Phú Sĩ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Fuji-san)
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Núi Phú Sĩ
Mt. Fuji, enhanced.JPG
Núi Phú Sĩ tháng 1 năm 2016
Phần lồi 3.776 m (12.388 ft)[1]
Xếp thứ 35
Danh sách Đỉnh núi cao nhất Nhật Bản
Đỉnh siêu nổi bậts
Danh sách các núi tại Nhật Bản
100 ngọn núi nổi tiếng của Nhật Bản
Phiên âm IPA [ɸɯꜜdʑisaɴ]
Vị trí
Núi Phú Sĩ trên bản đồ Nhật Bản
Núi Phú Sĩ
Núi Phú Sĩ
Núi Phú Sĩ trên bản đồ Asia
Núi Phú Sĩ
Núi Phú Sĩ
Vị trí tại Nhật Bản
Vị trí Chūbu, Honshu, Nhật Bản
Tọa độ 35°21′29″B 138°43′52″Đ / 35,35806°B 138,73111°Đ / 35.35806; 138.73111Tọa độ: 35°21′29″B 138°43′52″Đ / 35,35806°B 138,73111°Đ / 35.35806; 138.73111[3]
Bản đồ địa hình Cơ quan Thông tin Không gian Địa lý Nhật Bản 25000:1 富士山[2]
50000:1 富士山
Địa chất
Kiểu Núi lửa
Tuổi đá 100.000 năm
Phun trào gần nhất 1707–08
Leo núi
Chinh phục lần đầu 663 bởi En no Odzunu (役行者, En no gyoja, En no Odzuno)
Hành trình dễ nhất Đi bộ
Di sản thế giới của UNESCO
Tên chính thức Núi Phú Sĩ, nơi linh thiêng và nguồn cảm hứng nghệ thuật
Tiêu chí Văn hóa: iii, vi
Tham khảo 1418
Năm công nhận 2013 (Kỳ họp 37)
Diện tích 20.702.1 ha
Vùng đệm 49.627.7 ha
Núi Phú Sĩ
Núi Phú Sĩ chụp vào mùa đông.

Núi Phú Sĩ hay Núi Fuji (富士山 (ふじさん / ふじやま) Fuji-san / Fuji-yama?, Phú Sĩ Sơn) nằm trên đảo Honshu là ngọn núi cao nhất Nhật Bản với 3.776,24 mét, là đỉnh núi cao thứ 2 trên một hòn đảo tại châu Á và thứ 7 trên thế giới.[1] Đây là một núi lửa dạng tầng đã ngưng hoạt động với lần phun trào cuối vào năm 1707-1708.[4][5] Phú Sĩ nằm cách Tokyo khoảng 100 km về phía tây nam và có thể được nhìn thấy từ thủ đô vào một ngày đẹp trời. Ngọn núi là có cấu trúc hình nón đối xứng đặc biệt và được phủ tuyết khoảng 5 tháng mỗi năm, là biểu tượng của đất nước và thường được mô tả trong các sáng tác nghệ thuật cũng như được nhiều du khách khắp nơi trên thế giới ghé thăm khi tới Nhật Bản.[6]

Nó là một trong "Ba núi Thánh" của Nhật Bản (三霊山, Sanreizan) cùng với Núi HakuTate. Phú Sĩ là một danh thắng đặc biệt và một di tích lịch sử của Nhật Bản.[7] Ngọn núi được thêm vào danh sách Di sản thế giới của UNESCO vào ngày 22 tháng 6 năm 2013 nhờ giá trị văn hóa. Theo UNESCO, nơi đây đã truyền cảm hứng cho các nghệ sĩ và nhà thơ và là điểm đến của cuộc hành hương trong nhiều thế kỷ. Di sản này bao gồm 25 địa điểm nằm trong khu vực núi Phú Sĩ bao gồm khu vực núi thiêng, đền thờ Thần đạo Fujisan Hongū Sengen Taisha, đền thờ Phật giáo Taiseki-ji.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí núi Phú Sĩ

Núi Phú Sĩ trải dài trên địa phận tỉnh Shizuoka và tỉnh Yamanashi, ở phía Tây Nam Tokyo.

Đây là một núi lửa còn hoạt động và là ngọn núi cao nhất của Nhật Bản với độ cao tuyệt đối: 3.776 mét. Đỉnh núi Phú Sĩ quanh năm tuyết phủ, tạo nên một vẻ đẹp hùng vĩ, tráng lệ. Dưới chân núi có 5 hồ nước ngọt lớn, đó là: Kawaguchi, Yamanaka, Sai, MotosuShoji. Cùng với Hồ Ashi ở gần đó, chúng tạo nên một cảnh quan tuyệt đẹp cho ngọn núi. Đây là một phần trong Công viên Quốc gia Phú Sĩ-Hakone-Izu.

Địa chất[sửa | sửa mã nguồn]

Các nhà khoa học đã xác định được 4 thời kỳ hoạt động núi lửa khác nhau hình thành nên ngọn núi Phú Sĩ. Thời kỳ đầu tiên là Sen-komitake, được tạo nên từ lõi anđêxit mới được phát hiện gần đây ở sâu bên trong núi. Cái tên Sen-komitake được lấy theo chữ "Phú Sĩ Komitake" là một lớp đá bazan được hình thành từ hàng trăm nghìn năm trước. Khoảng 100,000 năm trước, một ngọn núi "Phú Sĩ cổ" đã được hình thành trên đỉnh núi Phú Sĩ Komitake. Hiện tại, ngọn núi "Phú Sĩ mới" được cho là hình thành trên đỉnh núi "Phú Sĩ cổ" khoảng 10,000 năm trước. Hiện nay, ngọn núi lửa này thuộc loại đang hoạt động với nguy cơ phun trào thấp. Lần gần đây nhất ghi nhận được sự phun trào là năm 1707 trong thời kỳ Edo. Tại thời điểm này, có một miệng núi lửa mới, dọc theo đỉnh thứ 2 đã hình thành xuống nửa chừng bề mặt của nó. Miệng núi lửa này có tên là Hōei-zan, đặt theo tên của một triều đại.

Núi Phú Sĩ là nơi giao nhau của mảng lục địa Á Âu, mảng lục địa Okhotsklục địa Philippin. Chúng lần lượt tạo nên phần phía tây, phía đông của nước Nhật và bán đảo Izu.

Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]

Các tên gọi khác[sửa | sửa mã nguồn]

Tên ngọn núi viết bằng Kanji 富士山 khi phiên sang chữ Latinh có thể thành Fuji-san hoặc đôi khi là Fuji Yama, do chữ 山 (sơn) trong tiếng Nhật có nhiều cách đọc là San, ZanYama.

Ngoài ra, trong tiếng Nhật, từ "富士" có thể được phát âm thành "Huzi" do đặc trưng của âm ふ("fu", thuộc hàng "ha" trong tiếng Nhật). Tuy nhiên, cách phát âm chuẩn vẫn là "Fuji".

Núi Phú Sĩ còn có các tên gọi khác cũ hơn hoặc thi vị hơn như: Fuji-no-Yama (ふじの山), Fuji-no-Takane (ふじの高嶺), Fuyō-hō (芙蓉峰) và Fu-gaku (富岳 hoặc 富嶽).

Từ nguyên gốc[sửa | sửa mã nguồn]

Chữ Kanji hiện nay của tên gọi "núi Phú Sĩ", (phú) và (), nhưng có vẻ như các chữ này được áp dụng cho một cách đọc sẵn có.

Tên gốc của từ Phú Sĩ vẫn chưa được rõ, nhưng nó liên quan tới toàn bộ lịch sử với các chữ Hán khác nhau theo từ gốc dân gian. Một trong những từ gốc dân gian cổ nhất cho rằng từ Fuji xuất phát từ chữ (bất + nhị), có nghĩa là có một không hai. Một từ gốc dân gian khác cho rằng nó xuất phát từ chữ 不 (bất tận), có nghĩa là không bao giờ kết thúc.

Có lẽ từ gốc phổ biến nhất là từ cho rằng tên của ngọn núi có chữ Hán là 富士 (phú ).

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Người ta cho rằng người đầu tiên lên đến đỉnh ngọn núi này là một nhà sư khuyết danh. Trước thời đại Meiji, vì Phú Sĩ là một ngọn núi thiêng nên phụ nữ không được phép trèo lên đỉnh núi. Ngày nay, đây là một địa điểm du lịch nổi tiếng và lý tưởng cho rất nhiều nhà leo núi (xem bên dưới).

Núi Phú Sĩ là một ngọn núi lửa hấp dẫn, thường là chủ đề của các tác phẩm nghệ thuật như bức "Nhìn về núi Phú Sĩ" của họa sĩ Hokusai. Ngọn núi này cũng góp mặt và là chủ đề của rất nhiều tác phẩm văn thơ Nhật Bản qua các thời kỳ.

Núi Phú Sĩ cũng là một địa điểm truyền thống của các chiến binh xưa: các samurai đã dùng chân núi như một điểm tập luyện, gần thị trấn Gotemba ngày nay. Năm 2005, Cục Phòng vệ Nhật BảnLực lượng Hải quân Hoa Kỳ đã tiến hành tập trận ở gần chân núi Phú Sĩ.

Leo núi[sửa | sửa mã nguồn]

Thời gian nhiều người đăng sơn Phú Sĩ nhất là trong khoảng hai tháng, từ mồng 1 tháng 7 đến 27 tháng 8. Có khoảng 200,000 lượt người leo lên ngọn núi này mỗi năm; trong số đó 30% là người nước ngoài. Hành trình trèo núi mất khoảng 3 đến 7 giờ, trong khi hạ sơn thì mau hơn, chỉ mất khoảng 2 đến 5 giờ. Đường đi có thể chia ra 10 trạm cơ bản; từ điểm khởi đầu lên tới trạm thứ 5 là đã trèo 2300 mét so với mực nước biển. Hầu hết các hành trình trèo núi là vào ban đêm để khi lên đến đỉnh thì gặp lúc mặt trời mọc buổi sớm mai. Vì lượng người leo núi rất đông, vấn nạn hàng năm là lượng rác thải dọc đường. Dù vậy, đăng sơn Phú Sĩ vẫn là một cuộc hành trình hấp dẫn đặc biệt.

Rừng Aokigahara[sửa | sửa mã nguồn]

Aokigahara là một cánh rừng ở chân núi Phú Sĩ. Trong số những truyền thuyết về cánh rừng này, truyện dân gian Nhật Bản cho rằng chất đá ở đây có hàm lượng trầm tích sắt rất lớn, có thể làm vô hiệu hóa la bàn và các thiết bị định vị toàn cầu. Do vậy người đi rừng rất dễ lạc. Tuy nhiên theo khoa học thì trường điện từ do sắt gây ra rất yếu nên không mấy ảnh hưởng các thiết bị. Hiển nhiên là Cục Phòng vệ Nhật Bản và lính Thủy quân lục chiến Mỹ thường tập trận trong rừng mà la bàn cùng máy định vị toàn cầu và các thiết bị điện tử khác vẫn hoạt động không bị trở ngại.

Đặc biệt rừng Aokigahara có những hang động đóng băng quanh năm. Theo truyền thuyết thì ma quỷ, yêu tinh phá rối vẫn thường xuất hiện trong rừng này. Phải chăng đó có liên hệ với việc địa điểm Aokigahara Jukai là một nơi thường có người tự tử và vong hồn người chết mãi mãi lảng vảng nơi này. Với hơn 78 xác người đã tự tử tại đây nhà chức trách đã phải cảnh báo về nạn tự tử trong rừng này.

Chuyện ngoài lề[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ca sĩ Kyu Sakamoto đã từng thuê người đem một cây đàn piano lên núi để thực hiện một buổi hòa nhạc.
  • Logo của công ty AtariInfiniti đều được thiết kế theo biểu tượng của núi Phú Sĩ.
  • Núi EgmontNew Zealand tương đối giống núi Phú Sĩ ở một số góc nhìn. Vì vậy nó đã được dùng thay thế cho núi Phú Sĩ trong một số phim, như phim The Last Samurai.
  • Ngọn núi Volcan Osorno ở miền nam Chile cũng có những điểm hấp dẫn giống như núi Phú Sĩ.
  • Một nhà hàng Nhật ở Tooting, London cũng được đặt tên là núi Phú Sĩ.
  • Tên của tập đoàn máy ảnh - phim chụp ảnh nổi tiếng Fujifilm

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Thư viện hình[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Fujiinfo
  2. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên watch tizu
  3. ^ Triangulation station is 3775.63m. “Information inspection service of the Triangulation station” (bằng tiếng Japanese). Cơ quan Thông tin Không gian Địa lý Nhật Bản, (甲府–富士山–富士山). Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2011. 
  4. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên GSJ_active
  5. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên Britannica
  6. ^ Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J. biên tập (1980). Natural Wonders of the World. United States: Reader's Digest Association. tr. 153. ISBN 0-89577-087-3. 
  7. ^ [1] Lưu trữ June 27, 2013, tại Wayback Machine.