Giuse Ngô Quang Kiệt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Giuse Ngô Quang Kiệt
Tổng giám mục danh dự (2010-nay)
Tổng Giám mục Hà Nội (2005-2010)
Giám mục Lạng Sơn và Cao Bằng (1999-2005)
Giám quản Tông tòa Hà Nội (2003-2005)
Giám quản Tông tòa Thanh Hóa (2003 - 2004)
Giuse Ngo Quang Kiet.JPG
Khẩu hiệu (Motto): "Chạnh Lòng Thương"
Giáo phận Tổng giáo phận Hà Nội
Tòa giám mục nghỉ hưu
Giáo tỉnh Hà Nội
Tấn phong 29 tháng 6, 1999
Hưu 13 tháng 5, 2010
Tiền nhiệm Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng
Kế vị Phêrô Nguyễn Văn Nhơn
Thụ phong 31 tháng 5, 1991
Ngày sinh 4 tháng 9, 1952 (61 tuổi)
Quốc tịch Việt Nam
Giáo hội Công giáo Rôma
Quê quán Mỹ Sơn, Lạng Sơn
Thánh quan thầy Giuse

Giuse Ngô Quang Kiệt (sinh 1952) là một Giám mục Công giáo người Việt, nguyên Tổng thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam (2006-2010), nguyên Tổng giám mục của Tổng Giáo phận Hà Nội. Năm 2008,[1] ông có lời phát biểu gây tranh cãi ngay tại Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, trong cuộc họp bàn để giải quyết tranh chấp đất đai trước đây đặt Tòa Khâm sứ, thuộc sở hữu của Tổng Giáo phận Hà Nội đã bị Nhà nước tịch thu vào năm 1959.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ngô Quang Kiệt sinh ngày 4 tháng 9 năm 1952 tại Mỹ Sơn, Lạng Sơn, Việt Nam và có tên thánh là Giuse (Joseph) theo nghi thức rửa tội của người Công giáo. Năm 1964, ông học trung học tại Tiểu chủng viện Thánh Têrêsa, thuộc Giáo phận Long Xuyên. Năm 1972, ông theo bậc đại học chuyên về triết học & thần học tại Đại chủng viện Thánh Tôma và phục vụ nhiều năm tại Nhà thờ chính tòa Long Xuyên. Ngày 31 tháng 5 năm 1991, ông được Giám mục Gioan Baotixita Bùi Tuần cho thụ phong linh mục tại Nhà thờ chính tòa Long Xuyên và được bổ nhiệm làm cha phó Nhà thờ Chính toà Long Xuyên. Năm 1993, cha được cử đi du học ở Paris, Pháp, và đậu cao học xã hội tại Học viện Công giáo Paris (Institut Catholique de Paris). 1997 Về nước, cha Ngô Quang Kiệt được cử làm Chưởng ấn Toà Giám mục Long Xuyên. Tháng 6 năm 1999, ông được Tòa Thánh bổ nhiệm làm Giám mục Giáo phận Lạng Sơn và Cao Bằng. Ngày 26 tháng 4 năm 2003, ông tiếp tục được bổ nhiệm kiêm giám quản Tông tòa Tổng Giáo phận Hà Nội, nhậm chức ngày 7 tháng 5 cùng năm, thay cho Hồng y Phaolô Giuse Phạm Đình Tụng về nghỉ hưu. Năm 2004, ông được Hội đồng Giám mục Việt Nam đề cử giữ thêm cương vị Phó Tổng thư ký của Hội đồng.

Ngày 19 tháng 2 năm 2005, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã ra sắc lệnh bổ nhiệm ông chính thức làm Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội[2], và kể từ khi đó, ông đã trở thành một trong bốn giáo sĩ cao cấp nhất trong Giáo hội Công giáo Việt Nam đến nay. Ba người khác là Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn (Tổng giáo phận Thành phố Hồ chí Minh), Tổng Giám mục Stêphanô Nguyễn Như Thể (Tổng giáo phận Huế) và Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn (Chủ tịch Hội đồng Giám mục Việt Nam). Năm 2006 đến tháng 5 năm 2010: Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội kiêm Tổng thư ký của Hội đồng Giám mục Việt Nam.

Ngày 22 tháng 4 năm 2010, Tòa Thánh bổ nhiệm Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn làm Tổng Giám mục Phó Tổng Giáo phận Hà Nội với quyền kế vị[3]. Ngày 13 tháng 5 năm 2010, Tòa Thánh chấp thuận đơn từ chức của tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt vì lí do sức khỏe[4]. Tổng Giám mục phó Phêrô Nguyễn Văn Nhơn lên kế vị ông. Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt khẳng định ông từ chức mà không bị áp lực nào hết và chính ông đã xin Tòa Thánh cho nghỉ,[4][5][6][7] mặc dù có dư luận cho rằng việc này ông bị áp lực của Chính quyền Việt Nam,[8] và có thể cũng của cả Vatican.[9]

Tranh chấp đất đai tại Hà Nội[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo dân Hà Nội tụ tập trước cửa Hội đồng nhân dân TP Hà Nội để chờ nghe quyết định về tranh chấp đất đai tại 42 Nhà Chung, ngày 20 tháng 9 năm 2008
42 Nhà Chung, sau khi đã xây thành Vườn hoa Hàng Trống, 15h01' ngày 28 tháng 1 năm 2010

Từ Lễ Giáng sinh năm 2007, một số linh mục Tòa Tổng Giám mục Hà Nội trong đó có linh mục Gioan Lê Trọng Cung (chánh văn phòng) tổ chức cho giáo dân cầu nguyện dài ngày tại khu 42 Nhà Chung, Hà Nội (trước năm 1959 là Tòa khâm sứ Hà Nội), với mục đích cầu cho nhà cầm quyền sáng suốt lãnh đạo đất nước và yêu cầu chính quyền thành phố Hà Nội trả lại khu đất. Lập luận của Tòa tổng giám mục Hà Nội về khu đất này là: tòa tổng giám mục Hà Nội cho Khâm sứ Tòa Thánh mượn làm văn phòng, hiện tại không có chức khâm sứ hoạt động tại Việt Nam nên tòa tổng giám mục Hà Nội có quyền lấy lại.[10] Cuộc cầu nguyện này kéo dài một tháng cho đến khi có thư của Quốc vụ khanh Tòa Thánh là Hồng y Tarcisio Bertone, khuyên giáo dân nên kềm chế và có thông tin là chính quyền sẽ đối thoại để trao quyền sử dụng Tòa Khâm sứ[11].

Bất ổn tại khu 42 Nhà Chung trở lại khi chính quyền Hà Nội bắt đầu xây dựng vườn hoa tại khu đất và chuyển tòa nhà cũ thành thư viện công cộng. Trả lời phỏng vấn của hãng tin AFP, Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt nói rằng ông sẽ tiếp tục phản đối dự án xây dựng của chính quyền[12]. Liên quan đến sự việc, theo ông, phần đất đang tranh chấp thiếu văn bản pháp lý là trưng thu hoặc quản lý hợp pháp và "...quản lý Tòa Tổng Giám mục, có 95 cơ sở. Chúng tôi có đòi cơ sở nào đâu, vì những cơ sở đó thực sự dùng vào những lợi ích chung... Nhưng khách sạn Láng Hạ chúng tôi sẽ nói tới, bởi vì sử dụng vào mục đích kinh doanh. Và cái Tòa Khâm Sứ đã thành cái nơi sàn nhảy, đã thành cái nơi kinh doanh buôn bán, đã có cái dấu hiệu buôn bán chia chác để làm cái trung tâm thương mại. Chúng tôi nói tới bởi vì nó rơi vào tay tư nhân thế nên chúng tôi nói, thế nên chúng tôi không tranh chấp với nhà nước"[13].

Về phía chính quyền Hà Nội, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có văn bản khẳng định: "Theo quy định tại điều 1 nghị quyết số 23/2003/QH11 ngày 26-11-2003 của Quốc hội, việc Toà Tổng Giám mục Hà Nội đòi lại khu đất tại 42 Nhà Chung là không có cơ sở giải quyết"[14].

Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã chỉ đạo sở Tài nguyên Môi trường gửi văn bản số 567/TNMT-KHTH cho Hội đồng Giám mục Việt Nam chỉ dẫn chi tiết nếu Hội đồng Giám mục có nhu cầu sử dụng đất thì lập hồ sơ xin sử dụng đất theo đúng quy định của pháp luật. Sau đó đã tiến hành giới thiệu 3 địa điểm trên địa bàn thành phố (1 ha tại thôn Cổ Nhuế, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm; 2 ha tại làng Phùng Khoang, xã Trung Văn, huyện Từ Liêm; gần 7.500 m² tại 67 Phó Đức Chính, quận Ba Đình, Hà Nội) để Tòa Tổng Giám mục lựa chọn, thực hiện các quy trình đầu tư xây dựng công trình phục vụ mục đích tôn giáo[14].

Tuy nhiên các linh mục khẳng định chỉ đòi đất 42 Nhà Chung chứ không xin đất[14]. Ngày 19 tháng 9 Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt viết trong đơn khiếu nại: "Chúng tôi có quyền sử dụng những khả năng có thể để bảo vệ tài sản của chúng tôi"[14].

Báo An ninh Thủ đô viết: "Vấn đề nhà đất tại 42 Nhà Chung, một số chức sắc tôn giáo đã lợi dụng để chính trị hoá, thậm chí quốc tế hoá. Những mục đích cá nhân của một số giáo sỹ đi ngược lại lợi ích của dân tộc không thể đại diện cho lợi ích của đông đảo bà con giáo dân. Những ai lợi dụng tôn giáo để kích động nhân dân, gây rối trật tự xã hội, vi phạm pháp luật đều cần phải được pháp luật xử lý nghiêm minh"[14].

Ngày 21 tháng 9, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có văn bản cảnh cáo Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt vì lý do "vi phạm pháp luật liên quan đến khiếu nại đòi đất" và "chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc" và việc đòi lại nhà đất tại số 42 Nhà Chung của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội là "không có cơ sở" để giải quyết[15].

Phát ngôn gây tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 20 tháng 9 năm 2008, trong một bài phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt khi họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, ông đã có một câu nói dẫn đến việc các cơ quan truyền thông tại Việt Nam đặt câu hỏi về lòng yêu nước của ông[16]:

"Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ !"[17]

Ngữ cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Câu trên nằm trong bài phát biểu miệng của Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội ngày 20 tháng 9 năm 2008. Theo Đài Á châu Tự do, phần trích trên chưa trọn một câu và nằm tại đoạn sau:

"...Do đó, chúng tôi xin nhắc lại, chúng tôi rất mong muốn xây dựng một khối đại đoàn kết dân tộc. Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam, đi đâu cũng bị soi xét, chúng tôi buồn lắm chứ ! Chúng tôi mong muốn đất nước mình mạnh lên. Làm sao như một anh Nhật nó cầm cái hộ chiếu là đi qua tất cả mọi nơi, không ai xem xét gì cả. Anh Hàn Quốc bây giờ cũng thế. Còn người Việt Nam chúng ta thì tôi cũng mong đất nước lớn mạnh lắm và làm sao thật sự đoàn kết, thật sự tốt đẹp, để cho đất nước chúng ta mạnh, đi đâu chúng ta cũng được kính trọng..."[13].

Ngày 22 tháng 9 năm 2008, Hồng y Gioan Baotixita Phạm Minh Mẫn viết thư gửi giáo dân Tổng Giáo phận Thành phố Hồ Chí Minh kèm nguyên văn (bằng văn bản) bài phát biểu của Tổng Giám mục Kiệt[18].

Ngày 26 tháng 9 năm 2008, báo Thanh Niên đã phân tích và trích dẫn nguyên văn đầy đủ cả đoạn phát biểu trên của ông Ngô Quang Kiệt, và kết luận rằng, bỏ qua sự không khéo dùng từ ngữ của ông thì mục đích chính toát ra của cả bài phát biểu là kích động giáo dân và không tôn trọng pháp luật nhà nước, đáng lẽ ra ông không nên có thái độ xấu hổ khi cầm tấm hộ chiếu đó.[19]

Phản ứng[sửa | sửa mã nguồn]

Các báo của Việt Nam như Hà Nội mới[20], Quân đội Nhân dân[21], VietNamNet[22], An ninh Thủ đô[14], Tuổi trẻ[23]... cũng trích lại câu như trên và đăng bài lên án Giám mục Ngô Quang Kiệt.

Hãng thông tấn Associated Press nói truyền thông nhà nước Việt Nam đã "đặt ra nghi vấn về lòng yêu nước của Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt khi ông có một phát ngôn vụng về" (clumsy)[24]. Cũng theo hãng tin này, người Công giáo cho rằng câu nói đã bị lấy ra khỏi ngữ cảnh[24].

Đài Á Châu Tự do cho rằng "việc Đài truyền hình Việt Nam cắt riêng câu 'Chúng tôi đi nước ngoài rất nhiều, chúng tôi rất là nhục nhã khi cầm cái hộ chiếu Việt Nam' đến đó thôi, là nhằm mục đích lên án Tổng Giám mục"[13].

Ngày 22 tháng 9, BBC Việt ngữ cho rằng "câu nói trên của Tổng Giám mục Hà Nội sau đó được dẫn lại và thảo luận trên báo chí cũng như các diễn đàn trong một ngữ cảnh khác"[25].

Theo tổ chức Ân xá Quốc tế, chính phủ Việt Nam đã bắt đầu một chiến dịch qua báo chí, vốn nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền, nhằm làm mất uy tín vị Tổng Giám mục, các nhà lãnh đạo giáo hội, và những người biểu tình[26].

Văn phòng Tòa Tổng Giám mục Hà Nội gửi "Văn thư phản bác" đến Đài Truyền hình Việt Nam cùng Đài Phát thanh Truyền hình Hà Nội, khẳng định: lời phát biểu Tổng Giám mục Hà Nội đã bị "cắt xén và tách ra khỏi ngữ cảnh nhằm bịa đặt và vu cáo Tổng Giám mục, rồi đưa ra những lời bình luận xúc phạm đến danh dự của Ngài". Văn thư này khẳng định lời phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt là "bằng chứng xác thực phản ánh hảo ý của Tổng Giám mục đối với quê hương, giáo hội và dân tộc"[27][28].

Phản ứng lại các chỉ trích, báo Thanh Niên và báo Hà Nội Mới ngày 26 tháng 9 phân tích toàn bộ ngữ cảnh, tiếp tục lên án ông Ngô Quang Kiệt đã "xúc phạm đến nhiều triệu người cùng quốc tịch"[19] và "làm mất thanh danh Chúa"[28].

Câu nói[sửa | sửa mã nguồn]

Tự do tôn giáo là quyền, không phải là cái ân huệ "xin-cho".[29]

.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Dư luận xã hội về phát biểu của ông Ngô Quang Kiệt: Ông Kiệt thuộc về đâu trong thế giới này?”. Hànộimới. 21/09/2008. Truy cập 17/12/2008. 
  2. ^ Ðức Tổng Giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt
  3. ^ Giám mục Phêrô Nguyễn Văn Nhơn Tổng Giám mục Tổng Giáo phận Hà Nội
  4. ^ a ă Giáo hoàng chấp nhận đơn từ chức của Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt
  5. ^ VIETNAM: MGR PIERRE NGUYÊN VAN NHON NOUVEL ARCHEVÊQUE DE HANOI, Zenit.org, tiếng Pháp, ngày 14 tháng 05 năm 2010.
  6. ^ 57-year-old Hanoi archbishop resigns, Ncronline.org.
  7. ^ Đức Giáo hoàng bổ nhiệm Tổng Giám mục phó Hà Nội, RFI.
  8. ^ Chính quyền tạo áp lực với Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt
  9. ^ Vatican ép TGM Ngô Quang Kiệt từ chức
  10. ^ Đất Tòa Khâm thành vườn hoa
  11. ^ “Ngưng biểu tình trước Tòa Khâm sứ cũ”. BBC Việt ngữ. 2 tháng 2 năm 2008. Truy cập 22/09/2008. 
  12. ^ “Vietnam row deepens as building starts on church-claimed land”. AFP. 19/8/2008. Truy cập 22/09/2008. 
  13. ^ a ă â “Phát biểu của TGM. Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với chính quyền thành phố Hà Nội”. RFA. 22 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2008. 
  14. ^ a ă â b c d “Đi ngược lợi ích của nhân dân - không thể tha thứ!”. An ninh thủ đô. 20/9/2008. Truy cập 23/09/2008. 
  15. ^ Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội cảnh cáo TGM. Ngô Quang Kiệt
  16. ^ “VN dọa thi hành luật pháp với Đức Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt”. VOA News Việt ngữ. 22/9/2008. Truy cập 23/9/2008. 
  17. ^ Phát ngôn của ông Ngô Quang Kiệt.
  18. ^ Thư ĐHY Phạm Minh Mẫn gửi giáo dân liên quan tới lời nói của ĐTGM Hà nội
  19. ^ a ă “"Ngữ cảnh"”. Thanh Niên Online. 26/9/2008. Truy cập 29/9/2008. 
  20. ^ “Lời cảnh báo nghiêm khắc”. Hà Nội Mới. 22/9/2008. Truy cập 22/9/2008. 
  21. ^ “Lộ rõ tâm đen”. Báo Quân đội Nhân dân. 21/9/2008. Truy cập 22/9/2008. 
  22. ^ “Vì sao 42 Nhà Chung thành "điểm nóng" an ninh trật tự?”. VietNamNet. 22/9/2008. Truy cập 22/9/2008. 
  23. ^ “Không ai được phép phỉ báng dân tộc mình”. Báo Tuổi trẻ online. 21/9/2008. Truy cập 22/9/2008. 
  24. ^ a ă AP (22/9/2008). “Hanoi: Church must end vigils or face legal action”. International Herald Tribute. Truy cập 23/9/2008. 
  25. ^ Vụ Tòa Khâm: Đối thoại bất thành, BBC Việt ngữ
  26. ^ Ân xá Quốc tế (13 tháng 10 năm 2008). “Vietnamese government continues to persecute Catholics”. Truy cập ngày 13 tháng 10 năm 2008. 
  27. ^ Thư của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội phản bác Đải Truyền Hình Việt Nam
  28. ^ a ă “"Hảo ý" nào của ông Ngô Quang Kiệt ?”. Hà Nội Mới. 26/9/2008. Truy cập 30/9/2008. 
  29. ^ Nguyên văn lời phát biểu của Đức Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt trong cuộc họp với UBND Hà nội ngày 20-09-2008, Dân Chúa USA Magazine, 20-09-2008. Truy cập 26-04-2010.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Việt[sửa | sửa mã nguồn]

Tiếng Anh[sửa | sửa mã nguồn]