Giáo phận Ban Mê Thuột

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Giáo phận Ban Mê Thuột
Dioecesis Banmethuotensis
COA Bishop Nguyenvanban.jpg
Địa giới Đắk Lắk, Đắk Nông và một phần Bình Phước (Việt Nam)
Giám mục Giám mục chính tòa.png
Nhà thờ chính tòa Thánh Tâm Chúa Giêsu
Linh mục đoàn
Số giáo xứ
Số giáo dân
Website http://www.gpbanmethuot.net/

Giáo phận Ban Mê Thuột (tiếng Latin: Dioecesis Banmethuotensis, không gọi là Buôn Ma Thuột theo tên hành chính) là một giáo phận Công giáo Rôma Việt Nam. Giáo phận có diện tích rộng lớn 24.462,44 km2, trải rộng các tỉnh Đăklăk, Đăknông và một phần của tỉnh Bình Phước (Thị xã Đồng Xoài, huyện Bù Đăng, Bù ĐốpPhước Long). Toàn giáo phận có 339.000 giáo dân Công giáo trên tổng số 2.5208.000 dân cư (chiếm 10% dân số), phần lớn người các dân tộc thiểu số, với 99 giáo xứ, 106 linh mục (trong đó 93 linh mục thuộc giáo phận và 13 linh mục thuộc các dòng tu). Giáo phận cũng có 35 tu huynh, 40 chủng sinh và 350 nữ tu.

Giám mục đương nhiệm của giáo phận là Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản.

Lược sử[sửa | sửa mã nguồn]

Đầu năm 1842, Giám mục Tông tòa Đàng Trong Etienne Théodore Cuénot (tên Việt: Thể) đã cử 2 lịnh mục J.C. Miche Mịch, Duclos Lộ cùng thầy giảng Micae Cuông tới vùng Tây Nguyên để khai cuộc truyền giáo. Tuy nhiên, chuyến đi đầu tiên này không thành công, vì vậy liên tiếp trong những năm 1842-1846, Giám mục Cuénoi Thể liên tiếp sai linh mục, thầy giảng và giáo dân tìm đường lên Tây Nguyên qua ngả Quảng Nam, Quảng Ngãi, nhưng việc đều không thành.

Năm 1847, Linh mục Fontaine, thuộc dòng Thừa sai Paris (MEP), đã tìm được đường thâm nhập. Ông sống và truyền giáo cho người dân M’nông bản địa gần buôn Yeng Drôm, giữa Bản ĐônĐăkmil một thời gian. Ông được xem là nhà truyền giáo đầu tiên trên vùng Đăklăk, mở đường cho công cuộc truyền giáo rầm rộ sau này trên vùng Tây Nguyên.

Ngày 14 tháng 1 năm 1932, Piô XI quyết định thành lập Giáo phận Kon Tum gồm ba tỉnh Kontum, Pleiku, Đăklăk và một phần lãnh thổ Attâpư thuộc Lào, sắc phong Linh mục M. Jannin Phước làm Giám mục hiệu tòa Gadara và bổ nhiệm ông làm Giám quản Tông tòa Giáo phận Kontum. Ngày 29 tháng 1 năm 1934, tân Giám mục Jannin Phước đến Buôn Ma Thuột. Ông cho thành lập họ đạo Ban Mê Thuộc với số giáo dân khoảng 50 người, thuộc Giáo xứ Plei Pơo (La Sơn, Pleiku), giao cho linh mục Ban làm quản xứ. Ngày 15 tháng 8 năm 1934, một nhà nguyện nhỏ đầu tiên mái tranh vách đất được dựng ở Họ đạo Buôn Ma Thuột. Họ đạo do thầy giảng Phaolô Hiền, từ Họ đạo Mang Yang chuyển qua, phụ trách quản sự.

Ngày 30 tháng 3 năm 1937, giáo họ Buôn Ma Thuột được nâng lên hàng giáo xứ, trở thành giáo xứ đầu tiên tại Đăklăk, do linh mục Phêrô Nguyễn Đắc Cẩn cai quản. Tuy nhiên, chỉ sau một thời gian ngắn, do không hợp thủy thổ, linh mục Cẩn mắc bệnh sốt rét và thương hàn, phải về Tòa Giám mục để chữa bệnh. Hai linh mục Pierre Janningros và Pierre Romeuf Phương (giáo phận Quy Nhơn) được cử lên để tạm coi sóc giáo xứ. Mãi đến 26 tháng 7 năm 1942, Tòa Giám mục Kontum mới bổ nhiệm Linh mục Romeuf Phương làm tân Chính xứ Buôn Ma Thuột.

Từ năm 1955, nhiều giáo xứ trên địa bàn Đăklăk, Quảng Đức, Phước Long được hình thành, nhất là cuộc di cư từ Bắc vào đây làm số giáo dân ngày càng thêm đông. Tháng 9 năm 1956, linh mục Gioan Baotixita Trần Thanh Ngoạn được bổ nhiệm làm quản xứ Buôn Ma Thuột. Ông đã vận động các giáo dân xây dựng nhà thờ Buôn Ma Thuột, mà ngày nay là Nhà thờ chính tòa Giáo phận Ban Mê Thuột. Nhà thờ được xây dựng trong một năm và được khánh thành vào tháng 4 năm 1959.

Ngày 22 tháng 6 năm 1967, Giáo hoàng Phaolô VI ra Sắc chỉ Qui Dei Benignitate thiết lập Giáo phận Ban Mê Thuột gồm 3 tỉnh Đăklăk, Quảng ĐứcPhước Long (là những địa phần từng thuộc các giáo phận Ðà LạtKon Tum); đồng thời bổ nhiệm linh mục Phêrô Nguyễn Huy Mai làm Giám mục tiên khởi giáo phận. Khi thành lập, giáo phận có 55 linh mục, 33 giáo xứ với 56.719 giáo dân, trải rộng trên diện tích 21.723km2 với dân số 290.800 người, gồm: người Kinh, Thượng, Mường, Nùng, Thái. Bấy giờ, Tòa Giám mục đặt tại thị xã Ban Mê Thuột. Ngày nay tên gọi chính thức của thành phố này là Buôn Ma Thuột nhưng giáo phận vẫn giữ tên gọi là Ban Mê Thuột.

Các danh địa giáo phận[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà thờ Chánh tòa[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo phận Ban Mê Thuột chọn bổn mạng là Các Thánh Tử Đạo Việt Nam. Lễ Bổn mạng được tổ chức vào ngày 22 tháng 6 hàng năm tại Nhà thờ Chính tòa Ban Mê Thuột (Giáo xứ Thánh Tâm), đây cũng là kỷ niệm ngày thành lập Giáo phận (22 tháng 6 năm 1967). Nếu ngày 22 tháng 6 trùng vào thứ Bảy, Chúa nhật hoặc thứ Hai, thì sẽ chuyển qua một ngày khác trong tuần để các giáo dân đều có thể dễ dàng tham dự.

Tòa Giám mục[sửa | sửa mã nguồn]

Địa chỉ: 104 Phan Chu Trinh, thành phố Ban Mê Thuột, tỉnh Đăk Lăk

Nguyên thủy nơi đây là Nhà dòng do các Nữ tu Dòng Biển Đức xây dựng. Về sau, Nữ Đan viện Biển Đức dời về Thủ Đức, Sài Gòn vào năm 1966 để lập cơ sở mới tại đó. Cơ sở Nhà dòng đã được Giám mục Kontum đã cho mua lại để các linh mục trong hạt Banmêthuột làm nơi hội họp hằng tháng, như một sở quản lý và làm chỗ nghỉ vãng lai. Một nửa cơ sở này dành cho Dòng Mến Thánh Giá di chuyển từ Kontum xuống ở tạm trong khi chờ đợi xây cất Nhà dòng. Do đó, nơi này còn gọi là Nhà Chung Ban Mê Thuật.

Sau khi Giáo phận Ban Mê Thuột được thành lập, ngôi nhà này được chuyển thành Tòa Giám mục Ban Mê Thuột.[1]

Thánh địa hành hương[sửa | sửa mã nguồn]

Các nhà thờ và tu viện lớn[sửa | sửa mã nguồn]

Cơ cấu Giáo phận[sửa | sửa mã nguồn]

  • Tổng Đại diện: Linh mục Đaminh Hà Duy Khâm
  • Chưởng ấn – Thư ký: Linh mục P.X Nguyễn Kim Long
  • Quản lý: Linh mục Giuse Trần Văn Phúc

Các cơ quan trực thuộc:

  • Hội đồng Tư vấn
  • Hội đồng Linh mục
  • Tòa án Hôn phối

Các đời Giám mục quản nhiệm[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tên Thời gian quản nhiệm Ghi chú
1 † Phêrô Nguyễn Huy Mai Giám mục chính tòa.png 1967-1990
2 † Giuse Trịnh Chính Trực Giám mục phụ tá.png 1981-1990
Giám mục chính tòa.png 1990-2000
3 † Giuse Nguyễn Tích Đức Giám mục phụ tá.png 1997-2000
Giám mục chính tòa.png 2000-2006
4 Phaolô Nguyễn Văn Hòa Giám mục phụ tá.png 2006-2009 Giám quản Tông tòa
5 Vinh Sơn Nguyễn Văn Bản Giám mục chính tòa.png 2009-nay

Ghi chú:

  • Giám mục chính tòa.png: Giám mục chính tòa
  • Giám mục phụ tá.png: Giám mục phó, phụ tá hoặc Giám quản tông tòa, Đại diện tông tòa

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Tài liệu về lịch sử giáo phận Ban Mê thuột trích từ Website Vatican và Website GP Ban mê Thuột.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]