Đan Phượng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Đan Phượng

Huyện
Người Phụ nữ Đan phượng - panoramio.jpg
Tượng đài Phụ nữ Ba đảm đang tại trung tâm thị trấn Phùng
Hành chính
VùngĐồng bằng sông Hồng
Thành phốHà Nội
Huyện lỵThị trấn Phùng
Trụ sở UBNDThị trấn Phùng
Phân chia hành chính1 thị trấn, 15 xã
Thành lập1832
Tổ chức lãnh đạo
Chủ tịch UBNDNguyễn Hữu Hoàng
Chủ tịch HĐNDNguyễn Tất Thắng
Bí thư Huyện ủyTrần Đức Hải
Địa lý
Tọa độ: 21°5′15″B 105°40′2″Đ / 21,0875°B 105,66722°Đ / 21.08750; 105.66722Tọa độ: 21°5′15″B 105°40′2″Đ / 21,0875°B 105,66722°Đ / 21.08750; 105.66722
Diện tích78 km²
Dân số (2017)
Tổng cộng162.900 người
Mật độ2.088 người/km²
Khác
Biển số xe29X3
WebsiteHuyện Đan Phượng

Đan Phượng là một huyện thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Đan Phượng theo nghĩa gốc Hán có nghĩa là chim phượng đỏ.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Đan Phượng nằm ở phía tây bắc trung tâm thành phố Hà Nội, tại khoảng giữa của trục đường quốc lộ 32 từ trung tâm Hà Nội đi Sơn Tây, cách trung tâm thành phố khoảng 20km. Huyện Đan Phượng là huyện có hệ thống sông Hồng, Sông Đáy chảy qua. Xưa kia là ngã ba sông (sông Hồng, sông Nhuệ, sông Đáy) nên địa hình của huyện là tương đối bằng phẳng, chủ yếu là đất phù sa. Chiều cao trung bình là 6-8m. Đan Phượng nằm tại khoảng giữa của trục đường Quốc lộ 32 từ trung tâm Hà Nội đi Sơn Tây. Huyện Đan Phượng nằm ở phía tây bắc trung tâm thành phố Hà Nội.

Huyện Đan Phượng có Quốc lộ 32 chạy qua khoảng 4 Km, nếu đi từ phía Hà Nội lên Sơn Tây đến Km 16+500 là ngã Tư Trôi (thuộc huyện Hoài Đức) rẽ phải khoảng 300m sẽ đến xã Tân Lập huyện Đan Phượng. So với các quận, huyện của thủ đô Hà Nội, Đan Phượng có số khu vực hành chính và diện tích tự nhiên thuộc loại nhỏ nhất (chỉ ngang bằng 1 xã của huyện Ba Vì, Phú Xuyên, Ứng Hòa, Chương Mĩ...), nhưng xét về mảng văn hóa giáo dục cũng thuộc hạng đầu của thành phố Hà Nội hiện nay (tất cả các trường Tiểu học trong huyện đã đạt chuẩn Quốc gia, có những xã đông dân cư khoảng 19.000 người như ở Tân Hội, 17.000 người như ở Tân Lập, hơn 10.000 người như ở thị trấn Phùng, Hồng Hà, Phương Đình,...)

Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Đan Phượng là huyện có hệ thống sông Hồng, sông Đáy chảy qua. Xưa kia là ngã ba sông (sông Hồng, sông Nhuệ, sông Đáy) nên địa hình của huyện tương đối bằng phẳng, chủ yếu là đất phù sa. Chiều cao trung bình từ 6-8m.

Dân số năm 2018 là 162.900 người. 5% dân số theo đạo Thiên Chúa.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện được đặt từ thời Trần, đến thời Minh chiếm đóng thì huyện tên là Đan Sơn thuộc châu Từ Liêm, phủ Giao Châu. Sang thời Hậu Lê huyện lệ về phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây. Năm 1831, vua Minh Mạng điều chỉnh địa giới hành chính và thành lập các tỉnh mới. Huyện đựợc tách ra thành huyện riêng vào năm 1832 vẫn thuộc phủ Quốc Oai. Năm 1888, sau khi vua Đồng Khánh cắt Hà Nội cho Pháp. Huyện Đan Phựợng được nhập về phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông.

Sau cách mạng tháng Tám (1945), cấp phủ bị bãi bỏ, nên từ tháng 8 năm 1945 đến tháng 3 năm 1947 sáp nhập một số xã, tổng thuộc huyện Từ Liêm thành huyện Đan Phượng thuộc tỉnh Hà Đông.

Từ tháng 3 năm 1947, 4 huyện Đan Phượng, Hoài Đức, Thanh Trì, Thanh Oaithị xã Hà Đông được cắt chuyển về thành phố Hà Nội theo quyết định của Khu II (Khi sự kiện 19 tháng 12 năm 1946 nổ ra, Mặt trận Hà Nội được sáp nhập vào Khu II. Từ ngày 1 tháng 11 năm 1948, Khu 2 đặt quyền trực thuộc của Liên khu 3, nhưng đến tháng 5 năm 1949 thì khu Hà Nội lại được tách ra để thành lập Mặt trận Hà Nội độc lập, trực thuộc Bộ Tổng tư lệnh. Tình trạng này được duy trì cho đến sau năm 1954, khi đấy gọi là Khu Hà Nội).

Từ ngày 12 tháng 3 năm 1947 đến tháng 5 năm 1948, huyện Đan Phượng được gộp vào liên quận huyện IV - Hoài Đức và Đan Phượng (theo công văn số: 038/KCT, ngày 13 tháng 3 năm 1947), UBK- Khu XI của Bộ chỉ huy Chiến khu XI). Tháng 5 năm 1947, Trung ương quyết định tách ba tỉnh Hà Nội, Hà Đông, Sơn Tây ra khỏi Khu II, thành lập Khu XI.

Tháng 5 năm 1948 đến tháng 10 năm 1948, Khu XI được Trung ương quyết định giải thể Khu XI và thành lập tỉnh Lưỡng Hà (Hà Đông - Hà Nội) thuộc Liên khu III. Lúc này, liên quận huyện IV - Hoài Đức và Đan Phượng được tách ra thành huyện Liên Bắc. Đan Phượng thuộc huyện Liên Bắc - tỉnh Lưỡng Hà.

Từ tháng 10 năm 1948 đến tháng 3 năm 1954:

  • Khu uỷ III tách Lưỡng Hà thành 2 tỉnh: Hà Đông, Hà Nội, và do vậy, lúc này, Đan Phượng thuộc huyện Liên Bắc tỉnh Hà Đông.
  • Tháng 12 năm 1952, phần lớn địa bàn Đan Phượng thuộc bắc Liên Bắc do Ban cán sự bắc Liên Bắc nắm, ranh giới là đường quốc lộ 11A (32) để việc chỉ đạo phong trào kháng chiến được sâu sát, kịp thời hơn.

Tháng 4 năm 1954, huyện Đan Phượng được tái lập và thuộc tỉnh Sơn Tây quản lý theo quyết định của Liên khu uỷ III.

Tháng 8 năm 1954, huyện Đan Phượng được Liên khu uỷ III cắt chuyển trả lại cho tỉnh Hà Đông.

Ngày 20 tháng 4 năm 1961, 5 xã thuộc huyện Đan Phượng là Tân Dân (Thượng Cát), Tân Tiến (Liên Mạc), Trần Phú (Phú Diễn), Trung Kiên (Tây Tựu) và Minh Khai được cắt chuyển về huyện Từ Liêm (Hà Nội) theo quyết định của Quốc hội tại kì họp thứ 2 (Khóa II) (nay là địa bàn các phường Thượng Cát, Liên Mạc, Phú Diễn, Phúc Diễn, Tây Tựu, Minh Khai thuộc quận Bắc Từ Liêm).[1]

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, huyện Đan Phượng thuộc quyền quản lý của tỉnh mới Hà Tây.[2]

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, huyện Đan Phượng là một trong 24 đơn vị hành chính của tỉnh Hà Sơn Bình, gồm 15 xã: Đan Phượng, Đồng Tháp, Hạ Mỗ, Hồng Hà, Liên Hà, Liên Hồng, Liên Trung, Phương Đình, Song Phượng, Tân Hội, Tân Lập, Thọ An, Thọ Xuân, Thượng Mỗ, Trung Châu.[3]

Từ ngày 29 tháng 12 năm 1978 đến ngày 12 tháng 8 năm 1991, huyện Đan Phượng được cắt chuyển về thành phố Hà Nội theo quyết định của Quốc hội tại kì họp thứ 4 (khoá VI) vào cuối tháng 12 năm 1978.[4]

Từ ngày 12 tháng 8 năm 1991 đến ngày 29 tháng 5 năm 2008, huyện Đan Phượng là một trong 14 đơn vị hành chính của tỉnh Hà Tây theo quyết định của Quốc hội tại kì họp thứ 9 (khoá VIII) vào ngày 12 tháng 8 năm 1991.[5]

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, thành lập thị trấn Phùng trên cơ sở một phần diện tích và dân số của các xã Đan Phượng, Đồng Tháp và Song Phượng.

Ngày 29 tháng 5 năm 2008, giải thể tỉnh Hà Tây cũ, huyện Đan Phượng thuộc thành phố Hà Nội theo Nghị quyết 15-NQ/QH.[6]

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Đan Phượng có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Phùng (huyện lỵ) và 15 xã: Đan Phượng, Đồng Tháp, Hạ Mỗ, Hồng Hà, Liên Hà, Liên Hồng, Liên Trung, Phương Đình, Song Phượng, Tân Hội, Tân Lập, Thọ An, Thọ Xuân, Thượng Mỗ, Trung Châu.

Đường phố[sửa | sửa mã nguồn]

Danh nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà thơ Quang Dũng với bài thơ nổi tiếng "Tây Tiến" được sinh ra tại thôn Phượng Trì (nay thuộc Thị trấn Phùng), và nghệ sĩ nhân dân Thương Huyền (hát dầu tiên trên sóng Đài TNVN cũng quê ở đây), là nơi sinh của Thái sư phụ chính Tô Hiến Thành (xóm Lẻ, xã Hạ Mỗ) v.v..

Các danh hiệu[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện anh hùng lực lượng vũ trang.

Huyện Anh hùng Lao động.

Huyện Nông thôn mới đầu tiên của Thủ đô Hà Nội.

cá nhân được truy tặng, phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân:

1. Anh hùng, liệt sĩ thời kỳ chống Pháp: Phan Xích (tức Nguyễn Thạc Rương): nguyên chỉ huy trưởng huyện đội Liên Bắc, giặc Pháp tôn là hùm xám Liên Bắc.

2. Anh hùng, liệt sĩ thời kỳ chống Pháp: Lê Thao.

3. Anh hùng Hoàng Hữu Chuyên (chống Trung Quốc năm 1979)

Làng nghề[sửa | sửa mã nguồn]

  • Làng nghề mộc Liên Hà
  • Làng nghề mộc Liên Trung

Đặc sản[sửa | sửa mã nguồn]

  • Nem Phùng
  • Rượu Nếp,Đậu Phụ Bá giang
  • [Ca dao:"Giò Chèm,rượu Bá, nem Phùng.Ai chưa thưởng thức xin đừng khoe sang"]
  • [Ca dao:"Rượu Nếp,Đậu phụ Bá giang.Ai chưa thưởng thức, khoe sang xin đừng!"

Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]

  • Huyện là cái nôi của các loại hình nghệ thuật dân gian trong đó có Hát ca trù ở xã Thượng Mỗ, Vật truyền thống ở xã Hồng Hà, Thổi cơm thi ở hội Dầy, hát Chèo tàu ở hội Gối (Tân Hội), hát chèo bè trên sông của dân chài Vạn Vĩ, hội thả diều ở Bá Giang, bơi trải ở Đồng Tháp, rước cây bông ở Trung Hà…
  • Đan Phượng là quê hương danh nhân Thái úy Tô Hiến Thành

Di tích lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

  • [7] Đình Bá Dương (Hồng Hà, Đan Phượng [8]) thờ tướng Nguyễn Cả, tham gia dẹp 12 sứ quân với lễ hội thả diều nổi tiếng
  • Miếu Đinh Nguyên (xã Thọ An)
  • Đình Ích Vịnh (xã Phương Đình)
  • Đền Nhã Lang (xã Hạ Mỗ)
  • Chùa Liên Trung (xã Liên Trung
  • Đình chùa Phương mạc (xã Phương Đình)
  • Miếu Voi Phục (xã Tân Hội)
  • Lăng Văn Sơn (xã Tân Hội)
  • Đền Bà Sa Láng (xã Liên Hà)
  • Đền Văn Hiến - Thờ Thái úy Phụ chính Tô Hiến Thành (xã Hạ Mỗ)
  • Đình Vạn Xuân (xã Hạ Mỗ)
  • Chùa Hải Giác (xã Hạ Mỗ)
  • Đền Chi Trỉ (xã Hạ Mỗ)
  • Chùa Già Lê (xã Hồng Hà)
  • Miếu Xương Rồng (xã Liên Hồng)
  • Đền thờ Thượng tướng Thái sư Trần Quang Khải - DTLS cấp Tỉnh thành phố (xã Thọ An)

Hạ tầng kỹ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Hiện nay, trên địa bàn huyện đã hình thành khu đô thị Tân Tây Đô, khu nhà ở Tân Lập cũng như khu đô thị Vinhome Wonder Park ngoài ra còn có khu đô thị sinh thái The Phoenix Đan Phượng và các siêu thị

Các dự án hạ tầng giao thông đã được quyết định đầu tư như: đường Vành đai 4, đường Tây Thăng Long

Các dự án đường sắt đô thị đi qua địa bàn huyện (dự kiến) là các tuyến số 3 (Trôi - Nhổn - Yên Sở), tuyến số 4 (Liên Hà - Bắc Thăng Long).

Tuyến tàu điện một ray (monorail) Liên Hà - Tân Lập - An Khánh (huyện Đan Phượng và Hoài Đức)

Hệ thống xe buýt[sửa | sửa mã nguồn]

Điểm đầu cuối và trung chuyển[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tân Lập (29)
  • Thọ An (CNG06)

Các tuyến xe buýt hoạt động:[sửa | sửa mã nguồn]

Tuyến xe buýt Ghi chú Lộ trình trong khu vực huyện Đan Phượng
20A(Cầu Giấy - Bến xe Sơn Tây) ... - Trạm Trôi - Phùng -...
20B(Nhổn - Bến xe Sơn Tây) ... - Đê Liên Trì - Đê Hữu Hồng (Liên Trung, Liên Hà, Liên Hồng, Hồng Hà) - Tiên Tân - Trung Châu -...
29(Bến xe Giáp Bát - Tân Lập) ... - Vạn Xuân - Ngã tư Tân Lập - Tân Lập (Sân bóng xã Tân Lập)
92(Nhổn - Sơn Tây - Tây Đằng) ... - Vạn Xuân - Phùng -...
CNG06(Nhổn - Thọ An) ... - Tân Hội - Đường qua trung tâm thể thao Đan Phượng - Quốc lộ 32 - Nguyễn Thái Học (Đan Phượng) - Đường 417 - Đê Hữu Hồng - Đường vào bến phà Thọ An - Thọ An (Bến phà Thọ An, xã Thọ An, huyện Đan Phượng)

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]