Vú sữa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Vú sữa
Chrusophyllum cainito.jpg
Quả vú sữa (Chrysophyllum cainito)
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Plantae
(không phân hạng) Angiospermae
(không phân hạng) Eudicots
(không phân hạng) Asterids
Bộ (ordo) Ericales
Họ (familia) Sapotaceae
Chi (genus) Chrysophyllum
Loài (species) C. cainito
Danh pháp hai phần
Chrysophyllum cainito
L.[1]

Cây vú sữatên khoa họcChrysophyllum cainino[2], thuộc họ Hồng xiêm (Sapotaceae)[3] (trước đây vú sữa được coi là thuộc bộ Thị: Ebenales). Cây vú sữa có nguồn gốc ở đảo Antilles và châu Mỹ nhiệt đới[3]. Đây là loại cây trồng lớn nhanh, thân dẻo, tán lá rộng, chiều cao lên tới từ 10 - 15 mét. Trái vú sữa to khoảng một nắm tay, da màu xanh, khi chín chuyển sang màu hồng nhạt, ăn rất ngon[2]. Cây vú sữa còn được đưa vào danh mục cây trồng làm cảnh trong khu nhà biệt thự của các thành phố[3].

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Hình thái[sửa | sửa mã nguồn]

Một quả vú sữa bổ đôi.

Lá của vú sữa là thường xanh, mọc so le, hình ôvan đơn, mép liền, dài 5–15 cm; mặt dưới bóng như màu vàng khi nhìn từ xa. Các hoa nhỏ màu trắng ánh tía và có mùi thơm ngát. Cây vú sữa là loại cây lưỡng tính (tự thụ phấn).

Quả của vú sữa tròn, có lớp vỏ màu tía hoặc nâu ánh lục khi chín, thường có màu xanh lục xung quanh đài hoa, với kiểu hình sao trong cùi thịt. Có một vài giống cho quả màu trắng ánh xanh lục. Vỏ nhiều latex (nhựa mủ) và không ăn được. Các hạt dẹt có màu nâu nhạt và cứng. Nó ra quả quanh năm sau khi đạt đến 7 năm tuổi trở lên[3].

Lớp cùi thịt của quả là ăn được và ngon, dùng làm các món tráng miệng. Vú sữa có vị ngọt, hay được phục vụ dưới dạng tươi hoặc làm lạnh (khoảng 10-15 °C). Lá của vú sữa được dùng ở một số khu vực làm dạng như chè và người ta coi nó có tác dụng chống các bệnh đái đường và thấp khớp. Vỏ cây được coi là có chứa chất bổ và có tác dụng kích thích, nước sắc vỏ cây được dùng để chống ho. Loại quả vỏ màu tía có lớp vỏ dày hơn và cùi thịt đặc hơn còn loại quả vỏ màu nâu-lục có vỏ mỏng và nhiều cùi thịt nhão[3].

Đặc điểm sinh lý, sinh thái[sửa | sửa mã nguồn]

Cây vú sữa có tốc độ sinh trưởng Nhanh. Phù hợp với: điều kiện nhiệt đới nhiệt độ 22-34 độ C, chỉ ra hoa tốt trong điều kiện có hai mùa mưa nắng phân biệt và không chịu được gió to do cây có tán lá dày và rễ nông, đất phù sa ven sông, đất thịt nhẹ, thoát nước tốt, ít chua, pH 5,5-6,5, cao độ không quá 400m[3].

Cây vú sữa được trồng bằng cách chiết nhánh hoặc tháp cây. Khi được chăm bón cẩn thận thì khoảng sau 3 năm sau có thể thu hoạch được. Cây vú sữa khi đậu trái đến khi thu hoạch mất khoảng thời gian từ 180 - 200 ngày. Mùa thu hoạch vú sữa từ tháng 2 - 3 dương lịch hàng năm[4].

Cây vú sữa ở Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Trái vú sữa có vỏ nhiều màu sắc khác nhau.

Vú sữa là loại trái cây được người Việt Nam sử dụng từ hàng trăm năm trước. Loại trái cây này hiện có rất nhiều giống như vú sữa Lò Rèn, vú sữa nâu tím, vú sữa vàng. Trong đó giống vú sữa Lò Rèn đặc biệt được trồng nhiều nhất, bởi trái vú sữa Lò Rèn vỏ mỏng, sáng bóng rất đẹp, thịt trái nhiều, hương vị thơm ngọt, nhiều chất dinh dưỡng, được nhều người ưa chuộng[5]. Tại châu Á, cây vú sữa không biết đầu tiên đã được trồng ở nước nào, chỉ biết rằng tại Việt Nam, cây vú sữa được trồng nhiều ở miền Nam, nhất là ở các tỉnh Tiền Giang, Đồng Tháp, Bến Tre, Cần Thơ, Cà Mau... và nhiều tỉnh thành ở miền Trung, miền Bắc[4].

Tỉnh Tiền Giang là tỉnh trồng nhiều vú sữa nhất, tính riêng ở huyện Châu Thành đã có diện tích cây trồng là 2.300 ha. Dự kiến đến năm 2015, toàn tỉnh Tiền Giang sẽ có 5.000 ha đất trồng cây vú sữa[2].

Xuất khẩu[sửa | sửa mã nguồn]

Hạt của trái vú sữa

.

Hiện nay, Việt Nam là nước duy nhất trên thế giới chọn trái vú sữa làm hàng hóa xuất khẩu[2][5]. Các nước khác như Campuchia, Philippines, Ấn Độ, Thái Lan, tiểu bang Northern Territory (Australia) đều có trồng cây vú sữa nhưng họ không chọn làm hàng hóa để xuất khẩu mà chỉ tiêu thụ nội địa [4].

Viện Nghiên cứu Cây ăn quả miền Nam (SOFRI) và Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam (VietKings) đã chính thức đề xuất đến Tổ chức Kỷ lục châu Á và Tổ chức Kỷ lục Thế giới xác lập kỷ lục "Việt Nam là nước duy nhất trên thế giới xuất khẩu trái vú sữa[2][5], Với mong muốn quảng bá hình ảnh và khẳng định giá trị của trái cây Việt Nam trên thế giới[5].

Để xuất khẩu ra nước ngoài, vú sữa Việt Nam phải đạt tiêu chuẩn GlobalGAP (tức là tiêu chuẩn Thực hành nông nghiệp tốt toàn cầu)[5]. Điều này đã được Hợp tác xã Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim (Tiền Giang) thực hiện thành công. Hàng năm, Hợp tác xã Vú sữa Lò Rèn Vĩnh Kim xuất khẩu sang các nước Anh, Canada một số lượng vú sữa trên 10 tấn[2].

Cùng với vú sữa Lò Rèn, hai loại vú sữa Bơ cơm vàng (Đồng Tháp) và Bơ hồng (Bến Tre) cũng đang được xuất khẩu ra nước ngoài)[5].

Một vài hình ảnh về cây vú sữa[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ innaeus, C. (1753) Species Plantarum, Tomus I: 192.
  2. ^ a ă â b c d Tổ chức kỷ lục Việt Nam (Thứ tư, ngày 20 - 03 năm 2013 GMT+7). “Việt Nam là nước duy nhất trên thế giới xuất khẩu trái vú sữa”. Công ty cổ phần sách - Niên Giám Việt Nam. Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam - Vietkings. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2013. 
  3. ^ a ă â b c d ĐẶNG VĂN THÀNH, ban chỉ đạo nông nghiệp nông thôn Tp.HCM (6 tháng 8 năm 2012). “Vú sữa”. Kỷ Nguyên Xanh. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2013. 
  4. ^ a ă â TMT (6 tháng 8 năm 2012). “Đề xuất xác lập kỷ lục thế giới cho trái vú sữa Việt Nam”. Tin Môi Trường- Cổng thông tin môi trường Việt Nam. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2013. 
  5. ^ a ă â b c d H. Long (Vietnam+) (6 tháng 8 năm 2012). “Đề xuất xác lập kỷ lục thế giới về trái vú sữa VN”. VietnamPlus, TTXVN. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2013. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

(tiếng Anh)

(tiếng Việt)