Nhóm ngôn ngữ Tạng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nhóm ngôn ngữ Tạng
Nhóm ngôn ngữ Trung Bod
Sắc tộc Người Tạng
Phân bố
địa lý
Trung Quốc (Tây Tạng, Thanh Hải, Tứ Xuyên, Cam Túc, Vân Nam); Ấn Độ (Ladakh, Sikkim); Pakistan (Baltistan); Nepal; Bhutan
Phân loại ngôn ngữ học Hán-Tạng
Ngôn ngữ nguyên thủy: Tiếng Tạng cổ
  Tiếng Tạng cổ điển
Ngôn ngữ con:
Glottolog: oldm1245[1]
{{{mapalt}}}
Những tỉnh lịch sử của Tây Tạng

Nhóm ngôn ngữ Tạng (chữ Tạng: བོད་སྐད།) là một nhóm ngôn ngữ Hán-Tạng được nói chủ yếu bởi các dân tộc Tạng, những người sống trên một khu vực rộng lớn bao gồm cao nguyên Thanh Tạng và phía bắc tiểu lục địa Ấn Độ (Baltistan, Ladakh, Nepal, Sikkim, và Bhutan). Tiếng Tạng cổ điển từng là một ngôn ngữ văn học quan trọng, đặc biệt trong văn học Phật giáo.

Tiếng Trung Tạng (tại Ü-Tsang, gồm Lhasa), tiếng Tạng Kham, và tiếng Tạng Amdo thường được xem là những phương ngữ của một ngôn ngữ duy nhất, một phần là vì chúng có chung một nền văn học, còn tiếng Dzongkha, tiếng Sikkim, tiếng Sherpa, và tiếng Ladakhi thường được nhìn nhận là những ngôn ngữ riêng biệt.

Nhóm ngôn ngữ Tạng được nói bởi hơn 8 triệu người. Với sự lan rộng của Phật giáo Tây Tạng, ngôn ngữ Tạng đã được phổ biến ở nhiều nơi và hiện diện trong nhiều những văn bản Phật giáo. Ngoài vùng Lhasa, tiếng Tạng Lhasa được nói bởi khoảng 200.000 người, họ là người di dân đến Ấn Độ và vài quốc gia khác. Ngôn ngữ Tạng cũng được nói bởi những dân tộc thiểu số tại Tây Tạng.

Tiếng Tạng cổ điển không phải ngôn ngữ thanh điệu, nhưng tiếng Trung Tạng và Tạng Kham đã phát triển một hệ thống thanh điệu. Tiếng Tạng Amdo và nhóm Ladakh-Balti không có thanh.

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Tournadre (2005, 2008)

Tournadre (2005)[2] phân loại nhóm ngôn ngữ Tạng như sau:

Những ngôn ngữ khác (Thewo-Chone, Zhongu, Khalong, Dongwang, Gserpa, Zitsadegu, Drugchu, Baima) không có đủ thông tin để có thể phân loại chính xác.

Tournadre (2013) thêm tiếng TsekuKhamba vào nhóm Kham, và gộp tiếng Thewo-Chone, Zhongu, Baima thành nhóm đông Tạng.

Bradley (1997)

Theo Bradley,[3] nhóm ngôn ngữ Tạng có cấu tạo như sau:

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert và đồng nghiệp biên tập (2013). “Old–Modern Tibetan”. Glottolog. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology. 
  2. ^ *N. Tournadre (2005) "L'aire linguistique tibétaine et ses divers dialectes." Lalies, 2005, n°25, p. 7–56 [1]
  3. ^ Bradley (1997)