Văn Lâm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Văn Lâm

Huyện
ChuaNomDrumPavilion.JPG
Gác trống chùa Nôm
Hành chính
VùngĐồng bằng sông Hồng
TỉnhHưng Yên
Huyện lỵthị trấn Như Quỳnh
Phân chia hành chính1 thị trấn, 10 xã
Thành lập24/7/1999: tái lập từ huyện Mỹ Văn
Tổ chức lãnh đạo
Chủ tịch UBNDNguyễn Bật Khánh
Chủ tịch HĐNDTrịnh Văn Diễn
Bí thư Huyện ủyTrần Quốc Văn
Địa lý
Tọa độ: 20°59′0″B 106°02′32″Đ / 20,98333°B 106,04222°Đ / 20.98333; 106.04222Tọa độ: 20°59′0″B 106°02′32″Đ / 20,98333°B 106,04222°Đ / 20.98333; 106.04222
Diện tích74,42 km2
Dân số (2019)
Tổng cộng122.867 người
Mật độ1.651 người/km2
Khác
Biển số xe89-L1
Websitehttp://vanlam.hungyen.gov.vn/

Văn Lâm là một huyện nằm ở phía bắc tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Văn Lâm nằm ở phía Bắc tỉnh Hưng Yên. Địa giới hành chính huyện Văn Lâm:

Huyện Văn Lâm có diện tích là 74,42 km2 và dân số là 122.867 người. Thu nhập bình quân trên 120,000,000 đồng/ người, tăng 45 triệu đồng so với năm 2015) theo Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện Văn Lâm nhiệm kỳ 2020 - 2025.[1] Đây được coi là huyện có kinh tế phát triển nhất tỉnh Hưng Yên

Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]

Văn Lâm có đặc điểm địa hình bằng phẳng, cốt đất cao thấp không đều, độ dốc thoải dần từ tây bắc xuống đông nam, độ cao trung bình từ 3 - 4 mét. Là huyện có độ cao trung bình cao nhất tỉnh Hưng Yên.

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Nằm trong vành đai nhiệt đới của miền Bắc. Huyện có khí hậu nhiệt đới gió mùa, có hai mùa rõ rệt. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình năm là 23,6°C ; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nhiệt độ dao động từ 15 - 21°C. Lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1.636 mm, độ ẩm trung bình 80%.

Tài nguyên thiên nhiên[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Văn Lâm có tổng diện tích tự nhiên là 74,42 km2, trong đó: đất nông nghiệp 3138.5 ha (chiếm 42,17%), đất chuyên dùng 1.839,7 ha (chiếm 24,73%), đất ở 2.463,8 ha (chiếm 33,10%).

Huyện Văn Lâm có nguồn nước ngầm với trữ lượng lớn, chất lượng tốt, có khả năng khai thác tới 100.000 m³/ngày/đêm, qua phân tích hàm lượng nước có 43 chất đảm bảo cho khai thác sử dụng, đáp ứng công suất nhà máy nước khoảng 10 triệu lít/năm. Điển hình là nhà máy Lavie miền Bắc tại thị trấn Như Quỳnh, là nơi sản xuất dòng sản phẩm Lavie Premium. Nước khoáng Lavie Premium một sản phẩm cao cấp rất khác biệt dành riêng cho kênh nhà hàng, khách sạn sang trọng.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Văn Lâm có 11 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Như Quỳnh (huyện lỵ) và 10 xã: Chỉ Đạo, Đại Đồng, Đình Dù, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Lương Tài, Minh Hải, Tân Quang, Trưng Trắc, Việt Hưng.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 25 tháng 2 năm 1890, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập đạo Bãi Sậy, gồm 4 huyện:

  • Yên Mỹ: được thành lập từ một số tổng huyện Đông Yên, Ân Thi của tỉnh Hưng Yên; một số tổng của huyện Mỹ Hào của tỉnh Hải Dương, một số tổng của huyện Văn Giang, tỉnh Bắc Ninh
  • Mỹ Hào: gồm các tổng còn lại sau khi cắt sang huyện Yên Mỹ
  • Cẩm Lương: gồm một số tổng thuộc huyện Cẩm Giàng của tỉnh Hải Dương, một số tổng thuộc huyện Lương Tài và Siêu Loại của tỉnh Bắc Ninh
  • Văn Lâm: gồm một số tổng thuộc 3 huyện Văn Giang, Gia Lâm và Siêu Loại của tỉnh Bắc Ninh.

Sau khi đánh chiếm và áp đặt bộ máy cai trị trên địa phận tỉnh Hưng Yên, thực dân Pháp đã nhiều lần tiến hành thay đổi đơn vị hành chính. Trong năm 1891, hai lần Toàn quyền Đông Dương ra nghị định (12-4) và quyết định (32-11) để bãi bỏ đạo Bãi Sậy, nhập các huyện Yên Mỹ, Mỹ Hào, Văn Lâm vào tỉnh Hưng Yên. Riêng huyện Cẩm Lương, phần thuộc Cẩm Giàng trả về nơi cũ, phần thuộc Lương Tài - Siêu Loại đưa vào Văn Lâm, Mỹ Hào.

Ngày 6 tháng 6 năm 1947, Liên Bộ Nội vụ - Quốc phòng đã ra Nghị định số 79 NV-QP/NgĐ chỉ rõ: “Về phương diện kháng chiến và hành chính, Khu 12 nay thuộc Khu 3. Huyện Văn Lâm trước thuộc Hưng Yên, Khu 3 nay thuộc Khu 2.”

Trong giai đoạn 1968 – 1996, khi tỉnh Hưng Yên hợp nhất với tỉnh Hải Dương thành tỉnh Hải Hưng thì Văn Lâm thuộc tỉnh Hải Hưng.

Ngày 24 tháng 2 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 70-CP về việc hợp nhất hai huyện Văn Mỹ và Văn Yên.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996 tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá IX đã phê chuẩn việc tách tỉnh Hải Hưng. Ngày 1 tháng 1 năm 1997, tỉnh Hưng Yên được tái lập.

Ngày 24 tháng 2 năm 1997, thành lập thị trấn Như Quỳnh thuộc huyện Mỹ Văn.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ra Nghị định số 60- NĐ/CP tách hai huyện Mỹ Văn và Châu Giang thành 5 huyện: Văn Lâm, Văn Giang, Mỹ Hào, Yên Mỹ và Khoái Châu.

Huyện Văn Lâm có 11 đơn vị hành chính cấp xã, gồm thị trấn Như Quỳnh (huyện lỵ) và 10 xã như hiện nay.

Ngày 31 tháng 7 năm 2020, khu vực phát triển đô thị trung tâm huyện Văn Lâm (gồm thị trấn Như Quỳnh và 5 xã: Đình Dù, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Tân Quang, Trưng Trắc) được công nhận là đô thị loại IV.[2]

Kinh tế - xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 2019, tốc độ tăng trưởng bình quân của nhiệm kỳ 2015 – 2020 đạt gần 12,5%/năm. Đến năm 2020, thu nhập bình quân đầu người ước đạt trên 120 triệu đồng/ người, tăng 45 triệu đồng so với năm 2015; giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác đạt 205 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,15%. Tổng thu ngân sách ước đạt trên 3.400 tỷ đồng trong đó thu ngân sách huyện quản lý thực hiện đạt 511 tỷ đồng. Đến nay, huyện đã được công nhận là huyện nông thôn mới, có 5 xã và 1 thị trấn được công nhận đạt đô thị loại IV. Tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện còn 1,15%.

Cơ cấu kinh tế: Công nghiệp - xây dựng 80,23%, thương mại - dịch vụ 15,94%, nông nghiệp - thủy sản 3,83%. Thu nhập bình quân đầu người cao hơn mức bình quân cả nước.

Văn Lâm đang đẩy nhanh việc hình thành và đầu tư xây dựng các khu đô thị và các dự án đô thị đã được chấp thuận trên địa bàn huyện.

Nông nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Trồng lúa, mía, đay, hoa, cây cảnh, cây ăn quả. Bên cạnh đó còn có chăn nuôi gia súc, gia cầm, lợn bò, dê.

Năm 2018, kinh tế - xã hội của huyện tiếp tục phát triển. Giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác đạt 185 triệu đồng.

Công nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Ở đây có khu công nghiệp phố nối A, Khu công nghiệp Đại Đồng- Chỉ Đạo ,khu công nghiệp Như Quỳnh, khu công nghiệp Tân Quang, cụm công nghiệp Minh Hải 1 và 2, CCN làng nghề Minh Khai, các cụm công nghiệp làng nghề hiện đang phát triển với tốc độ hiện đại nhanh và mạnh,tạo công ăn việc làm cho chục ngàn công nhân của huyện,của vùng hằng năm. Trên địa bàn huyện có khoảng trên 2.000 doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, thương mại, dịch vụ. Tổng giá trị sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đến nay ước đạt hơn 40.000 tỷ đồng.

Hiện nay, Văn Lâm là trung tâm công nghiệp, thương mại quan trọng của tỉnh Hưng Yên do có vị trí tiếp giáp thủ đô Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương. Giao thông khá đa dạng đáp ứng kết nối đến các tỉnh bạn và nằm dọc tuyến đường 5A.

Dịch vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Trên địa bàn huyện hiện có rất nhiều khu vực thương mại dịch vụ phát triển tại các khu vực trung tâm xã, thị trấn và các khu vực khác ven các đường tỉnh và đường huyện đang gây ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng giao thông vận tải.

Trên địa bàn đã xuất hiện nhiều thương hiệu bán lẻ trên thị trường Việt Nam siêu thị Intimex Như Quỳnh, Thế giới di động và điện máy xanh tại TTTM Như Quỳnh Center, Media Mart, Vinmart+,....

Dịch vụ khách sạn nhà hàng rất phát triển trong đó có 2 khách sạn đạt tiêu chuẩn 4*.

Xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Dân cư: Chủ yếu là dân tộc Kinh. Huyện Văn Lâm có diện tích là 74,42 km2 và dân số là 122.867 người, mật độ 1.651 người/km2 là nơi có mật độ dân cư cao nhất tỉnh Hưng Yên theo số liệu năm 2019.[3]

Giáo dục và đào tạo[sửa | sửa mã nguồn]

Trên địa bàn huyện hiện có một số trường đại học,cao đẳng như: Trường Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh, Trường Cao đẳng Asean, Trường Trung Cấp Tổng Hợp Đông Đô,... góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho vùng tỉnh và cả nước trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Có 30 trường, chiếm gần 90% số trường trong huyện đạt chuẩn.

Nơi đây có 29 tiến sĩ được ghi tên trên các danh bia tại Văn miếu Quốc Tử Giám và Văn miếu Xích Đằng. Trong đó có trạng nguyên Dương Phúc Tư người xã Lạc Đạo.

Y tế[sửa | sửa mã nguồn]

Trên địa bàn huyện ngoài Trung tâm y tế huyện được đầu tư nâng cấp các phương tiên, trang thiết bị, máy móc hiện đại, còn có phát triển rất nhiều các bệnh viện tư nhân nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và 100% trạm y tế xã đạt chuẩn, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 99,4%.  

Văn hóa - du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài ra, huyện còn có một số làng nghề truyền thống như: đúc đồng tại làng Lộng Thượng, kinh doanh chế biến phế liệu tại làng Văn Ổ và Xuân Phao của xã Đại Đồng, làng nghề trồng hoa cây cảnh, làng nghề nấu rượu tại Lạc Đạo và Hành Lạc, Làng nghề đậu ở thôn Xuân Lôi, xã Đình Dù (đã được công nhận Làng nghề do UBND tỉnh Hưng Yên trao tặng năm 2000).

Toàn huyện có hơn 20 làng nghề, trong đó có 6 làng nghề được UBND tỉnh công nhận đạt tiêu chí cấp tỉnh.

Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng cổ Bát bộ Kim Cương bằng đất luyện trong chùa Nôm

Chùa Nôm là một ngôi chùa gần như vẫn giữ được nguyên vẹn vẻ cổ kính của chùa cổ ở đồng bằng Bắc Bộ. Nằm ở làng Nôm thuộc xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, Hưng Yên.

Chùa được xây dựng từ năm nào không ai rõ, duy có hai tấm bia lớn đặt sau hậu cung ghi lại những tư liệu quý: Thời Hậu Lê, triều Chính Hòa, năm Canh Thân (1680) sau khi lên ngôi, nhà vua đã cho xây dựng lại chùa này. Tiếp theo vào các năm Nhâm Thân (1692), Giáp Tuất (1694), Đinh Sửu (1697), Mậu Dần (1698), Kỷ Mão (1699) tiếp tục tu sửa lại tiền đường, hậu cung và hành lang. Năm Chính Hòa thứ 21 (1700) chùa được sửa lại các cột trụ, tạo thêm tượng, mở rộng sân chùa. Năm Cảnh Thịnh nhà Tây Sơn thứ 4 (1796) chùa xây thêm gác chuông và mở rộng hai dãy hàng lang. Thời nhà Nguyễn, triều vua Thành Thái năm thứ 11 (1899) chùa Nôm lại được trùng tu thêm một lần nữa. Qua bao biến cố, chùa được trùng tu nhiều lần, trở thành ngôi chùa khang trang.

Điều đặc biệt là tại chùa Nôm hiện có đến hơn 100 pho tượng cổ bằng đất như Tam thánh, Tam thế, A Di Đà, Phật bà, Bát bộ Kim Cương, Thập bát la hán... ước tính có hàng trăm năm tuổi. Các pho tượng đều ngồi, đứng trên một giá đỡ bằng đất với đủ các tư thế mập, ốm, hiền lành, dữ tợn, dân dã, thần tiên... với nhiều kích thước khác nhau, vẻ mặt hình dáng có sức biểu cảm cao.

Đặc biệt, chùa Nôm còn lưu giữ được một tòa tượng cổ bằng đồng cực kỳ quý hiếm có tên gọi "Cửu Long Phật đản". Tòa tượng này miêu tả cuộc đời của đức Phật tổ Như Lai. Chính giữa tòa tượng là cảnh Phật tổ từ khi mới chào đời, xung quanh là chín con rồng uốn lượn, trên mỗi con rồng là một hình người nhỏ tượng trưng cho từng giai đoạn cuộc đời và tu hành của đức Phật. Ngoài ra, tại đây còn có nhiều hiện vật quý khác như tháp đồng, chuông đồng, đỉnh đồng....

Về với chùa Nôm, ngoài sự chiêm ngưỡng, khám phá về một ngôi chùa cổ của Việt Nam,các bạn còn được đắm mình vào một quần thể di tích làng Nôm cổ kính bao gồm cổng làng Nôm, cầu Nôm (cây cầu đá cổ nhất vùng châu thổ sông Hồng), chợ Nôm, đình Tam Giang với kiến trúc bằng đá thời Hậu Lê... để từ đó du khách sẽ tìm thấy không gian yên bình, dân dã đậm chất quê, vẻ đẹp của làng quê Bắc bộ xưa.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Giao thông vận tải[sửa | sửa mã nguồn]

Văn Lâm được coi là cửa ngõ phía đông của thủ đô Hà Nội.

Tuyến quốc lộ 5A chạy qua đây là tuyến đường huyết mạch của vận tải miền bắc di chuyển hàng hóa từ cảng Hải Phòng đến các tỉnh miền Bắc và thủ đô Hà Nội đi qua các tỉnh Hải Phòng,Hải Dương,Hưng Yên,Hà Nội.

Nơi đây là huyện duy nhất của cả tỉnh Hưng Yên có tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng chạy qua, dọc theo quốc lộ 5A đến thị trấn Như Quỳnh thì không song song quốc lộ 5A nữa mà rẽ trái chạy song song với đường tỉnh 385 Hưng Yên theo hướng đông sang Hải Dương,Hải Phòng.

Tại địa phận xã Chỉ Đạo là điểm đầu của quốc lộ 39 dẫn tới thành phố Hưng Yên dự kiến sắp xây dựng thêm đoạn kéo dài từ cầu vượt Phố Nối đến Cầu Gáy nối với quốc lộ 38 và QL18B(địa phận tỉnh Bắc Ninh) dài 7 km đi qua thị xã Mỹ Hào và Văn Lâm.

Hệ thống cầu, đường chính trên địa bàn đã cơ bản được đầu tư, cải tạo. Đường giao thông nông thôn được quan tâm xây dựng, cải tạo các tuyến đường trục xã, cứng hóa đường trục thôn.

Các tuyến giao thông chính[sửa | sửa mã nguồn]

- Quốc lộ 5A Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng.

- Đường tỉnh 385 Như Quỳnh- Lương Tài

- Đường tỉnh 206( tên gọi khác ĐH13) Ga Lạc Đạo- KCN Phố Nối A

- Đường tỉnh 196 Mỹ Hào- Chỉ Đạo ( Phố Nối B - Dốc Nghĩa)

- Đường tỉnh 281 Chỉ Đạo - Nguyệt Đức ( Thuận Thành - Bắc Ninh)

- Đường sắt Hà Nội - Hải Phòng (do đặc thù ngành đường sắt và giao thông tại Việt Nam nên hiện nay trên địa bàn huyện có 2 nhà Ga là Ga Lạc Đạo và Ga Tuấn Lương đều không thực hiện đón trả khách).

- Đường trục kinh tế Bắc Nam tỉnh Hưng Yên hay còn gọi là Quốc lộ 39A ( hình thức BT đã triển khai nhưng chưa thông tuyến ).

Trong quy hoạch chung 2030 huyện Văn Lâm sẽ có thêm hai tuyến đường trục chính đô thị vành đai 3,5 Hà Nội và cao tốc vành đai 4 đi qua.

Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng: Nâng cấp thành đường sắt đôi khổ 1435mm.

Tuyến đường sắt nội tỉnh (Lạc Đạo - Hưng Yên)

Trong kế hoạch ngắn và trung hạn huyện Văn Lâm sẽ thực hiện cải tạo và mở rộng đường tỉnh 385, ĐT 196, triển khai dự án đường ĐH 13 kéo dài nối với tỉnh Bắc Ninh, dự án đường gom dọc tuyến đường sắt HN-HP vào cụm CN Chỉ Đạo và cảng ICD giao với đường Trục KTBN và xây dựng thêm tuyến đường liên huyện mới. Xây dựng thêm 2 bến xe và 1 trung tâm logistic nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải cho các khu công nghiệp và là đầu mối hàng hóa phía Đông Hà Nội.

Cấp điện: Các tuyến đường dây tải điện và các trạm biến áp trung và hạ thế trên địa bàn huyện đã từng bước được nâng cấp. Đến nay 100% số hộ nông thôn đã có điện.

+ Trạm 220kV Phố Nối: 220/110/22kV công suất 2x250MVA.

+ Trạm 110kV Giai Phạm: 110/22kV công suất (2x63)MVA.

+ Trạm 110/35/22kV Lạc Đạo công suất (1x125+2x63) MVA.

Định hướng phát triển mạng lưới điện: Xây dựng thêm trạm biến áp 110/22KV Tân Quang với công suất dự kiến (1x63)MVA

Cấp nước: Đến nay đã có khoảng 92% số hộ được dùng nước sạch, hợp vệ sinh.

Hiện trên địa bàn huyện có 4 nhà máy cấp nước. Trong tương lai sẽ nâng cấp công suất các nhà máy cấp nước, xây dựng mạng đường ống vận chuyển khép kín cho toàn huyện và 04 nhà máy cấp nước trong huyện (nhà máy nước Như Quỳnh, Trưng Trắc, Chỉ Đạo, Lương Tài) sẽ đấu nối vào mạng này, đảm bảo việc cung cấp nước trong huyện được liên tục.

Thông tin liên lạc: Mạng lưới bưu chính viễn thông được quan tâm phát triển, phát huy tốt tác dụng của điểm bưu điện văn hóa xã. 100% các thôn trong huyện đã có mạng lưới cable viễn thông tốc độ cao.

Danh nhân[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phạm Văn Thanh: Chủ tịch Hội đồng Quản trị Petrolimex.[4]

Làng nghề[sửa | sửa mã nguồn]

Văn Lâm là huyện ven đô có rất nhiều làng nghề truyền thống và làng nghề mới như:

- Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng

- Dược liệu thuốc nam Nghĩa Trai

- Nghề mộc, đóng loa, bàn bi a thôn Cầu

- Làm mũ cối làng Cát

- Trồng lá dong Tuấn Dị

- Tái chế chì Đông Mai

- Làng hoa đào tết thôn Đìa

- Nem chua, bì, bóng Bình Lương

- Làm cơm nắm muối vừng Lạc Đạo

- Phế liệu Văn Ổ, Xuân Phao

- Trồng và muối dưa kiệu Tân Nhuế

- Đóng quan tài, nghề mộc thôn Ngọc

- Nghề xây dựng, nề, chát Việt Hưng

- Trồng hoa làng Ghênh

- Thua mua sắt vụn Trưng Trắc

- Nấu rượu Lạc Đạo

- Đậu phụ làng Xuân Lôi

- Tái chế nhựa, phế liệu Minh Khai

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ngọc Điệp (St) (6 tháng 8 năm 2020). Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện Văn Lâm nhiệm kỳ 2020 - 2025. Báo Hưng Yên. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2020. 
  2. ^ “Công nhận khu vực phát triển đô thị trung tâm huyện Văn Lâm (thị trấn Như Quỳnh và khu vực phát triển mở rộng) tỉnh Hưng Yên đạt tiêu chí đô thị loại IV”. Bộ Xây dựng. 31 tháng 7 năm 2020. 
  3. ^ Dân số và lao động
  4. ^ Anh Nguyễn-Bnews/TTXVN (29 tháng 4 năm 2018). Ông Phạm Văn Thanh được bầu làm Chủ tịch mới của Petrolimex. Báo chí viết về Petrolimex & Xăng dầu. Truy cập ngày 27 tháng 9 năm 2020. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]