Danh sách quốc gia xã hội chủ nghĩa
Đây là danh sách nước, trong quá khứ và hiện tại, tự tuyên bố trong tên gọi hoặc hiến pháp là nước Xã hội chủ nghĩa. Không có tiêu chuẩn nào được đưa ra, vì thế, một vài hoặc tất cả các quốc gia này có thể không hợp với một định nghĩa cụ thể nào về chủ nghĩa xã hội. Điểm chung của những nước này là sử dụng tên "xã hội chủ nghĩa" dưới bất kỳ ý nghĩa nào. Có ít định nghĩa về chủ nghĩa xã hội có thể phù hợp với tất cả các nước trong danh sách này. Tuy nhiên hầu hết các định nghĩa về chủ nghĩa xã hội phù hợp với ít nhất một vài nước ở vào một vài thời điểm trong lịch sử.
Có nhiều nước đã từng được điều hành bởi đảng xã hội chủ nghĩa trong một thời gian dài mà không tiếp nhận chủ nghĩa xã hội như là hệ tư tưởng chính thức trong tên gọi hay hiến pháp. Những nước như vậy không được liệt kê ở đây.
Ngược lại, có một số nước vẫn duy trì chủ nghĩa xã hội trong hiến pháp nhưng không được điều hành bởi một đảng xã hội chủ nghĩa. Những nước này cũng bao gồm trong danh sách.
Trong quá khứ đã từng có gần 100 quốc gia (tính cả Các nước Cộng hòa của Liên bang Xô viết trực thuộc trực tiếp vào Liên Xô) tự nhận là theo Xã hội chủ nghĩa. Nhưng hầu hết Đảng Cộng sản trong các quốc gia này đều không còn cầm quyền, mặc dù vẫn hoạt động tích cực. Hiện nay chỉ có 5 quốc gia là CHND Trung Hoa, Cuba, CHDCND Triều Tiên, Lào và Việt Nam là do các Đảng Cộng sản lãnh đạo. Ngoài ra Campuchia và Venezuela có các nhóm lãnh đạo cánh tả theo xu hướng xã hội chủ nghĩa tạm thời lãnh đạo theo nhiệm kỳ. (Xem thêm: Chủ nghĩa xã hội Thế kỷ 21)
Mục lục |
Theo chủ nghĩa Mác-Lênin [sửa]
Ở phương Tây, những nước này được biết đến với tên gọi "các nhà nước cộng sản" vì đảng cầm quyền thường sử dụng tên "Đảng Cộng sản [tên nước]". Tuy nhiên, những nước này tự gọi là nước xã hội chủ nghĩa trong hiến pháp, chứ không phải cộng sản. Đó là những quốc gia trong đó nhà nước vận hành dưới chế độ một đảng và tuyên bố theo tư tưởng của Marx và Lenin. Để phù hợp với chủ nghĩa Marx-Lenin, hiến pháp của những nước này tuyên bố tất cả quyền lực thuộc về giai cấp công nhân, và nền dân chủ chuyên chính vô sản đang được thực hiện, và họ đang xây dựng chủ nghĩa xã hội với mục tiêu tiến lên chủ nghĩa cộng sản.
Hiện tại [sửa]
Cuba - Cộng hòa Cuba (República de Cuba) (từ 1 tháng 1, 1959) [1]
Lào - Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào (Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao) (từ 2 tháng 12 1975)[cần dẫn nguồn]
Trung Quốc - Cộng hòa nhân dân Trung Hoa (Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó) (từ 1 tháng 10, 1949)[2]
Triều Tiên - Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk) (từ ngày 9 tháng 9 năm 1948) [3].
Việt Nam - Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam) (từ 2 tháng 7, 1976) [4]
Các nước trước đây [sửa]
Cộng hòa Dân chủ Afghanistan (27 tháng 4, 1978 - 18 tháng 4, 1992)
Cộng hòa Nhân dân Xã hội chủ nghĩa Albania (Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë) (1 tháng 1, 1946 - 30 tháng 4, 1991)
Cộng hòa Nhân dân Angola (República Popular de Angola) (11 tháng 11, 1975 - 27 tháng 8, 1992)
Cộng hòa Nhân dân Benin (République Populaire du Bénin) (30 tháng 11, 1975 - 1 tháng 3, 1990)
Cộng hòa Nhân dân Bulgaria (Narodna Republika Balgariya) (15 tháng 9, 1946 - 7 tháng 12, 1990)
Cộng hòa Nhân dân Congo (République Populaire du Congo) (3 tháng 1, 1970 - 15 tháng 3, 1992)
Cộng hòa Tiệp Khắc (Československá republika) (9 tháng 5, 1948 - 11 tháng 7, 1960)
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc (Československá socialistická republika) (11 tháng 7, 1960 - 29 tháng 3, 1990)Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Ethiopia (10 tháng 9, 1987 - 27 tháng 5, 1991)
Cộng hòa Dân chủ Phần Lan (Suomen Kansanvaltainen Tasavalta) (1 tháng 12, 1939 - 12 tháng 3, 1940)
Cộng hòa Dân chủ Đức (Deutsche Demokratische Republik) (7 tháng 10, 1949 - 3 tháng 10, 1990)
Ủy ban chính trị giải phóng dân tộc (Hy Lạp) (24 tháng 12, 1947 - 28 tháng 8, 1949)
Chính phủ cách mạng nhân dân Grenada (13 tháng 3, 1979 - 25 tháng 10, 1983)
Cộng hòa nhân dân Hungary (Magyar Népköztársaság) (20 tháng 8, 1949 - 23 tháng 10, 1989)
Cộng hòa Xô viết Hungary (Magyar Tanácsköztársaság) (21 tháng 3 - 6 tháng 8, 1919)
cam pu chia dân chủ (17 tháng 4, 1975 - 7 tháng 1, 1979)
Cộng hòa nhân dân Campuchia (10 tháng 1, 1979 - 24 tháng 9, 1993)
Cộng hòa nhân dân Mông Cổ (24 tháng 11, 1924 - 12 tháng 2, 1992)
Cộng hòa nhân dân Mozambique (República Popular de Moçambique) (25 tháng 6, 1975 - 1 tháng 12, 1990)
Cộng hòa nhân dân Ba Lan (Polska Rzeczpospolita Ludowa) (28 tháng 6, 1945 - 19 tháng 7, 1989)
Cộng hòa nhân dân Romania (Republica Populară Romînă) (30 tháng 12, 1947 - 21 tháng 8, 1965)
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Romania (Republica Socialistă România) (21 tháng 8, 1965 - 22 tháng 12, 1989)
Cọng hòa dân chủ Somalia (Jamhuuriyadda Dimoqraadiga Soomaaliya) (20 tháng 10, 1970 - 26 tháng 1, 1991)
Liên bang cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết (Soyuz Sovetskikh Sotsialisticheskikh Respublik) (30 tháng 12, 1922 - 26 tháng 12, 1991)- Bản mẫu:Country data Tannu Tuva Cộng hòa nhân dân Tuva (Tuva Arat Respublik) (14 tháng 8, 1921 - 11 tháng 10, 1944)
Việt Nam dân chủ cộng hòa (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) (2 tháng 9, 1945 - 2 tháng 7, 1976)
Cộng hòa dân chủ nhân dân Yemen (Jumhūrīyah al-Yaman ad-Dīmuqrāţīyah ash-Sha'bīyah)(30 tháng 11, 1967 - 22 tháng 5, 1990)
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Liên bang Nam Tư (Socijalistička Federativna Republika Jugoslavija, Социјалистичка Федеративна Република Југославија,Socialistična federativna republika Jugoslavija) (29 tháng 11, 1943 - 27 tháng 4, 1992)
Không theo chủ nghĩa Mác-Lênin [sửa]
Đây là những quốc gia tuy tự nhận là theo Xã hội chủ nghĩa, nhưng không chấp nhận Chủ nghĩa Marx-Lenin. Những nước này theo một chủ nghĩa xã hội có vài khác biệt.
Hiện tại [sửa]
Cộng hòa nhân dân Bangladesh (Gônoprojatontri Bangladesh) (giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Cộng hòa Arập Ai Cập (Gumhūriyyet Maṣr el-ʿArabiyyah) (giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Cộng hoà Hợp tác Guyana (giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Cộng hòa Ấn Độ (giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Jamahiriya Ả Rập Libya Nhân dân Xã hội Chủ nghĩa Vĩ đại
Cộng hòa Bồ Đào Nha (República Portuguesa) (giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Dân chủ Sri Lanka (giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Cộng hòa Arập Syri (de facto single-party state ruled by the Ba'ath Party, giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Cộng hoà Thống nhất Tanzania (giữ lại hiến pháp dựa trên chủ nghĩa xã hội)
Cộng hoà Bolivar Venezuela (República Bolivariana de Venezuela) (informal)
Trước kia [sửa]
Cộng hòa dân chủ nhân dân Algeri (Al-Jumhūrīyah al-Jazā’irīyah ad-Dīmuqrāṭīyah ash-Sha’bīyah)
Cộng hòa Bolivia (República de Bolivia)
Burkina Faso
Liên bang Cộng hòa XHCH Miến Điện
Cộng hòa Cape Verde (República de Cabo Verde)
Cộng hòa Ghana
Cộng hòa Guinea (République de Guinée)
Cộng hòa Guinea-Bissau (República da Guiné-Bissau)
Cộng hòa Indonesia (Republik Indonesia)
Cộng hòa Iraq (Al-Jumhūrīyah al-ʿĪrāqiyah)
Cộng hòa Dân chủ Madagascar (Repoblika Demokratika Malagasy)
Cộng hòa Mali (République du Mali)
Cộng hòa Nicaragua (República de Nicaragua)
Cộng hòa Dân chủ São Tomé và Príncipe (República Democrática de São Tomé e Príncipe)
Cộng hòa Senegal (République du Sénégal)
Cộng hòa Seychelles (Repiblik Sesel)
Cộng hòa Dân chủ Sudan (Jumhūriyyat as-Sūdān ad-Dīmuqrāṭīyah)
Cộng hòa Suriname (Republiek Suriname)
Cộng hòa Tunisi (Al-Jumhūriyyah at-Tūnisiyyah)
Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ 1923-1946
Cộng hòa Uganda
Các nước trước đây [sửa]
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Chile (República Socialista de Chile)
Cộng hòa Ả Rập thống nhất (Al-Jumhūrīyah al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah) nay là Cộng hoà Arab Syria và Cộng hoà Arap Ai Cập
Cộng hoà nhân dân Zanzibar (Jamhuri ya Watu wa Zanzibar) nay là một phần của Tanzania.
Tồn tại trong một thời gian ngắn [sửa]
Đây là những thực thể chính trị ngắn ngủi nổi lên trong các cuộc chiến tranh hay cách mạng (chủ yếu là do hậu quả của Thế chiến I) và tự nhận là chủ nghĩa xã hội theo giải thích của một số thuật ngữ, nhưng đã không tồn tại lâu dài đủ để tạo ra một chính phủ ổn định hoặc được quốc tế công nhận.
- Cộng hòa Soviet Alsace (9/11 - 22/11, 1918)
- Nhà nước dân chủ Azerbaijan (11, 1945 - 12, 1946)
- Cộng hòa Soviet Bavarian (Bayerische Räterepublik) (6/4 - 3/5, 1919)
- Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Soviet Bessarabian (5 - 9 1919)
- Cộng hòa dân chủ Soviet Bukharan (8/10, 1920 - 17/2, 1925)
- Cộng hòa Soviet Donetsk-Krivoy Rog (12/2 - 5 1918)
- Cộng hòa XHCN Asturian (de facto) (5-18/10, 1934)
- Công xã công nhân Estonian (Eesti Töörahva Kommuun) (29/11, 1918 - 5/6, 1919)
- Cộng hòa Viễn Đông (Dalnevostochnaya Respublika) (6/4, 1920 - 15/11, 1922)
- Cộng hòa công nhân XHCN Phần Lan (28/1 - 29/4, 1918)
- Cộng hòa XHCN Soviet Galician (8/7 - 21/9, 1920)
- Cộng hòa XHCN (Räterepublik) (9/11, 1918 - ?)
- Soviet Hồ Nam (1927)
- Cộng hòa Soviet Trung Hoa (Zhōnghuá Sūwéi'āi Gònghéguó) (7/11, 1931 - 10, 1934)
- Cộng hòa dân chủ Soviet Khorazmian (26/4, 1920 - 20/10, 1923)
- Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Soviet Lithuanian-Byelorussian (Lietuvos-Baltarusijos Tarybinė Socialistinė Respublika) (27/2 - 25/8, 1919)
- Cộng hòa Mahabad (Komarî Mehabad) (22/1 - 15/12, 1946)
- Cộng hòa Soviet Mughan (3 - 6 1919)
- Cộng hòa Soviet Naissaar (12, 1917 - 26/2, 1918)
- Công xã Paris (La Commune de Paris) (18/3 - 28/5, 1871) (cộng hòa XHCN đầu tiên trong lịch sử)
- Cộng hòa Soviet xã hội chủ nghĩa Ba Tư (9/6, 1920 - 9, 1921)
- Republic of South Vietnam (Cộng Hòa Miền Nam Việt Nam) (30/4, 1975 - 2/6, 1976)
- Cộng hòa Sôviết Slovak (Slovenská Republika Rád) (16/6 - 7/7, 1919)
- Cộng hòa liên bang xã hội chủ nghĩa Turkestan (30/4, 1918 - 27/10, 1924)
- Cộng hòa dân chủ Yemen (21/5 - 7/7, 1994)
- Xô viết Nghệ Tĩnh (1930-1931)
Xem thêm [sửa]
Ghi chú [sửa]
- ^ Hiến pháp nước Cộng hòa Cuba: CHÚNG TÔI, NHỮNG CÔNG DÂN CUBA, những người kế thừa và kế tục được cổ vũ từ công việc sáng tạo và truyền thống đấu tranh, kiên định, anh hùng và hy sinh của những người đã đề xướng, tham gia và phát triển những tổ chức công nông đầu tiên, đã lan tỏa ý tưởng chủ nghĩa xã hội và thành lập phong trào Mác và Mac-Lênin đầu tiên."
- ^ Hiến pháp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: "Thắng lợi của cuộc cách mạng dân chủ mới của Trung Quốc và sự nghiệp chủ nghĩa xã hội đã được nhân dân các dân tộc Trung Quốc giành được dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc và dẫn đường của Chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Mao Trạch Đông, đã bảo vệ sự thật, sửa sai và vượt qua nhiều khó khăn, vất vả."
- ^ Hiến pháp nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên:"Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên là quê hương xã hội chủ nghĩa của Tư tưởng Chủ thể, hiện thân của tư tưởng và chỉ dẫn của lãnh tụ vĩ đại Đồng chí Kim Nhật Thành."
- ^ Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam: "Đảng Cộng sản Việt Nam, (...), theo chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội."