Cao Ly thuộc Mông Cổ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Cao Ly thuộc Mông Cổ
Tỉnh Chinh Đông
征東等處行中書省
정동등처행중서성
Chư hầu của Mông Nguyên

1270–1356
Vị trí của Cao Ly thuộc Mông Cổ
Quốc gia phụ thuộc tại Triều Tiên hiện đại trong triều Nguyên, khoảng năm 1294.
Thủ đô Khai Thành
Chính phủ Quân chủ, chư hầu của chế độ quân chủ nhà Nguyên
Hoàng đế
 -  1270–1294 Hốt Tất Liệt
 -  1294–1307 Thành Tông
 -  1311–1320 Nhân Tông
 -  1333–1356 Huệ Tông
Vương
 -  1270–1274 Nguyên Tông
 -  1274–1308 Trung Liệt
 -  1308–1313 Trung Tuyên
 -  1313–1330; 1332–1339 Trung Túc
 -  1330–1332; 1339–1344 Trung Huệ
 -  1351–1356 Cung Mẫn
Lịch sử
 -  Chiến tranh Mông Cổ – Cao Ly 1231–1259
 -  Thành lập 1270
 -  Mông Cổ xâm lược Nhật Bản 1274, 1281
 -  Giải thể 1356
Hiện nay là một phần của  Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
 Hàn Quốc

Cao Ly thuộc Mông Cổ thường được gọi là Chinh Đông hành trung thư tỉnh (征东行中书省, 정동행중서성) là thuật ngữ về sự thống trị của Đế quốc Mông Cổ (gọi là triều Nguyên từ 1270) tại bán đảo Triều Tiên giữa năm 1231 và 1356 sau 30 năm kháng chiến. Sau khi Mông Cổ xâm lược Triều Tiên và sự đầu hàng của Vương triều Cao Ly vào thế kỷ XIII, vương quốc trở thành chư hầu Mông Cổ và là một trong những đồng minh của họ trong hơn 100 năm. Vương triều Cao Ly có thể tiếp tục nắm quyền, nhưng các thành viên của triều đình bị đưa đến Mông Cổ, lớn lên ở đó và thường kết hôn với các thành viên triều đình nhà Nguyên. Kết quả là, các hoàng tử trở thành vua Cao Ly đều là con rể của triều đình nhà Nguyên, bắt đầu từ Trung Liệt, người đã kết hôn với một trong ba mươi con gái của Hốt Tất Liệt vào năm 1274. Sự siết chặt của nhà Nguyên nới lỏng vào những năm 1350 khi quyền lực của vương triều được nắm giữ, bắt đầu sụp đổ toàn bộ và vua Cung Mẫn đã tiến hành đẩy lùi các đơn vị trú quân của Mông Cổ nhân dịp cuộc nổi dậy của Quân Khăn Đỏ tại Trung Quốc.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi thành lập nhà Nguyên vào năm 1271, Cao Ly đầu hàng nhà Nguyên. Sau đó, vì Nhật Bản không chịu đầu hàng, nhà Nguyên quyết định xâm lược Nhật Bản. Tuy nhiên, cuộc chiến của nhà Nguyên chống lại Nhật Bản vào năm 1274 đã kết thúc trong thất bại. Sau khi Nam Tống sụp đổ vào năm 1279, để chuẩn bị tấn công Nhật Bản một lần nữa, người cai trị nhà Nguyên, Hốt Tất Liệt, đã ra lệnh thành lập tỉnh Chinh Đông tại Triều Tiên vào năm 1280. Tuy nhiên, vào năm 1281 sau thất bại trong cuộc chiến chống Nhật Bản một lần nữa, Hốt Tất Liệt ra lệnh giải thể tỉnh Chinh Đông. Năm 1287, nhà Nguyên tái thành lập tỉnh Chinh Đông, và vua Cao Ly cũng giữ chức tể tướng của tỉnh Chinh Đông. Sau đó Nguyên Thành Tông đã cuộc chinh phục tỉnh Đông lại bị bãi bỏ, nhưng nó đã được khôi phục lại vào nửa đầu thế kỷ 14, cho đến cuối thời nhà Nguyên.

Năm 1231, quân đội Mông Cổ tấn công Cao Ly, năm 1258, chính quyền tộc Thôi sụp đổ, vua Cao Ly đầu hàng Mông Cổ và hai bên đạt được một thỏa thuận hòa bình. Cao Ly trở thành một nước chư hầu của nhà Nguyên, giữ được quyền tự chủ và nền văn hóa riêng của họ. Từ chối chấp nhận sự đầu hàng của những người tình nguyện Tam Biệt Sao cho để phát động cuộc chiến chống Mông Cổ, cuộc chiến mãi đến năm 1273 mới kết thúc.

Năm 1280, để xâm lược Nhật Bản, nhà Nguyên đã thành lập tỉnh Chinh Đông (còn được gọi là tỉnh Nhật Bản hoặc tỉnh Chinh Nhật Bản) trên Bán đảo Triều Tiên, và cử "darughachi" để giám đốc các công việc quốc gia của Triều Tiên tại Khai Thành, thủ đô của Triều Tiên. 1281, với cuộc tấn công của Nhật Bản thất bại khi giải thể tỉnh Chinh Đông; năm 1287, tái lập tỉnh Trịnh Đông, đã trở thành đặc điểm thành lập hành chính đặc biệt chế độ Ký Mịch[1], vua Cao Ly cũng từng là "darughachi" (tả thừa tương) ở tỉnh phía Đông và trở thành một nước chư hầu của nhà Nguyên, phải đến khi vua Cung Mẫn trở lại vào năm 1356, triều đình Cao Ly mới giành lại được toàn quyền độc lập.

Năm 1313, Nguyên Nhân Tông ban hành sắc lệnh tiếp tục các kỳ khoa cử, tổng cộng có 17 trường thi hương được thành lập ở 17 tỉnh trên toàn quốc. Tham gia thử nghiệm ở hầu hết các nơi. Điều đáng chú ý là ở tỉnh Chinh Đông (Cao Ly) còn có một trường thi hương, cứ 300 danh hương thì có ba người dự kỳ thi thị hương.[2]

Nguyên Anh Tông (trị vì từ năm 1320 đến năm 1323) từng muốn bãi bỏ việc xâm chiếm Đông tỉnh và thay đổi hệ thống thành Tam tỉnh tương tự như các tỉnh khác. Đề xuất này đã được hoàng đế gửi đến tỉnh Trung Hồ để thảo luận. Tướng Vương Ước đã bày tỏ sự phản đối, nói rằng: Cao Ly là bốn ngàn dặm từ thủ đô, đất đai là cằn cỗi, người dân nghèo đói, và hải quan là không thể so sánh với đồng bằng miền Trung, nếu cải cách không thể được thực hiện, nó không phải là một phước lành cho đất nước để dành của mình quyền lực quốc gia trên đó, tốt hơn là nên giữ hệ thống cũ của tổ tiên". Tể tướng đồng ý với quan điểm của ông và đệ trình lên hoàng đế đề nghị không thực hiện việc thành lập các tỉnh Tam Hàn. Sau khi người Triều Tiên biết được điều này, họ đã lấy chân dung Vương Ước và đưa về Cao Ly để lập một ngôi đền thờ cúng, nói rằng: "Đó là hoàng tử giữ Quốc tộ không biến mất".[3]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ "Nghiên cứu về cuộc chinh phục tỉnh phía Đông bán đảo Triều Tiên vào thời nhà Nguyên"
  2. ^ 《元史·选举志一·科目》
  3. ^ 《元史·卷一百七十八 王约传》:“朝廷议罢征东省,立三韩省,制式如他省,诏下中书杂议,约对曰:‘高丽去京师四千里,地瘠民贫,夷俗杂尚,非中原比,万一梗化,疲力治之,非幸事也,不如守祖宗旧制。’丞相称善,奏罢议不行。高丽人闻之,图公像归,祠而事之,曰:‘不绝国祀者,王公也。’”