Cá sấu nước mặn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Cá sấu cửa sông)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cá sấu nước mặn
Thời điểm hóa thạch: 4.5–0 triệu năm trước đây
Đầu Pliocene – Gần đây
SaltwaterCrocodile('Maximo').jpg
Tình trạng bảo tồn
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum) Chordata
Lớp (class) Reptilia
Bộ (ordo) Crocodilia
Họ (familia) Crocodylidae
Chi (genus) Crocodylus
Loài (species) C. porosus
Danh pháp hai phần
Crocodylus porosus
Schneider, 1801
Phạm vi cá sấu nước mặn tại vùng tô màu đen
Phạm vi cá sấu nước mặn tại vùng tô màu đen

Cá sấu nước mặn hay còn gọi là cá sấu cửa sông, cá sấu hoa cà (tên khoa học Crocodylus porosus), là loài bò sát lớn nhất thế giới hiện nay. Con đực trưởng thành dài 6–7 m với trọng lượng trung bình 1.000 -1.200 kg. Con cái nhỏ hơn nhiều so với con đực, nhìn chung thì không dài quá 3 m. Cá sấu hoa cà thường thấy ở ven biển phía bắc Úc, trên các đảo thuộc New Guinea, IndonesiaTimor-Leste. Chúng phân bố rộng đến phía tây như Sri Lanka và đông Ấn Độ, dọc theo cửa sông khu vục Đông Nam Á và kéo dài đến miền trung Việt Nam, xung quanh Borneo và vào sâu trong Philippines, đảo Palau, VanuatuSolomon. Chúng là những vận động viên bơi lội rất khỏe.

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Chúng có một cái đầu khá lớn đặc trưng bởi hai gờ nổi xuất phát từ mắt và kéo dài đến giữa mũi. Vảy loài này hình trái xoan. Cá sấu con có màu vàng nhạt, chúng mang những sọc, chấm trên thân và đuôi. Cá sấu trưởng thành có màu sẫm hơn, màu nâu vàng đến màu xám. Mặt bụng màu trắng hoặc vàng, các sọc xuất hiện ở phần dưới của thân nhưng không kéo dài hết mặt bụng. Đuôi có màu xám với những vạch đen. Chúng sở hữu một bộ hàm khỏe với 64-68 răng và sở hữu lực cắn lên đến 5000 pounds/1 inch vuông hoặc hơn. Thông thường, chỉ một cú táp của cá sấu cũng có khả năng nghiền nát xương, hạn chế đáng kể chuyển động của mục tiêu. Hàm răng sắc nhọn của chúng với lực cắn mạnh hơn hầu hết các loài động vật ăn thịt khác. Một thông số khác cho thấy, cá sấu này có lực cắn tối đa là 16,460 N (3,700 lbf), đó là lực cắn lớn nhất trong số các động vật hiện nay. Cá sấu nước mặn có tuổi thọ khá cao, chúng có thể sống hơn 100 tuổi.

Một con cá sấu tắm nắng trên bãi biển ở thành phố Darwin

Tập tính[sửa | sửa mã nguồn]

Cá sấu hoa cà là một loài động vật thông minh và có hành vi phức tạp. Chúng liên lạc với nhau thông qua những tiếng sủa và được thể hiện theo bốn cách. Cá sấu con sử dụng những âm cao rầu rĩ thành hồi ngắn và liên tục. Âm dùng để hăm dọa là tiếng húyt gió khi có kẻ lạ mặt nhâm nhập lãnh địa. Cá sấu mới nở tạo ra những âm cao với những hồi ngắn, cuối cùng âm thanh ve vãn là những tiếng gầm nhẹ và dài. Cá sấu hoa cà sử dụng nhiệt độ môi trường để duy trì thân nhiệt của chúng. Chúng làm mát cơ thể trong nước và phơi ánh nắng để làm ấm cơ thể.

Đây là loài cá sấu có khả năng chịu được nước mặn và thường sống ở vùng ven biển hoặc quanh các cửa sông. Chúng cũng được tìm thấy ở nơi nước ngọt gần sông và vùng ngập lụt. Cá sấu con lớn lên trong các con sông trong suốt mùa ẩn ướt từ tháng 12 đến tháng 3 năm sau. Loài cá sấu này săn mồi rất đa dạng, cá sấu con ăn những loài côn trùng nhỏ, động vật lưỡng cư, bò sát, giáp xác và những loài nhỏ. Cá sấu trưởng thành ăn cua, còng, rùa, rắn, chim; thậm chí là trâu, , lợn lòi, khỉ và những con cá sấu nhỏ hơn chúng như cá sấu nước ngọt. Ngoài ra, những con cá sấu sống ở cửa sông và ven biển còn săn cả những loài cá mập cỡ nhỏ hoặc trung bình như cá mập bò. Khi săn mồi chúng giấu mình trong nước và chỉ để lộ mắt và mũi trên mặt nước. Chúng bất thình lình tấn công con mồi, thường thì con mồi bị giết ngay sau một cú cắn chí mạng bởi hàm rắng chắc khỏe của chúng, sau đó con mồi được kéo xuống nước.

Cá sấu nước mặn cũng có nhiều đối thủ cạnh tranh nguồn thức ăn trong tự nhiên, đặc biệt là hổ, dù hai loài động vật này hiếm khi xung đột với nhau. Tuy nhiên vào năm 2010 một con cá sấu cửa sông đã giết chết một con hổ Bengal khi nó đang bơi qua sông tại vườn quốc gia Sundarbans, Ấn Độ.

Sinh sản[sửa | sửa mã nguồn]

Một con cá sấu ngoi lên khỏi mặt nước ở sông Adelaide, Úc

Chúng sinh sản trong khu vực nước ngọt vào mùa ẩm ướt. Con đực đánh dấu lãnh địa mình và bảo vệ lãnh địa này khi cá sấu đực khác có ý xâm phạm. Cá sấu đực không có khả năng bảo vệ lãnh địa sẽ phải tìm một khúc sông khác. Cá sấu cái trưởng thành khi đạt 10-12 năm tuổi, trong khi con đực có tuổi trưởng thành là 16 năm tuổi. Cá sấu cái đẻ trung bình khoảng 40-60 trứng nhưng cũng có thể đẻ đến 90 trứng. Trứng được đẻ vào trong tổ được làm từ thân cây nhỏ và bùn, tổ được làm nâng lên cao để tránh bị cuốn đi khi có ngập lụt trong suốt mùa mưa. Cá sấu cái bảo vệ tổ cho đến khi trứng nở trong thời gian 90 ngày và phụ thuộc vào nhiệt độ của tổ. Giới tính cá sấu con được xác định bởi nhiệt độ của tổ, nhiệt độ ấp của cá sấu mẹ là 31 °C. Bất kì sự biến đổi nào về nhiệt độ sẽ tạo ra nhiều con cái. Khi cá sấu mẹ nghe tiếng kêu của cá sấu non vừa nở nó sẽ đào tổ lên, đưa bầy con vào miệng trở về môi trường nước và chăm sóc cho đến khi chúng bơi được.

Tấn công con người[sửa | sửa mã nguồn]

Với kích thước to lớn cộng thêm tính tình hung dữ, máu lạnh, cá sấu nước mặn được xem là một trong những loài cá sấu nguy hiểm nhất thế giới. Ở Úc, đặc biệt là ở phía Bắc nước này, dân số cá sấu được cho là còn đông hơn người. Nhờ được bảo tồn nghiêm ngặt nên số lượng cá sấu tăng lên đáng kể, hễ nơi nào có nước như ao hồ, sông suối, nơi đấy có cá sấu. Thậm chí ngoài biển khơi cách bờ đến 300km, vẫn có nhiều tàu bè nhìn thấy cá sấu nước mặn ở Úc lượn lờ ngoài biển. Điều này dẫn đến rất nhiều xung đột giữa chúng và con người. Mặc dù các biển cảnh báo cá sấu đã hiện diện khắp nơi nhưng nhiều vụ cá sấu tấn công vẫn xảy ra thường xuyên ở đây.

Một biển cảnh báo cá sấu ở bãi biển Trinity, Queensland, Úc

Sau đây là một số vụ việc cá sấu nước mặn tấn công người ở Australia:

  • Vụ nữ người mẫu Mỹ Ginger Faye Meadows bị con cá sấu nước mặn khổng lồ ăn thịt ngày 29 tháng 3 năm 1987 ở vùng Tây Bắc Úc. Cô đang trên đường du lịch do cảm hứng từ phim Cá Sấu Dundee. Một con cá sấu nước mặn Úc tương tự về kích thước với con cá sấu đã tấn công cô người mẫu Mỹ Ginger Meadows ở King’s Cascades vùng tây bắc Úc ngày 29 tháng 3 năm 1987. Cô Meadows và người bạn Jane Burchett đang đứng dưới nước sâu đến thắt lưng với lưng quay vào tường đá khi đối đầu với con cá sấu. Cô Meadows, một người bơi giỏi, ngay lập tức bị tấn công khi cô cố bơi lên vùng đất khô cách đó 25 yard. Con cá sấu lao về phía cô Meadows và tấn công. Chụp chỗ đùi và mông cô, hàm nó dài tới quá ngực cô ở cả hai phía. Con cá sấu khổng lồ kéo cô xuống dưới nước. Nổi lên lại một lần, cô Meadows yên lặng ra hiệu người khác giúp, nhưng không ai có thể làm được điều gì để giúp cô. Hai ngày sau, đội tìm kiếm phát hiện thi thể mất tay chân của cô úp mặt uống nước. Con cá sấu “để dành” bữa ăn của nó.
  • Vụ cô Isabel bị tấn công và giết chết bởi một con cá sấu nước mặn trong khi bơi ở Sandy Creek thuộc Công viên Quốc gia Kakadu vào ngày 20 tháng 10 năm 2002. Con cá sấu nước mặn 15 feet nặng 1.100 pound đã bị giết chết đang nằm trên bờ Sandy Creek. Con cá sấu này đã tấn công và giết chết du khách người Đức Isabel von Jordan khi cô đang bơi. Con cá sấu này đã giết cô du khách người Đức Isabel von Jordan trong khi cô đang bơi dưới ánh trăng. Cảnh tượng thân thể mềm nhũn của cô Isabel trong hàm của con bò sát này vẫn còn ám ảnh họ.
  • Vụ nạn nhân Brett Mann, bị ăn thịt bởi một con cá sấu nước mặn dài 13 feet vào ngày 21 tháng 12 năm 2003 trên sông Finnis ở Lãnh thổ Phía Bắc, Úc. Một con cá sấu nước mặn đen lớn phù hợp với mô tả con cá sấu đã giết Brett Mann vào ngày 21 tháng 12 năm 2003 trên sông Finnis nằm ở Lãnh thổ Phía Bắc, Úc. Cảnh sát đang chạy xe tìm kiếm khu vực sông Finnis sau khi một con cá sấu nước mặn 13 feet giết Brett Mann. Shaun Blowers và Ashley McGough nhìn thấy con cá sấu cắn bạn mình và sau đó cho thấy xác của anh khi nó bơi quanh cây nơi họ bám trong 22 giờ. Hai cuốn phim, Rogue và Black Water, được sản xuất nói về sự kiện này.
  • Vụ một con cá sấu khổng lồ vào giết cậu bé Jeremy ở Daintree, Úc vào ngày 8 tháng 2 năm 2009. Con cá sấu nước mặn dài 14 feet đã bắt Jeremy trước khi nó bị bắt. Cậu bé Jeremy Doble 5 tuổi đang chơi phía sau nhà cùng với anh trai Ryan, 7 tuổi, và con chó bốc-xơ mới, Champ, thì bị một con cá sấu dài 14 feet giết chết. Jeremy đã cứu con chó tên Champ, quên cả tính mạng mình.
  • Vụ một ông lão 62 tuổi bị cá sấu ăn thịt ở Úc. Người ta phát hiện các phần thi thể, được cho là của một ông lão 62 tuổi, trong bụng một con cá sấu sau khi con cá sấu này bị bắn chết. Ông lão 62 tuổi bị cá sấu tấn công khi đang đi trên một chiếc thuyền tham quan cùng vợ, con trai và con dâu tại công viên quốc gia Kakadu. Con cá sấu tấn công và kéo nạn nhân khỏi chiếc tàu trước sự chứng kiến của gia đình. Cảnh sát đã bắn chết hai con cá sấu. Một trong số hai con này dài đến 4,7m và một số bộ phận thi thể con người, được cho là của nạn nhân được phát hiện trong bụng con cá sấu này.[4][20]

Tình trạng bảo tồn[sửa | sửa mã nguồn]

Tình trạng bảo tồn hiện nay của loài này theo IUCN là ít quan tâm (lower risk/least concern)[1]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Crocodile Specialist Group (1996). Crocodylus porosus. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2011.1. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 20 tháng 8 năm 2011. 

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]