Sa Đéc

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Sa Đéc
Thành phố trực thuộc tỉnh
Giỏ hoa tươi lớn.jpg
Giỏ hoa tươi lớn nhất Việt Nam năm 2014[1]
Địa lý
Diện tích 59.81 km2
Dân số  
 Tổng cộng 152.237
 Mật độ 2545
Dân tộc Việt, Hoa,...
Hành chính
Quốc gia Việt Nam
Vùng Tây Nam Bộ
Tỉnh Đồng Tháp
Thành lập Đô thị loại III,
 Chủ tịch UBND Phan Văn Nhiều
 Bí thư Thành ủy Nguyễn Tôn Hoàng
 Trụ sở UBND Số 530A, đường Nguyễn Sinh Sắc, khóm 5, phường 1, thành phố Sa Đéc.
Phân chia hành chính 6 phường, 3 xã
Mã hành chính 93
Mã bưu chính 067.3xxxxxxx
Website http://sadec.dongthap.gov.vn

Sa Đéc là một thành phố trực thuộc tỉnh của tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam, là trung tâm kinh tế, tài chính, giáo dụcvăn hóa của tỉnh. Sa Đéc được Chính phủ Việt Nam công nhận là thành phố trực thuộc tỉnh Đồng Tháp vào ngày 14 tháng 10 năm 2013 theo Nghị quyết số 113/NQ-CP. Thành phố Sa Đéc đang hướng đến được công nhận là đô thị loại 2 trước năm 2025.

Sa Đéc lại từng là tỉnh lỵ của tỉnh Sa Đéc cũ vào thời Pháp thuộc trước năm 1956 và trong giai đoạn 1966-1975 dưới thời Việt Nam Cộng hòa. Đặc biệt, thị xã Sa Đéc cũ lại giữ vai trò là tỉnh lỵ của tỉnh Đồng Tháp trong suốt giai đoạn 1976-1994, và sau đó theo Nghị định số 36-CP ban hành ngày 29 tháng 4 năm 1994, tỉnh lỵ tỉnh Đồng Tháp lại dời về thị xã Cao Lãnh (ngày nay là thành phố Cao Lãnh) cho đến nay.

Vị trí[sửa | sửa mã nguồn]

Sa Đéc cách Thành phố Hồ Chí Minh 140 km về phía Tây Nam. Phía bắc giáp sông Tiền, phía Tây Bắc giáp huyện Lấp Vò, Tây Nam giáp huyện Lai Vung, phía Đông giáp huyện Cao Lãnh, phía Nam giáp huyện Châu Thành.

Diện tích, dân số và hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Thành phố Sa Đéc có diện tích là 5.985,89 ha, với dân số trên 152.646 người thuộc các dân tộc Việt, Hoa, Khmer,...

Thành phố Sa Đéc có 09 đơn vị hành chính trực thuộc gồm 06 phường và 03 xã:

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thời phong kiến[sửa | sửa mã nguồn]

Đình Vĩnh Phước lập ở nửa đầu thế kỷ 19, thờ Thành hoàng bổn cảnh và sau đó thờ thêm Tống Phước Hòa.

Trước khi chúa Nguyễn khai phá miền đất phía Nam, Sa Đéc thuộc đất Tầm Phong Long của Thủy Chân Lạp, với tên gọi nguyên gốc là Phsar Dek. Nhiều người cho rằng Sa Đéc theo tiếng Khmer nghĩa là "chợ sắt". Tuy nhiên Sơn Nam và nhiều nhà nghiên cứu khác không chắc chắn lắm với luận điểm này, lại có quan điểm cho rằng nguyên gốc tên gọi Phsar Dek là tên một vị thủy thần Khmer.

Khoảng cuối thập niên 1750, Chúa Nguyễn thành lập năm đạo ở miền Tây Nam Bộ, để bảo vệ cho Dinh Long Hồ trong đó có Đông Khẩu Đạo là thành phố Sa Đéc và một số huyện lân cận. Trong một thời gian dài, Sa Đéc từng là một trong những khu chợ sung túc nhất ở phía Nam.

Năm 1832, sau khi Lê Văn Duyệt qua đời, vua Minh Mạng chia lại miền Nam thành ngũ trấn gồm lục tỉnh. Khi đó Sa Đéc lại thuộc phủ Tân Thành, tỉnh An Giang.

Vào thời nhà Nguyễn độc lập, vùng đất huyện Châu Thành và thành phố Sa Đéc ngày nay ban đầu thuộc địa bàn các tổng An Hội, An Mỹ, An Thạnh, An Trung cùng thuộc huyện Vĩnh An, phủ Tân Thành, tỉnh An Giang. Năm 1839, đặt thêm huyện An Xuyên thuộc phủ Tân Thành do tách ra từ huyện Vĩnh An. Từ đó, các tổng An Thạnh và An Trung thuộc huyện Vĩnh An; các tổng An Hội và An Mỹ thuộc huyện An Xuyên. Năm 1836, các tổng An Hội, An Mỹ, An Thạnh, An Trung có các thôn trực thuộc như sau:

  • Tổng An Hội gồm 5 thôn: An Tịch, Sùng Văn, Tân Lâm, Tân Quy Đông, Tân Xuân;
  • Tổng An Mỹ gồm 7 thôn: An Thuận, Phú An, Phú Hựu, Phú Nhơn, Tân An Đông, Tân Hựu, Tân Nhơn;
  • Tổng An Thạnh gồm 7 thôn: Hội An, Mỹ An, Tân An Trung, Tân Đông, Tân Khánh, Tân Khánh Tây, Tân Mỹ;
  • Tổng An Trung gồm 6 thôn: Bình Tiên, Tân Phú, Tân Phú Đông, Tân Phú Trung, Tân Quy Tây, Vĩnh Phước.

Thời Pháp thuộc[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi chiếm hết được ba tỉnh miền Tây Nam Kỳ vào năm 1867, thực dân Pháp dần xóa bỏ tên gọi tỉnh An Giang cùng hệ thống hành chính phủ huyện cũ thời nhà Nguyễn, đồng thời đặt ra các hạt Thanh tra. Lúc bấy giờ, hạt Thanh tra Tân Thành được thành lập trên địa bàn phủ Tân Thành, tỉnh An Giang cũ. Trụ sở hạt Thanh tra Tân Thành đặt tại Sa Đéc. Lúc đầu, hạt Thanh tra tạm gọi tên theo tên các phủ huyện cũ, sau mới đổi tên gọi theo địa điểm đóng trụ sở. Về sau, hạt Thanh tra Tân Thành cũng được đổi tên thành hạt Thanh tra Sa Đéc. Ngày 5 tháng 1 năm 1876, hạt Thanh tra Sa Đéc đổi thành hạt tham biện Sa Đéc.

Chùa bà Thiên Hậu, nơi tín ngưỡng của người Hoa ở Sa Đéc

Theo Nghị định của Toàn quyền Đông Dương ngày 20 tháng 12 năm 1889 đổi tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì kể từ ngày 1 tháng 1 năm 1900, tỉnh Sa Đéc được thành lập trên cơ sở đổi tên hạt tham biện Sa Đéc trước đó. Tỉnh lỵ Sa Đéc ban đầu đặt tại làng Vĩnh Phước thuộc quận Châu Thành (kể từ năm 1924). Sau này, thực dân Pháp hợp nhất 6 làng Tân Quy Đông, Tân Quy Tây, Tân Hưng, Tân Phú Đông, Vĩnh Phước và Hòa Khánh lại thành một làng lấy tên là Tân Vĩnh Hòa. Từ đó, tỉnh lỵ Sa Đéc thuộc địa bàn làng Tân Vĩnh Hòa. Thời Pháp thuộc, làng Vĩnh Phước và sau đó là làng Tân Vĩnh Hòa vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Châu Thành và là tỉnh lỵ tỉnh Sa Đéc.

Từ ngày 9 tháng 2 năm 1913 đến ngày 9 tháng 2 năm 1924, tỉnh Sa Đéc bị giải thể, toàn bộ diện tích tỉnh bị sáp nhập vào tỉnh Vĩnh Long. Sau năm 1924, tỉnh Sa Đéc được tái lập với 3 quận trực thuộc:

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, chính quyền Việt Minh cho thành lập thị xã Sa Đéc trực thuộc tỉnh Sa Đéc.

Tháng 6 năm 1951, thị xã Sa Đéc thuộc tỉnh Long Châu Sa. Nhưng đến tháng 10 năm 1954, tỉnh Long Châu Sa lại chia làm 3 tỉnh là Sa Đéc, Châu Đốc, Long Xuyên như cũ.

Giai đoạn 1956-1976[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam Cộng hòa[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa bỏ tỉnh Sa Đéc, phần bắc tỉnh này ở bờ trái (bờ bắc) sông Tiền nhập vào tỉnh Kiến Phong, phần nam tỉnh này ở bờ phải (bờ nam) sông Tiền (giữa sông Tiền và sông Hậu, gồm các huyện Lai Vung, Lấp Vò, Châu Thành, thị xã Sa Đéc) nhập vào tỉnh Vĩnh Long. Quận Châu Thành thuộc tỉnh Sa Đéc cũ được đổi tên thành quận Sa Đéc thuộc tỉnh Vĩnh Long. Lúc này, xã Tân Vĩnh Hòa (sau năm 1956 các làng gọi là xã) chỉ còn giữ vai trò là quận lỵ quận Sa Đéc.

Nhưng đến ngày 24 tháng 9 năm 1966, chính quyền Việt Nam Cộng hòa lại tái lập tỉnh Sa Đéc. Tỉnh Sa Đéc mới tách ra từ tỉnh Vĩnh Long, chỉ gồm phần đất nằm giữa hai con sông Tiền Giang và Hậu Giang, với diện tích khoảng 900 km². Khi đó, quận Sa Đéc lại đổi tên thành quận Châu Thành như cũ. Ngày 14 tháng 3 năm 1968, quận Châu Thành lại bị đổi tên thành quận Đức Thịnh.

Tỉnh lỵ tỉnh Sa Đéc khi đó có tên là "Sa Đéc", về mặt hành chánh vẫn thuộc xã Tân Vĩnh Hòa. Trong giai đoạn 1966-1975, xã Tân Vĩnh Hòa vẫn tiếp tục vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Châu Thành (sau năm 1968 là quận Đức Thịnh) và là tỉnh lỵ tỉnh Sa Đéc.

Trong thời kỳ trước năm 1975, Sa Đéc là một khu vực quân sự, chính trị quan trọng của Hoa Kỳ và chính quyền Việt Nam Cộng hòa với một căn cứ tọa lạc tại trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp ngày nay. Nhưng những hoạt động cách mạng không vì thế mà suy giảm, vẫn có những cơ sở đảng được thành lập và được người dân che chở.

Chính quyền Cách mạng[sửa | sửa mã nguồn]

Chính quyền Mặt trận Dân Tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cũng phân chia, sắp xếp lại các đơn vị hành chính trong tỉnh như bên chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Năm 1957, chính quyền Cách mạng cũng giải thể và sáp nhập tỉnh Sa Đéc vào tỉnh Vĩnh Long. Đồng thời, huyện Châu Thành cũ cũng đổi tên thành huyện Sa Đéc. Như vậy, lúc bấy giờ thị xã Sa Đéc và huyện Sa Đéc là hai đơn vị hành chính cấp huyện ngang bằng nhau và cùng thuộc tỉnh Vĩnh Long.

Trong giai đoạn 1966-1974, địa bàn tỉnh Sa Đéc của chính quyền Việt Nam Cộng hòa vẫn do tỉnh Vĩnh Long của chính quyền Cách mạng quản lý. Do đó, huyện Sa Đéc và thị xã Sa Đéc vẫn thuộc tỉnh Vĩnh Long trong giai đoạn này. Bên cạnh đó, tên gọi "quận Đức Thịnh" cũng không được phía chính quyền Cách mạng công nhận và sử dụng.

Tháng 8 năm 1974, Trung ương Cục miền Nam quyết định giải thể các tỉnh Kiến PhongAn Giang để tái lập các tỉnh Long Châu Tiền, Long Châu HàSa Đéc. Tỉnh Sa Đéc gồm các huyện Chợ Mới, Cao Lãnh, Kiến Văn, Mỹ An và thị xã Cao Lãnh của tỉnh Kiến Phong cũ và các huyện Lấp Vò, Lai Vung, Châu Thành, thị xã Sa Đéc của tỉnh Vĩnh Long giao lại; tỉnh lỵ đặt tại thị xã Sa Đéc. Lúc này, huyện Sa Đéc cũng được đổi lại tên cũ là huyện Châu Thành thuộc tỉnh Sa Đéc.

Sau ngày 30 tháng 04 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban đầu vẫn đặt thị xã Sa Đéc thuộc tỉnh Sa Đéc như trước đó cho đến đầu năm 1976.

Từ năm 1976 đến nay[sửa | sửa mã nguồn]

Từ tháng 2 năm 1976, tỉnh Sa Đéc được sáp nhập với tỉnh Kiến Phong thời Việt Nam Cộng hòa thành tỉnh Đồng Tháp. Thị xã Sa Đéc ban đầu vẫn là tỉnh lỵ tỉnh Đồng Tháp cho đến ngày 29 tháng 4 năm 1994. Sau đó tỉnh lỵ được dời về thị xã Cao Lãnh (ngày nay là thành phố Cao Lãnh). Thị xã Sa Đéc ban đầu gồm 5 xã: Vĩnh Phước, Tân Quý Đông, Tân Quý Tây, Tân Hưng, Tân Phú Đông.

Ngày 10 tháng 09 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 62-HĐBT[2] về việc thành lập một số phường và xã mới thuộc thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp:

  • Giải thể các xã Vĩnh Phước, Tân Quy Đông, Tân Quy Tây, Tân Hưng, Tân Phú Đông.
  • Thành lập các phường và xã sau đây:
    • Thành lập phường 1 gồm có 4 khóm: khóm 1, khóm 2, khóm 3 và khóm 4 (trước đây gọi là các ấp Vĩnh Hiệp, Vĩnh Thuận, Vĩnh Thới và Tân Bình)
    • Thành lập phường 2 gồm có 3 khóm: khóm 1, khóm 2 và khóm 3 (trước đây gọi là ấp Hoà Khánh, Phú Mỹ và một phần của ấp Phú Thuận)
    • Thành lập phường 3 gồm có 3 khóm: khóm 1, khóm 2 và khóm 3 (trước đây gọi là ấp Tân Long)
    • Thành lập phường 4 gồm có 2 khóm: khóm 1 và khóm 2 (trước đây gọi là ấp Tân Hưng và ấp An Thuận)
    • Thành lập xã Tân Quy Tây gồm có các ấp Tân Hoà, Tân An và một phần của xã Vĩnh Phước cũ
    • Thành lập xã Tân Phú Đông gồm có các ấp Phú Long, Phú Thuận và Phú Hoà
    • Thành lập xã Tân Quy Đông gồm có các ấp Tân Mỹ I, Tân Mỹ II và ấp Sa Nhiên

Ngày 16 tháng 02 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 36-HĐBT[3] về việc điều chỉnh địa giới hành chính thị xã Sa Đéc thuộc tỉnh Đồng Tháp:

  • Tách 2 ấp Tân Huề, Tân Lợi gồm 890 hécta diện tích tự nhiên với 4.508 nhân khẩu của xã Tân Dương thuộc huyện Thạnh Hưng; 3 cồn Cát Sậy và Bồng Bồng gồm 152 hécta diện tích tự nhiên với 505 nhân khẩu của xã Bình Hàng Trung thuộc huyện Cao Lãnh để sáp nhập vào thị xã Sa Đéc.
  • Thị xã Sa Đéc gồm 4 phường, 3 xã, có 4.005 hécta diện tích tự nhiên với 72.670 nhân khẩu.
  • Địa giới thị xã Sa Đéc ở phía đông giáp huyện Châu Thành và sông Tiền; phía tây giáp huyện Thạnh Hưng; phía nam giáp huyện Châu Thành; phía bắc giáp sông Tiền.

Ngày 29 tháng 4 năm 1994, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 36-CP[4] về việc di chuyển tỉnh lỵ tỉnh Đồng Tháp từ thị xã Sa Đéc về thị xã Cao Lãnh.

Ngày 30 tháng 11 năm 2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 194/2004/NĐ-CP[5] về việc thành lập các phường thuộc thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp:

  • Thành lập phường Tân Quy Đông trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Tân Quy Đông.
  • Thành lập phường An Hòa trên cơ sở 641,10 ha diện tích tự nhiên và 7.490 nhân khẩu của xã Tân Quy Tây.

Vào năm 2008, Sa Đéc đã long trọng tổ chức đêm giao thừa để chào mừng 250 năm (1758-2008) thành lập Đông Khẩu đạo (tức thành phố Sa Đéc bây giờ và một số vùng lân cận).

Ngày 14 tháng 10 năm 2013, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết số 113/NQ-CP [6] về việc thành lập THÀNH PHỐ SA ĐÉC thuộc tỉnh Đồng Tháp trên cơ sở toàn bộ 5.981 ha diện tích tự nhiên, 152.237 nhân khẩu và 09 đơn vị hành chính cấp xã của thị xã Sa Đéc.

Thành phố Sa Đéc có 5.981 ha diện tích tự nhiên, 152.237 nhân khẩu và 09 đơn vị hành chính cấp xã gồm 06 phường: 1, 2, 3, 4, An Hòa, Tân Quy Đông và 03 xã: Tân Khánh Đông, Tân Quy Tây, Tân Phú Đông.

Vào ngày 31 tháng 01 năm 2014 (đúng ngày mùng 1 Tết Nguyên Đán năm Giáp Ngọ), Ủy ban nhân dân Thành phố Sa Đéc đã tổ chức Lễ Công bố Nghị Quyết Chính Phủ về việc thành lập thành phố Sa Đéc thuộc tỉnh Đồng Tháp. Buổi lễ cùng với Đêm Giao Thừa Chào Đón Năm mới 2014 đã thu hút trên 500.000 người đến tham dự.[7]

Các tuyến đường chính trên địa bàn[sửa | sửa mã nguồn]

  • Nguyễn Sinh Sắc (Quốc lộ 80)
  • Nguyễn Tất Thành
  • Trần Hưng Đạo
  • Lý Thường Kiệt
  • Hùng Vương
  • Trần Phú
  • Nguyễn Huệ
  • Lê Lợi
  • Tôn Đức Thắng

Đặc sản[sửa | sửa mã nguồn]

Khi qua Cầu Mỹ Thuận chúng ta rẽ theo đường dẫn đến vào trung tâm của thành phố Sa Đéc thì sẽ thưởng thức các món ăn như:

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Sa Đéc vốn đã rất nổi tiếng về sự hưng thịnh của mình từ khi mới thành lập. Trịnh Hoài Đức trong Gia Định thành thông chí nói Sa Đéc (Đồng Tháp) là vùng "lưu thông quán khái" (sông sâu nước chảy), đất đai phì nhiêu, giao thông thủy tiện lợi, nối liền hai miền Tiền và Hậu Giang". Lần hồi, với vị trí địa lý đặc biệt của mình, "Sa Đéc vừa là trung tâm sản xuất vừa là trung tâm thu gom, tập kết lúa gạo, lâm thủy sản và hàng hóa khác của địa phương, rồi dùng phương tiện vận tải thủy, chuyên chở lên bán tận Sài Gòn, Nam Vang và nhiều nơi khác, rồi thu mua hàng hóa ở các nơi này, chở về bán lại cho địa phương nhà".

Trong Đại Nam nhất thống chí có ghi: Chợ Vĩnh Phúc tục gọi chợ Sa Đéc ỏ phía đông lỵ sở huyện Vĩnh An, chợ và phố ở ven sông liên tiếp với nhau dài đến năm dặm, dưới sông là trúc gác lên(hiểu là làm nhà bè trên tre) cửa nhà la liệt thành hàng hoặc mua bán tơ lụa và đồ dùng, hoặc mua bán dầu trám, dầu rái, nguyên liệu chính làm nghề xăm trét ghe thuyền, than gỗ chủ yếu làm nghề gốm thô, gạch ngói, mây tre, muối mắm, trên bờ và giữa sông hàng hóa san sát thật là nơi phồn hoa .

Khu công nghiệp Sa Đéc

Ngày nay thành phố vẫn không ngừng phát triển và lớn mạnh. Theo ông Tống Kim Quảng, Chủ tịch UBND thành phố Sa Đéc, tốc độ tăng trưởng GDP trong năm 2006 của thành phố tăng 19,04%; trong đó khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 26,06%, thương mại – dịch vụ tăng 16,87%, nông lâm thủy sản tăng 6,5%.

Năm 2007 tốc độ tăng trưởng GDP của thành phố là 22%, thu nhập bình quân đầu người đạt 100,881 tỷ đồng- mức cao nhất của toàn tỉnh. Nếu như năm 2006, giá trị sản xuất công nghiệp của thành phố đạt trên 1.374 tỷ đồng (tăng 26,47% so với năm 2005), thì năm 2007 ước đạt trên 1.899 tỷ đồng (cao nhất so với các địa phương trong tỉnh), tăng 41,91% so với năm 2006.

Trong 6 tháng đầu năm 2008, nền kinh tế của thành phố tiếp tục có những diễn biến tốt, kinh tế tăng trưởng ở mức cao 20,03%, xấp xỉ mục tiêu kế hoạch cả năm 2008 (20,5%);giá trị sản xuất công nghiệp tăng trên 23,53%, tổng mức lưu chuyển hàng hoá và doanh thu dịch vụ tăng khoảng 26,5%, kim ngạch xuất khẩu tăng 55,45%, các khu vực kinh tế đều tăng cao so với năm 2007, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn đạt khá cao (trên 60%), vốn đầu tư xây dựng cơ bản thực hiện trên 51%.

Năm 2011, nền kinh tế thành phố tiếp tục có những bước tiến ổn định. Tổng giá trị GDP ước đạt trên 11100.696 tỷ đồng tăng 15000,92% so năm 2008 trong đó công nghiệp- xây dựng tăng 18,51%, thương mại - dịch vụ tăng 15,36%, nông nghiệp tăng 3,98%, thu nhập bình quân đầu người ước đạt 26,87 triệu đồng/ người/ năm (giá thực tế).

Công nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Ước tính ngành công nghiệp - xây dựng chiếm 33,84% trong tổng cơ cấu GDP của thành phố. Tổng giá trị sản xuất công nghiệp chiếm khoảng 40% giá trị của cả tỉnh.

Ngày nay, toàn thành phố có 3 khu công nghiệp là A và C và C mở rộng, gọi chung là Khu Công nghiệp Sa Đéc với tổng diện tích quy hoạch là 323 ha, tọa lạc tại phường Tân Quy Đông và phường An Hòa. Khu C có diện tích 180 ha nằm ở mạn bắc thành phố; tập trung sản xuất, chế biến các mặt hàng nông lâm thủy sản, thức ăn gia súc với một cảng nước sâu có thể tiếp nhận tàu 5000 DWT. Khu A có diện tích 140 ha, ở phía tây bắc thành phố. Các khu công nghiệp này có ảnh hưởng tác động không những với thành phố mà với các khu vực lân cận như Lai Vung, Lấp Vò, Châu Thành và đang là nơi thu hút nguồn lao động lớn. Do có vị trí trung tâm, nơi đây còn là đầu mối chính chuyển hàng hoá từ TP. Hồ Chí Minh về các huyện xung quanh và là đầu mối thu hút nhiều nguồn nông sản từ các tỉnh khác về để chế biến xuất khẩu.

Năm 2009, giá trị sản xuất công nghiệp- TTCN là 3.101,73 tỷ đồng đạt 81,69% kế hoạch và tăng 10,74% so cùng kỳ

Thương mại, dịch vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Chợ Sa Đéc

Ngành thương mạidịch vụ chiếm 57,68% trong tổng cơ cấu GDP của thành phố, có tốc độ phát triển nhanh, phân bố rộng khắp trong nội thành. Do đó thành phố được xem là đầu mối dịch vụ hàng đầu của toàn tỉnh. Hệ thống giao dịch, trao đổi hàng hóa phân bố rộng và ngày càng được nâng cao về quy mô lẫn chất lượng. Trên địa bàn thành phố hiện đã có nhiều ngân hàng chọn nơi đây để mở các chi nhánh và phòng giao dịch của mình.

Trung tâm thương mại thành phố Sa Đéc

Phía đông nam là Bến xe Sa Đéc và Cảng Saigonshipmarin Đồng Tháp II có công suất 500 tấn - một cảng quan trọng trong hệ thống cảng của tỉnh Đồng Tháp,có thể đón tàu có trọng tải lớn và là nơi trung chuyển hàng hóa của tỉnh.

Đến năm 2009, tổng mức lưu chuyển hàng hóa và doanh thu dịch vụ khoảng 3.731 tỷ đồng đạt 107,34% kế hoạch, tăng 28,86% so với năm 2008.

Các trung tâm mua sắm
  • Trung tâm thương mại - chợ thành phố Sa Đéc - Siêu thị vinatex - Siêu thị thành nghĩa - siêu thị thế giới di động - FPT shop - Viettel shop - dienmay.com....

Nông nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Nông nghiệp là ngành chiếm tỉ trọng thấp nhất-8,48% trong cơ cấu GDP. Điều đó đã thể hiện nên quá trình Công nghiệp hóa của thành phố. Ngành nông nghiệp phân bố chủ yếu tại các xã Tân Khánh Đông, Tân Quy Tây, một phần các phường An Hòa và Tân Quy Đông. Sa Đéc nổi tiếng với nghề trồng hoa mà tiêu biểu nhất là làng hoa Tân Quy Đông. Mỗi độ Tết về, nơi đây lại ngập tràn hương sắc, với đủ mọi loại hoa đa dạng. Ngoài ra, còn có các làng nghề nổi tiếng như Làng bột và bánh phồng tôm Sa Giang. Đặc biệt, Hủ tiếu Sa Đéc là một trong những loại hủ tiếu ngon nhất đồng bằng và được hầu hết các tỉnh biết đến.
Dùng bản mẫu không đúng {{1}} - Xem chi tiết Bản mẫu:1.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Nằm ở vị trí thuận lợi nên thành phố có mạng lưới giao thông thủy bộ khá phát triển, với các trục giao thông chính như:

Và hàng trăm con đường trong nội ô. Đây chính là những trục giao thông quan trọng, nối liền thành phố với các địa phương khác trong và ngoài tỉnh. Bên cạnh đó, hệ thống giao thông nội thị đang được nâng cấp và mở rộng, tất cả các tuyến đường đều được trải nhựa và có hệ thống đèn giao thông khá hoàn chỉnh, phục vụ tốt cho nhu cầu đi lại và phát triển kinh tế, đảm bảo mỹ quan đô thị.

Hiện nay thành phố có 4 tuyến xe buýt để phục vụ người dân đi lại trong và ngoài tỉnh đó là: tuyến bắc Cao Lãnh - thành phố Sa Đéc - Cái Tàu Hạ, tuyến Sa Đéc - bắc Vàm Cống (tỉnh An Giang), tuyến Sa Đéc - thành phố Vĩnh Long (tỉnh Vĩnh Long), tuyến Sa Đéc - Kinh Cựu Hội, [2] và các tuyến còn lại sẽ được khai thác trong tương lai.

Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng đài Hồ Chí Minh tại Quảng trường thành phố Sa Đéc
  • Công viên thành phố Sa Đéc: Tại đây, giữa một khoảng không gian rộng lớn của trung tâm của quảng trường là tượng đài chủ tịch Hồ Chí Minh. Trong dịp kỷ niệm những ngày lễ lớn, nơi đây còn diễn ra những cuộc mít tinh ngoài trời dưới chân tượng Bác Hồ có thể đủ chỗ cho 15 đến 20 ngàn người dự lễ, có nhiều công trình vui chơi dành cho thiếu nhi, nhiều công trình văn hoá - thể thao như: Trung tâm văn hoá mà trong đó được thiết kế nhiều phòng chức năng, có hội trường 1500 chỗ ngồi, có sân khấu ngoài trời,... Hiện tại công viên Sa Đéc (bao gồm cả quảng trường) đang thực hiện mở rộng với tổng diện tích 22 ha[8], nhiều công trình vui chơi, giải trí hiện đại được xây dựng và đã mở cửa chào đón du khách vào ngày 24/12/2009, bao gồm các trò chơi như: tàu lượn siêu tốc, đĩa bay, ếch nhảy, thảm bay,... tất cả các trò chơi đều được đầu tư chu đáo, phục vụ nhu cầu giải trí của mọi người.
  • Làng hoa Sa Đéc - một trong những làng hoa lớn nhất Việt Nam, có diện tích trên 250ha với gần 2.000 hộ làm nghề. Ở đây có tới 1.000 chủng loại hoa. Nhờ sự khéo léo của người trồng hoa, chăm hoa; nhờ khí hậu thích hợp, hoa Sa Đéc đẹp có tiếng[9]. Hoa Sa Đéc được xuất đi các tỉnh thành và cả sang Lào, Campuchia và Trung Quốc. Ngoài ra còn có khu nhà cổ của ông Huỳnh Thủy Lê tại bờ kè Nguyễn Huệ, cạnh đó còn có chợ đêm nhộn nhịp, tại đây có rất nhiều hàng hoá dùng để trao đổi và mua bán không thua kém gì chợ ban ngày. Nhưng cơ sở hạ tầng du lịch nhất là khách sạn còn rất ít hiện tại chỉ có 2 khách sạn 2 sao cùng một số khách sạn 1 sao. Nhiều dự án xây dựng Trung tâm Thương mại - Tài chính, khu du lịch, khu đô thị mới và khách sạn đang được triển khai xây dựng.
  • Hiện nay thành phố Sa Đéc có 2 di tích cấp quốc gia đó là:
- Nhà cổ Huỳnh Thủy Lê
-Kiến An Cung

Là một thành phố lâu đời,được hình thành gần như cùng lúc với Sài Gòn nên vùng có rất nhiều chùa miếu, nơi thờ tự, được mệnh danh là đô thị có nhiều chùa, miếu nhất tỉnh Đồng Tháp. Bên cạnh đó, nơi đây còn có nhiều di tích cấp tỉnh như: Chùa Phước Hưng (chùa Hương), chùa Bà Thiên Hậu, đình thần Vĩnh Phước,... Ngoài ra, Sa Đéc còn có 17 ngôi nhà cổ được xây cất vào cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20 đều mang dấu ấn của kiến trúc Pháp. Hầu như bất kỳ du khách Pháp nào đến Sa Đéc đều đã từng ghé qua trường tiểu học Trưng Vương. Đây là một ngôi trường được xây dựng thời Pháp thuộc với nét kiến trúc khá hiện đại thời bấy giờ và nhà cổ Huỳnh Thủy Lê - nơi người tình của bà Marguerite Duras từng sinh sống[10].

Nhân vật nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]

Sa Đéc là nơi sinh ra nhiều trí thức, nhân tài và những người có truyền thống cách mạng, tiêu biểu là:

Nhà cổ Huỳnh Thủy Lê

Y tế[sửa | sửa mã nguồn]

Sa Đéc có bệnh viện tuyến tỉnh là Bệnh viện Đa Khoa Sa Đéc. Tuy nhiên trọng trách của bệnh viện Sa Đéc là bảo vệ sức khỏe của nhân dân các huyện thành như Sa Đéc, Châu Thành, Lai Vung, Lấp vò nên hiện nay số giường bệnh đã không đáp ứng đủ.

Nhu cầu khám chữa bệnh của nhân dân được đưa về các trạm Y tế xã, phường. Các trạm Y tế xã phường gồm: Phường 1, phường 2, phường 3, phường 4, phường Tân Qui Đông, Phường An Hòa, xã Tân Khánh Đông, Xã Tân Quy Tây, xã Tân Phú Đông. Trung tâm điều hành các hoạt động của các trạm Y tế là Trung tâm Y tế thành phố Sa Đéc.

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Đây là nơi có truyền thống hiếu học rất lâu đời của tỉnh Đồng Tháp. Là địa phương đi đầu của ngành giáo dục tỉnh nhà nên ngành giáo dục của thành phố Sa Đéc đạt rất nhiều thành công. Nơi đây hiện đã có 12 nhà giáo đạt danh hiệu Nhà giáo ưu tú.

Hiện nay thành phố có: 6 trường đạt chuẩn quốc gia là: trường Trung học phổ thông thành phố Sa Đéc, trường Trung học cơ sở Trần Thị Nhượng, trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu,trường Trung học cơ sở Tân Khánh Đông, trường tiểu học Kim Đồng, trường mẫu giáo Sen Hồng. Và trường chuyên đầu tiên của tỉnh Đồng Tháp là trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Đình Chiểu (được thành lập năm 2008 trên cơ sở cũ của trường Trung học phổ thông tư thục Đồ Chiểu đã giải thể và trường đã có đề án xây dựng mới trên diện tính 5 ha). Cũng trong năm 2008, trường Trung học phổ thông Nguyễn Du chính thức được thành lập.

Các điểm giáo dục tại thành phố Sa Đéc:

  • Trường Cao Đẳng Nghề Đồng Tháp.
  • Trường THPT Chuyên Nguyễn Đình Chiểu.
  • Trường THPT thành phố Sa Đéc.
  • Trường THPT Nguyễn Du.
  • Trường Trung học cơ sở Lưu Văn Lang.
  • Trường Trung học cơ sở Trần Thị Nhượng.
  • Trường Trung học cơ sở Võ Thị Sáu.
  • Trường Trung học cơ sở Hùng Vương.
  • Trường Trung học cơ sở Tân Khánh Đông
  • Trường TH Kim Đồng.
  • Trường TH Trưng Vương.
  • Trường TH Hoà Khánh.
  • Trương TH Tân Phú Đông.
  • Trung Tâm Anh Ngữ & Vi Tính.

Và một số trường khác...

Sa Đéc trong văn học, nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Địa danh Sa Đéc đã được nhiều người biết đến qua ca khúc Về miền Tây của 2 nhạc sỹ Y Vân- Vân Thế Bảo. Ngoài ra còn có 1 quyển sách phần nhiều nói về sự hình thành và phát triển của thành phố Sa Đéc, tập sách đó có tên Hương quê thương nhớ của tác giả Nhất Thống do NXB tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh phát hành năm 2009.

Ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Biểu đồ gió huyện Lấp Vò sông Tiền Biểu đồ gió
B huyện Cao Lãnh
T    thành phố Sa Đéc    Đ
N
huyện Lai Vung huyện Châu Thành
Enclave: {{{enclave}}}

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

  1. Lưu Văn Lang
  2. Trần Thị Nhượng
  3. Kiến An Cung
  4. Sa Đéc (tỉnh)
  5. Đào Thiên Hải
  • Có tham khảo tài liệu từ: Sa Đéc xưa và nay (Huỳnh Minh, 1967), Gia Định thành thông chí (Trịnh Hoài Đức), Đại Nam nhất thống chí.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Giỏ hoa tươi được đặt tại Công viên thành phố Sa Đéc có chiều cao 15,4 m, thân giỏ rộng 16,1 m gồm hơn 3.000 giỏ hoa nhỏ các loại ghép lại, trong đó có khoảng 1.000 giỏ hoa cúc mâm xôi được đặt trên bề mặt. Để thực hiện được giỏ hoa lớn nhất Việt Nam, 50 nghệ nhân của làng hoa kiểng Sa Đéc phải làm việc liên tục trong một tháng. Tác phẩm này vừa được Trung tâm Sách kỷ lục Việt Nam xác lập kỷ lục "Giỏ hoa tươi lớn nhất Việt Nam", tính ở thời điểm năm 2014. Nguồn: Cổng thông tin điện tử Đồng Tháp [1], cập nhật 24-01-2014.
  2. ^ Quyết định 62-HĐBT năm 1981 về việc thành lập một số phường và xã mới thuộc thị xã Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp do Hội đồng Bộ trưởng ban hành
  3. ^ Quyết định 36-HĐBT năm 1987 về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Cao Lãnh, Thạnh Hưng, thị xã Cao Lãnh và thị xã Sa Đéc thuộc tỉnh Đồng Tháp do Hội đồng Bộ trưởng ban hành
  4. ^ http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-36-CP-di-chuyen-tinh-ly-Dong-Thap-ve-thi-xa-Cao-Lanh-vb38783t11.aspx
  5. ^ Nghị định 194/2004/NĐ-CP về việc thành lập các phường thuộc thị xã Cao Lãnh, Sa Đéc và mở rộng thị trấn Hồng Ngự, huyện Hồng Ngự, tỉnh Đồng Tháp
  6. ^ http://chinhphu.vn/portal/page/portal/chinhphu/hethongvanban?class_id=509&_page=1&mode=detail&document_id=170201
  7. ^ http://sadec.dongthap.gov.vn/wps/portal/txsd2/!ut/p/c1/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os_jQEDc3n1AXEwN_QwMLA0-_YHNDM2dTQwNvY_1wkA5kFS7BLiAVzuZmfi7GJmbmEHkDHMDRQN_PIz83Vb8gOzvN0VFREQABZsS3/dl2/d1/L2dJQSEvUUt3QS9ZQnB3LzZfVVRGRkxVRDQwT05SNTBJTjJONEZUVjBRNDE!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/TXSD/sittxsd/sitatntucsukien/tpsadecphienthuongkythang2
  8. ^ Công viên Sa Đéc mở rộng
  9. ^ Rực rỡ sắc màu Sa Đéc
  10. ^ Về Sa Đéc thăm xứ sở "Người tình"
  11. ^ Bà Nguyễn Thị Bình trên website tỉnh Hậu Giang
  12. ^ Chiếc đồng hồ đá ở Bạc Liêu
  13. ^ Đại KTQG Đào Thiên Hải: "Gừng càng già càng cay"
  14. ^ Đồng Tháp cùng cả nước thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới
  15. ^ Trần Công Minh đầu quân cho ĐT.LA

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]