Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ban Chấp hành Trung ương Đảng
Центральный комитет
Tsentralniy Komitet
Huy hiệu hoặc biểu trưng
Lãnh đạo
Lãnh đạo
Bầu bởi
Chịu trách nhiệm
Đại hội Đảng
Chịu trách nhiệm về
Ủy ban Trung ương Đảng, Ban Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Orgburo, Ban Bí thư và cơ quan Đảng trong toàn thể
Số ghế Thay đổi
Trụ sở
Wiki Staraya Square 4 by Vladimir Sherwood Jr.jpg
Quảng trường Staraya, Moscow, Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga

Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô (tiếng Nga: Центральный комитет Коммунистической партии Советского Союза) gọi tắt Trung ương Đảng Liên Xô (tiếng Nga: ЦК КПСС) là cơ quan quyền lực cao nhất của Đảng Cộng sản Liên Xô giữa 2 kỳ Đại hội. Theo Điều lệ Đảng, Trung ương Đảng chỉ đạo tất cả các hoạt động của Đảng và chính quyền giữa 2 kỳ Đại hội. Ủy viên Trung ương Đảng được bầu trong Đại hội Đảng.

Trong thời gian Lenin lãnh đạo, Trung ương Đảng có chức năng là cơ quan cao nhất giữa 2 kỳ Đại hội. Tuy nhiên tới Đại hội Đảng lần thứ 8 thành lập Bộ Chính trị để đáp ứng các vấn đề thường trực. Một số Ủy viên Trung ương phản đối việc thành lập và để giải quyết Bộ Chính trị là cơ quan chịu trách nhiệm trước Trung ương Đảng, và Ủy viên Trung ương Đảng có quyền chất vấn thành viên Bộ Chính trị, và tham dự phiên họp Bộ Chính trị. Sau khi Lenin mất, Stalin trở thành lãnh đạo Đảng với chức vụ Tổng Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư lãnh đạo Ban Bí thư. Với sự nắm quyền của Stalin, Bộ Chính trị nằm toàn bộ quyền lực của Trung ương Đảng, trong đó phe cánh của Stalin chi phối toàn bộ.

Stalin qua đời năm 1953, Trung ương Đảng khi đó mang tính chất biểu tượng, là cơ quan chịu trách nhiệm trước Bộ Chính trị chứ không phải ngược lại. Stalin qua đời, Trung ương Đảng thu hồi lại quyền lực và trở thành tổ chức quan trọng trong việc tranh giành quyền lực để kế nhiệm Stalin. Khrushchev lên nằm quyền, Trung ương Đảng đóng vai trò quan trọng quyết định lật ngược quyết định của Bộ Chính trị loại bỏ Khrushchev năm 1957. Năm 1963 Khrushchev bị Trung ương Đảng loại bỏ và bầu Leonid Brezhnev làm Bí thư thứ nhất. Trung ương Đảng là cơ quan quan trọng cho sự khởi đầu của Leonid Brezhnev, nhưng về sau quyền lực bị Bộ Chính trị chi phối. Từ đó về sau, Trung ương chỉ đóng một vai nhỏ trong các hoạt động của đảng và nhà nước - Bộ Chính trị là cơ quan chính trị cao nhất ở Liên Xô.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Tại Đại hội sáng lập Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga (tiền thân Đảng Cộng sản Liên Xô) Lenin đã đạt được sự ủng hộ đề thành lập cơ quan Trung ương quyền lực tại Đại hội kế tiếp[1]. Cơ quan Trung ương này là Trung ương Đảng, có quyền quyết định các vần đề của Đảng, ngoại trừ địa phương. Nhóm hỗ trợ cho việc thành lập Trung ương Đảng lần thứ 2 thuộc nhóm Bolshevik do Lenin lãnh đạo và nhóm Menshevik do Julius Martov lãnh đạo[2]. Trung ương Đảng có 3 thành viên giám sát việc biên tập báo Iskra- cơ quan ngôn luận của Đảng. Các thành viên ban đầu bao gồm Gleb Krzhizhanovsky, Friedrich LengnikVladimir Noskov. Trong lịch sử Đảng và Trung ương Đảng đã phân chia nhiều phe phái đấu đá nội bộ và tranh giành quyền lực.

Tại Đại hội V Lenin đã thuyết phục Trung ương trong thời gian dài và bằng các cuộc thảo luận sôi nổi để khởi xướng Cách mạng tháng 10[3]. Phần lớn các thành viên nghi ngờ việc khởi xướng cách mạng là quá sớm, nhưng chính Lenin đã thuyết phục được họ. Hiệu lệnh cho Cách mạng tháng 10 được 10 người ủng hộ và 2 người phản đối trong Trung ương Đảng.

Thời kỳ Lenin 1917-1922[sửa | sửa mã nguồn]

Theo Lenin Trung ương Đảng là cơ quan quyền lực tối cao[4]. Nhưng Leon Trotsky chỉ trích tầm nhìn này, cho rằng Trung ương Đảng là cơ quan độc tài kiểm soát toàn bộ Đảng.[5]

Trong những năm đầu dưới sự lãnh đạo của Lenin, Trung ương Đảng là cơ quan quyết định quan trọng quyết định thực tiễn và lý thuyết, các quyết định được thông qua đa số[6], ví dụ việc quyết định Hòa ước Brest-Litovsk.[7]

Chức năng và nhiệm vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Trung ương Đảng là cơ quan được bầu bởi Đại hội Đảng. Là cơ quan tối cao của Đảng với định kỳ 2 phiên họp mỗi năm[8]. Trong lịch sử thành viên Trung ương Đảng tăng theo số Đại hội, năm 1934 có 71 Ủy viên chính thức, năm 1976 có 287 Ủy viên chính thức.[9] Ủy viên Trung ương được phân bổ vào ghế dựa vào chức vụ họ nắm giữ, không phải công lao của cá nhân họ.[10] Bởi vậy Trung ương Đảng là cơ quan thường được nghiên cứu quyền lực của các tổ chức khác nhau. Bộ Chính trị được bầu và có trách nhiệm báo cáo với Trung ương Đảng. Ngoài ra Bộ Chính trị cũng bầu ra Ban Bí thư và Tổng Bí thư, de facto lãnh đạo của Liên Xô. Trong thời gian 1919-1952 Orgburo cũng được bầu theo cách thức của Bộ Chính trị, Ban Bí thư trong các phiên họp toàn thể của Trung ương Đảng. Giữa các phiên họp của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và Ban Bí thư được trao quyền hợp pháp quyết định thay Trung ương Đảng. Trung ương Đảng có thể ra quyết định trên toàn quốc, các quyết định của Đảng được truyền xuống các cấp.

Ngoài ra Trung ương Đảng còn có quyền hạn:

  • Thẩm tra việc tuân thủ kỷ luật Đảng của các Ủy viên và Ủy viên dự khuyết của Đảng Cộng sản Liên Xô và thi hành các hành động của người Cộng sản vi phạm Điều lệ Đảng, Chương trình của Đảng và Đảng hoặc kỷ luật Nhà nước, và vi phạm nội quy các tổ chức Đảng.
  • Xem xét kháng cáo quyết định của Trung ương Đảng, của Đảng Cộng sản, của Liên bang Cộng hòa hoặc Đảng ủy lãnh thổ và khu vực trong việc cắt đảng tịch hoặc thi hành kỷ luật.

Tổ chức[sửa | sửa mã nguồn]

Ủy ban[sửa | sửa mã nguồn]

Hội nghị Đảng toàn quốc lần thứ 19 (1988) Mikhail Gorbachev kêu gọi việc thành lập các ủy ban gia tăng quyền lực của Trung ương Đảng. Ngày 30/9/1988 6 Ủy ban được thành lập[11], người đứng đầu là thành viên của Bộ Chính trị hoặc Ban Bí thư:

Ủy ban Kiểm tra Trung ương[sửa | sửa mã nguồn]

Ủy ban Kiểm tra Trung ương (tiếng Nga: Комиссия партийного контроля при) là cơ quan giám sát việc thi hành quyết định của từng Đảng viên. Ủy ban Kiểm tra Trung ương có quyền hạn:

  • Giám sát thi hành quyết định của Đảng và Đảng Cộng sản Liên Xô;
  • Điều tra những cá nhân tổ chức vi phạm Điều lệ Đảng;
  • Thi hành việc kỷ luật vi phạm Đảng;

Sau Đại hội lần thứ XVIII (1939) quyền hạn và chức năng của Ủy ban Kiểm tra Trung ương được sửa đổi và bổ sung:

  • Giám sát thi hành quyết định của Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Và cơ quan kinh tế Soviet và các tổ chức Đảng
  • Xem xét công việc tổ chức Đảng địa phương
  • Điều tra cá nhân và tổ chức vi phạm Điều lệ Đảng và Nghị quyết của Đảng[12]

Ban[sửa | sửa mã nguồn]

Ban của Trung ương Đảng là cơ quan chuyên trách về các lĩnh vực khác nhau. Người đứng đầu Ban được gọi là Trưởng ban (tiếng Nga: zaveduiuschchii) [13], thực tế Ban Bí thư có các hoạt động chính trong các Ban. Bí thư được trao nhiệm vụ cụ thể giám sát 1 hoặc nhiều ban cùng lúc.[14]

Trong thời kỳ Gorbachev nhiều ban được hợp thành Ủy ban.

Ban Chịu trách nhiệm về Phòng
Ban Cơ quan chính quyền Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Hành không Dân dụng
  • Bộ Quốc phòng
  • Bộ Nội vụ
  • Bộ Tư pháp
  • Ủy ban Bảo vệ Nhà nước
  • Viện Kiểm soát Liên Xô
  • Tòa án Tối cao Liên Xô
  • Đơn vị phòng vệ dân sự, bao gồm DOSAAF (Lực lượng tình nguyện xã hội cộng tác với Quân đội, Không quân và Hải quân)
Ban Nông nghiệp Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Nông nghiệp
  • Bộ Thu mua sản phâm Nông nghiệp
  • Bộ Khai hoang và quản lý nước
  • Ủy ban Nhà nước về Lâm nghiệp
  • Cơ quan Cung cấp Nông nghiệp Toàn liên bang
  • Canh tác đất
  • Cơ giới hóa
  • Thu mua
  • Khai hoang và quản lý nước
  • Lâm nghiệp
  • Khoa học (nông nghiệp)
  • Phòng lãnh thổ đặc biệt.
Ban Công nghiệp hóa học Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Công nghiệp giấy
  • Bộ Công nghiệp hóa học
  • Bộ Công nghiệp hóa dầu và lọc dầu
Ban Xây dựng Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Hội đồng và đặc biệt Xây dựng
  • Bộ Công nghiệp vật liệu xây dựng
  • Bộ Xây dựng
  • Bộ Xây dựng trong công nghiệp dầu khí
  • Bộ Xây dựng công nghiệp nặng
  • Bộ Xây dựng công nghiệp
  • Bộ Xây dựng nông thôn
  • Bộ Xây dựng công nghiệp gỗ và sản xuất gỗ
  • Bộ Xây dựng giao thông
  • Hội đồng Xây dựng Nhà nước
  • Học viện khoa học Xây dựng và kiến trúc
  • Liên hiệp Kiến trúc sư
  • Xây dựng công nghiệp và giao thông vận tải
  • Nền kinh tế đô thị
  • Công nghiệp gỗ và sản xuất gỗ
Ban Văn hóa Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Văn hóa
  • Ủy ban Nhà nước về phim ảnh
  • Liên hiệp Văn nghệ sĩ
  • Phim ảnh
  • Văn chương
  • Nhạc họa
  • Nhà hát
Ban Công nghiệp Quốc phòng Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Công nghiệp Hành không
  • Bộ Công nghiệp Quốc phòng
  • Bộ Tổng hợp máy xây dựng
  • Bộ máy hạng vừa xây dựng
  • Bộ Công nghiệp kỹ thuật Radio
  • Bộ Công nghiệp tàu thuỷ
  • Ủy ban Nhà nước về sử dụng năng lượng nguyên tử vì hoà bình
Ban Đối ngoại Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Ngoại giao
  • Bộ Ngoại thương
  • Ủy ban Nhà nước về Liên kết Kinh tế Đối ngoại
Ban Tổng hợp Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Chịu trách nhiệm xử lý các vấn đề nội bộ trong Ban Bí thư và Trung ương Đảng, xử lý thu thập thông tin và bảo vệ các tài liệu bí mật.
Ban Công nghiệp nặng Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Công nghiệp Than
  • Bộ Công nghiệp khí đốt
  • Bộ Địa chất
  • Bộ Công nghiệp Thép và sắt
  • Bộ Luyện kim phi kim
  • Bộ Công nghiệp Dầu mỏ
Ban Thông tin Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Có thể giám sát TASS (Thông tấn xã Liên Xô)
  • Trưởng ban đóng vai trò Thư ký báo chí của Leonid Brezhnev
Ban Quốc tế Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Chịu trách nhiệm duy trì quan hệ với các Đảng Cộng sản các quốc gia không theo chủ nghĩa xã hội
  • Có thể giám sát các Bộ chịu trách nhiệm của Ban Đối ngoại
  • châu Phi
  • Trung Âu
  • Anh và khối thịnh vượng chung
  • Mỹ Latinh
  • Cận Đông
  • Đông nam Á
  • Scandinavia và Iceland
  • Hoa Kỳ
  • Các tổ chức xã hội quốc tế
Ban Công nghiệp nhẹ và thực phẩm Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Thủy sản
  • Bộ Công nghiệp thực phẩm
  • Bộ Công nghiệp nhẹ
  • Bộ Công nghiệp thịt và bơ sữa
  • Thủy sản
  • Công nghiệp thực phẩm
  • Công nghiệp thịt và bơ sữa
Ban Cơ giới Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Công nghiệp xe hơi và xe tải
  • Bộ Hoá chất và Dầu mỏ Máy móc Công nghiệp
  • Bộ Xây dựng, đường bộ và công nghiệp máy móc công cộng
  • Bộ Năng lượng và điện khí hóa
  • Bộ Công nghiệp năng lượng cơ giới
  • Bộ Công nghiệp cơ giới giao thông và hạng nặng
  • Bộ Công nghiệp điều khiển hệ thống và tự động hóa phương tiện, dụng cụ
  • Bộ Công nghiệp thức ăn và cơ giới nuôi trồng vật nuôi
  • Bộ Công nghiệp thực phẩm, gia dụng và cơ giới hạng nhẹ
  • Bộ Công nghiệp công cụ và cơ giới dụng cụ
  • Bộ Công nghiệp Nông nghiệp và máy kéo
Ban Tổ chức Đảng hoạt động Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Cơ quan Đảng địa phương
  • Ủy ban Kiểm tra Nhân dân
  • Văn thư và thống kê Đảng viên
  • Địa phương Xô viết
  • Komsomol
  • Công đoàn Liên Xô
Ban Kế hoạch và tổ chức tài chính Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Tài chính
  • Ủy ban Nhà nước về vần đề xã hội và lao động
  • Ủy ban Nhà nước về giá
  • Ủy ban Nhà nước về mua sắm cung cấp
  • Ủy ban Nhà nước về tiêu chuẩn
  • Gosplan (Ủy ban Kế hoạch Nhà nước)
  • Gosbank (Ngân hành Trung ương)
  • Quản lý thống kê trung ương
  • Xây dựng Ngân hàng
Ban Quản lý chính trị của Bộ Quốc phòng Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Tổ chức chính trị trong lực lượng vũ trang, và thông qua Bộ Quốc phòng, tuy nhiên Ban quản lý chính trị cũng chịu trách nhiệm về Bộ Quốc phòng
Ban Tuyên truyền Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Ủy ban Nhà nước về xuất bản, in ấn và thương mại sách
  • Ủy ban Nhà nước về truyền hình và phát thành
  • Ủy ban Nhà nước về văn hóa thể dục thể thao
  • Công tác tuyên truyền vận động bởi đảng, nhà nước hoặc các tổ chức khác, giáo dục chính trị cán bộ đảng, việc xuất bản các báo và tạp chí và văn hóa cho thương mại.
  • Văn hóa và công tác giác ngộ
  • Kinh tế giáo dục
  • Công tác chính trị
  • Báo chí
  • Giáo dục Đảng
  • Ngành công nghiệp in ấn và phát hành báo chí
  • Văn hóa thể dục thể thao
  • Truyền hình và phát thành
Ban Khoa học và giáo dục Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Chịu trách nhiệm quan hệ ngoại giao với Đảng Cộng sản cầm quyền
  • Giám sát các Bộ thuộc Ban Đối ngoại, tối thiểu là quan hệ với Đảng cộng sản cầm quyền.
  • Khoa học kinh tế
  • Cơ sở giáo dục cao cấp
  • Triết học và chủ nghĩa cộng sản khoa học
  • Sức khỏe cộng đồng và an sinh xã hội
  • Trường học
  • Trung học đặc trưng và giáo dục nghề nghiệp kĩ thuật.
Ban Thương mại và dịch vụ tiêu dùng Đảng Cộng sản Liên Xô
  • Bộ Thương mại
  • Bảo vệ người tiêu dùng
  • Bộ các nước Cộng hòa chịu trách nhiệm về tiện ích và tiêu dùng
Ban Giao thông vận tải Đảng Cộng sản Liên Xô
Nguồn: How the Soviet Union is Governed (1979) pp. 412–417pp. 420–421

Tổng Bí thư[sửa | sửa mã nguồn]

Bộ Chính trị[sửa | sửa mã nguồn]

Ban Bí thư[sửa | sửa mã nguồn]

Orgburo[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Orgburo

Pravda[sửa | sửa mã nguồn]

Pravda là cơ quan ngôn luận của Trung ương Đảng và Đảng, là cơ quan Trung ương Đảng.[15] Ban Tổ chức là cơ quan duy nhất được trao quyền giám sát biên tập của Pravda[16]. Pravda được thành lập năm 1905 bởi các đảng viên Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Ukraina[17]. Leon Trotsky đã tiếp cận và quản lý vì công việc trước đây là báo Tư tưởng người Kiev, báo tiếng Ukraina.[17] Số đầu tiên xuất bản 3/10/1908 tại Lvov. Đến số thứ 6 tháng 11/1909 toàn bộ việc xuất bản được chuyển tới Vienna Áo-Hung.[17] Trong Nội chiến Nga, tờ báo bị cắt giảm thay bằng Izvestia, thuộc chính quyền quản lý. Tới cuối năm 1912 tờ báo đổi tên thành Pravda và có số lượng khoảng 130000 người. Tới năm 1975 đạt số lượng 10,6 triệu người.[18]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Wesson 1978, tr. 19.
  2. ^ Service 2000, tr. 156–158.
  3. ^ Service 2000, tr. 162, 279, 293, 302–304.
  4. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 21.
  5. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 25.
  6. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 96.
  7. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 96–97.
  8. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 455.
  9. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 455–456.
  10. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 458.
  11. ^ Harris 2005, tr. 53.
  12. ^ Staff writer. “Комиссия партийного контроля” [Control Commission]. Great Soviet Encyclopedia (bằng tiếng Nga). bse.sci-lib.com. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2012. 
  13. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 417–418.
  14. ^ Fainsod & Hough 1979, tr. 418.
  15. ^ Remington 1988, tr. 106.
  16. ^ Lenoe 2004, tr. 202.
  17. ^ a ă â Swain 2006, tr. 37.
  18. ^ Staff writer. "Правда" (газета)” [Pravda]. Great Soviet Encyclopedia (bằng tiếng Nga). bse.sci-lib.com. Truy cập ngày 9 tháng 7 năm 2012.