Triết bụng trắng

Triết bụng trắng Thời điểm hóa thạch: Late Pleistocene–Recent
Triết bụng trắng Trung Âu (Mustela nivalis vulgaris) tại Trung tâm cứu hộ Động vật hoang dã Anh quốc, Surrey, Anh
Tình trạng bảo tồn
Ít quan tâm (IUCN 3.1)
Phân loại khoa học
Giới (regnum)	Animalia
Ngành (phylum)	Chordata
Lớp (class)	Mammalia
Bộ (ordo)	Carnivora
Họ (familia)	Mustelidae
Phân họ (subfamilia)	Mustelinae
Chi (genus)	Mustela
Loài (species)	M. nivalis
Danh pháp hai phần
Mustela nivalis Linnaeus, 1766
Bản đồ phân bố

Triết bụng trắng hay triết nâu (danh pháp: Mustela nivalis) là loài nhỏ nhất trong họ Chồn (cũng là loài nhỏ nhất trong bộ Ăn thịt), bản địa của lục địa Á Âu, Bắc Mỹ và Bắc Phi, sau đó đã di thực khắp thế giới.

Các phân loài

Triết bụng trắng là loài có phân bố địa lí rộng, trên thực thế có nhiều quan điểm về phân loại loài này. Các phân loài Triết bụng trắng được phân thành 3 nhóm:

• Nhóm pygmaea-rixosa (Triết bụng trắng nhỏ): Kích thước nhỏ, đuôi ngắn và mùa đông có lông trắng tuyền. Môi trường sống gồm phần nước Nga thuộc châu Âu, Siberia, Viễn Đông của Nga, Phần Lan, bắc bán đảo Scandinavi, Mông Cổ, đông bắc Trung Quốc, Nhật Bản và Bắc Mỹ.
• Nhóm boccamela (Triết bụng trắng lớn): thân và sọ lớn, đuôi dài và lông sáng màu. Trong mùa đông, một số phân loài thuộc nhóm này có một phần lông chuyển màu trắng. Môi trường sống gồmNgoại Capcadơ, từ tây Kazakhstan đến Semirechye và vùng sa mạc Trung Á.
• Nhóm nivalis (Triết bụng trắng trung bình): có hình thái trung gian giữa hai nhóm trên. Nhóm này sống ở vùng giữa và vùng nam của phần thuộc châu Âu của Nga, Krym, Ciscaucasus, tây Kazakhstan, nam và trung Ural và vùng núi Trung Á.

(Tính đến 2005), 18 phân loài đã được công nhận:

Phân loài	Tác giả của tên ba phần	Mô tả	Phân bố	Danh pháp đồng nghĩa
Triết bụng trắng thông thường Mustela n. nivalis (Nominate subspecies)	Linnaeus, 1766	A medium sized subspecies with a tail of moderate length, constituting about 20-21% of its body length. In its summer fur, the upper body is dark-brownish or chestnut colour, while its winter fur is pure white. It is probably a transitional form between the small pygmaea and large vulgaris	Middle regions of European Russia, from the Baltic states to the middle and southern Urals, northward approximately to the latitude of Saint Petersburg and Perm, and south to the Kursk and Voronezh Oblasts. Outside the former Soviet Union, its range includes northern Europe save for Finland and parts of the Scandinavian Peninsula	caraftensis (Kishida, 1936) kerulenica (Bannikov, 1952) punctata (Domaniewski, 1926) yesoidsuna (Kishida, 1936)
Mustela n. allegheniensis	Rhoads, 1901		Southeastern USA (Michigan, Pennsylvania, Virginia, North Carolina, Ohio, Illinois, Wisconsin)
Triết bụng trắng ngoại Capcadơ Mustela n. boccamela	Bechstein, 1800	A very large subspecies, with a long tail constituting about 30% of its body length. In its summer fur, the upper body is light brownish or chestnut with yellowish or reddish tints, with some individuals having a brownish dot on the corners of the mout and sometimes on the chest and belly. The winter fur is not pure white, being usually dirty white with brown patches	Transcaucasia, southern Europe, Asia Minor and probably western Iran	italicus (Barrett-Hamilton, 1900)
Mustela n. campestris	Jackson, 1913		Southwestern USA (South Dakota, Iowa, Nebraska)
Mustela n. caucasica	Barrett-Hamilton, 1900			dinniki (Satunin, 1907)
Mustela n. eskimo	Stone, 1900		Alaska
Triết bụng trắng Turkmenistan Mustela n. heptneri	Morozova-Turova, 1953	A very large subspecies with a long tail constituting about 25-30% of its body length. In its summer fur, the upper body is very light sandy brown or pale-yellowish. The fur is short, sparse and coarse, and does not turn white in winter	Semideserts and deserts of southern Kazakhstan and Middle Asia from the Caspian Sea to Semirechye, southern Tajikistan, Koppet Dag, Afghanistan and northeastern Iran
Triết bụng trắng Triều Tiên Mustela n. mosanensis	Mori, 1927		bán đảo Triều Tiên
Triết bụng trắng Nhật Bản Mustela n. namiyei	Kuroda, 1921		Nhật Bản
Triết bụng trắng Đại Trung Hải Mustela n. numidica	Pucheran, 1855		Morocco, Algérie, Malta, Azores Islands and Corse	albipes (Mina Palumbo, 1868) algiricus (Thomas, 1895) atlas (Barrett-Hamilton, 1904) corsicanus (Cavazza, 1908) fulva (Mina Palumbo, 1908) galanthias (Bate, 1905) ibericus (Barrett-Hamilton, 1900) meridionalis (Costa, 1869) siculus (Barrett-Hamilton, 1900)
Triết bụng trắng vùng núi Turkestan Mustela n. pallida	Barrett-Hamilton, 1900	A medium sized subspecies with a tail constituting about 24% of its body length. The colour of the summer fur is light-brownish, while the winter fur is white	Montane parts of Turkmenia, Uzbekistan, Tajikistan, Kazakhstan and Kirgizia, as well as Chinese parts of the same mountain systems and perhaps in the extreme eastern parts of Hindukush
Triết bụng trắng Siberi Mustela n. pygmaea	J. A. Allen, 1903	A very small subspecies, with a short tail which constitutes about 13% of its body length. In its summer coat, the dorsal colour is dark-brown or reddish, while the winter fur is entirely white	All of Siberia, except southern nd southeastern Transbaikalia; northern and middle Urals, northern Kazakhstan and the Russian Far East including Sakhalin and Kuril Islands, European Russia westwards to the Kola Peninsula and southwards to the northern parts of the Kirovsky and Gorkovsk districts. Outside of the former USSR, its range includes Finland, northern Scandinavian and Korean Peninsulas, all of Mongolia save for the eastern part and probably northeastern China	kamtschatica (Dybowksi, 1922)
Triết bụng trắng Bangs Mustela n. rixosa	Bangs, 1896	The smallest subspecies. In its summer coat, the fur is dark reddish brown, while the winter fur is pure white	Mackenzie, Labrador, Quebec, Minnesota, North Dakota, Montana, Saskatchewan, Alberta, British Columbia
Mustela n. rossica	Abramov and Baryshnikov, 2000
Triết bụng trắng Tứ Xuyên Mustela n. russelliana	Thomas, 1911		Tứ Xuyên, nam Trung Quốc
Mustela n. stoliczkana	Blanford, 1877		Kashgaria
Triết bụng trắng Việt Nam Mustela n. tonkinensis	Björkegren, 1941		Miền bắc và nam Việt Nam
Triết bụng trắng Trung Âu Mustela n. vulgaris	Erxleben, 1777	A somewhat larger subspecies than nivalis, with a longer tail which constitutes about 27% of its body length. In its summer fur, the upper body varies from being light-brownish to dark-chestnut, while the winter fur is white in its northern range and piebald in its souther range	Southern European Russia from the latitude of southern Voronezh and Kursk districts, Krym, Ciscaucasia, northern slope of the main Caucasus, eastward to the Volga. Outside the former Soviet Union, its range includes Europe southward to the Alps and Pyrénées	dumbrowskii (Matschie, 1901) hungarica (Vásárhelyi, 1942) minutus (Pomel, 1853) monticola (Cavazza, 1908) nikolskii (Semenov, 1899) occidentalis (Kratochvil, 1977) trettaui (Kleinschmidt, 1937) vasarhelyi (Kretzoi, 1942)

Chú thích

Thư mục tài liệu tham khảo

• Coues, Elliott (1877). Fur-bearing Animals: A Monograph of North American Mustelidae. Government Printing Office 
• Harris, Stephen; Yalden, Derek (2008). Mammals of the British Isles. Mammal Society; 4th Revised edition edition. ISBN 0906282659 
• Johnston, Harry Hamilton (1903), British mammals; an attempt to describe and illustrate the mammalian fauna of the British islands from the commencement of the Pleistocene period down to the present day, London, Hutchinson 
• Kurtén, Björn (1968). Pleistocene mammals of Europe. Weidenfeld and Nicolson 
• Kurtén, Björn (1980). Pleistocene mammals of North America. Columbia University Press. ISBN 0231037333 
• Heptner, V. G.; Sludskii, A. A. (2002). Mammals of the Soviet Union. Vol. II, part 1b, Carnivores (Mustelidae and Procyonidae). Washington, D.C. : Smithsonian Institution Libraries and National Science Foundation. ISBN 90-04-08876-8 
• Macdonald, David (1992). The Velvet Claw: A Natural History of the Carnivores. New York: Parkwest. ISBN 0563208449 
• Merriam, Clinton Hart (1896), Synopsis of the weasels of North America, Washington : Govt. Print. Off. 
• Merritt, Joseph F.; Matinko, Ruth Anne (1987). Guide to the mammals of Pennsylvania. University of Pittsburgh Press. ISBN 0822953935 

Liên kết ngoài

Phương tiện liên quan tới Mustela nivalis tại Wikimedia Commons Dữ liệu liên quan tới Mustela nivalis tại Wikispecies

• Smithsonian Institution - North American Mammals: Mustela nivalis