Dân chủ xã hội

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Hoa hồng đỏ, biểu trưng của phong trào dân chủ xã hội.

Dân chủ xã hội là một một triết lý chính trị , xã hội và kinh tế ủng hộ các biện pháp can thiệp của nhà nước đối với nền kinh tế và xã hội của một quốc gia nhăm mục đích thúc đẩy công bằng xã hội trong khuôn khổ của một chính thể dân chủ tự do và một nền kinh tế hỗn hợp tư bản chủ nghĩa. Những người ủng hộ dân chủ xã hội cho rằng các biện pháp này sẽ "nhân đạo hóa" chủ nghĩa tư bản, làm cho nó mang tính dân chủ và bình đẳng hơn. Do sự cầm quyền lâu dài của các đảng dân chủ xã hội trong thời kỳ sau chiến tranh thế giới thứ hai và ảnh hưởng lớn của họ đối với các chính sách kinh tế- xã hội ở các nước Bắc Âu, nền dân chủ xã hội đã dần gắn liền với mô hình Bắc Âu (Nordic Model) vào cuối thế kỷ 20.

Dân chủ xã hội bắt nguồn từ một hệ tư tưởng chính trị ủng hộ quá trình chuyển đổi hòa bình từ chủ nghĩa tư bản sang chủ nghĩa xã hội, trái ngược với phương pháp bạo lực cách mạng của chủ nghĩa Mác chính thống. Trong thời kỳ sau chiến tranh thế giới thứ haiTây Âu, các đảng dân chủ xã hội đã phản đối mô hình chính trị và kinh tế của chủ nghĩa StalinLiên Xô, mà thay vào đó họ tự mình đi theo một con đường khác của chủ nghĩa xã hội hoặc tìm kiếm một sự thỏa hiệp giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội. Trong thời kỳ này, các nhà dân chủ xã hội nhìn chung ủng hộ một nền kinh tế hỗn hợp tư bản chủ nghĩa mà trong đó sở hữu tư nhân chiếm ưu thế, chỉ một số ít các công trình hạ tầng kỹ thuật thiết yếu và dịch vụ công thuộc sở hữu của nhà nước. Do đó, dân chủ xã hội kể từ thời kỳ này gắn liền với hệ thống kinh tế Keynes, chủ nghĩa can thiệp nhà nước và nhà nước phúc lợi trong khi từ bỏ mục tiêu trước đó là xóa bỏ hệ thống kinh tế tư bản chủ nghĩa (nhân tố thị trường , tài sản tư nhân và lao động làm thuê) và thay thế bằng một hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa. Với sự nổi lên của chủ nghĩa tân cổ điển và tân hữu vào những năm 1980, nhiều đảng dân chủ xã hội đã ủng hộ một mô hình được gọi là "Con đường thứ ba" kết hợp nền kinh tế tự do với các chính sách phúc lợi xã hội. Vào những năm 2010, Con đường thứ ba nhìn chung đã không còn được ưa chuộng.

Các đảng Dân chủ xã hội ngày nay thường ủng hộ các chính sách nhằm kiềm chế sự bất bình đẳng trong xã hội, bao gồm cả các dịch vụ công phổ cập toàn dân chẳng hạn như phúc lợi người già, chăm sóc trẻ em, giáo dục, chăm sóc sức khỏe và bồi thường cho người lao động. Phong trào dân chủ xã hội thường có mối liên hệ chặt chẽ với phong trào lao động và các công đoàn.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]