Quân chủng Hải quân, Quân đội nhân dân Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Hải quân Nhân dân Việt Nam
Quân đội nhân dân Việt Nam
Bộ Quốc phòng Việt Nam
Vietnam People's Navy insignia.png


Chỉ huy
Vietnam People's Navy Vice Admiral Left.jpg Phạm Hoài Nam[1]
từ năm 2015


Quốc gia Việt Nam
Thành lập7 tháng 5, 1955; 64 năm trước
Phân cấpQuân chủng (Nhóm 3)
Nhiệm vụlà lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền quốc gia của Việt Nam trên biển.
Quy môkhoảng 45.000 người
Bộ phận củaBộ Quốc phòng
Tên khácHải quân nhân dân Việt Nam
Khẩu hiệuĐảo là nhà, Biển cả là quê hương.
Hành khúcLướt sóng ra khơi
Lễ kỷ niệmChiến thắng Trận đầu 5 tháng 8 năm 1964
Trang bịKhinh hạm, Tàu ngầm, Tàu tuần tra, Tàu hộ tống, Tàu cứu hộ, Máy bay tuần thám, Máy bay trực thăng
Tham chiếnChiến tranh Việt Nam
Chiến tranh biên giới Tây Nam
Hải chiến Trường Sa 1988
Thành tích
Chỉ huy
Tư lệnhVietnam People's Navy Vice Admiral Left.jpg Phạm Hoài Nam
Chính ủyVietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg Phạm Văn Vững
Tham mưu trưởngVietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg Trần Thanh Nghiêm
Chỉ huy nổi bậtVietnam People's Navy Admiral Left.jpg Giáp Văn Cương
Vietnam People's Navy Vice Admiral Left.jpg Mai Xuân Vĩnh

Quân chủng Hải quân của Quân đội nhân dân Việt Nam còn gọi là Hải quân nhân dân Việt Nam, là một quân chủng thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam. Quân chủng Hải quân là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền quốc gia của Việt Nam trên biển. Hải quân nhân dân Việt Nam có nhiệm vụ quản lý và kiểm soát chặt chẽ các vùng biển, hải đảo chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông; giữ gìn an ninh, chống lại mọi hành vi vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia của Việt Nam trên biển; bảo vệ các hoạt động bình thường của Việt Nam trên các vùng biển đảo, theo quy định của luật pháp quốc tế và pháp luật Việt Nam; bảo đảm an toàn hàng hải và tham gia tìm kiếm cứu nạn theo pháp luật Việt Nam và các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia, sẵn sàng hiệp đồng chiến đấu với các lực lượng khác nhằm đánh bại mọi cuộc tiến công xâm lược trên hướng biển.[2]

Hải quân nhân dân Việt Nam có các binh chủng: Tàu mặt nước, Hải quân đánh bộ, Tên lửa-Pháo bờ biển, Không quân Hải quân, Tàu ngầm, Đặc công Hải quân... nhưng không tổ chức bộ tư lệnh riêng. Bao gồm các cấp đơn vị: hải đội, hải đoàn, binh đoàn Hải quân đánh bộ, binh đoàn tàu mặt nước, binh đoàn tàu ngầm, binh đoàn không quân, tên lửa bờ và các binh đoàn bộ đội chuyên môn, các đơn vị bảo đảm phục vụ ra đa, thông tin, kỹ thuật, hậu cần....

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Hiệu kỳ của Hải quân nhân dân Việt Nam

Những bước sơ khai

Ngay sau khi Cách mạng tháng 8 thành công, chính quyền Việt Minh tại nhiều tỉnh ven biển đã tổ chức các đội dân quân bảo vệ bờ biển. Nhiều chi đội Vệ quốc quân được điều về chốt giữ trên những địa bàn xung yếu. Các đơn vị sự này, tùy theo địa phương, mang tên gọi "Thủy quân" hoặc "Hải quân", với biên chế không đồng đều, trang bị cũng không thống nhất, đều chịu sự chỉ huy trực tiếp của các chỉ huy quân sự địa phương. Như tại Đà Nẵng, có tổ chức thủy quân miền Nam Trung Bộ, lực lượng gồm khoảng 400 người. Tại Hải Phòng, Bộ Tư lệnh khu Duyên Hải tổ chức Ủy ban Hải quân Việt Nam, với lực lượng chiến đấu được tổ chức thành Đại đội Ký Con với quân số gần 200 người, phương tiện hoạt động gồm một tàu nhỏ mang tên Bạch Đằng và 3 ca nô có nhiệm vụ hoạt động ở cửa biển Hải Phòng và vùng ven biển Đông Bắc.[3] Từ đầu tháng 9 năm 1945 đến giữa tháng 5 năm 1946, các đơn vị thủy quân địa phương này tổ chức đánh nhiều trận gây thiệt hại cho quân Pháp trong quá trình tìm cách tái chiếm Đông Dương. Nhiều đơn vị đã hoạt động cho đến Chiến tranh Đông Dương kết thúc.

Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, ngày 22 tháng 5 năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 71/SL về Quân đội Quốc gia Việt Nam, chính thức thống nhất và chính quy hóa lực lượng quân sự quốc gia. Đến ngày 19 tháng 7 năm 1946, Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Huỳnh Thúc Kháng ra Quyết định số 125/QĐ thành lập trong Quân đội Quốc gia Việt Nam ngành Hải quân Việt Nam, đặt dưới quyền Bộ Quốc phòng về phương diện quản trị và Quân sự Ủy viên hội về phương diện điều khiển. Ngày 10 tháng 9 năm 1946, Chủ tịch Quân sự Ủy viên hội Võ Nguyên Giáp ra Nghị định số 103/NĐ thành lập "Cơ quan Hải quân" (sau gọi là Hải đoàn bộ), do một Hải đoàn trưởng điều khiển trực thuộc Bộ Tổng Tham mưu. Nhiệm vụ của Hải đoàn bộ là tổ chức thủy đội tuần liễu và phỏng thủ duyên hải, tập trung các nhân viên, bộ đội thủy quân đã có trong Quân đội Quốc gia Việt Nam và tuyển lựa cựu thủy binh để thành lập ngay một tổ chức Hải quân. Tuy nhiên, do tình hình chiến sự lúc đó, các quyết định trên đều chưa có điều kiện thực hiện.[3] Đến đầu năm 1947, xét thấy không thể duy trì lực lượng hải quân, Bộ Tổng Chỉ huy Quân đội Quốc gia Việt Nam đã quyết định cho tháo gỡ máy móc, vũ khí, thiết bị và đánh đắm tàu để không lọt vào tay quân Pháp.

Ngày 8 tháng 3 năm 1949, Bộ Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia và Dân quân Việt Nam ra Nghị định số 604/QĐ, do Đại tướng Võ Nguyên Giáp ký, thành lập Ban Nghiên cứu Thủy quân thuộc Bộ Tổng tham mưu. Ông Nguyễn Văn Khương được cử làm Trưởng ban, ông Nguyễn Việt làm Chính trị viên và ông Trần Đình Vọng làm Phó ban. Cơ quan Ban Nghiên cứu Thủy quân đóng tại phố Giàn, bên bờ sông Chảy thuộc huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ.[3]

Ban Nghiên cứu Thủy quân có 3 ban chuyên môn là: Hàng hải, Thông tin hàng hải, Điện cơ máy nổ và các bộ phận hành chính, quân sự, hậu cần. Nhiệm vụ của Ban Nghiên cứu Thủy quân là nghiên cứu phương án xây dựng và chiến đấu của lực lượng thủy quân, phù hợp với thực tiễn hiện tại (kháng chiến chống Pháp) và trong tương lai; tập hợp đội ngũ cán bộ, công nhân viên hải quân cũ (từng phục vụ trong chính quyền thuộc địa), tạo điều kiện xây dựng cơ sở ban đầu; tuyển mộ, huấn luyện đào tạo một đội ngũ thủy quân cách mạng, trẻ, có trình độ khoa học kỹ thuật hàng hải. Trước đó, khi nghe báo cáo và đề nghị thành lập Ban Nghiên cứu Thủy quân và mở lớp thủy quân của Bộ Tổng Tham mưu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị nhiệm vụ đầu tiên của Ban Nghiên cứu Thủy quân là huấn luyện xây dựng một đội du kích có khả năng hoạt động trên sông, rồi từ sông mới tiến ra biển khi có điều kiện.[4]

Tháng 2 năm 1950, khóa học thủy quân đầu tiên được khai giảng, gồm 180 học viên được tuyển chọn từ các đơn vị bộ binh, dân quân du kích vùng ven biển Đông Bắc, một số là học sinh các trường trung học ở Bắc Ninh, Bắc Giang, Phú Thọ, Vĩnh Yên, tổ chức thành một tiểu đoàn huấn luyện, do ông Trần Lưu Thông làm Tiểu đoàn trưởng. Đội ngũ giáo viên khoảng 10 người, đều là các nhân sự từng là thủy binh trong Hải quân Pháp hoặc trong ngành hàng hải Pháp. Cả Ban Nghiên cứu Thủy quân và tiểu đoàn huấn luyện mang phiên hiệu chung là Đội sản xuất 71.[3]

Chương trình huấn luyện thủy quân bấy giờ gồm quân sự, chính trị, chuyên môn, trong đó tập trung huấn luyện một số nội dung kỹ thuật, chiến thuật của bộ binh chiến đấu trong môi trường sông biển như bắn súng trên tàu thuyền, trên ca nô, tập bơi, lặn, tập chèo thuyền, chèo xuồng, tập động tác đổ bộ (từ bờ lên thuyền và từ thuyền nhảy xuống tiếp cận bờ triển khai đội hình chiến đấu), tập sử dụng hải đồ, xác định vị trí tàu trên biển bằng phương pháp quan sát, đo đạc các mục tiêu địa văn và theo kinh nghiệm của nhân dân (nhìn trăng, sao, xem thủy triều, hướng gió…), học cách sử dụng các phương tiện thông tin đơn giản (cờ, đèn…).[3] Trong điều kiện chiến tranh, các học cụ đều rất thô sơ và ít có điều kiện thực hành.

Khoảng vào tháng 5 năm 1950, Bộ Tổng Tham mưu ra chỉ thị chọn khoảng 100 học viên của Ban Nghiên cứu Thủy quân, đưa sang đảo Nào Cháu (Điều Thuận), một hòn đảo nằm ở phía đông bán đảo Lôi Châu (Trung Quốc), bấy giờ dưới quyền quản lý chính phủ Cộng hòa nhân dân Trung Hoa, đồng minh thân cận với chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, để học tập nâng cao trình độ. Bộ phận khung ở lại, chiêu sinh khoảng 100 học viên để đào tạo thủy quân khóa 2. Ngày 10 tháng 8 năm 1950, Đội Thủy binh 71 được thành lập dưới sự chỉ đạo của Ban Nghiên cứu Thủy quân, đóng quân tại làng Cò, gần phố Giàn, huyện Đoan Hùng (Phú Thọ).

Đến giữa tháng 4 năm 1951, khi khóa II vừa kết thúc được ít ngày, và các học viên học ở Trung Quốc trở về, do yêu cầu góp phần duy trì chiến tranh du kích ở vùng Đông Bắc và châu thổ duyên hải Bắc Bộ, Bộ Quốc phòng quyết định giải thể Ban Nghiên cứu Thủy quân và Đội Thủy binh 71.[4] Phần lớn học viên khóa I và một số học viên khóa II được chuyển ra các vùng Hòn Gai, Hải Ninh, Quảng Yên, góp phần đẩy mạnh chiến tranh du kích ở các địa bàn ven biển. Một bộ phận học viên chuyển về Đại đoàn Công pháo 351 và các đại đoàn bộ binh đang trong quá trình xây dựng. Bộ phận lực lượng còn lại về nhận công tác ở các liên khu, Bộ Tổng tư lệnh, hoặc đi học ở Trường Lục quân Trần Quốc Tuấn.[3]

Hình thành lực lượng Hải quân

Sau thắng lợi quyết định tại trận Điện Biên PhủHiệp định Genève, 1954 được ký kết, để chuẩn bị cho việc tiếp quản miền Bắc Việt Nam, đầu tháng 8 năm 1954, Bộ Quốc phòng đã điều động 7 nhân sự trước đây từng ở Ban Nghiên cứu Thủy quân và Đội Thủy binh 71 về Cục tác chiến để thành lập bộ phận nghiên cứu lực lượng bảo vệ vùng biển. Tháng 1 năm 1955, thêm 4 cán bộ được bổ sung. Ông Nguyễn Bá Phát, nguyên Tham mưu trưởng Liên khu 5, Phó sư đoàn trưởng Sư đoàn 308 được giao nhiệm vụ trực tiếp phụ trách bộ phận này. Bộ phận được giao 3 nhiệm vụ chính: Thăm dò cơ sở để tổ chức lực lượng tự sản xuất phương tiện tàu, thuyền; Nghiên cứu địa hình và tình hình trên vùng ven biển miền Bắc để xác định kế hoạch bố trí lực lượng bảo vệ bờ biển; Xây dựng đề án tổ chức, xây dựng lực lượng phòng thủ bờ biển.[3]

Sau khi kiểm soát hoàn toàn miền Bắc Việt Nam, ngày 26 tháng 4 năm 1955, Bộ Quốc phòng đã thành lập Trường Huấn luyện bờ biển để đào tạo nhân sự cho việc quản lý trên 800 km dải bờ biển miền Bắc từ Móng Cái đến vĩ tuyến 17 (Quảng Trị). Chưa đầy 2 tuần sau, ngày 7 tháng 5 năm 1955, Bộ Quốc phòng - Tổng tư lệnh ra Nghị định số 284/NĐ-A thành lập Cục Phòng thủ bờ biển. Nhiệm vụ của Cục là giúp Bộ Tổng tư lệnh chỉ đạo bộ đội phòng thủ bờ biển; đào tạo cán bộ, nhân viên, thủy thủ; sản xuất các dụng cụ, phương tiện về thủy quân; xây dựng các thủy đội phòng thủ bờ biển rồi chuyển giao cho các liên khu (sau này là quân khu). Ông Nguyễn Bá Phát được cử làm phụ trách Cục. Về sau, ngày 7 tháng 5 được chọn làm ngày thành lập của Hải quân nhân dân Việt Nam.[3]

Sau khi thành lập, Cục Phòng thủ bờ biển quyết định tự đóng 20 tàu gỗ 20 tấn lắp máy ô tô làm phương tiện hoạt động, bên cạnh 36 thuyền buồm và lực lượng gồm 6 tiểu đoàn, xây dựng thành lực lượng tuần duyên. Ngày 24 tháng 8 năm 1955, Bộ Quốc phòng đã thành lập hai thủy đội Sông Lô và Bạch Đằng. Đây được xem là những đơn vị chiến đấu chính quy đầu tiên của Hải quân nhân dân Việt Nam.[4]

Ngày 24 tháng 1 năm 1959, Cục Phòng thủ bờ biển chuyển đổi thành Cục Hải quân trực thuộc Bộ Quốc phòng [5]. Tổ chức biên chế của Cục Hải quân gồm 5 phòng (Tham mưu, Chính trị, Hậu cần, công trình và Đo đạc biển); 5 đơn vị trực thuộc: Trường Huấn luyện bờ biển (đổi thành Trường Huấn luyện hải quân), Đoàn 130, Đoàn 135, tiểu đoàn công binh 145 và Xưởng 46. Ngày 20 tháng 4 năm 1959, thành lập Đảng bộ Cục Hải quân[6] trực thuộc và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Tổng Quân ủy.

Các đơn vị chiến đấu lần lượt cũng được thành lập như ngày 18 tháng 5 năm 1959, thành lập Đoàn 135 (sau này đổi thành 140), đơn vị tàu tuần tiễu; ngày 3 tháng 8 năm 1961, thành lập căn cứ Hải quân I và căn cứ Hải quân II[7].

Đoàn tàu không số

Ngày 23 tháng 10 năm 1961, thành lập Đoàn 759 (Đoàn Vận tải Quân sự đường biển nay là Lữ đoàn 125)[8]. Nhiệm vụ chính của đơn vị này khi mới thành lập là bí mật vận tải vũ khí, cán bộ bằng đường biển (Đường Hồ Chí Minh trên biển) từ miền Bắc vào miền Nam chi viện cho Quân Giải phóng miền Nam chiến đấu trong Chiến tranh Việt Nam. Thời kỳ đó, căn cứ của lữ đoàn là bến Bính (số hiệu là K20) ở Hải Phòng. Đơn vị sử dụng các tàu vận tải cỡ nhỏ thâm nhập miền Nam tại các căn cứ ở bến Sông Gianh (Quảng Bình), Sa Kỳ (Quảng Ngãi), Vũng Rô (Phú Yên), Lộc An (Bà Rịa - Vũng Tàu), Thạnh Phong (Bến Tre) và Vàm Lũng (Cà Mau).

Trong Chiến tranh Việt Nam, đơn vị đã sử dụng các tàu vận tải cỡ nhỏ để thâm nhập vào miền Nam. Mặc dù có số hiệu đầy đủ, song để giữ bí mật, các tàu này không sơn số hiệu lên thân tàu. Vì thế, những con tàu này được biết đến với tên gọi chung là Đoàn tàu Không số.

Từ sự kiện Quảng Khê đến sự kiện Vịnh Bắc Bộ

Đầu tháng 4 năm 1961, CIA phối hợp với Sở Khai thác địa hình thuộc Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa tổ chức cho điệp viên Ares thâm nhập miền Bắc Việt Nam bằng đường biển. Với lực lượng hải quân tuần tiễu còn non yếu của Hải quân nhân dân Việt Nam, tàu Nautilus 1 của CIA dễ dàng thâm nhập bờ biển Quảng Ninh. Sau đó, tàu CIA có thêm vài lần đưa điệp viên thâm nhập hoặc tiếp tế thành công. Trên cơ sở đó, CIA quyết định tổ chức tập kích vào căn cứ hải quân Quảng Khê của Hải quân nhân dân Việt Nam, nằm gần cửa sông Giang, thuộc tỉnh Quảng Bình. Mục tiêu là 3 chiếc tàu pháo thuộc lớp Swatow do Trung Quốc đóng. Trận tập kích diễn ra rạng sáng ngày 30 tháng 6 năm 1962, được đánh giá là thành công khi tiêu diệt được 2 tàu, nhưng cũng trả một giá rất đắt: toàn bộ thành viên tham gia tập kích đều bị giết hoặc bị bắt sống, tàu vận tải Nautilus 2 của bị tàu pháo T-161 của Hải quân nhân dân Việt Nam tiêu diệt, chỉ duy nhất một thành viên là Nguyễn Văn Ngọc thoát được.[9]

Ngày 3 tháng 1 năm 1964, Cục Hải quân đổi tên thành Bộ Tư lệnh Hải quân[10]

Ngày 5 tháng 8 năm 1964, ngày đánh trả thành công chiến dịch Mũi Tên Xuyên - cuộc tập kích đầu tiên bằng không quân của Mỹ vào miền Bắc Việt Nam[11][12].

Ngày 13 tháng 4 năm 1966, thành lập Đoàn 126 (Đoàn Đặc công Hải quân nay là Lữ đoàn 126)

Cuộc chiến sau ngày thống nhất

Ngày 5 tháng 9 năm 1975, sáp nhập Trung đoàn 126, Trung đoàn 46 thành Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ [13]

Ngày 13 tháng 9 năm 1975, tổ chức các đơn vị phòng thủ đảo.

Ngày 26 tháng 10 năm 1975, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 141/QĐ-QP thành lập 5 vùng duyên hải thuộc Bộ Tư lệnh hải quân.

Năm 1978 giải thể vùng 2 và đổi tên vùng duyên hải thành vùng hải quân.

Ngày 5 tháng 7 năm 1978, thành lập Trung đoàn 147 Hải quân đánh bộ nay là Lữ đoàn 147[14]

Ngày 23 tháng 6 năm 1979, thành lập Tiểu đoàn Tên lửa 679 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân (nay là Lữ đoàn 679)[15]

Ngày 14 tháng 3 năm 1988, Hải quân nhân dân Việt Nam đụng độ với Hải quân Trung Quốc tại đảo Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.

Hiện đại hóa trong thời kỳ mới

Ngày 31 tháng 8 năm 1998, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam làm lễ ra mắt.

Tháng 11 năm 2008, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam trở thành một lực lượng độc lập với Hải quân nhân dân Việt Nam.

Ngày 14 tháng 1 năm 2011, Bộ Quốc phòng ra Quyết định nâng cấp Bộ Chỉ huy Vùng Hải quân lên thành Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân[16]

Ngày 3 tháng 7 năm 2013, thành lập Lữ đoàn Không quân hải quân 954, hình thành lực lượng không lực hải quân đầu tiên.[17]

Lãnh đạo hiện nay[sửa | sửa mã nguồn]

Tổ chức chính quyền[sửa | sửa mã nguồn]

TT Đơn vị Ngày thành lập Tương đương Địa chỉ Ghi chú
1 Văn phòng Quân chủng 10/09/1974 Sư đoàn Số 38 Điện Biên Phủ - Quận Hồng Bàng - Thành phố Hải Phòng
2 Thanh tra Quân chủng Sư đoàn
3 Ủy ban kiểm tra Đảng Sư đoàn
4 Phòng Tài chính Sư đoàn
5 Bộ Tham mưu.[18] 24/01/1959 Quân đoàn
6 Cục Chính trị [19] 24/01/1959 Quân đoàn
7 Cục Hậu cần.[20] 24/01/1959 Sư đoàn
8 Cục Kỹ thuật. 06/05/1970 Sư đoàn
9 Bộ Tư lệnh Vùng 1 Quân đoàn xã Tân Dương, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng
10 Bộ Tư lệnh Vùng 2 Quân đoàn Xã Long Sơn, Thành phố Vũng Tàu, tình Bà Rịa - Vũng Tàu
11 Bộ Tư lệnh Vùng 3 Quân đoàn Đường Yết Kiêu, phường Thọ Quang, quận Sơn Trà, thành phố Đà Nẵng.
12 Bộ Tư lệnh Vùng 4 Quân đoàn Bán đảo Cam Ranh, Phường Cam Nghĩa, Thành phố Cam Ranh, Tỉnh Khánh Hòa.
13 Bộ Tư lệnh Vùng 5 Quân đoàn KP8 - TT. An Thới - Phú Quốc - Kiên Giang
14 Học viện Hải quân Quân đoàn 30 Trần Phú, Vĩnh Hoà, Thành phố Nha Trang, Khánh Hòa
15 Lữ đoàn Không quân 954[21] Lữ đoàn
16 Lữ đoàn Đặc công Hải quân 126 13/04/1966 Lữ đoàn Xã Trung Hà - Huyện Thủy Nguyên - Thành phố Hải Phòng
17 Lữ đoàn Tàu ngầm 189[22] Lữ đoàn Thành phố Cam Ranh, Tỉnh Khánh Hòa.
18 Trung đoàn đặc công tàu ngầm 196 Trung đoàn Thành phố Cam Ranh, Tỉnh Khánh Hòa.
19 Trường Cao đẳng Kỹ thuật Hải quân[23] Sư đoàn 1295A Nguyễn Thị Định, Phường Cát Lái, Cát Lái, Quận 2, Hồ Chí Minh
20 Viện Kỹ thuật Hải quân[24] Sư đoàn Phường Anh dũng - Quận Dương Kinh - Hải Phòng
21 Viện Y học Hải quân Sư đoàn 13 Phạm Văn Đồng, Anh Dũng, Dương Kinh, Hải Phòng
22 Tổng Công ty Tân cảng Sài Gòn[25] Sư đoàn Lê Hồng Phong, Thành Tô, Hải An, Hải Phòng

722 Điện Biên Phủ, Phường 22, Quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh.

Tổ chức chung[sửa | sửa mã nguồn]

Tổ chức Hải quân nhân dân Việt Nam từ cao đến thấp như sau:

  • Bộ Tư lệnh Hải quân trực thuộc Bộ Quốc phòng
  • Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân (1, 2, 3, 4, 5)
  • Lữ đoàn Hải quân
  • Hải đoàn (tương đương với Tiểu đoàn Hải quân)
  • Hải đội

Về tổ chức cấp Hạm đội (tương đương cấp Quân đoàn ở Lục quân), trước đây vào những năm 1970, Hải quân nhân dân Việt Nam từng tổ chức một hạm đội tàu chiến cơ động mang phiên hiệu Hạm đội 171 trên cơ sở sáp nhập Trung đoàn 171 và Trung đoàn 175 vào ngày ngày 10/10/1975.[26] Năm 1981, thực hiện chủ trương chấn chỉnh lực lượng, tinh giảm biên chế của Quân ủy Trung ương, Hạm đội 171 rút gọn lại thành một lữ đoàn cơ động của quân chủng mang phiên hiệu Lữ đoàn 171. Như vậy, hiện nay Hải quân nhân dân Việt Nam chỉ tồn tại tổ chức chiến dịch cấp Lữ đoàn là lớn nhất.

Quân hàm hải quân[sửa | sửa mã nguồn]

Hải quân nhân dân Việt Nam diễu binh tại Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN năm 2010

Trước năm 1981, quân hàm cấp tướng của quân chủng hải quân chưa có tên gọi riêng. Từ năm 1981, quân hàm các cấp tướng trong hải quân mới có tên gọi riêng, theo cách gọi của Liên Xô: Đô đốc (tương đương Thượng tướng), Phó Đô đốc (tương đương Trung tướng), Chuẩn Đô đốc (tương đương Thiếu tướng), được quy định lần đầu tiên trong Luật sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam ban hành ngày 31 tháng 12 năm 1981. Về phù hiệu và cấp hiệu quân hàm xem bài Quân đội nhân dân Việt NamQuân hàm Quân đội nhân dân Việt Nam

Trong lịch sử Hải quân nhân dân Việt Nam chỉ mới có 2 sĩ quan Hải quân lên tới cấp Đô đốc là Giáp Văn Cương (phong năm 1988) và Nguyễn Văn Hiến (phong năm 2011).

Theo Luật sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam (2014):

  • Chỉ phong Đô đốc tương đương Thượng tướng khi Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Hải quân Việt Nam kiêm nhiệm một trong những chức vụ như: Thứ trưởng quốc phòng, Phó Tổng tham mưu trưởng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục chính trị.
  • Phó Đô đốc tương đương Trung tướng là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Hải quân.
  • Chuẩn Đô đốc tương đương Thiếu tướng là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ Phó Tư lệnh và Phó Chính ủy Quân chủng Hải quân, Tư lệnh và Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân[27]
  • Thủ tướng bổ nhiệm, miễn nhiệm Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Hải quân[28].
Sĩ quan
Cấp hiệu cầu vai Vietnam People's Navy Admiral.jpg Vietnam People's Navy Vice Admiral.jpg Vietnam People's Navy Rear Admiral.jpg Vietnam People's Navy Commodorel.jpg Vietnam People's Navy Senior Commander.jpg Vietnam People's Navy Commander.jpg Vietnam People's Navy Lieutenant Commander.jpg Vietnam People's Navy Senior Lieutenant.jpg Vietnam People's Navy Lieutenant.jpg Vietnam People's Navy SubLieutenant.jpg Vietnam People's Navy Ensign.jpg
Cấp hiệu ve cổ Vietnam People's Navy general rank lapel.jpg Vietnam People's Navy general rank lapel.jpg Vietnam People's Navy general rank lapel.jpg Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png Vietnam People's Navy Commander rank lapel.png
Cấp hiệu tay áo
Generic-Navy-O12-sleeve.svg
Generic-Navy-O11-sleeve.svg
Generic-Navy-O10-sleeve.svg
Generic-Navy-O9-sleeve.svg
EgyptianNavyInsignia-Commodore-sleeve.svg
Generic-Navy-O7-sleeve.svg
Generic-Navy-O5-sleeve.svg
Generic-Navy-O4-sleeve.svg
Generic-Navy-O3-sleeve.svg
Generic-Navy-O2-sleeve.svg
Generic-Navy-O1-sleeve.svg
Cấp bậc Quân hàm Đô đốc Phó Đô đốc Chuẩn Đô đốc Đại tá Thượng tá Trung tá Thiếu tá Đại úy Thượng úy Trung úy Thiếu úy
Chức vụ
  • Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Tư lệnh Quân chủng Hải quân
  • Phó Tổng tham mưu trưởng kiêm Tư lệnh Quân chủng Hải quân
  • Phó Chủ nhiệm Tổng cục chính trị kiêm Tư lệnh hoặc Chính ủy Quân chủng Hải quân
  • Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Hải quân
  • Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
  • Phó Tư lệnh và Phó Chính ủy Quân chủng Hải quân
  • Tư lệnh và Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân
  • Chủ nhiệm và Phó Chủ nhiệm chính trị Quân chủng
  • Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
  • Phó chủ nhiệm chính trị
  • Lữ đoàn trưởng và Chính ủy Lữ đoàn Hải quân
  • Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân
  • Phó Tư lệnh và Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân
  • Phó Lữ đoàn trưởng và Phó Chính ủy Lữ đoàn Hải quân
  • Phó Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân
  • Tiểu đoàn trưởng/ Hải đoàn trưởng Hải quân
  • Chính trị viên Tiểu đoàn/ Hải đoàn Hải quân
  • Phó Tiểu đoàn trưởng/ Phó Hải đoàn trưởng Hải quân
  • Chính trị viên phó Tiểu đoàn/ Hải đoàn Hải quân
Học viên Hạ sĩ quan Thủy thủ
Vietnam People's Navy student officer.jpg Vietnam People's Navy Sergeant major.png Vietnam People's Navy Sergeant.png Vietnam People's Navy Corporal.png Vietnam People's Navy private first class.png Vietnam People's Navy Private second class.png
Cấp bậc Học viên Sĩ quan Thượng sĩ Trung sĩ Hạ sĩ Binh nhất Binh nhì

Tư lệnh qua các thời kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Xem bài: Tư lệnh Quân chủng Hải quân

STT Họ tên
Năm sinh-năm mất
Thời gian đảm nhiệm Cấp bậc tại nhiệm Chức vụ cuối cùng Ghi chú
1 Tạ Xuân Thu
(1916-1971)
1964-1964 Chuẩn Đô đốc (1961) Chính ủy Học viện Quân sự Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân chủng Hải quân
2 Nguyễn Bá Phát
(1921-1993)
1964-1974 Đại tá (1964)
Chuẩn Đô đốc (1974)
3 Đoàn Bá Khánh 1974-1975 Đại tá (1973)
Chuẩn Đô đốc (1975)
4 Nguyễn Bá Phát
(1921-1993)
1976-1977 Chuẩn Đô đốc (1974) Thứ trưởng Bộ Thủy sản Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (2010)
5 Giáp Văn Cương
(1921-1990)
1977-1980 Chuẩn Đô đốc (1974)
Phó Đô đốc (1980)
6 Đoàn Bá Khánh 1981-1984 Chuẩn Đô đốc (1975)
7 Giáp Văn Cương
(1921-1990)
1984-1990 Phó Đô đốc (1980)
Đô đốc (1988)
Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (2010)
8 Hoàng Hữu Thái 1990-1994 Phó Đô đốc (1990)
9 Mai Xuân Vĩnh
(1931-)
1993-2000 Phó Đô đốc (1994) Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (2017)
10 Võ Nhân Huân
(1946-1999)
1999-1999 Chuẩn Đô đốc (1999) Quyền Tư lệnh, mất khi đang tại nhiệm Ủy viên BCHTƯ Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
11 Đỗ Xuân Công
(1943-)
2000-2004 Chuẩn Đô đốc (1998)
Phó Đô đốc (2002)
Phó Chủ tịch Hội cựu chiến binh Thành phố Hồ Chí Minh Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X, thuộc đoàn đại biểu Khánh Hòa
12 Nguyễn Văn Hiến
(1954-)
2004-2015. Vi phạm kỷ luật nghiêm trọng, bị cách chức năm 2019 Chuẩn Đô đốc (2000)
Phó Đô đốc (2004)
Đô đốc (2011)
Thứ trưởng Bộ quốc phòng Ủy viên Quân ủy Trung ương, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa Xkhóa XI.
13 Phạm Hoài Nam
(1967-)
2015-nay Chuẩn Đô đốc (2014)
Phó Đô đốc (2018)
Ủy viên BCH Trung ương Đảng khoá XI, XII

Chính ủy qua các thời kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

STT Họ tên
Năm sinh-năm mất
Thời gian đảm nhiệm Cấp bậc tại nhiệm Chức vụ cuối cùng Ghi chú
1 Tạ Xuân Thu
(1916-1971)
1964-1966 Thiếu tướng (1961) Chính ủy Học viện Quân sự Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân chủng Hải quân
2 Hoàng Trà
(1922-)
1966-1967 Đại tá
3 Đoàn Phụng 1967-1969 Đại tá (1961)
4 Lương Tuấn Khang 1969-1970 Đại tá (1966) Chính ủy Quân khu Tả ngạn
5 Hoàng Trà
(1922-)
1970-1974 Thiếu tướng (1974)
6 Trần Văn Giang
(1924-2016)
1974-1975 Đại tá (1974)
7 Hoàng Trà
(1922-)
1975-1979 Thiếu tướng (1974) Phó Chủ nhiệm Chính trị Tổng cục Hậu cần
8 Trần Văn Giang
(1924-2016)
1981-1986 Chuẩn Đô đốc (1980)
9 Lê Văn Xuân
(1929-)
1987-1995 Chuẩn đô đốc (1984)
Phó đô đốc (1992)
10 Võ Nhân Huân
(1946-1999)
1995-1999 Đại tá (1995)
Chuẩn Đô đốc (1999)
Quyền Tư lệnh Quân chủng Hải quân (1999-1999) Mất khi đang làm nhiêm vụ
11 Nguyễn Văn Tình
(1945-)
2000-2008 Chuẩn đô đốc (2001)
Phó Đô đốc (2004)
Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (1969)
12 Trần Thanh Huyền
(1952-)
2008-2012 Chuẩn Đô đốc (2006)
Phó Đô đốc (2010)
13 Đinh Gia Thật
(1957-)
2012-2017 Chuẩn Đô đốc (2011)
Phó Đô đốc (9.2015)
14 Trần Hoài Trung
(1965-)
2017- 2018 Chuẩn đô đốc (2014)
Phó Đô đốc (2018)
Chính ủy Quân khu 7(2018-nay)
15 Phạm Văn Vững 2018-nay Chuẩn đô đốc (2016)

Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Xem bài: Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân

STT Họ tên
Năm sinh-năm mất
Thời gian đảm nhiệm Cấp bậc tại nhiệm Chức vụ cuối cùng Ghi chú
1 Trần Thanh Từ 1964-1967 Thượng tá (1959)
Đại tá (1966)

Trung tướng (1986)

Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật Tham mưu trưởng đầu tiên của Quân chủng Hải quân
2 Dũng Mã
(1923-2002)
1967-1970 Thượng tá (1966)

Thiếu tướng (1984),

Cục trưởng Cục Kế hoạch huấn luyện, Học viện Quân sự cao cấp Huân chương Quân công hạng nhất
3 Đoàn Bá Khánh 1970-1970 Thượng tá (1970)
Chuẩn Đô đốc (1975)
Tư lệnh Quân chủng Hải quân
4 Nguyễn Dưỡng 1970-1977 Thượng tá (1970)
Đại tá (1974)
Chuẩn Đô đốc (1980)
Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
5 Hoàng Hữu Thái 1971-1990 Thượng tá (1971)
Đại tá (1977)
Chuẩn đô đốc (1983)
Phó đô đốc (1989)
Tư lệnh Quân chủng Hải quân Huân chương Quân công hạng nhất
6 Mai Xuân Vĩnh
(1931-)
1982-1993 Chuẩn đô đốc (1984)
Phó Đô đốc (1994)
Tư lệnh Quân chủng Hải quân
7 Trương Tải 1993-1995 Đại tá
Thiếu tướng
Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, BTTM
8 Trần Quang Khuê
(1950-)
1996-2000 Đại tá
Chuẩn đô đốc (2000)
Trung tướng (2008)
Phó Tổng Tham mưu trưởng
9 Nguyễn Văn Hiến
(1954-)
2000-2004 Chuẩn Đô đốc (2000)
Phó Đô đốc (2004)
Đô đốc (2011)
Thứ trưởng Bộ quốc phòng
10 Phạm Ngọc Minh
(1959-)
2005-2013 Chuẩn đô đốc (2007)
Phó Đô đốc (2012)
Thượng tướng (2016)
Phó Tổng Tham mưu trưởng (2013-2019)
11 Phạm Hoài Nam
(1967-)
2013-2015 Chuẩn đô đốc (2014)
Phó Đô đốc (2018)
Tư lệnh Quân chủng Hải quân
12 Phạm Xuân Điệp
(1958-)
2015-2017 Chuẩn đô đốc (2012) Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
13 Nguyễn Trọng Bình
(1965-)
2017-9/2019 Chuẩn đô đốc (2015) Phó Tổng Tham mưu trưởng (9/2019-nay)
14 Trần Thanh Nghiêm
(1970-)
9/2019-nay Chuẩn đô đốc (2019)

Phó Tư lệnh qua các thời kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Phó Chính ủy qua các thời kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

Các tướng lĩnh khác[sửa | sửa mã nguồn]

Trang bị[sửa | sửa mã nguồn]

Xem chi tiếtː Trang bị Quân đội nhân dân Việt Nam

Phong tặng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Huân chương Sao vàng (hai lần, lần 2 năm 2010) [36]
  • Danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Lệnh số 316/KT-HĐNN8, ngày 13 tháng 12 năm 1989.Lần 2 năm 2015.
  • 1 huân chương Sao vàng (thành tích 30 năm xây dựng Quân chủng, Lệnh số 721/KT-HĐNN7 ngày 18 tháng 7 năm 1985).
  • 1 huân chương Hồ Chí Minh (thành tích 20 năm xây dựng trưởng thành và làm nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, ngày 18 tháng 3 năm 1979).
  • 1 huân chương Độc lập hạng nhất (nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Hải quân nhân dân Việt Nam và thời kỳ đổi mới), Lệnh số 166/KT-CTN ngày 4 tháng 5 năm 2000.
  • 1 huân chương Độc lập hạng nhì (thành tích 10 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân chủng, Lệnh số 9/LCT ngày 29 tháng 8 năm 1965).
  • 1 huân chương Quân công hạng nhất (thành tích 40 năm xây dựng và chiến đấu của Quân chủng, Lệnh số 580/KT-CTN ngày 10 tháng 12 năm 1984).
  • 1 huân chương Quân công hạng nhì (về thành tích xuất sắc trong chiến đấu đánh thắng trận đầu, Lệnh số 31/LCT ngày 7 tháng 8 năm 1964).
  • 1 huân chương Quân công hạng nhì thành tích làm nhiệm vụ chiến đấu ở Tây Nam và nhiệm vụ quốc tế ở Cam-pu-chia, Lệnh số 286/HĐNN7 ngày 20 tháng 3 năm 1983).
  • 1 huân chương Lao động hạng ba

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “tu-lenh-quan-chung-hai-quan-tham-bo-tu-lenh-bdbp”. 
  2. ^ http://mod.gov.vn/wps/portal/!ut/p/b1/vZTLbqMwGIWfpQ8QYXMJsDSQcI0Bgwl4U0GTUiAJIVzS5OmHVp1FF203M7VXv3SOPp8j_eYYl3LslE9VmQ9Ve8oPbzNbPq4RJooGEQAgkoAtIJd66jwgeRZkswB8cRD47PdlS5n9ui4JiQCBBj78uoksUfYAUDxzBiCLEjUUBICEn_hbLq0z8Kq36LpC8XN2tm6jVo7EWVRpaqc418hmXwvraPA6FTLthcmycUwv9J65Bd-3U_wi0kakbTPJjne4O4obuAmbepwdPKaHWTlgR-psv1dejDL0DdYXZg-qp-dTsd80fMDfDou8K7qaDm778JHnm8A_5mHvku8aeRd8V_lniImSNbCdCCBdlnhdlDlstcc9l80y-cu3hBIXcykQH6P6drbvzZ3Ud4I39OBuaMPDIrGxYVEcr2CsEhw14A7iJMBNy28uFGxqzYl2cbBLCNWQNqha4_8AXIq_DAzl_w00feut-diRIj_kgQh-u9LlPwc6HCsPbTF_DUmcnb1Va897lwbXo7sNQda5uyhuvTGsKEoW2-poYGnPnrbdCBUV53XhOe4UrnQITxkLF0OE8EU3yyF8rqiZVcM2GBpjJPGaQEtIY0YQNMRUvKwtedWL0058GokQ6NVyn5wkf3XV2boKLo6g9So9QTcX_KCzXgcJXmo_rWtSDFTCypWO6a7MufOR0slbEusKlb_3ih4e_gAFofNA/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/
  3. ^ a ă â b c d đ e [1]
  4. ^ a ă â Hải quân nhân dân Việt Nam: Sự trưởng thành kỳ diệu
  5. ^ Thành lập Cục Hải quân (theo Nghị định số 320/1959/NĐ của Bộ Quốc phòng)
  6. ^ Theo Quyết định số 35/QĐ của Tổng Quân ủy năm 1959
  7. ^ Theo Quyết định số 74/QP của Bộ Quốc phòng 3/8/1961
  8. ^ Theo Quyết định số 97/QP của Bộ Quốc phòng (ký ngày 23/10/1961)
  9. ^ Vũ Đình Hiếu, Cuộc chiến bí mật. Nhà xuất bản Thời Đại, 2011. Tr. 29-32.
  10. ^ Theo Quyết định số 01/QP của Bộ Quốc phòng (ngày 03/1/1964)
  11. ^ VietNamNet, Ngày này năm xưa
  12. ^ Thanh Niên, Quân chủng Hải quân đánh thắng trận đầu: Cuộc giáng trả đanh thép 40 năm trước, 04/08/2004
  13. ^ Theo Quyết định số 113/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng ngày 5/9/1975
  14. ^ Theo Quyết định số 503/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng ngày 5/7/1978
  15. ^ Theo Quyết định số 543/QĐ-TM của Bộ Tổng Tham mưu ngày 23/6/1979
  16. ^ “Nâng cấp Vùng Hải quân lên thành Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân năm 2011”. 
  17. ^ Việt Nam lập Lữ đoàn Không quân hải quân 954
  18. ^ “Kỷ niệm 55 năm thành lập Bộ Tham mưu, Cục Chính trị, Cục Hậu cần Hải quân”. 
  19. ^ “Chuẩn Đô đốc Đặng Minh Hải: Cục Chính trị phải là đơn vị mẫu”. 
  20. ^ “Ngành Hậu cần Hải quân trước nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong tình hình mới”. 
  21. ^ “Bàn giao Lữ đoàn Không quân 954 về Quân chủng Hải quân”. 
  22. ^ “Lần đầu xem Lữ đoàn tàu ngầm 189 huấn luyện”. 
  23. ^ “Hải quân Việt Nam ra quân huấn luyện”. 
  24. ^ “Những nữ sinh tài năng của Học viện Kỹ thuật quân sự”. 
  25. ^ “Trang chủ tân cảng”. 
  26. ^ http://news.zing.vn/dieu-it-biet-ve-ham-doi-hai-quan-dau-tien-cua-vn-post303279.html
  27. ^ “Luật sĩ quan Quân đội nhân dân năm 2014”. 
  28. ^ “Điều 25 Luật sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 2014 quy định Thủ tướng bổ nhiệm, miễn nhiệm Tư lệnh và Chính ủy Quân chủng Hải quân”. 
  29. ^ “Diện mạo mới của Hải quân Việt Nam”. 
  30. ^ “Bộ Tư lệnh Hải quân bàn giao và ra mắt Phi đội thủy phi cơ DHC-6”. 
  31. ^ “Bão có khả năng thành áp thấp nhiệt đới”. 
  32. ^ a ă “Vùng 2 Hải quân ra quân huấn luyện năm 2014”. 
  33. ^ “Tưởng niệm, tri ân các anh hùng, liệt sĩ đã hy sinh vì biển đảo quê hương”. 
  34. ^ “Kỷ niệm 10 năm ngày thành lập Lữ đoàn tên lửa bờ 681 hải quân”. 
  35. ^ “Báo Hải quân đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba”. 
  36. ^ [2] Hải quân là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền quốc gia của Việt Nam trên biển, đảo - Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, 21:41 | 07/05/2010.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]