Mèo lớn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hình minh họa về các loài trong họ nhà mèo

Mèo lớn hay loài mèo lớn (được biết đến với tên quốc tế tiếng Anh thông dụng là Big cat) là một thuật ngữ dùng để chỉ về những loài động vật trong Chi Báo thuộc họ nhà mèo có khối lượng cơ thể lớn, to đô, hung dữ. Thuật ngữ mèo lớn không phải là một ngữ chuyên ngành phân loại sinh học mà là thuật ngữ được sử dụng chính thức để phân biệt các loài mèo này với các loài mèo khác nhỏ hơn. Các loài mèo lớn vốn động vật hung dữ, đầy sức mạnh và nguy hiểm và là những động vật ăn thịt đầu bảng, chúng còn là mối đe dọa và khủng bố cho con người tiêu biểu là các loài hổ, báo, sư tử. Chỉ tính riêng trong một thập kỷ qua, loài động vật họ mèo giết hại khoảng 100 người ở khu vực Mumbai ở Ấn Độ[1].

Các loài[sửa | sửa mã nguồn]

Loài mèo lớn được xếp hạng với bốn thành viên chính theo mức độ kích thước và khối lượng to lớn của cơ thể gồm: Hổ, Sư tử, Báo đốm MỹBáo hoa mai. Trong bốn thành viên này thì hổ và sư tử có cùng kích cở, khối lượng trong khi Báo đốm MỹBáo hoa mai xếp ở vị trí thứ hai. Một định nghĩa mở rộng hơn của thuật ngữ "mèo lớn" cũng bao gồm các loài mèo có kích thước nhỏ hơn gồm Báo sư tử, Báo săn, Báo tuyếtbáo gấm.

Các thành viên của mèo lớn là những con mãnh thú có khả năng cất tiếng gầm vang và là những động vật săn mồi, loài mãnh thú hung dữ[2]. Mặc dù có sự khác biệt rất lớn trong kích thước, các loài khác nhau họ mèo là khá giống nhau trong cả hai cấu trúc cơ thể và hành vi, với ngoại lệ là báo săn (cấu trúc cơ thể khác biệt, móng vuốt không thu vào được, không cất được tiếng gầm), đó là đáng kể khác nhau từ bất kỳ của những con mèo lớn hay nhỏ. Tất cả các loài mèo này đều là động vật ăn thịt và được xếp là Động vật ăn thịt đầu bảng[3]. Phạm vi phạm vi phân bố của nó gồm các nước châu Phi, châu Á, châu Mỹ, và Châu Âu.

Khả năng cất tiếng gầm gừ, gầm rống là một đặc trưng của mèo lớn (bốn loại mèo lớn nhất) trong đó Thanh quản của sư tử là dài nhất, cho đó là tiếng gầm mạnh mẽ nhất. Báo tuyết và báo săn không cất được tiếng gầm thét mà chỉ có thể phát ra những tiếng gừ gừ. Họ mèo

Hình minh họa về các loài mèo lớn:
a) Số 1 và số 2: Sư tử
b) Số 3: Hổ
c) Số 4: Báo đốm
d) Số 5: Báo hoa mai
e) Số 6: Báo tuyết

Bảng quan hệ họ hàng:

3.9 Ma
3.2 Ma

Báo tuyết



Hổ



3.6 Ma

Báo đốm Mỹ


2 Ma

Sư tử



Báo hoa mai





So sánh tương đối[sửa | sửa mã nguồn]

Bảng chi tiết so sánh (một cách tương đối) các chỉ số có thể thống kê hoặc nhận định được của các loài mèo lớn. Đối với một số số liệu thống kê thì sử dụng số liệu trung bình lớn nhất.

Kích thước[sửa | sửa mã nguồn]

Hổ, đặc biệt là Hổ Mãn Châu là loài vật lớn nhất trong họ nhà mèo
  • Trọng lượng:
    • Hổ: Là loài động vật có trong lược nặng nhất trong họ nhà mèo[4][5] với trọng lượng cơ thể trung bình lớn nhất lên đến 306 kg (670 lb) đối với một con đực. Với trọng lượng này thì hổ là loài thú lớn thứ ba trong bộ thú ăn thịt (chỉ sau Gấu trắng Bắc Cực và gấu nâu)
    • Sư tử: Là loài nặng thứ hai trong họ nhà mèo sau hổ với trọng lượng cơ thể trung bình lớn nhất của một con đực là 250 kg (550 lb).
    • Báo đốm Mỹ: Một con báo đực trưởng thành đạt trọng lượng cơ thể lên đến 96 kg (211 lb).
    • Báo hoa mai: Con đực có thể đạt 91 kg (200 lb). Đây là loài có khối lượng nhỏ nhất trong bốn con mèo lớn.
    • Báo săn là loài nhẹ nhất trong các loài mèo lớn (mở rộng) với trọng lượng con đực lớn nhất chỉ đạt khoảng 72 kg (160 lb). Khung xương nhẹ giúp con báo di chuyển nhanh và lanh lợi nhưng khung xương nhỏ có nghĩa là cơ thể nhỏ làm nó thường nhẹ hơn các loài săn mồi thậm chí ngay cả những con mồi.
  • Chiều dài:
    • Hổ: Là động vật có chiều dài nhất với chiều dài trung bình lớn nhất của cơ thể tổng cộng lên đến 3,5 m (11,5 ft) cộng với chiếc đuôi dài lên đến 1,1 m (3,6 ft) đuôi hổ giữ vai trò quan trọng trong các động tác vồ, nhảy qua trái hoặc phải, xoay trở trước, sau.
    • Sư tử: Là loài có chiều dài kế tiếp với chiều dài lên đến 2,5 m (8 ft 2 in), riêng đối với sư tử thì cuối cái đuôi có một chùm lông che một phần xương dài khoảng 5 mm
    • Báo đốm Mỹ: Chiều dài từ mũi đến gốc đuôi lên đến 1,95 m (6,4 ft). Đuôi dài khoảng 75 cm (30 in), ngắn nhất trong các loài mèo lớn.
    • Báo hoa mai: Đầu và thân dài đến 1,65 m (65 in). Đuôi dài đến 1,1 m (43 in)
    • Báo săn: Với chiều dài lên đến 1,5 m (59 in) và cái đuôi dài đến 90 cm (35 in) đuôi báo săn rất khỏe và đóng vai trò như một cái bánh lái phục vụ cho việc chuyển hướng tốc độ khi săn đuổi con mồi
  • Chiều cao:
    • Sư tử có chiều cao nhất với chiều cao cơ thể của con đực lên đến 1,23 m (4 ft), đặc biệt sư tử đực còn có chiếc bờm chiếc bờm phủ lên vóc dáng đô to và thói quen ngẩng cao đầu khi di chuyển tạo nên uy thế và sự bệ vệ và làm nó trông có vẻ lớn hơn. Nó là động vật cao nhất trong các loài mèo lớn còn tồn tại và cao hơn hổ khoảng khoảng 5 cm (2 in)
    • Kế đến là hổ thuộc nòi hổ Mãn Châu có chiều cao lên đến 1,22 m (4,0 ft)
    • Báo săn: Với chiều cao lên đến 94 cm (37 in), báo săn có ngoại hình mảnh khảnh, phù hợp với việc đua tốc độ nước rút. Với cấu trúc có chân dài và cơ thể mỏng hơn làm cho nó trông gọn hơn và cao hơn
    • Báo hoa mai: Chiều cao lên đến vai đạt 80 cm (31 in)
    • Báo đốm Mỹ: Con đực có chiều cao lên đến 76 cm (30 in) tính đến vai. Báo đốm là một động vật có ngoại hình nhỏ gọn cơ bắp chắc nịch và chân ngắn
Sư tử là loài có chiều cao nhất trong họ nhà mèo cùng với tiếng gầm vang nhất

Thể chất[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sức mạnh: Hổ là động vật được coi là có sức mạnh nhất nhờ khả năng chiến đấu cao, kế đến là sư tử hạng tiếp theo thuộc về báo đốm Mỹ
  • Lực cắn:
    • Báo đốm Mỹ: Có cấu trúc quai hàm khỏe nhất trong họ nhà Mèo điều này giúp nó có lực cắn mạnh nhất trong họ nhà mèo với một cú táp hay ngoạm đạt đến 2.000 lbf (910 kgf) gấp 02 lần lực cắn của sư tử và chỉ đứng thứ hai trong tất cả các động vật có vú chỉ sau loài linh cẩu đốm. Quai hàm đặc biệt khỏe cho phép báo đốm phát triển phương pháp giết con mồi khác với các loài khác thuộc họ nhà mèo: cắn và đâm thủng sọ con mồi thậm chí là cắn thủng cả mai rùa.
    • Sư tử là loài vật có lực cắn mạnh thứ hai
    • Hổ có lực cắn mạnh tiếp theo do hàm hổ khỏe, có thể ngoạm sâu và làm gãy xương sống bất cứ con mồi nào[6].
    • Báo hoa mai có lực cắn mạnh mặc dù cơ thể nhỏ nhưng có cấu trúc hộp sọ lớn tạo điều kiện cho các cơ hàm mạnh mẽ cho nên nó có thể săn được các con mồi lớn
    • Báo săn: Có lực cắn khá yếu ớt. Phần đầu nhỏ, gọn, mõm ngắn giúp nó đạt được tốc độ tối đa nhưng đổi lại là bộhàm yếu và răng nhỏ, răng và hàm không đủ khỏe để thực hiện được một đòn cắn hoặc mồm đủ to để ngoạm gọn vào những chỗ hiểm hoặc xé con mồi.
  • Lực tát:
    • Hổ là động vật được biết đến với lực tát rất mạnh, một cú tát của hổ có lực đủ để làm vỡ sọ một con gia súc, gãy lưng một con gấu lười và có thể giết tươi một con sói lửa hoặc làm trẹo cổ của trâu, bò nhà. Khả năng chiến đấu của hổ cao nhờ nhiều vào hổ trảo. Về cấu tạo, gân chân hổ rất dai và bền để giữ mồi và làm nó vẫn đứng vững khi đã bị bắn chết, Nhiều thợ săn kể rằng, sau khi bị bắn chết, nhiều con hổ vẫn đứng sững chứ không ngã nhào xuống đất[6][7].
    • Sư tử cũng là loài vật được biết đến bởi sức mạnh của những cú tát mạnh
    • Báo săn có lực chân tấn công tương đối yếu do cấu trúc mảnh khảnh và là động vật trong họ nhà mèo mà móng vuốt không thu vào trong và không rút lại hết để phù hợp việc việc chạy tốc độ. Đây là loài mèo có móng vuốt phụ với cái móng nhỏ dài 2,5 cm được đính vào kheo chân và đây là móng vuốt duy nhất không chạm mặt đất khi nó chạy nên cũng là móng vuốt sắc nhọn nhất, báo săn dùng nó để cắm vào hông con mồi những móng vuốt phụ cắm sâu vào con mồi nhưng những móng vuốt khác không giữa được con mồi.
  • Sức bật:
    • Hổ là động vật có sức bật xa và bật cao tốt nhất trong họ nhà mèo nó có thể nhảy cao 5 mét và nhảy xa 9 đến 10 mét (33 ft) điều này khiến nó trở thành một trong những loài động vật có vú có sức bật tốt nhất.
  • Tốc độ:
    • Báo săn là động vật có tốc độ chạy nhanh nhất trên thế giới, nó có thể chạy với tốc độc 70 mph (113 km) thậm chí có thể đạt tới tới 120 km/h nó có thể tăng tốc từ 0 đến 0 đến 95 km chỉ trong vòng 03 giây và chỉ trong 2, 2 giây nó có thể tiếp cận con mồi, đồng thời chỉ cần 04 bước là đạt tốc độ tối đa trong điều kiện không có vật cản nhưng tốc độ này chỉ giữ được nhiều nhất là khoảng 25 giây và tối đa thì một đợt chạy nước rút này không quá 30 giây.
    • Báo hoa mai sở hữu thân hình khá dẻo dai và có thể chạy nhanh tới 90 km/h. Dù chạy rất nhanh nhưng báo hoa mai thường kiên trì rình mồi hơn là đuổi mồi từ xa
    • Sư tử: Là loài động vật có tốc độ tốt, phù hợp với việc rượt đuổi những con mồi trên thảo nguyên bao la, nó có thể đạt tốc độ lên đến 80 km/h[8] tuy nhiên, trái tim của một con sư tử chỉ chiếm 0.57 % trọng lượng cơ thể của mình, con đực thì chiếm 0,45%, trong khi trái tim của linh cẩu là gần 1 % trọng lượng cơ thể của nó) điều này làm sử tử chỉ có thể tăng tốc trong thời gian ngắn.
    • Báo đốm Mỹ cũng chạy rất nhanh nhưng không bền. Loài báo này có tốc độ khoảng 70 km/h.
    • Hổ cũng là động vật có tốc độ ngay cả với khối lượng tuyệt đồ sộ, hổ có thể chạy khoảng 65 km/h mặc dù nó chỉ có thể duy trì trong thời gian rất ngắn.
  • Tiếng gầm:
    • Sư tử là động vật có tiếng gầm vang nhất, tiếng gầm của nó có thể văng xa tới 9 km, do hộp sọ của sư tử có lỗ mũi rộng hơn so với hổ
    • Hổ là động vật có tiếng rống lớn tiếp theo.
    • Báo đốm Mỹ và báo hoa mai hiếm khi gầm và tiếng gầm của chúng không to bằng sư tử và hổ
    • Báo săn không gầm được, nó chỉ phát ra tiếng rên gừ gừ hoặc khè khè
  • Răng nanh:
    • Hổ là loài vật có răng nanh dài nhất với cặp răng nanh dài lên đến 74.5 mm (2.93 in) thậm chí đạt đến 90 mm (3.5 in) điều này giúp hổ trở thành loài có răng nanh dài nhất trong số các loài mèo còn tồn tại ngày nay và nhờ đó chúng có thể gặm tới xương mọi động vật trên trái đất[7].
    • Tiếp đến là sư tử

Kỹ năng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Khả năng leo trèo:
    • Báo hoa mai là động vật giỏi leo trèo do các cơ gắn liền với xương bả vai đặc biệt mạnh mẽ giúp tăng cường khả năng leo lên cây, báo hoa mai thường tha xác con mồi của mình lên cây cao để ăn, tránh việc các loài vật khác giành con môi.
    • Báo đốm Mỹ (với một cấu trúc chân tay ngắn và chắc nịch làm cho báo đốm giỏi leo trèo, bò, và bơi)
    • Hổ, sư tử, báo săn không leo trèo được, riêng mỗi cọp con đôi khi có thể leo cao được 8 – 10m
  • Bơi lội:
    • Hổ là động vật bơi lội giỏi nhất của họ nhà mèo, nó có thể giết chết con mồi ngay cả khi đang bơi. Hổ rất thích nước và thường sinh sống ở những nơi gần sông, suối.
    • Báo đốm Mỹ là động vật bơi giỏi, nó có thể xuống nước để bắt cá.

Sức ăn[sửa | sửa mã nguồn]

  • Hổ là con vật ăn thịt khỏe nhất trong họ mèo[9] và cũng là loài động vật rất phàm ăn[10], chúng có nhu cầu tiêu thụ thức ăn hàng ngày rất lớn. Những ước tính cho thấy, trung bình trung bình hổ ăn từ 3 đến 6 kg thịt trong một ngày[11] và ước tính trung bình mỗi năm, một con hổ cần săn được 50 con hươu hoặc lợn rừng để cung cấp đủ nguồn thực phẩm cho sự tồn tại của chúng[12] Một con hổ cũng có thể ăn tới 2030 kg một ngày và có thể nhịn ăn khoảng vài ngày, trong đó một con hổ có kích thước trung bình có thể ăn tới 27 kg thịt mỗi bữa[7]. Hổ Bengal có thể ăn tới khoảng 30 kg (66 lb) thịt một ngày[13]
Trong điều kiện nuôi nhốt, trung bình mỗi ngày hổ ăn hết khoảng 57 kg thịt các loại như thịt lợn, thịt gà, thịt bò[14] (nhiều vườn thú cho hổ ăn 5 kg thịt một ngày, trong đó, có 4 kg thịt bò bắp, hoặc thăn và 1 kg sườn lợn[15][16], nếu hổ đến giai đoạn hổ trưởng thành thì có thể cho ăn các loại đầu, chân, cánh gà[10][17]), mỗi ngày, một con hổ trưởng thành ăn 10 kg thịt bò[18]
  • Sư tử là loài vật có sức ăn khỏe sau hổ, là động vật ăn thịt bắt buộc, chúng cần 7 kilogram (15 lbs) thịt một ngày. Trong điều kiện nuôi nhốt, một con sư tử trưởng thành ăn ít hơn con hổ trưởng thành khoảng 3, 4 kg thịt trong ngày[18].
  • Đối với báo săn, nó đốt ít nhất 2500 calo mỗi ngày và những bữa ăn bằng con linh dương cung cấp gần 5000 calo sẽ giúp nó cung cấp năng lượng trong vòng 02 ngày. Khi không có thức ăn, con báo có thể cầm cự lâu như con người từ khoảng 5-6 ngày trước khi nó hoàn toàn kiệt sức. Thường là linh dương Thomson hay một con heo rừng là đủ cung cấp năng lượng cho một con báo săn no bữa. Đối với những con linh dương trưởng thành có thể cung cấp cho báo săn no bữa được khoảng từ 1-2 ngày. Sau khi đi săn xong, chúng sẽ đem xác con mồi về cất giấu ở một nơi nào đó ăn dần. Việc săn những con linh dương nhỏ sẽ cung cấp ít calo hơn và không thể duy trì lâu nhưng con linh dương trưởng thành với hơn 60 kg sẽ cung cấp nhiều hơn thức ăn cho báo.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ http://citinews.net/the-gioi/bao-du-xong-vao-nha--giet-cho-nuoi-OBYDNJI/
  2. ^ Weissengruber, GE; G Forstenpointner, G Peters, A Kübber-Heiss, and WT Fitch (September năm 2002). “Hyoid apparatus and pharynx in the lion (Panthera leo), jaguar (Panthera onca), tiger (Panthera tigris), cheetah (Acinonyx jubatus) and the Indian Armadillo. (Felis silvestris f. catus)”. Journal of Anatomy (Anatomical Society of Great Britain and Ireland) 201 (3): 195–209. doi:10.1046/j.1469-7580.2002.00088.x. PMC 1570911. PMID 12363272. 
  3. ^ Counting Cats, Guy Balme, Africa Geographic, May 2005.
  4. ^ http://www.baodatviet.vn/van-hoa/cong-dong-viet/201110/Nhung-sat-thu-khat-mau-trong-rung-ram-Viet-Nam-2248946/
  5. ^ http://www.baodatviet.vn/khoa-hoc/201102/Nam-Mao-noi-chuyen-ve-ho-hang-nha-Meo-2267821/
  6. ^ a ă http://www.baobinhdinh.com.vn/suckhoe-doisong/2010/2/86858/
  7. ^ a ă â http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/nhung-dieu-thu-vi-ve-ho-2155284.html
  8. ^ http://nongnghiep.vn/nongnghiepvn/72/122/21/79324/Nhung-ky-luc-trong-the-gioi-dong-vat.aspx
  9. ^ http://baodanang.vn/channel/5437/201002/The-gioi-chua-te-son-lam-1994743/
  10. ^ a ă http://vietnamnet.vn/vn/xa-hoi/92889/tiet-lo-cua-nguoi--nuoi-ho-nhu-nuoi-lon-.html
  11. ^ Novak, R. M. 1999. Walker's Mammals of the World. 6th edition. Johns Hopkins University Press, Baltimore. ISBN 0-8018-5789-9
  12. ^ http://baotintuc.vn/bao-giay/bao-ton-chua-son-lam-o-trung-quoc-20131007063641249.htm
  13. ^ “Bengal Tiger”. National Geographic. Truy cập ngày 05-01-2007. 
  14. ^ http://petrotimes.vn/news/vn/anh-clips/can-canh-trang-trai-nuoi-ho-lon-nhat-mien-bac.html
  15. ^ http://m.vtc.vn/394-240482/phong-su-kham-pha/ve-7-nguoi-lam-osin-cho-chua-son-lam-o-ha-noi.htm#sthash.AfesHTMa.dpuf
  16. ^ http://nongnghiep.vn/nongnghiepvn/72/48/48/108978/toat-mo-hoi-thuc-an-cho-ho.aspx
  17. ^ http://vietnamnet.vn/vn/xa-hoi/92680/tan-mat-xem--tat-ho--nho-rau-hum-.html
  18. ^ a ă http://60s.com.vn/index/1959060/15022009.aspx