Maroc
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
 |
Bài hoặc đoạn này cần được wiki hóa theo các quy cách định dạng và văn phong Wikipedia. Xin hãy giúp phát triển bài này bằng cách liên kết trong đến các mục từ thích hợp khác. |
 |
Thông tin trong bài (hay đoạn) này không thể kiểm chứng được do không được chú giải từ bất kỳ nguồn tham khảo nào. Xin bạn hãy cải thiện bài viết này bằng cách bổ sung chú thích tới các nguồn uy tín. Nếu bài được dịch từ Wikipedia ngôn ngữ khác thì hãy chuyển nguồn tham khảo từ phiên bản đó cho bài này. Nếu không, những câu hay đoạn văn không có chú giải nguồn gốc có thể bị thay thế hoặc xóa đi bất cứ lúc nào. |
| المملكة المغربية Al Mamlakah al Maghribīyah |
||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||
| Khẩu hiệu الله، الوطن، الملك Allāh, al Waţan, al Malik (tiếng Ả Rập: "Thượng Đế, Quốc gia, Quốc vương") |
||||||
| Quốc ca Hymne Chérifien |
||||||
 |
||||||
| Thủ đô | Rabat |
|||||
| Thành phố lớn nhất | Casablanca | |||||
| Ngôn ngữ chính thức | tiếng Ả Rập | |||||
| Chính phủ | Quân chủ lập hiến | |||||
| - | Quốc vương Thủ tướng |
Mohammed VI Abbas El Fassi |
||||
| Độc lập | ||||||
| - | - Từ Pháp - Từ Tây Ban Nha |
|||||
| Diện tích | ||||||
| - | Tổng số | 446,550 km² (hạng 56) |
||||
| - | Nước (%) | 0% | ||||
| Dân số | ||||||
| - | Ước lượng 2005 | 32.725.847 (hạng 36) | ||||
| - | Mật độ | 66,8 /km² (hạng 96) |
||||
| GDP (PPP) | Ước tính 2005 | |||||
| - | Tổng số | 139,5 tỷ đô la Mỹ (hạng 38) | ||||
| - | Theo đầu người | 4.300 đô la Mỹ (hạng 145) | ||||
| HDI (2003) | 0,631 (trung) (hạng 124) | |||||
| Đơn vị tiền tệ | Dirham (MAD) |
|||||
| Múi giờ | UTC (UTC+0) | |||||
| Tên miền Internet | .ma | |||||
| Mã số điện thoại | +212 | |||||
| Tất cả không bao gồm Tây Sahara | ||||||
Maroc (مراكش), Vương quốc Maroc (cũng được gọi Ma Rốc; tiếng Ả Rập: المملكة المغربية, Al Mamlakah al Maghribīyah) là một quốc gia tại miền Bắc Phi.
Quốc gia này nằm ở tây bắc châu Phi, Maroc có biên giới quốc tế với Algérie về phía đông, đối diện với Tây Ban Nha qua eo biển Gibraltar, khoảng cách 13 km và biên giới đất liền với hai thành phố tự trị của Tây Ban Nha là Ceuta và Melilla. Maroc giáp Địa Trung Hải và Đại Tây Dương về phía bắc và đông và giáp Mauritania về phía nam[1].
Maroc là quốc gia châu Phi duy nhất hiện không là thành viên của Liên minh châu Phi nhưng lại là thành viên của Liên đoàn Ả Rập, Liên minh Maghreb Ả Rập, Cộng đồng Pháp ngữ, Tổ chức Hội nghị Hồi giáo, nhóm Đối thoại Địa Trung Hải,Nhóm 77 và đồng minh lớn không phải NATO của Mỹ.
Trong vòng 44 năm, từ năm 1912 đến năm 1956, Maroc là xứ bảo hộ của Pháp và Tây Ban Nha. Người dân Maroc chủ yếu là người Ả Rập và người Berber hoặc người lai hai dân tộc này. Tiếng Ả Rập là ngôn ngữ chính thức của quốc gia này nhưng nhiều người nói một thứ tiếng Berber, đặc biệt là ở nông thôn. Tiếng Pháp cũng được nói ở các thành phố. Nền kinh tế Maroc chủ yếu dựa vào nông nghiệp nhưng hai ngành du lịch và công nghiệp cũng đóng vai trò quan trọng. Maroc là một nước quân chủ lập hiến, nhà vua là nguyên thủ quốc gia, thủ tướng là người đứng đầu chính phủ. Rabat là thủ đô của Maroc, còn Casablanca là thành phố lớn nhất quốc gia này.
Mục lục |
[sửa] Tên gọi
Tên Ả Rập đầy đủ là Al-Mamlaka al-Maghribiya dịch nghĩa là "Vương quốc phía Tây". Al-Maghrib (có nghĩa "phía Tây") được sử dụng phổ biến. Đối với tài liệu lịch sử, các sử gia và các nhà địa lý Ả Rập Trung cổ thường gọi Maroc là Al-Maghrib al Aqşá ("Tối Viễn Tây"), để phân biệt với các khu vực lịch sử láng giềng gọi là al-Maghrib al Awsat ("Trung Tây", Algérie) và al-Maghrib al Adna ("Tối Cận Tây", Tunisia)[2].
Tên Latin hóa "Morocco" trong tiếng Anh xuất phát từ tiếng Latin trung cổ "Morroch," liên quan đến tên của cựu Almoravid và kinh đô Almohad, Marrakech[3]. Người Ba Tư gọi tên xứ này một cách đơn giản là "Marrakech"[4]. Từ "Marrakech" được cho là có nguồn gốc từ Mur-Akush trong tiếng Berber có nghĩa là "Vùng đất của Thượng Đế".
[sửa] Lịch sử
[sửa] Maroc thời Berber
Khu vực Maroc ngày nay đã có người ở từ Thời kỳ Đồ đá mới (ít nhất năm 8000 trước Công nguyên như được chứng thực bằng các dấu hiệu của văn hóa Capsia), một giai đọan khi Maghreb còn ít khô cằn như ngày nay. Nhiều nhà lý luận cho rằng, người Amazigh, thường gọi là Berber hoặc theo nhận diện tôn giáo của họ (ví dụ như Chleuh), có lẽ đã đến đây vào khoảng cùng thời với thời kỳ bắt đầu ngành canh nông ở khu vực này. Thời xưa, Maroc đã được gọi là Mauretania, dù tên này không nên nhầm lẫn với quốc gia Mauritania ngày nay.
[sửa] La Mã và Maroc tiền La Mã
[sửa] Maroc thời Trung cổ
[sửa] Triều đại Alaouite 1666–1912
[sửa] Ảnh hưởng của châu Âu
[sửa] Sự chống cự
[sửa] Maroc hiện đại
[sửa] Chính trị
[sửa] Quyền con người và những cải cách
[sửa] Hành chính
Maroc được chia làm 6 vùng[5] và được chia tiếp thành 62 châu và tỉnh[6].
Theo luật phi tập trung hóa và khu vực hóa được Quốc hội Maroc thông qua năm 1997, đã có 16 vùng mới được thiết lập:
|
|
[sửa] Vị thế của Tây Sahara
Do xung đột về Tây Sahara, vị thế của cả hai vùng Saguia el-Hamra và Río de Oro đang bị tranh chấp.
Chính phủ Maroc một tổ chức tự trị, dù thông qua Hội đồng cố vấn hoàng gia về các vấn đề Sahara (CORCAS) cần phải quản lý với một mức độ nhất định xứ tự trị Tây Sahara. Đề án này đã được trình cho Hội đồng bảo an Liên Hiệp Quốc giữa tháng 4 năm 2007. Sự bế tắc trong việc xử lý các kiến nghị của Maroc đã khiến Liên Hiệp Quốc trong "Báo cáo Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc" gần đây yêu cầu các bên thực hiện thương thảo vô điều kiện và trực tiếp để đạt được một thỏa thuận chính trị được hai bên chấp thuận[7]. Quyền tự trị bị nhóm Polisario, một nhóm chống lại sự cai trị của thực dân Tây Ban Nha phản đối và hiện nay đang đấu tranh phi thực dân hóa Tây Sahara với tên Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Sahrawi.
[sửa] Tình trạng phía Tây Sahara
[sửa] Địa lý
- Xem thêm danh mục các thành phố của Maroc và Tây Sahara
Với diện tích 446,550 km² (172,402 dặm vuông), Maroc là quốc gia có diện tích lớn thứ 57 trên thế giới (nhỏ hơn Uzbekistan). Lớn hơn Iraq và tiểu bang California của Mỹ.
Biên giới phía đông và đông nam với Algérie đã đóng cửa từ năm 1994. Có 4 vùng đất của Tây Ban Nha dọc theo bờ biển Địa Trung Hải lọt trong lãnh thổ của Maroc là: Ceuta, Melilla, Peñón de Vélez de la Gomera, Peñón de Alhucemas và quần đảo Chafarinas, cũng như đảo còn tranh chấp Perejil. Đảo Canary ngoài khơi bờ biển Đại Tây Dương thuộc về Tây Ban Nha, trong khi Madeira ở phía Bắc thuộc về Bồ Đào Nha. Về phía Bắc, Maroc có biên giới với Strait of Gibraltar và quản lý một phần đường thủy ra vào Địa Trung Hải. Dãy núi Rif có vai trò là biên giới với Địa Trung Hải từ Tây Bắc đến Đông Bắc. Dãi núi Atlas như là xương sống chạy từ tây nam đến đông bắc. Hầu hết phần phía Đông là sa mạc Sahara và ít có dân cư sinh sống cũng như các hoạt động kinh tế. Hầu hết dân cư tập trung ở phía Bắc của các dãy núi. Phía nam của Maroc là phần phía tây của sa mạc Sahara, cũng là thuộc địa trước đây của Tây Ban Nha và được sáp nhập vào Maroc năm 1975 (xem thêm Green March). Maroc tuyên bố rằng phía tây Sahara là một phần lãnh thổ của họ và gọi là các tỉnh phía Nam.
Thủ đô của Maroc là Rabat; và thành phố lớn nhất cũng là cảng chính của Maroc là Casablanca.
Các thành phố khác gồm: Agadir, Essaouira, Fes, Marrakech, Meknes, Mohammadia, Oujda, Ouarzazat, Safi, Salè, Tangier và Tétouan.
[sửa] Khí hậu
[sửa] Cuộc sống hoang dã
[sửa] Kinh tế
[sửa] Dân số
[sửa] Những người Maroc Do Thái
[sửa] Văn hóa
[sửa] Ẩm thực
[sửa] Văn học
[sửa] Âm nhạc
[sửa] Giao thông vận tải
[sửa] Quân đội
[sửa] Khoa học kỹ thuật
[sửa] Trường đại học
[sửa] Thể thao
[sửa] Xếp hạng quốc tế
[sửa] Sự hòa nhập
[sửa] Thỏa thuận nhiều phía
[sửa] Xem thêm
[sửa] Ghi chú
- ^ Pending resolution of the Western Sahara conflict.
- ^ Yahya, Dahiru (1981). Morocco in the Sixteenth Century, Page 18, Longman.
- ^ “Regions of Morocco”. statoids.com. Truy cập 7 tháng 9 năm 2007.
- ^ “مراکش”. Persian Wikipedia. Truy cập 7 tháng 9 năm 2007.
- ^ Regions of Morocco, statoids.com
- ^ Regions of Morocco, statoids.com
- ^ “Report of the Secretary-General on the situation concerning Western Sahara (13 April 2007)” (ped). UN Security Council. Truy cập 18 tháng 5 năm 2007.
[sửa] Liên kết ngoài
 |
Bài này còn sơ khai. Mời bạn góp sức viết thêm để bài được hoàn thiện hơn. Xem phần trợ giúp về cách sửa bài. |
| Các nước ở Địa Trung Hải |
|---|
| Ai Cập | Albania | Algérie | Bosna và Hercegovina | Bulgaria1 | Bồ Đào Nha | Croatia | Dải Gaza | Hy Lạp | Cộng hòa Síp | Israel | Liban | Libya | Malta | Maroc | Monaco | Montenegro |Pháp | Romania1 | Serbia | Slovenia | Syria | Tunisia | Thổ Nhĩ Kỳ | Tây Ban Nha | Ý |
| 1. Không giáp Địa Trung Hải nhưng có khí hậu và động thực vật vùng Địa Trung Hải. |
| Các nước châu Phi |  |
|---|---|
| Ai Cập | Algérie | Angola | Bénin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Cabo Verde | Cameroon | Comores | Cộng hoà Congo | Cộng hoà Dân chủ Congo | Côte d'Ivoire | Djibouti | Eritrea | Ethiopia | Gabon | Gambia | Ghana | Guiné-Bissau | Guinea Xích Đạo | Guinée | Kenya | Lesotho | Liberia | Libya | Madagascar | Malawi | Mali | Maroc | Mauritanie | Mauritius | Mozambique | Namibia | Cộng hòa Nam Phi | Niger | Nigeria | Rwanda | São Tomé và Príncipe | Sénégal | Seychelles | Sierra Leone | Somalia | Somaliland | Sudan | Swaziland | Tanzania | Tây Sahara | Tchad | Togo | Cộng hoà Trung Phi | Tunisia | Uganda | Zambia | Zimbabwe |
|
| Các lãnh thổ phụ thuộc: Quần đảo Canary | Ceuta và Melilla | Quần đảo Madeira | Mayotte | Réunion | Quần đảo Saint Helena | |
