Trịnh Công Sơn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trịnh Công Sơn

Trịnh Công Sơn, hình chụp in trong sách "Trịnh Công Sơn, Một người thơ ca, Một cõi đi về"
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh Trịnh Công Sơn
Sinh 28 tháng 2, 1939(1939-02-28)
Thống Nhất, Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk
Mất 1 tháng 4, 2001 (62 tuổi)
Thành phố Hồ Chí Minh
Nghề nghiệp Nhạc sĩ
Nhạc cụ: Ghi-ta
Thể loại Tình khúc 1954-1975
Ca khúc tiêu biểu Diễm xưa, Biển nhớ, Tuổi đá buồn, Một cõi đi về
Ca sĩ trình bày thành công Khánh Ly

Trịnh Công Sơn (28 tháng 2 năm 1939 – 1 tháng 4 năm 2001), được coi như một trong những nhạc sĩ lớn nhất của Tân nhạc Việt Nam với nhiều tác phẩm rất phổ biến. Hiện nay chưa có thống kê về số tác phẩm để lại của ông (ước đoán con số không dưới 600 ca khúc),[1] song phần lớn là tình ca. Nhiều ca khúc của ông có thông điệp phản-chiến trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam và do đó đã chịu sự cấm đoán chính quyền CHXHCN Việt Nam sau này. Nhạc của Trịnh Công Sơn được nhiều ca sĩ thể hiện, nhưng thành công hơn cả là Khánh Ly. Ngoài ra, ông còn được xem là một nhà thơ, một họa sĩ không chuyên.

Mục lục

[sửa] Tiểu sử

Ông sinh tại cao nguyên Lạc Giao (xã Lạc Giao-hiện nay là phường Thống Nhất, Ban Mê Thuột), tỉnh Đắk Lắk nhưng lúc nhỏ sống ở làng Minh Hương, tổng Vĩnh Tri, huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên - Huế [2]. Ông lớn lên tại Huế. Lúc nhỏ ông học theo học các trường Lyceè Francais và Provindence ở Huế, sau vào Sài Gòn theo học triết học trường Tây Lyceé Jean Jacques Rousseau Sài Gòn và tốt nghiệp tú tài tại đây[2].

Ông sáng tác bài Sương đêm và Sao chiều vào năm 17 tuổi[2]. Nhưng tác phẩm được công bố đầu tiên của ông là Ướt mi, do nhà xuất bản An Phú in năm 1959[3]. Từ đó tên tuổi của ông được nhiều người biết đến. Trong những năm sau đó, nhạc của ông được phổ biến và được nhiều ca sĩ trình diễn, đặc biệt là Khánh Ly. Vì lời lẽ trong nhiều bài hát của ông có tính chất phản-chiến, nhà cầm quyền Việt Nam Cộng hòa đã cấm lưu hành vài tác phẩm của ông[4]. Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, vốn đối lập, cũng không tán thành việc ông gọi Chiến tranh Việt Nam là "nội chiến" trong bài Gia tài của mẹ[5], vì quan điểm của họ cho rằng đây là cuộc chiến tranh chống xâm lược và thống nhất đất nước.

Năm 1961 vì muốn tránh thi hành nghĩa vụ quân sự (trốn lính) nên ông thi và theo học ngành Tâm lý giáo dục trẻ em tại trường Sư phạm Qui Nhơn. Sau khi tốt nghiệp ông dạy tại 1 trường tiểu học ở Bảo Lộc, Lâm Đồng. [6]

Một số bài hát của Trịnh Công Sơn đã đến với công chúng Nhật Bản năm 1970 như Diễm Xưa (do Khánh Ly biểu diễn bằng cả tiếng Nhật và tiếng Việt), Ca dao Mẹ, Ngủ đi con.

Trước ngày 30 tháng 4 năm 1975, ông lên Đài phát thanh Sài Gòn hát bài Nối vòng tay lớn, bài hát nói về ước mơ hòa hợp dân tộc hai miền Nam Bắc mà ông viết từ năm 1968[7].

Cũng chính ông là người trưa ngày 30/4 đã đứng lên phát biểu trực tiếp trên đài phát thanh Sài Gòn sau lời tuyên bố đầu hàng của Dương Văn Minh.[8]

“ Hôm nay là ngày mơ ước của tất cả chúng ta... Ngày mà chúng ta giải phóng hoàn toàn đất nước... Những điều mơ ước của các bạn bấy lâu là độc lập, tự do, và thống nhất thì hôm nay chúng ta đã đạt được... ”

Theo BBC, sau khi chiến tranh kết thúc, gia đình ông di tản sang Mỹ và ông đã phải sống 4 năm trong trại cải tạo[9]. Nhưng cũng có những nguồn tin theo tác giả Bùi Đức Lạc thì Trịnh Công Sơn chỉ đi kinh tế mới vài năm chứ không hề có cải tạo[10] hay ông đi học tập 2 năm ở Cồn Tiên[7]. Một thời gian dài sau 1975, nhạc của ông bị cấm đoán ở tại Việt Nam hay bị một ít người ngấm ngầm tẩy chay ở hải ngoại.

Những năm sau 1975, sau thời gian tập trung lao động, ông làm việc tại Hội Âm nhạc Thành phố Hồ Chí Minh, tạp chí Sóng nhạc. Từ đầu thập niên 1980, Trịnh Công Sơn bắt đầu sáng tác lại, một số sáng tác ông gởi qua cho Khánh Ly và chỉ phát hành tại hải ngoại, khi bắt đầu được phép lưu hành nhạc trong nước, ông có viết một số bài có nội dung ca ngợi những chủ trương của chế độ mới như Thành phố mùa xuân, Em ở nông trường em ra biên giới, Huyền thoại Mẹ... Sau đó nhà nước Việt Nam đã nới lỏng quản lý văn nghệ, ông lại tiếp tục đóng góp nhiều bản tình ca có giá trị.

Ông cũng là một diễn viên điện ảnh nghiệp dư, năm 1971 ông thủ vai chính trong phim Đất khổ [11] [12]. Phim hoàn tất năm 1974, nhưng chỉ được chiếu cho công chúng xem 2 lần rồi không được phép trình chiếu ở Miền Nam Việt Nam với lý do “có tính phản chiến” [13] [14]. Sau năm 1975, bộ phim không được trình chiếu tại Việt Nam[15]. Cuối cùng, một bản phim đã về tay nhà thơ Đỗ Trung Quân[16]. Bộ phim được chọn là phim Việt Nam chính trong Liên hoan phim Á Mỹ năm 1996.

Ông bị bệnh gan, thận và tiểu đường. Ông mất tại Thành phố Hồ Chí Minh vì bệnh tiểu đường lúc 12h45 ngày 1 tháng 4 năm 2001 (tức ngày 8 tháng 3 năm Tân Tỵ)[17]. Từ đó hàng năm giới hâm mộ đều lấy ngày này làm ngày tưởng niệm.[18]

Suốt đời, Trịnh Công Sơn yêu nhiều nhưng không chính thức kết hôn với ai, và cũng chưa chính thức công nhận con.

[sửa] Sự nghiệp sáng tác

Bài chi tiết: Danh sách ca khúc Trịnh Công Sơn

Trịnh Công Sơn sáng tác được khoảng hơn 600 ca khúc[19], những tác phẩm có ca từ độc đáo, mang hơi hướng triết. Tuy nhiên, còn một đánh giá khá phổ biến cho rằng phần nhạc của nhạc Trịnh Công Sơn quá đơn điệu. Đánh giá này trùng khớp với lời lý giải của ông về sự sáng tác của mình: "Tôi chỉ là 1 tên hát rong đi qua miền đất này để hát lên những linh cảm của mình về những giấc mơ đời hư ảo..."[20]. Hai mảng đề tài lớn nhất trong âm nhạc Trịnh Công Sơn là tình yêu và thân phận con người.

[sửa] Nhạc tình

Tình yêu là đề tài lớn nhất trong các tác phẩm của Trịnh Công Sơn. Những bản tình ca chiếm đa số trong danh mục nhạc phẩm. Khả năng viết nhạc tình của Trịnh Công Sơn tưởng chừng không biết mai một theo năm tháng, theo thời đại: từ 1958 với Ướt mi đã nổi tiếng cho đến thập niên 1990 vẫn có những bản tình ca thấm thía: Như một lời chia tay, Xin trả nợ người...

Nhạc tình của ông đa số là nhạc buồn, thường nói lên tâm trạng buồn chán, cô đơn như trong Sương đêm, Ướt mi, những khúc tình ngầm mang sầu ly biệt như Diễm xưa, Biển nhớ, hay tiếc nuối một cái gì đã qua: Tình xa, Tình sầu, Tình nhớ, Em còn nhớ hay em đã quên, Hoa vàng mấy độ... Ngoài ra còn những bài triết lý tình, mang một bóng dáng ngậm ngùi, lặng lẽ của người tình từng trải: Cỏ xót xa đưa, Gọi tên bốn mùa, Mưa hồng...

Những bài hát này có giai điệu nhẹ nhàng, dễ hát, thường được viết với tiết tấu chậm, thích hợp với điệu Slow, Blues hay Boston. Phần lời được đánh giá cao nhờ đậm chất thơ, bề ngoài trông mộc mạc nhưng rất thâm trầm sâu sắc, đôi khi mang những yếu tố tượng trưng, siêu thực.

Nhạc tình của Trịnh Công Sơn rất phổ biến tại Việt Nam, nhạc sĩ Thanh Tùng từng gọi Trịnh Công Sơn là "người Việt viết tình ca hay nhất thế kỷ".

[sửa] Nhạc về thân phận con người

Trịnh Công Sơn từng nói từ khi còn trẻ ông đã luôn ám ảnh bởi cái chết nên âm nhạc của ông mang trong đó một sự mất mát của những số phận con người. Ông cũng ảnh hưởng bởi Phật giáo của phương Đông và chủ nghĩa siêu thực của phương Tây, nhạc Trịnh Công Sơn thấm đượm màu sắc hiện sinh của các tác giả văn học phương Tây thập niên 60 như Jean Paul Sartre, Albert Camus,... Tiêu biểu là các ca khúc Cát bụi, Đêm thấy ta là thác đổ, Chiếc lá thu phai, Một cõi đi về, Phôi pha,.... Trong đó nhiều bài mang hơi hướng thiền như Một cõi đi về, Giọt nước cành sen.

[sửa] Nhạc phản chiến

Bài chi tiết: Nhạc phản chiến của Trịnh Công Sơn

Tên tuổi của Trịnh Công Sơn còn gắn liền với một loại nhạc mang tính chất chống lại chiến tranh, ca ngợi hòa bình mà người ta thường gọi là nhạc phản chiến, hay còn gọi là Ca khúc da vàng theo tên các tập nhạc của ông phát hành cuối thập niên 60. Những ca khúc da vàng thường nói lên thân phận của những người dân một nước nhỏ (nhược tiểu) bị lôi kéo vào chiến tranh và nằm trong vòng toan tính, giành giựt ảnh hưởng của những nước lớn (thường là khác màu da).

Theo Bửu Chỉ, Trịnh Công Sơn bắt đầu sáng tác dạng nhạc này vào khoảng năm 1965- 1966. Năm 1966, ông cho ra đời tập Ca khúc Trịnh Công Sơn, trong đó có manh nha một xu hướng chính trị yếm thế. Đến năm 1967, nhạc Trịnh Công Sơn lên đến đỉnh cao của sự phản chiến bằng tập Ca khúc da vàng. Năm sau, ông cho ra tiếp tập Kinh Việt Nam. Từ năm 1970 tới 1972 ông tự ấn hành được hai tập nhạc phản chiến là Ta phải thấy mặt trời và Phụ khúc da vàng[21]. Những tập ca khúc vừa kể đều được phát hành hợp pháp tại miền Nam thới trước 1975. Chính vì thế các ca khúc phản chiến của ông được phổ biến khá rộng rãi, có ảnh hưởng lớn đến công chúng nhất là giới trí thức, học sinh - sinh viên miền Nam thời đó. Trong các băng nhạc Hát Cho Quê hương Việt Nam của Khánh Ly, những ca khúc phản chiến được bố trí khéo léo đan xen với các ca khúc trữ tình.

Nhạc phản chiến của Trịnh Công Sơn phần lớn viết bằng điệu Blues, cộng với lời ca chân tình thống thiết, trở nên những bài hát rất cảm động nhưng không hề yếu đuối, bỉ mị. Những bản nhạc này được ông cùng Khánh Ly đem đi hát ở nhiều nơi tại miền Nam, được nhiều người nhất là giới sinh viên nhiệt tình ủng hộ. Đây cũng là loại nhạc làm cho danh tiếng của Trịnh Công Sơn lan ra thế giới: nhờ nhạc phản chiến ông được một Đĩa Vàng (giải thưởng âm nhạc) tại Nhật và có tên trong tự điển bách khoa Encyclopédie de tous les pays du monde của Pháp[cần dẫn nguồn].

Nhạc phản chiến Trịnh Công Sơn được cho là có vai trò không nhỏ trong giai đoạn cuối của chiến tranh Việt Nam. Cũng vì loại nhạc này mà ông đã bị tẩy chay nhiều lần từ cả hai phe đối địch. Nhưng về phía Trịnh Công Sơn, không thể phủ nhận rằng ông đã trở thành một tên tuổi đặc biệt nhờ vào dòng nhạc này.

Cho đến nay, sau hơn 30 năm hòa bình, rất nhiều bài hát "da vàng" của ông chưa được phép lưu hành chính thức tại Việt Nam hiện nay dù đã từng rất phổ biến (và được Khánh Ly phát hành băng nhạc) tại miền Nam trong thời chiến tranh Việt Nam (như bài Gia tài của mẹ, Huế - Sài Gòn - Hà Nội, Cho một người vừa nằm xuống , Đi tìm quê hương, Chính chúng ta phải nói hòa bình[22], Chưa mất niềm tin, Chờ nhìn quê hương sáng chói,Hát trên những xác người[23], Ta đi dựng cờ[24], Ta quyết phải sống[25])

[sửa] Nhạc khác

Ngoài các bản nhạc tình và nhạc phản chiến, Trịnh Công Sơn còn để lại những tác phẩm viết về quê hương: Chiều trên quê hương tôi, Huế - Sài Gòn - Hà Nội hoặc viết cho trẻ em (trong tập nhạc Cho Con[26]) như Em là hoa hồng nhỏ, Mẹ đi vắng, "Em đến cùng mùa xuân", "Tiếng ve gọi hè", "Tuổi đời mênh mông", "Mùa hè đến", "Tết suối hồng", "Khăn quàng thắp sáng bình minh", "Như hòn bi xanh", "Đời sống không già vì có chúng em".

Từ đầu thập niên 1980, khi bắt đầu được phép lưu hành nhạc trong nước, ông có viết một số bài có nội dung ca ngợi những chủ trương "thanh niên tình nguyện" của chế độ mới như Em ở nông trường em ra biên giới, Huyền thoại Mẹ, những ca khúc này (cùng với những ca khúc phản chiến và nhạc thiếu nhi) không được ông chọn và đưa vào tập nhạc Những bài ca không năm tháng, do ông biên tập và được phát hành năm 1998, đây là tập nhạc đồ sộ nhất của ông, với 122 ca khúc [27].

[sửa] Thơ

Ông làm thơ ít trong những lúc ngẫu hứng, hiện nay còn lưu giữ lại 1 số bài thơ tự sáng tác[28], và các bản dịch phỏng như trong tập Hán tự hài cú của Ngô Văn Tao.

[sửa] Hội họa

Bên cạnh âm nhạc, Trịnh Công Sơn để lại khá nhiều tác phẩm hội họa, bút tích. Các tác phẩm hội họa của ông đã được triển lãm tại Nhà Hữu Nghị Tiệp Khắc - Viêt Nam, từ 14.01.1989 đến 24.01.1989 cùng với 2 họa sĩ Đinh Cường và Đỗ Quang Em, triển lãm tại nhà khách Ritz, và Trang viện Con Nai Vàng, Thủ Đức, từ 15.12.1990 đến 20.01.1991 cùng với 2 họa sĩ Trịnh Cung và Đỗ Quang Em.[29]

Một số trong đó hiện còn được lưu giữ và trưng bày tại Hội Ngộ Quán.[30]

[sửa] Phát ngôn

Ông để lại khá nhiều bút tích ghi chép về suy tưởng từ cuộc đời.

“ Sống giữa đời này chỉ có thân phận và tình yêu. Thân phận thì hữu hạn. Tình yêu thì vô cùng. Chúng ta làm cách nào nuôi dưỡng tình yêu để tình yêu có thể cứu chuộc thân phận trên cây thập giá đời.[31] ”
“ Khi bạn hát một bản tình ca là bạn đang muốn hát về cuộc tình của mình. Hãy hát đi đừng e ngại. Dù hạnh phúc hay dở dang thì cuộc tình ấy cũng là một phần máu thịt của bạn rồi.[32] ”

[sửa] Vinh dự

  • Năm 1972, ông đoạt giải thưởng Đĩa Vàng ở Nhật Bản với bài "Ngủ đi con"[33] (trong Ca khúc da vàng) qua tiếng hát của ca sĩ Khánh Ly. Năm 1979, hãng đĩa Nippon Columbia mời Khánh Ly thu băng lần thứ hai các nhạc phẩm của ông, cũng vào năm này ca khúc "Ngủ đi con" trở thành 1 hit ở Nhật Bản[34].
  • Giải thưởng cho Bài hát hay nhất trong phim "Tội lỗi cuối cùng"
  • Giải Nhất của cuộc thi "Những bài hát hay nhất sau 10 năm chiến tranh" với bài "Em ở nông trường, em ra biên giới"
  • Giải Nhất cuộc thi "Hai mươi năm sau" với bài "Hai mươi mùa nắng lạ"
  • Năm 1997 ông đoạt giải thưởng lớn của Hội Nhạc Sĩ cho một chuỗi bài hát: "Xin trả nợ người", "Sóng về đâu", "Em đi bỏ lại con đường", "Ta đã thấy gì hôm nay"
  • Năm 2004, Giải thưởng Âm nhạc hòa bình thế giới được trao cho ông vì "lý tưởng hòa bình mà ông đã đấu tranh không mệt mỏi cho nhân loại".[35]
  • Trịnh Công Sơn có tên trong tự điển bách khoa Pháp Les Million.[36]
  • Trong cuộc họp chiều 17 tháng 3 năm 2011, Hội đồng nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế đã chính thức thông qua việc đặt tên của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn cho con đường dài 600 mét, rộng 11 mét lát nhựa mới mở ven sông Hương thuộc phường Phú Cát, thành phố Huế [37][38][39].

[sửa] Ca sĩ thể hiện

Tên tuổi gắn nhiều nhất với những bài hát nhạc Trịnh Công Sơn là Khánh Ly, Khánh Ly đã thể hiện hầu hết những ca khúc của Trịnh Công Sơn và được cho là thành công nhất. Nhưng Khánh Ly không phải người đầu tiên hát nhạc này, trước đó đã có Thanh Thúy, Hà Thanh giới thiệu những sáng tác đầu tay của Trịnh Công Sơn ra công chúng.

Ngoài ra, một số ca sĩ hát nhạc Trịnh Công Sơn theo phong cách khác Khánh Ly và cũng được đánh giá cao như Lệ Thu, Thái Thanh[40], Lan Ngọc. Giọng nam thì có Tuấn Ngọc, Quang Dũng. Tuấn Ngọc được Trịnh Công Sơn đánh giá rất cao khi hát nhạc của ông.

Ở Việt Nam sau 1975 cũng có những người hát nhạc Trịnh Công Sơn như Hồng Nhung, Trịnh Vĩnh Trinh theo phong cách mới và cũng được một số lớp khán giả đón nhận.[41][42]

Cũng nên kể đến những ca sĩ trẻ muốn dấn thân vào hát nhạc Trịnh Công Sơn bằng phong cách "mới" và "lạ", để rồi hầu hết đều nhận lấy thất bại, tiêu biểu là Thanh Lam, Mỹ Tâm, Đàm Vĩnh Hưng sau khi trình bày các ca khúc đã gặp phải sự phản đối của dư luận.[43] [44]

Bản thân nhạc sỹ Trịnh Công Sơn cũng đã tự mình thể hiện một số ca khúc của mình và được đánh giá là thành công.

Hiện nay, bản quyền các tác phẩm của ông thuộc quyền thừa kế và sở hữu bởi Trịnh Vĩnh Trinh (em gái ông, sống tại Việt Nam) và Trịnh Xuân Tịnh (anh trai ông, sống tại Mỹ), mỗi người giữ một nửa quyền sở hữu với các tác phẩm của Trịnh Công Sơn [45]

[sửa] Đời sống tình cảm

Trịnh Công Sơn không có vợ, nhưng ông có những mối tình đẹp và lãng mạn với những phụ nữ nổi tiếng không những ở Việt Nam mà ở cả ngoại quốc. Mối tình đầu, thực chất chỉ là 1 tình bạn đẹp của ông là với ca sĩ Khánh Ly [46], rồi sau đó với một cô gái Nhật Bản làm luận án tiến sĩ về âm nhạc Trịnh Công Sơn[cần dẫn nguồn], Dao Ánh ([47]), mối tình thứ tư của ông là với ca sĩ Hồng Nhung, và mối tình thứ năm của ông là với VA..., khi ông mất VA là một trong số các người thân ở bên cạnh ông [cần dẫn nguồn][48].

Sau 1975, đã có hai lần ông định lập gia đình. Lần đầu vào năm 1983, với một thiếu phụ tên là C.N.N., sinh năm 1944. Từ quận 18, Paris, bà C.N.N [49]

Những năm cuối cùng của cuộc đời, niềm say mê lớn nhất, TCS gần như dành hết cho ca sĩ Hồng Nhung mà theo ông là "Một người quá gần gũi không biết phải gọi là ai!"... Với Hồng Nhung, tâm hồn Trịnh gần như trẻ lại, khiến bước chân ông trở nên bối rối, ngập ngừng với buổi hẹn ban đầu.[50]

Ca sĩ Hồng Nhung kể lại tình cảm của cô dành cho Trịnh Công Sơn và của Trịnh dành cho cô lần đầu gặp mặt: "Lần đầu tiên đứng trước nhau, cả tôi và anh Sơn đều run. Tôi run vì quá trẻ và Sơn run vì anh quá... già!"[50]

Hoàng Anh, một người được cho là người yêu của Trịnh Công Sơn nói về tình yêu đối với ông: "Hiện tôi vẫn để ảnh tưởng nhớ Trịnh Công Sơn trong phòng ngủ, nhưng chồng tôi không bao giờ thắc mắc, mà luôn tôn trọng thế giới riêng của tôi"'. [51].

Tình yêu của Trịnh Công Sơn dành cho nhiều phụ nữ trẻ, đẹp và nổi tiếng, họ yêu ông say đắm, khi ông mất có người còn xin gia đình cho được để tang ông, nhưng ông không sống khăng khít với một phụ nữ nào [52]. Tài năng của ông luôn liên tục thăng hoa, ngoài âm nhạc ông còn đóng phim, hội họa[29]. Nhưng ông nhìn nhận cuộc đời và giành tình cảm cho đời một cách rất giản đơn với không hề tham vọng, ông nói một cách thản nhiên về cuộc đời: Cái chết chẳng qua cũng chỉ là một sự đùa cợt sau cùng của cuộc sống.[53]

[sửa] Nhận xét

“ Lời ca trong ca khúc Trịnh Công Sơn đã tạo nên tên tuổi Trịnh Công Sơn[54] ”

—Bửu Ý
“ Tình yêu trong nhạc của anh là những cảm xúc dữ dội như trái phá con tim mù loà, như nỗi chết cơn đau thật dài, như vết thương mở rộng... Cuộc đời là hư vô chủ nghĩa, con người sống trong cảnh Chúa, Phật bỏ loài người. Cuộc đời còn là đám đông nhưng cũng là quán không. Con người là cát bụi mệt nhoài, bao nhiêu năm làm kiếp con người, chợt một chiều tóc trắng như vôi... Tất cả nói lên sự muộn phiền, đau đớn...[55] ”

—Phạm Duy
“ Tôi gọi Trịnh Công Sơn là người của thơ ca (Chantre) bởi ở Sơn, nhạc và thơ quyện vào nhau đến độ khó phân định cái nào là chính, cái nào là phụ... Trong âm nhạc của Sơn, ta không thấy dấu vết của âm nhạc theo cấu trúc bác học phương Tây. Sơn viết hồn nhiên như thể cảm xúc nhạc thơ tự nó trào ra[56] ”

—Văn Cao
“ ..., tình ca Trịnh Công Sơn không hẳn chỉ là 1 bông hồng dâng tặng- nó chứa đựng tất cả tâm trạng lo âu của con người nhìn ra thế giới hiện đại [57] ”

—Hoàng Phủ Ngọc Tường

[sửa] Đóng góp cho điện ảnh

  • Diễn viên: phim "Đất khổ", phim năm 1974
  • Viết nhạc và bài hát cho phim:
  1. Cánh đồng hoang[58] 1979
  • Nhạc và bài hát được sử dụng trong phim
  1. Tội lỗi cuối cùng, phim chiếu năm 1980 của đạo diễn Trần Phương, cố nghệ sỹ Phương Thanh đóng vai Hiền cá sấu: bài "Đời gọi em biết bao lần"[59]
  2. Cho cả ngày mai, phim năm 1981 của đạo diễn Long Vân: bài "Em là bông hồng nhỏ"[59]
  3. Bãi biển đời người, phim 1983 của đạo diễn Hải Ninh: bài "Quê hương"[59]
  4. Cho đến bao giờ, phim 1985 của đạo diễn Huy Thành[59]
  5. Cầu Rạch Chiếc, phim 1986 của đạo diễn Hoàng Lê[59]
  6. Cô gái trên sông, phim năm 1987 của đạo diễn Đặng Nhật Minh[59]
  7. Mùa hè chiều thẳng đứng, phim năm 2000: "Cuối cùng cho một tình yêu", "Nắng thủy tinh", "Rừng xưa đã khép"
  8. Áo lụa Hà Đông năm 2006 của hàng phim Phước Sang: "Bài ca dành cho những xác người"
  9. Công chúa teen và ngũ hổ tướng năm 2010 (bài "Để gió cuốn đi")
  • Phim về Trịnh Công Sơn:
  1. Trịnh Công Sơn - sống và yêu của đạo diễn Lê Dân (Lê Hữu Phước)
  2. Em còn nhớ hay em đã quên: đạo diễn Nguyễn Hữu Phần và Phi Tiến Sơn, với sự tham gia của cố diễn viên Lê Công Tuấn Anh vai Quang Sơn (Trịnh Công Sơn thời trẻ), Hoàng Hồng Nhị vai Huyền My (hình ảnh ca sĩ Khánh Ly), Nguyễn Huỳnh vai chồng Huyền My (hình ảnh Nguyễn Hoàng Đoan, chồng ca sĩ Khánh Ly) và Trương Ngọc Ánh vai Diễm.[60]

[sửa] Đọc thêm

  • Trịnh Công Sơn - Người hát rong qua nhiều thế hệ NXB Trẻ ấn hành năm 2001, sau ngày mất của nhạc sỹ
  • Trịnh Công Sơn - cuộc đời. âm nhạc. thơ. hội họa & suy tưởng NXB-Văn nghệ TP. Hồ Chí Minh
  • Trịnh Công Sơn - Rơi lệ ru người - NXB Phụ nữ
  • Trịnh Công Sơn cát bụi lộng lẫy - NXB Thuận hoá - Tạp chí Sông Hương
  • Trịnh Công Sơn và cây đàn Lya của Hoàng tử bé - Hoàng Phủ Ngọc Tường - NXB Trẻ
  • John C. Schafer, "Hiện tượng Trịnh Công Sơn", Journal of Asian Studies 66 (Aug., 2007): 597-643

[sửa] Tham khảo

[sửa] Chú thích

  1. ^ Ban Mai, sách đã dẫn, tr 8
  2. ^ a b c Sách Trịnh Công Sơn Một người thơ ca Một cõi đi về trang 97
  3. ^ Phần lời ngỏ trong Trịnh Công Sơn, Mộ người thơ ca, Một cõi đi về do Nhà xuất bản âm nhạc
  4. ^ BBC, “Vietnam mourns its 'Dylan'”, 4 tháng 4 năm 2001. Truy cập 3 tháng 8 năm 2008.
  5. ^ Bài này hiện nay vẫn bị cấm lưu hành tại Việt Nam.
  6. ^ Sách Trịnh Công Sơn Một người thơ ca Một cõi đi về trang 98
  7. ^ a b Sách Trịnh Công Sơn Một người thơ ca Một cõi đi về trang 104
  8. ^ Tiến Dũng - VnExpress (30/4/2011). Buổi phát thanh lịch sử tại Sài Gòn trưa 30/4/1975. Thông cáo báo chí. Truy cập 30/4/2011
  9. ^ "After the end of the war, he spent four years in a "re-education camp" after his family fled to the US." Vietnam mourns its 'Dylan' BBC, 4-4-2001
  10. ^ "Bùi Đức Lạc Tình nghĩa TRỊNH CÔNG SƠN" [1][nguồn không đáng tin?][[ ]][liên kết hỏng]
  11. ^ Ông là diễn viên chính trong phim Đất khổ
  12. ^ Trích đoạn phim
  13. ^ ““Đất Khổ“, một bộ phim bị bỏ quên”, RFA. Truy cập 27 tháng 6 năm 2008.
  14. ^ Giới thiệu phim "Đất Khổ" — Trinh Cong Son
  15. ^ Minh Thùy, đài RFA (25/2/2008). “Đất Khổ“, một bộ phim bị bỏ quên được chọn tham dự liên hoan phim Á-Mỹ năm 1996. Thông cáo báo chí. Truy cập 1/4/2011
  16. ^ Trịnh Công Sơn từng làm diễn viên cập nhật Thứ năm, 20/3/2008, 09:24 GMT+7, từ báo Thể Thao Văn Hóa
  17. ^ Sách Trịnh Công Sơn Một người thơ ca Một cõi đi về trang 357
  18. ^ 2002: VnExpress (30/3/2002). Các đêm nhạc tưởng nhớ nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2003: Lao Động (13/3/2003). Hồng Nhung và đêm độc diễn nhạc Trịnh. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2004: Người Lao Động (1/4/2004). Đạo diễn Lê Dân và bộ phim về Trịnh Công Sơn. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011Thái Hòa (7/4/2004). Ca sĩ Thái Hoà với 'Đồng dao hòa bình'. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2005: Thái An (30/3/200). Đêm nhạc tưởng nhớ Trịnh Công Sơn. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2006: Anh Vân (1/4/2006). Ngọn sóng bạc đầu’ Trịnh Công Sơn trẻ mãi giữa trần gian. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2007: Thoại Hà (27/3/2007). 2.000 vé tặng cho đêm nhạc Trịnh 'Nhẹ nhàng như mây'. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2008: Thoại Hà (3/4/2008). 10.000 khán giả 'Ngồi bên hiên nhà' nhớ Trịnh. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2009: Nhiêu Huy (2/4/2009). Đêm 'Dã tràng ca' không nhiều cảm xúc. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2010: Ngọc Trần (3/4/2010). Thái Hòa rưng rưng nhớ Trịnh. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
    2011: Quốc Dũng (2/4/2011). Đêm nhạc Trịnh ấm cúng ở phố núi. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
  19. ^ Theo như bài giới thiệu in ở bìa tập nhạc "Em còn nhớ hay em đã quên", xuất bản năm 1997
  20. ^ Trịnh Công Sơn: Cuộc sống không thể thiếu tình yêu
  21. ^ Về Những Ca Khúc Phản Chiến Của TCS
  22. ^ bài "Chính chúng ta phải nói" trong album "Ca khúc da vàng", thu âm trước 1975
  23. ^ Hát trên những xác người - Khánh Ly
  24. ^ Ta đi dựng cờ - Trịnh Công Sơn & Hoàng Xuân Sơn, Vân Quỳnh, V Hòa, V Khanh
  25. ^ Ta quyết phải sống (Trịnh Công Sơn) - Trịnh Công Sơn & Hoàng Xuân Sơn, Vân Quỳnh, V Hòa, V Khanh
  26. ^ 16 - Cho con — Trinh Cong Son
  27. ^ Những bài ca không năm tháng
  28. ^ Thơ TCS
  29. ^ a b Phạm Văn Đỉnh. “Triển lãm tranh, 1989”.
  30. ^ Linh Hương (Thứ tư, 3/10/2007). “Hội Ngộ quán của Trịnh Công Sơn”.
  31. ^ tcs-home.org. “Sống giữa đời này” (bằng Tiếng Việt). Truy cập 4 tháng 2 năm 2011.
  32. ^ tcs-home.org. “Khi bạn hát” (bằng Tiếng Việt). Truy cập 4 tháng 2 năm 2011.
  33. ^ “Film pays tribute to war-singer Son”, Thông tấn xã Việt Nam, 24/4/2004. Truy cập 4 tháng 1 năm 2008. Bản chính được lưu trữ ngày 5 tháng 10 năm 2008.
  34. ^ Trinh Cong Son, Bob Dylan Who's who, 1/4/2008
  35. ^ Ban Mai, sách đã dẫn trang 22
  36. ^ Ban Mai, sách đã dẫn trang 23
  37. ^ Báo Tuổi Trẻ ra thứ Năm ngày 17 tháng 3 năm 2011 Chính thức đặt tên đường Trịnh Công Sơn ở Huế
  38. ^ Trịnh Công Sơn được đặt tên đường ở thành phố Huế
  39. ^ Đặt tên đường Trịnh Công Sơn và Đặng Thùy Trâm tại thành phố Huế
  40. ^ Tôn trọng sáng tạo và nỗ lực của người nghệ sĩ - Đỗ Tăng Bí
  41. ^ Nhạc Trịnh: có thể phá cách đến đâu?, Tuổi trẻ, Truy cập ngày 1/4/2008
  42. ^ Đào xới trong nhạc Trịnh, Phong Dật - Giai điệu Xanh, 1/4/2008
  43. ^ Ca sĩ Thanh Lam:Tôi không “phá phách” nhạc Trịnh, Tuổi Trẻ, Truy cập ngày 1/4/2008
  44. ^ Phá cách trong nhạc Trịnh nói riêng và..., Vietnamnet, 28/9/2005
  45. ^ Khúc mắc về quyền tổ chức hai đêm nhạc Trịnh
  46. ^ [2] Mối tình có một không hai trong nghệ thuật truy cập ngày 3 tháng 4 năm 2010
  47. ^ Sắp phát hành 300 bức thư tình của Trịnh Công Sơn người trong mộng của ông từ năm 1964 đến năm 1967
  48. ^ “Những người phụ nữ yêu Trịnh”, Báo Tuổi Trẻ. Truy cập 27 tháng 6 năm 2008.[liên kết hỏng]
    Theo Diễm cuối cùng: Mãi yêu Trịnh Công Sơn. Thông tin của Dương Thúy thì "người cuối cùng Trịnh Công Sơn cầm tay vẫn là Hoàng Anh"
  49. ^ Hoạ sĩ Trịnh Cung nói về người tình Vân Anh của Trịnh Công Sơn: Tôi ngồi đợi ở phòng uống rượu, Sơn và V.A từ trên phòng ngủ bước xuống. Tôi chợt thấy V.A đẹp quá trong màu chiều tà của ánh trời rơi trên màu tóc đen huyền của một nhan sắc từng được phong là á hậu VN, tôi buột miệng nói với Sơn: Giá mà có một chiếc khăn lụa của Nina de Ricci quàng lên tóc và cổ của V.A thì tuyệt quá. Sơn mỉm cười và đi trở lại căn phòng riêng mang xuống một chiếc khăn màu hổ phách có sọc đen choàng lên tóc và cổ của nàng. Đó không ngờ là hình ảnh cuối cùng của một cuộc tình mà Sơn thật sự muốn cưới V.A làm vợ. Địa chỉ URL được truy cập 2008-06-27Việt Báo (Theo VietNamNet) (Thứ hai, 28 Tháng hai 2005, 10:14 GMT+7). Người tình cuối cùng của Trịnh Công Sơn là ai?. Thông cáo báo chí. Truy cập 2/4/2011
  50. ^ a b . Đactrung.net: Địa chỉ URL được truy cập 2008-06-27
  51. ^ Mãi yêu Trịnh Công Sơn, Ngoisao.net: Gần đây, có dư luận, hai đứa con đầu của chị là con của Trịnh Công Sơn nhờ phương pháp thụ tinh nhân tạo. Chị giải thích thế nào về điều đó? Hoàng Anh: Không phải con anh Sơn, anh Sơn làm gì có con. Mà để tang anh Sơn một năm, một năm sau tôi mới quyết định có con. Địa chỉ URL được truy cập 2008-06-27
  52. ^ Gia đình kể về Trịnh Công Sơn[liên kết hỏng] Comp.nus.edu: Địa chỉ URL được truy cập 2008-06-27
  53. ^ Hà Vũ Trọng; Hoàng Trúc Ly, “Trịnh Công Sơn - Một hôm thấy ta là lá cỏ, ngồi hát ca rất tự do - Phần 2”, Sưu Tập dot Com, 27/6/2008. Bản chính được lưu trữ ngày 28/2/2005. (Viết bằng Tiếng Việt.) “"74. Cái chết chẳng qua cũng chỉ là một sự đùa cợt sau cùng của sự sống"”
    Lê Hữu, “Ảo giác Trịnh công Sơn. Phần III: Ảo giác tình yêu, sống và chết”, Báo Văn học, số ra Tân Niên tháng 02-03/2004. Bản chính được lưu trữ ngày 10 tháng 12 năm 2010. “TCS, trả lời phỏng vấn, Tạp chí Thế Giới Mới, TP.HCM, 2/1999”
  54. ^ Lời tựa cho tập sách Trịnh Công Sơn Những bài ca đi cùng năm tháng. Nhà xuất bản Âm nhạc 1995
  55. ^ Trích trong hồi ký Phạm Duy III, thời phân chia Quốc - Cộng
  56. ^ Lời bạt cho tập sách Trịnh Công Sơn Những bài ca đi cùng năm tháng. Nhà xuất bản Âm nhạc 1995
  57. ^ Lời tựa cho tập nhạc Em còn nhớ hay em đã quên. Nhà xuất bản Trẻ thành phố Hồ Chí Minh 1991
  58. ^ IMDB
  59. ^ a b c d e f Đoàn Tuấn (1 tháng 4/2009). “Thêm một phát hiện: Trịnh Công Sơn và Điện ảnh” (bằng Tiếng Việt) định dạng (html). Thế giới Điện ảnh. Truy cập 23/2/2011.
  60. ^ Võ Văn Liễn, Báo Bình Định (16:25', 2/4/ 2004 (GMT+7)). Em còn nhớ hay em đã quên - Bộ phim đậm nét nhạc Trịnh. Thông cáo báo chí. Truy cập 1/4/2011

[sửa] Liên kết ngoài

Sưu tập
Đánh giá


Nuvola apps kedit.png
 Bài này còn sơ khai.
Mời bạn góp sức viết thêm để bài được hoàn thiện hơn. Xem phần trợ giúp về cách sửa bài.
x • t • s
Trịnh Công Sơn
Một số nhạc phẩm
Bài viết liên quan
Lấy từ “http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_C%C3%B4ng_S%C6%A1n&oldid=5892073”
Công cụ cá nhân
Không gian tên
Biến thể
Tác vụ
Xem nhanh
Tương tác
Công cụ
In/xuất ra
Ngôn ngữ khác