Điêu Thuyền

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Điêu Thuyền
(Bế Nguyệt mỹ nhân)
DiaoChan.jpg
Gián điệp
Tên
Giản thể 貂蝉
Phồn thể 貂蟬
Bính âm Diāochán
Điêu Thuyền và nghĩa phụ Vương Doãn
Hình minh họa Điêu Thuyền tại hành lang Di Hòa Viên
Đổng Trác đuổi Lữ Bố
Hình minh họa Điêu Thuyền tại hành lang Di Hòa Viên

Điêu Thuyền (Trung văn phồn thể: 貂蟬; bính âm: diào chán) là một mỹ nhân thời kỳ Tam Quốc, một trong tứ đại mỹ nhân Trung Hoa và là một nhân vật nổi tiếng trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa. Sắc đẹp của Điêu Thuyền được ví là "Bế nguyệt" (khiến mặt trăng phải xấu hổ mà giấu mình đi).

Dù được cho là nhân vật hư cấu từ tiểu thuyết, nhưng hình tượng Điêu Thuyền vẫn được văn hóa dân gian trân trọng và lưu giữ, được đúc kết tái hiện lại trong các câu chuyện liên quan đến Đổng TrácLữ Bố trong văn hóa Trung Hoa. Nàng đã làm cho bánh xe lịch sử phải đổi hướng khi khiến liên minh Đổng Trác - Lữ Bố bị tan rã.

Nàng là một trong những mỹ nhân đại diện cho những số phận hồng nhan bạc mệnh vì những mưu toan chính trị trong lịch sử Trung Quốc.

Hình tượng trong tiểu thuyết[sửa | sửa mã nguồn]

Thân thế và nhan sắc[sửa | sửa mã nguồn]

Điêu Thuyền sinh vào những năm cuối thời Đông Hán. Thời đó trong cung, bọn hoạn quan câu kết khuynh đảo triều chính, ngoài cung thì giặc giã như ong khiến trăm họ không yên.

Điêu Thuyền hơn 10 tuổi, theo gia đình chạy loạn đến Lạc Dương nhưng bị lạc nhau, thành ra chỉ có cô và cha đến được kinh đô. Vừa đến Lạc Dương, cha Điêu Thuyền đổ bệnh, lại không có tiền thuốc thang nên qua đời.

Thương cha mất nơi đất khách quê người không có tiền chôn cất, Điêu Thuyền ôm xác cha ra chợ khóc lóc. Điêu Thuyền cứ quỳ ở chợ cầu xin mọi người cho tiền chôn cha và nguyện bán thân làm tỳ nữ suốt đời. Điêu Thuyền cứ thế khóc lóc đến chiều chờ phép mầu.

Lúc đó, quan tư đồ Vương Doãn đi qua, thấy cảnh thương xót bèn cho tiền để Điêu Thuyền chôn cha. Nhận thấy cô bé này có hiếu nên Vương Doãn nhận làm con nuôi mang về phủ, cho ăn học đàng hoàng, mướn thầy giỏi dạy cầm kỳ thi họa.

Vương Doãn là quan to trong triều Hán nhưng quyền lực khi đó thuộc về thái sư Đổng Trác. Đổng Trác có người con nuôi là Lữ Bố sức khỏe địch muôn người nên trong triều không ai dám cãi.

Năm 190, quân chư hầu các nơi thảo phạt Đổng Trác, vây đánh kinh đô Lạc Dương. Trước thế mạnh quân chư hầu, Đổng Trác bắt vua và trăm quan phải chuyển sang Trường An để dễ phòng ngự. Vương Doãn cũng như các quan phải dắt gia quyến đi từ Lạc Dương đến Trường An.

Năm đó, Điêu Thuyền tròn 16 tuổi và sắc đẹp rạng ngời. Có giai thoại kể rằng khi Điêu Thuyền ra ngắm trăng thì mây kéo đến che khuất mặt trăng, vì đến mặt trăng cũng cảm thấy thẹn vì không đẹp bằng nàng. Vì thế nàng được mọi người xưng tụng nhan sắc là Bế nguyệt (nghĩa là sắc đẹp làm trăng tròn cũng phải xấu hổ mà trốn sau mây.)

Vương Doãn sợ con gái nuôi khổ nên thuê một cỗ xe ngựa chở Điêu Thuyền đến Trường An. Do tình hình loạn lạc nên giữa đường, Vương Doãn lạc xe ngựa của Điêu Thuyền. Xe của Điêu Thuyền bị bọn giặc cỏ chặn lại. Khi thấy trong xe chỉ có một cô gái xinh đẹp, cả bọn hau háu như sói thấy cừu non, định bụng làm nhục Điêu Thuyền.

May thay Lữ Bố đi qua và một ngựa, một kích đánh tan đám giặc cỏ, cứu được Điêu Thuyền. Trông thấy mỹ nhân, Lữ Bố hồn điên phách đảo, tuy rất si mê nhưng không dám làm điều thất thố. Lữ Bố hỏi thăm tên tuổi gia cảnh rồi đích thân đưa Điêu Thuyền đến tận phủ Vương Doãn ở Trường An.

Sau khi cha con trùng phùng, Vương Doãn mới hỏi đầu đuôi câu chuyện và đoán được 8 phần Lữ Bố đã si mê Điêu Thuyền. Từ đó, Vương Doãn nảy ra một kế, dùng Điêu Thuyền làm trung tâm ly gián được sắp đặt vô cùng công phu, tinh xảo. Một mặt nàng tỏ vẻ yêu quí Đổng Trác, nhưng khi đến với Lữ Bố thì lại ra sức quyến rũ, khi đến cao trào thì Lữ Bố chịu không nổi đả kích giết luôn Đổng Trác vì muốn cướp lấy Điêu Thuyền từ tay Đổng Trác.

Ly gián Đổng TrácLữ Bố[sửa | sửa mã nguồn]

Mấy hôm sau, Vương Doãn mời Lữ Bố đến nhà chơi để tạ ơn cứu mạng con gái. Vương Doãn cho Điêu Thuyền ra dâng rượu tạ ơn và ngầm theo dõi xem Lữ Bố có si mê Điêu Thuyền không. Nhìn nét mặt ngây dại của Lữ Bố, Vương Doãn tin chắc toan tính của mình đã chuẩn nên ông đề nghị gả Điêu Thuyền cho Lữ Bố.

Từ ngày được vị anh hùng Lữ Bố cứu, Điêu Thuyền rất cảm kích và trong lòng nảy sinh tình cảm với viên dũng tướng này. Khi thấy cha muốn gả mình cho ý trung nhân thì lòng cô vui mừng. Nhưng ngay tối hôm đó, Vương Doãn gọi con gái ra và quỳ mọp xuống chân Điêu Thuyền khóc lóc cầu xin: gả cho Lữ Bố chỉ là giả, thật sự ông muốn gả Điêu Thuyền cho Đổng Trác và cậy nàng dùng sắc đẹp quyến rũ để hai cha con nhà Đổng Trác - Lữ Bố giết hại lẫn nhau.

Từng câu của Vương Doãn như sét đánh ngang tai khiến Điêu Thuyền như từ đỉnh cao rơi tụt xuống vực sâu. Từ giấc mộng đẹp cùng Lữ Bố anh tuấn, nàng phải chuẩn bị hầu hạ cho lão già quái vật Đổng Trác. Nhưng trước việc cha nuôi quỳ xuống van nài, Điêu Thuyền không cách nào khác là đồng ý với hai hàng nước mắt.

Mấy hôm sau, Vương Doãn mời Đổng Trác về phủ và cũng cho Điêu Thuyền ra múa hát dâng rượu. Nuốt nước mắt vào trong, Điêu Thuyền trổ hết tài sắc khiến con dê già họ Đổng ngây mắt si mê. Thấy cá cắn câu, Vương Doãn vội xin dâng Điêu Thuyền cho Đổng Trác và gã này không hề khách khí, sai mang theo về phủ luôn.

Lữ Bố hay tin Điêu Thuyền về phủ Đổng Trác thì xồng xộc đến phủ Vương Doãn hỏi cho ra lẽ. Vương Doãn trả lời rằng Đổng Trác đón Điêu Thuyền về phủ chuẩn bị gả cho Lữ Bố nên Lữ Bố vui vẻ ra về. Nhưng đợi mãi đến đêm mà chẳng thấy ai nói chuyện gả Điêu Thuyền, Lữ Bố lồng lộn sang phủ Đổng Trác tìm.

Thấy thái độ hung tợn của Lữ Bố, bọn lính canh không dám cản. Khi vào tận phòng ngủ của cha nuôi, Lữ Bố thấy Điêu Thuyền ở cuối giường, y phục xộc xệch nước mắt tuôn rơi…

Những ngày sau đó, Điêu Thuyền phải ra sức phục vụ để lấy lòng Đổng Trác. Phải nói thêm, Đổng Trác là người lười tắm, hôi hám vô cùng. Hơn nữa, thân hình của y to béo với mỡ bụng cả tảng và râu ria xồm xoàm, nhờn bóng hết sức đáng sợ. Nhiều cung nữ vì tỏ ý sợ hãi trước bộ dạng này của Đổng Trác nên mất mạng. Đổng Trác không chỉ tàn ác mà mặt mũi hung tợn.

Trong cung nhà Hán, hắn đã hại đời không biết bao nhiêu cung nữ. Kẻ nào không theo lời thì hắn sai người bỏ vào bao tải lấy gậy đập chết. Nói về sự dâm dật của Đổng Trác thì sách Hán thư có viết: “Đổng Trác vốn tính hiếu sắc nên phế vua cũ lập vua trẻ để dễ bề cưỡng đoạt các cung nữ của vua. Chuyện phòng the của y học theo người Khương nên rất quái đản không hợp với người thường.

Mỗi đêm, Đổng Trác thường gọi cả chục cung nữ vào hầu hạ và đêm nào cũng có vài người bị đánh gậy chết vì không chịu được những trò quái đản của họ Đổng”.

Ấy vậy mà Điêu Thuyền vẫn ra sức hầu hạ những trò dâm dật quái đản làm y thỏa mãn. Nhưng đó chỉ là ngoài mặt, còn trong lòng thì Điêu Thuyền căm thù tên giặc già này vô cùng. Nàng nhờ người gửi gắm nỗi nhớ đến Lữ Bố và cho biết tình yêu dành cho Lữ Bố luôn trong tim. Lữ Bố dù biết Điêu Thuyền là người của Đổng Trác nhưng không nguôi tình yêu mà vẫn ngày đêm thương nhớ. Họ thường lén lút gặp nhau và Điêu Thuyền chiều cả Lữ Bố khiến Lữ Bố si mê không dứt ra được.

Lữ Bố lúc này trai tráng, sức như cọp beo lại luôn phải giấu nỗi nhớ trong lòng nên mỗi lần hai người gặp nhau thì mây mưa không khác gì bão trong biển động. Một cô gái liễu yếu đào tơ mà phải hầu hạ một lúc hai cha con đều thuộc loại võ biền, hùng hục thì quả là điều khó tưởng tượng nổi, có hôm chiều vừa gặp Lữ Bố mà tối lại phải hầu hạ Đổng Trác 2-3 lượt thì mệt không để đâu cho hết.

Có giai thoại cho rằng Đổng Trác đã cho Điêu Thuyền uống loại xuân dược đặc biệt của người Hung Nô nên càng mây mưa, càng khỏe ra nên nàng mới chịu được hai con mãnh thú giày vò.

Ngoài ra, Điêu Thuyền uống thêm các loại thảo dược đặc biệt để khỏi thụ thai vì nếu có thai sẽ không hấp dẫn, không quyến rũ được Đổng Trác và Lữ Bố để thực hiện kế ly gián của cha.

Những lúc đầu gối tay ấp, Điêu Thuyền luôn ý tứ gần xa muốn Lữ Bố làm điều gì đó để hai người có thể vui vầy cả đêm chứ không phải vụng trộm như vậy. Nàng cũng thường than vãn nỉ non chuyện dâm dật của Đổng Trác khiến Lữ Bố máu ghen bốc hỏa.

Động lực tình yêu đã giúp Lữ Bố thoát khỏi cám dỗ vinh hoa phú quý mà Đổng Trác ban tặng. Năm 192, được sự giúp đỡ của Vương Doãn, Lữ Bố đã nhân cơ hội thuận lợi để giết chết gã gian thần Đổng Trác. Phần thưởng lớn nhất cho Lữ Bố trong lần thảo nghịch này là cứu được người tình trong mộng Điêu Thuyền và đưa nàng về phủ.

Tuy nhiên, ngày vui của hai người kéo dài không lâu. Sau đó, thiên hạ đã loạn lại càng loạn. Dư đảng của Đổng Trác đánh đuổi Lữ Bố. Các lộ chư hầu cũng mang quân đánh Lữ Bố nên cuộc sống Lữ Bố ở trên lưng ngựa nhiều hơn trong màn gấm. Bản thân Điêu Thuyền cũng theo Lữ Bố chạy loạn khắp nơi. Hai người chưa hề có phút giây nào uống rượu ngâm thơ, ngắm hoa thưởng nguyệt.

Năm 198, Lữ Bố bị bắt sống tại thành Hợp Phì và bị Tào Tháo xử tử.

Kết cục[sửa | sửa mã nguồn]

Kết cục của Điêu Thuyền khá mơ hồ, trong các truyền thuyết dân gian cũng có nhiều dị bản khác nhau. Có khá nhiều giả thuyết xung quanh số phận Điêu Thuyền sau khi Lữ Bố chết.

Có thuyết nói, Quan Vũ đã đem Điêu Thuyền giấu đi, Tào Tháo sau khi biết chuyện liền phái người đuổi bắt, Điêu Thuyền rút kiếm tự sát. Một thuyết khác lại nói, nhờ sự sắp xếp của Quan Vũ, Điêu Thuyền trở về quê hương, sống cho tới già. Cũng có người nói, sau khi về quê, Điêu Thuyền xuất gia làm ni cô, sống cuộc đời ẩn dật, yên bình.

Một thuyết khác nói, sau khi đánh bại Lữ Bố và cướp được Điêu Thuyền, Tào Tháo bên ngoài thì tặng Điêu Thuyền cho Quan Vũ nhưng lại ngấm ngầm đồng ý ban mỹ nhân này cho Lưu Bị để chia rẽ mối quan hệ giữa Lưu và Quan. Biết được mưu đồ của Tào Tháo, Quan Vũ đã giết chết Điêu Thuyền.

Mặc dù có rất nhiều câu chuyện khác nhau về số phận của mỹ nhân này, tuy nhiên, có thể thấy là trong tất cả các câu chuyện, số phận của Điêu Thuyền đều gắn liền với Quan Vũ. Kỳ thực, trong “Tam Quốc diễn nghĩa”, La Quán Trung đã dùng thủ pháp ẩn dụ để kể lại câu chuyện về số phận của Điêu Thuyền. Đó chính là câu chuyện về con ngựa Xích Thố lừng danh.

Có một điểm rất phi logic trong câu chuyện về chú ngựa Xích Thố lừng danh này mà những người đọc tinh ý có thể phát hiện ra. Khi Quan Vũ nhận được ngựa Xích Thố từ chỗ Tào Tháo thì Xích Thố đã là một con ngựa trưởng thành. Đó cũng là lúc Quan Vũ ở độ tuổi thanh niên. Sau này, khi Quan Vũ bại trận ở Mạch Thành và bị quân Đông Ngô giết, Quan Vũ vẫn cưỡi con ngựa Xích Thố. Khi đó, Quan Vũ tuổi đã ngoài 50. Đây rõ ràng là một sai lầm chết người của La Quán Trung.

Ai cũng biết rằng, ngựa Xích Thố ban đầu của Đổng Trác, sau đó Đổng Trác tặng lại cho Lữ Bố. Khi Lữ Bố nhận ngựa Xích Thố thì con thần mã này đã có thể cưỡi ra chiến trường. Đó là thời điểm năm 190 sau Công nguyên. Cho tới khi Tào Tháo đánh bại Lữ Bố, chiếm được ngựa Xích Thố rồi tới lúc đem con thần mã này tặng lại cho Quan Vũ, thời gian đã qua ít nhất là 10 năm. Rồi tới khi Quan Vũ thua trận, chạy tới Mạch Thành và bị giết tại đây đã là năm 221 sau Công nguyên.

Tính ra, từ thời điểm Đổng Trác tặng ngựa Xích Thố cho Lữ Bố cho tới khi Quan Vũ chết trận ở Mạch Thành thì ngựa Xích Thố ít nhất đã 31 tuổi. Theo kiến thức động vật học ngày nay, loài ngựa có tuổi thọ trung bình vào khoảng 30-40 năm và cũng giống như con người, chúng sống càng lâu thì thể lực và khả năng lao động càng kém.

Như vậy, vào thời điểm Quan Vũ chết trận ở Mạch Thành, Xích Thố đã là một “ông lão chân chậm, mắt mờ”, nếu như không chết thì cũng chỉ còn biết quanh quẩn bên tàu ngựa “an hưởng tuổi già” mà thôi. Một dũng tướng như Quan Vũ sẽ không thể nào lại cưỡi một con ngựa già ra mặt trận cho dù đó có là “thần mã” đi chăng nữa.

Nếu như đối chiếu thân thế của Xích Thố trong “Tam Quốc diễn nghĩa” với thân thế của Điêu Thuyền trong các truyền thuyết dân gian có thể thấy một sự trùng hợp rất kỳ lạ. Cả Xích Thố lẫn Điêu Thuyền đều từ tay Đổng Trác chuyển sang Lữ Bố, rồi từ chỗ Lữ Bố bị Tào Tháo chiếm làm chiến lợi phẩm, sau đó được tặng lại cho Quan Vũ. Điều này hoàn toàn không phải là một sự trùng hợp đơn thuần hay ngẫu nhiêu.

Có thể nói, “thần mã” Xích Thố trong “Tam Quốc diễn nghĩa” chính là hóa thân của Điêu Thuyền. La Quán Trung đã sử dụng Xích Thố như một ẩn dụ để kể về số phận của mỹ nhân Điêu Thuyền kể từ sau sự kiện ở lầu Bạch Môn.

Kỳ thực, chỉ riêng tên gọi người ta cũng thấy có một sự hô ứng rất rõ giữa Điêu Thuyền và chú thần mã Xích Thố. Điêu Thuyền, theo các truyền thuyết dân gian thì tên là Nhậm Hồng Xương. Trong tên của Điêu Thuyền có một chữ “Hồng” (đỏ). Trong khi đó, chữ “Xích” trong Xích Thố cũng có nghĩa là màu đỏ. Sở dĩ, loại ngựa này có tên là Xích Thố là vì toàn thân đỏ rực như lửa, không có một sợi lông tạp nào. Vậy, nếu như chữ Xích là nhằm ám chỉ Điêu Thuyền thì chữ Thố ám chỉ điều gì? Mới nhìn, có thể sẽ chẳng thấy có bất cứ mối liên hệ nào giữa Điêu Thuyền và chữ “Thố” này. Tuy nhiên, đây có thể nói là một hàm ý rất sâu sắc của La Quán Trung.

Trong sử sách[sửa | sửa mã nguồn]

Trong Biên niên sử Tam Quốc chí do Trần Thọ chủ biên không có đoạn nào nhắc đến Điêu Thuyền là 1 người, chỉ nhắc đến:

"Lữ Bố thông gian với 1 điêu thuyền của Trác, sợ bị bại lộ, nên hợp tác với Vương Doãn để giết Trác"

Sử gia Lê Đông Phương giải thích: Hai chữ Điêu Thuyền vốn là tên một chức quan trong cung thời Hán, địa vị thấp hơn phi tần khá nhiều. Đây không phải là tên người. Khi Đổng Trác vào cung vua hoành hành đã bắt nhiều phụ nữ mua vui, nên một a hoàn vốn là Điêu Thuyền của triều đình có thể có trong nhà Đổng Trác chứ không thể có trong nhà Vương Doãn[1].

Nhân vật Điêu Thuyền thực chất chỉ là hình ảnh hư cấu của La Quán Trung, không được xác nhận trong sử sách. Lê Đông Phương nhấn mạnh vào vụ việc Lữ Bố giết Đổng Trác:

Người a hoàn của Đổng Trác mà Lữ Bố tư thông có phải chính là Điêu Thuyền trong Tam Quốc diễn nghĩa hay không, chuyện ấy hoàn toàn không quan trọng; điều quan trọng là Lữ Bố đã giết Đổng Trác có sự xúi giục của Vương Doãn[1].

Mưu sĩ Lý Nho của Đổng Trác biết trước sự nguy hiểm của Điêu Thuyền, nhưng không sao can thiệp được mà trước đó chỉ biết thốt lên "Bọn ta đều chết cả về tay người đàn bà này".

Văn thơ ca ngợi[sửa | sửa mã nguồn]

Có bài hát ca ngợi vẻ đẹp của Điêu Thuyền:

Phải người cung cũ Chiêu Dương?
Xiêm y mây cuốn vương vương cánh hồng
Nhẹ nhàng mình liễu như bông,
Gót hài uyển chuyển trên lòng bàn taỵ
Động đình lạc lối hoa bay,
Lương châu thoăn thoắt sen cài bước chân
Nhà vàng gió cợt cành xuân,
Trăm hoa nhường vẻ thanh tân một người!

Lại có người tả cảnh Đổng Trác mê say tiếng đàn, giọng hát, ánh mắt và vẻ xuân của nàng:

Nhất điểm anh đào khải giáng thần.
Lưỡng hàng toái ngọc phún dương xuân.
Đinh hương thiệt thổ hành cương kiếm.
Yêu trảm tà gian loạn quốc thần!

Tạm dịch:

Một đóa anh đào chúm chím môi,
Đôi hàng răng ngọc rạng xuân tươi.
Hương đưa đầu lưỡi tàng hơi kiếm:
Chém chết gian thần có lúc thôi!

Đó là khi:

Rèm châu vừa cuốn lên, thì Điêu Thuyền nhè nhẹ gót hài bước ra, xiêm y thướt tha, mình liễu uyển chuyển múa trước rèm châu như tiên nữ nhập động. Điêu Thuyền lại hát. Nàng vừa cầm phách gõ nhịp cất giọng ca. Giọng trong như oanh kêu, cao như hạc gọi, khi trầm khi bổng thánh thót như rót vào tai, mà huyền huyền ảo ảo làm mê hồn tục khách.

Chính kế sách liên hoàn li gián của Vương Doãn và Điêu Thuyền đã giết Đổng Trác, là việc mà 18 lộ chư hầu binh hùng tướng mạnh của Viên Thiệu không làm được.

Trong "Thánh Thán Ngoại Thư", Mao Tôn Cương viết về Điêu Thuyền như sau:

"18 lộ quân chư hầu không giết nổi Đổng Trác, mà một thiếu nữ đào tơ liễu yếu như Điêu Thuyền lại giết nổi Trác. Ba anh em Lưu, Quan, Trương hùng liệt không thắng nổi Lữ Bố, mà chỉ một nàng Điêu Thuyền thắng nổi. Ôi, lấy chăn chiếu làm chiến trường, lấy son phấn làm khôi giáp, lấy mày ngài làm cung nỏ, lấy nước mắt nũng nịu làm tên đạn, lấy lời tình tứ ngọt ngào làm chiến lược mưu cơ. Xem thế thì cái bản lãnh của "nữ tướng quân" quả là tuyệt cao cường, đáng sợ thay!"

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, NXB Đà Nẵng

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Lê Đông Phương, Kể chuyện Tam Quốc, tr 51

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]


Tứ đại mỹ nhân Trung Hoa
Tây Thi • Vương Chiêu Quân • Điêu Thuyền • Dương Quý Phi