Biển Wadden

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Biển Wadden
Welterbe.svg Di sản thế giới UNESCO
Morze Wattowe.png
Quốc gia Flag of Germany.svg Đức Hà Lan
Kiểu Tự nhiên
Hạng mục viii, ix, x
Tham khảo 1314
Vùng UNESCO Châu Âu và Bắc Mỹ
Lịch sử công nhận
Công nhận 2009 (kì thứ 33)

Biển Wadden (tiếng Hà Lan: Waddenzee, tiếng Đức: Wattenmeer, tiếng Hạ Saxon:Wattensee, tiếng Đan Mạch: Vadehavet, tiếng Tây Frisia: Waadsee) là một đới gian triều ở phần đông nam của biển Bắc. Khu vực này nằm giữa vùng duyên hải của phía tây bắc châu Âu lục địa và chuỗi các đảo trong quần đảo Frisia, tạo thành một vùng nước nông với các bãi lầy thoai thoải và các vùng đất lầy lội. Đây là nơi có đa dạng sinh học cao. Năm 2009, các phần của biển Wadden thuộc ĐứcHà Lan đã được UNESCO ghi danh vào danh sách di sản thế giới.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Biển Wadden kéo dài từ Den HelderHà Lan tại phía tây nam, vượt qua các cửa sông lớn tại Đức tới ranh giới phía bắc tại Skallingen, ở phía bắc Esbjerg của Đan Mạch với chiều dài đường bờ biển khoảng 500 km và tổng diện tích khoảng 10.000 km².

Các đảo trong biển Wadden được gọi là quần đảo biển Wadden hay quần đảo Frisia, đặt tên theo người Frisia. Tuy nhiên, trên đảo xa nhất về phía tây của Hà Lan, Texel, thì tiếng Frisia lại không được sử dụng đã nhiều thế kỷ. Quần đảo biển Wadden thuộc Đan Mạch thì chưa bao giờ có người Frisia định cư. Quần đảo Heligoland của Đức nằm ở viền ngoài, mặc dù về mặt dân tộc thì thuộc nhóm đảo Frisia, nhưng lại không nằm trong biển Wadden.

Thiên nhiên[sửa | sửa mã nguồn]

Từ wad trong tiếng Hà Lan có nghĩa là "vùng đất lầy thoai thoải" (tiếng Hạ Saxontiếng Đức: Watt, tiếng Đan Mạch: Vade). Khu vực này có đặc trưng là các bãi đất lầy và thoải trải rộng, các rãnh thủy triều sâu hơn (các con lạch) và các đảo nằm trong phạm vi của nó, một khu vực thường xuyên có sự tranh chấp giữa đất liền và biển cả. Cảnh quan được hình thành phần lớn bởi các trận sóng cồn lớn trong thế kỷ 10-14, tràn qua và mang đi các vùng đất than bùn trước kia phía sau các cồn cát duyên hải. Các đảo hiện tại là phần còn lại của các cồn cát duyên hải trước kia.

Các bãi lội nước mặn và bãi lầy thoải tại Westerhever, Đức.

Các đảo có đặc trưng là các cồn cát và các bãi biển nhiều cát, rộng, hướng về phía biển Bắc và vùng duyên hải thấp, chịu ảnh hưởng của thủy triều hướng về phía biển Wadden. Ảnh hưởng của sóng biển và các dòng hải lưu, mang theo chúng các trầm tích, làm thay đổi chậm chạp diện mạo của các đảo. Chẳng hạn, các đảo VlielandAmeland đã di chuyển về phía đông trong nhiều thế kỷ, do bị mất đất ở một bên và được bồi lấp ở bên kia.

Biển Wadden nổi tiếng vì có sự phong phú đa dạng trong quần động vật và thực vật. Hiện nay, một phần lớn của biển Wadden được bảo hộ với sự hợp tác của cả ba quốc gia; cụ thể xem thêm Các vườn quốc gia biển Wadden để có chi tiết về các khu vực bảo hộ trong phạm vi lãnh thổ Đức.

Chính quyền Hà Lan, Đan Mạch và Đức đã hợp tác cùng nhau kể từ năm 1978 về vấn đề bảo vệ và bảo tồn biển Wadden. Sự hợp tác diễn ra trong quản lý, giám sát và nghiên cứu, cũng như các vấn đề chính trị. Ngoài ra, năm 1982, tuyên bố chung về bảo hộ biển Wadden đã được thỏa thuận để phối hợp các hoạt động và các biện pháp bảo vệ biển Wadden. Năm 1997, kế hoạch biển Wadden ba bên đã được phê chuẩn.

Biển Wadden được coi là vùng đất lầy Ramsar có tầm quan trọng quốc tế từ ngày 14 tháng 5 năm 1987. Tháng 6 năm 2009, UNESCO bổ sung nó vào danh sách di sản thế giới.

Giải trí[sửa | sửa mã nguồn]

Người trên bãi biển tại Borkum, Đức
Đi bộ trên bãi lầy gần Pieterburen, Hà Lan

Nhiều đảo trong vùng này là các khu vực có các nhà nghỉ ven biển nổi tiếng từ thế kỷ 19.

Đi bộ trên bãi lầy (tiếng Hà Lan: Wadlopen), thực tế là đi bộ trên các bãi cát thoai thoải khi triều xuống, đã trở thành phổ biến tại khu vực biển Wadden.

Đây cũng là nơi thích hợp cho việc đi thuyền tiêu khiển.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]


Đức Di sản thế giới tại Đức Đức
Di sản văn hóa
Nhà thờ chính tòa Aachen | Tu viện Lorsch | Lâu đài Augustusburg và Falkenlust | Thị trấn Bamberg | Các tòa nhà của trường phái Bauhaus Weimar Dessau | Đảo bảo tàng (Berlin) | Weimar cổ điển | Nhà thờ lớn Köln | Vườn hoa Dessau-Wörlitz | Goslar với Các mỏ ở Rammelsberg | Thành phố Hansetic Lübeck | Các đài tưởng niệm Luther tại EislebenWittenberg | Tu viện Maulbronn | Công viên Muskau (chung với Ba Lan) | Đảo Reichenau | Phố cổ của Quedlinburg | Nhà thờ Wies | Regensburg | Khu phố La Mã, Nhà thờ St. Peter và Nhà thờ Đức Bà Trier | Cung điện mới (Potsdam) | Nhà thờ chính tòa Hildesheim Nhà thờ thánh Michael, Hildesheim | Nhà thờ lớn Speyer | Trung tâm lịch sử của Stralsund Wismar | Tòa đô chính Bremen Tượng Roland Bremen | Đường biên giới La Mã (với Vương quốc Liên hiệp Anh) | Đồng bằng trung lưu sông Rhein phía trên | Xưởng đúc đồ sắt Völklingen | Thành Wartburg | Dinh thự Würzburg | Mỏ và nhà máy luyện than cốc Zollverein tại Essen | Các dinh thự theo kiến trúc của chủ nghĩa tân thời Berlin | Thung lũng Elbe ở Dresden (bị gạch tên năm 2009) | Nhà máy Fagus Alfeld | Nhà ở Pile thời tiền sử xung quanh dãy núi Alps (với nhiều nước khác) | Nhà hát opera ở Bayreuth | Công viên Bergpark Wilhelmshöhe
Di sản thiên nhiên
Di chỉ hóa thạch Messel Pit | Biển Wadden (với Hà Lan) | Các khu rừng nguyên sinh trên dãy Carpath Các khu rừng sồi cổ ở Đức (với SlovakiaUkraina)


Hà Lan Di sản thế giới tại Hà Lan Hà Lan
Di sản văn hóa
Beemster Polder | Ir.D.F. Woudagemaal | Tuyến phòng thủ Amsterdam | Cối xay gió ở Kinderdijk–Elshout | Rietveld Schröderhuis | Schokland và khu vực lân cận | Willemstad, nội thành và bến cảng, Antilles Hà Lan
Di sản tự nhiên
Biển Wadden

Bản mẫu:Khu dự trữ sinh quyển của Đức