỏ Nghị quyết Vịnh Bắc Bộ.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ellsberg, Daniel (2002). Secrets: A Memoir of Vietnam and the Pentagon Papers. New York: Viking.
  1. ^ a ă http://tapchiqptd.vn/vi/tim-hieu-truyen-thong-quan-su/su-kien-vinh-bac-bo-nam-1964-va-bai-hoc-chien-thang-tran-dau-cua-quan-dan-mien-bac/6013.html
  2. ^ a ă Moïse 1996, tr. 78.
  3. ^ Moïse 1996, tr. 82.
  4. ^ Moïse 1996, tr. 82, 83.
  5. ^ Moïse 1996, tr. 92.
  6. ^ a ă â b http://baodautu.vn/bi-mat-vo-kich-su-kien-vinh-bac-bo-o-bien-dong-50-nam-truoc-d544.html
  7. ^ Moïse 1996, tr. 78, 82, 92.
  8. ^ http://baophapluat.vn/an-ninh-quoc-phong/su-kien-vinh-bac-bo-mo-dau-cuoc-chien-tranh-pha-hoai-mien-bac-cua-my-226964.html
  9. ^ Moïse 1996, tr. 106, 107.
  10. ^ McNamara asks Giap: What happened in Tonkin Gulf?, Associated Press, 1995
  11. ^ LBJ tape 'confirms Vietnam war error', Martin Fletcher, The Times, Nov 7th, 2001
  12. ^ John Prados, The Gulf of Tonkin Incident, 40 Years Later: Flawed Intelligence and the Decision for War in Vietnam, National_Security_Archive | National Security Archive at George Washington University, 2004, cập nhật năm 2005
  13. ^ Robert J. Hanyok, Spartans in Darkness: American SIGINT and the Indochina War, 1945-1975 (toàn văn tài liệu được giải mật), Center for Cryptologic History, National Security Agency, 2002. Đoạn nói đến sự kiện Vịnh Bắc Bộ tại Chương 5. trang 177.
  14. ^ [http://www.fas.org/sgp/news/secrecy/2008/01/010708.html Tin mật, Hiệp hội các nhà khoa học Hoa Kỳ (FAS), tập 2008, số 3, 7 tháng 1 năm 2008
  15. ^ Báo Tuổi Trẻ, "Sự kiện vịnh Bắc bộ" là bịa đặt, 10/01/2008
  16. ^ http://antg.cand.com.vn/Ho-so-mat/My-da-nguy-tao-tin-tuc-tinh-bao-ve-su-kien-Vinh-Bac-Bo-282142/

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Việt:

Tiếng Anh: