Đồng Hới

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Đồng Hới
Thành phố trực thuộc tỉnh
QuangBinhGate.jpg
Địa lý
Tọa độ: 17°26′53″B 106°35′15″Đ / 17,44806°B 106,5875°Đ / 17.44806; 106.58750Tọa độ: 17°26′53″B 106°35′15″Đ / 17,44806°B 106,5875°Đ / 17.44806; 106.58750
Diện tích 155,71 km² (60,1 mi²)
Dân số (2013)  
 Tổng cộng 160.325 người[1]
 Mật độ 1027,5 người/km²
Dân tộc Kinh
Hành chính
Quốc gia  Việt Nam
Vùng Bắc Trung Bộ
Tỉnh Quảng Bình
Thành lập 16/8/2004[2]
Phân chia hành chính 10 phường 6 xã
Mã hành chính 450[3]
Website Thành phố Đồng Hới

Đồng Hới, tên cổ là Động Hải[4], là thành phố trực thuộc tỉnh Quảng Bình ở vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam. Thành phố này nằm giữa quốc lộ 1Ađường Hồ Chí Minh và bên tuyến đường sắt Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh với ga Đồng Hới là một trong những ga chính, có sông Nhật Lệ chảy qua. Đây là tỉnh lỵ tỉnh Quảng Bình. Đồng Hới giáp với Biển Đông ở phía đông với 12 km bờ biển cát trắng[5], huyện Bố Trạch ở phía tây và phía bắc, giáp huyện Quảng Ninh. di sản thiên nhiên thế giới vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cách Đồng Hới 40 km về phía tây bắc. Đồng Hới đã từng là nơi chúa Nguyễn xây thành Đồng Hới, lũy Thầy để làm tiền tuyến chống đỡ cho Đàng Trong trong thời kỳ chiến tranh Trịnh-Nguyễn. Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam bị không lực Hoa Kỳ san phẳng và sau chiến tranh thị xã được xây dựng lại. Trước năm 1976, đây là tỉnh lỵ tỉnh Quảng Bình, từ năm 1976-1989, thị xã này thuộc tỉnh Bình Trị Thiên. Tháng 7 năm 1989, ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên được tách ra, thị xã này lại là tỉnh lỵ tỉnh Quảng Bình. Ngày 16 tháng 8 năm 2004, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định thành lập thành phố Đồng Hới trên cơ sở thị xã Đồng Hới.[2].

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Các hiện vật khai quật tài Bàu Tró đã cho thấy người Việt đã đến định cư ở khu vực này từ 5000 năm[6][7]. Trải qua một thời kỳ dài trong lịch sử, đây là khu vực tranh chấp giữa Vương quốc Champa và Đại Việt[8][9]. Lịch sử Đồng Hới có thể xem bắt đầu từ thời kỳ Lý Thường Kiệt đưa quân vào dẹp loạn Chiêm Thành và xây dựng nơi đây thành trấn biên cho Đại Việt. Lịch sử đô thi thị Đồng Hới có lẽ được tính từ thời kỳ chúa Nguyễn Hoàng vượt dãy Hoành Sơn để tránh bị Chúa Trịnh tiêu diệt. Các đời Chúa Nguyễn sau này đã cho xây dựng Thành Đồng Hới để làm trấn biên phía bắc Đàng Trong chống lại các cuộc tấn công của Chúa Trịnh. Đào Duy Từ - một nhà chính trị, quân sự quê ở Thanh Hóa đã đi theo Chúa Nguyễn vào Nam lập nghiệp và đã chỉ đạo xây dựng Thành Đồng Hới. Cùng với việc xây dựng thành là việc phát triển thị (chợ búa, dân cư) sinh sống trong và xung quanh khu vực thành. Ngày nay, dấu vết còn lại của Thành Đồng Hới và Quảng Bình Quan vẫn còn hiện diện. Trong thời kỳ Pháp thuộc, Đồng Hới là một thị trấn nhỏ tỉnh lỵ của Quảng Bình. Nơi đây đã có trường Saint Marie. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, quân đội Pháp đã sử dụng sân bay Đồng Hới để chống phá Việt MinhPathet Lào ở khu vực Bắc Trung Bộ và Trung Nam Lào. Trong thời kỳ Không quân Mỹ đành phá miền Bắc Việt Nam, cũng như Quảng Bình, Đồng Hới bị bom B-52 của Không quân Mỹ tàn phá nặng nề[10][11]. Chứng tích của sự tàn phá này còn sót lại hiện nay có thể thấy là Nhà thờ Tam Tòa. Sau năm 1975, Tỉnh Bình Trị Thiên được thành lập trên cơ sở 3 tỉnh Quảng Bình, Quảng TrịThừa Thiên, Đồng Hới là một thị xã, gồm 4 phường: Đồng Phú, Đồng Sơn, Hải Thành, Phú Hải. Ngày 18 tháng 1 năm 1979, chuyển 4 xã: Nghĩa Ninh, Lộc Ninh, Lý Ninh và Đức Ninh của huyện Lệ Ninh vào thị xã Đồng Hới[12]. Ngày 2 tháng 4 năm 1985, chuyển 2 xã: Lương Ninh và Vĩnh Ninh thuộc huyện Lệ Ninh đê sáp nhập vào thị xã Đồng Hới[13]. Ngày 13 tháng 6 năm 1986, chia xã Lộc Ninh thành 2 xã: Lộc Ninh và Quang Phú[14]. Sau khi tỉnh Bình Trị Thiên được tách ra như cũ vào ngày 30 tháng 6 năm 1989[15], thị xã Đồng Hới trở thành tỉnh lị Quảng Bình và được đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng. Ngày 29 tháng 9 năm 1990, chuyển 2 xã Lương Ninh và Vĩnh Ninh về huyện Quảng Ninh quản lý. Năm 1991, chia xã Lý Ninh thành 2 phường: Bắc Lý và Nam Lý. Năm 1992, thành lập 2 phường Đồng Mỹ và Hải Đình từ một phần phường Đồng Phú. Ngày 30 tháng 5 năm 1998, thành lập xã Thuận Đức[16]. Ngày 28 tháng 10 năm 2003, thị xã Đồng Hới được công nhận là đô thị loại 3. Ngày 2 tháng 1 năm 2004, thành lập 2 phường Đức Ninh Đông và Bắc Nghĩa[17]. Ngày 16 tháng 8 năm 2004, Thủ tướng Chính phủ đã ra Nghị định thành lập thành phố Đồng Hới trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Đồng Hới[18].Ngày 21 tháng 7 năm 2014, Hội đồng thẩm định Bộ Xây dựng đã công nhận TP Đồng Hới là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Quảng Bình, với điểm số trung bình là 87,84 điểm.[19] Thành phố Đồng Hới có Bệnh viện Cuba do Chính phủ Cuba tặng sau năm 1975.

Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên[sửa | sửa mã nguồn]

Sông Nhật Lệ đọan chảy qua Đồng Hới

Đồng Hới nằm gần cửa sông Nhật Lệ. Theo đường bộ (quốc lộ 1A), Đồng Hới cách Hà Nội 491 km về phía nam, cách Vinh 197 về phía nam, cách Huế 160 km về phía bắc, cách Thành phố Hồ Chí Minh 1204 km về phía bắc[20]. Tổng diện tích 155,71 km², nội thị là 55,47 km2, diện tịch đất ngoại thị: 100,24 km2; Tổng dân số năm 2013 là 160.000 người, dân số thành thị là 120.000 người, nông thôn là 40.000 người.

Nguồn nước ngọt cung cấp cho thành phố được lấy từ Bàu Tró - một hồ nước ngọt tại thành phố, nơi lưu trữ nhiều hiện vật của văn hóa Bàu Tró. Đồng Hới có 12 km bờ biển với các bãi tắm đẹp (Nhật Lệ, Bảo Ninh, Quang Phú)[2]. Sông Nhật Lệ chảy qua Đồng Hới là một con sông đẹp, là con sông do Sông Kiến GiangSông Long Đại hợp thành. Phía tây Đồng Hới là dãy núi bao bọc mà theo quan niệm Phong thủy là "hậu chẩm", phía trước là sông và biển có đồi cát Bảo Ninh án ngữ như bức bình phong. Nếu tin theo thuật phong thủy thì đây là "cát địa". Trước đây, Bảo Ninh bị cách trở với Đồng Hới nhưng sau khi có cầu Nhật Lệ, khu vực này đã đô thị hóa, là nơi có các khu nghĩ dưỡng.

Nhiệt độ bình quân các tháng trong năm


Nhiệt độ trung bình/tháng Một Hai Ba Năm Sáu Bảy Tám Chín Mười M.một M.hai
Cao nhất (°C) 22 23 25 29 32 34 34 33 31 28 26 23
Thấp nhất (°C) 17 18 20 23 25 27 27 26 25 23 21 18
Nguồn: msn weather

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Đến thời điểm năm 2009, thành phố Đồng Hới có 16 đơn vị hành chính gồm 10 phường 6 xã:

Tên Diện tích, km² Dân số (2011)
Phường (10)
Hải Thành 2,45 5.336
Đồng Phú 3,81 9.755
Bắc Lý 10,19 17.179
Đồng Mỹ 0,58 2.814
Nam Lý 3,90 13.800
Hải Đình 1,37 3.605
Đồng Sơn 19,66 8.387
Phú Hải 3,07 3.580
Tên Diện tích, km² Dân số(2011)
Đức Ninh Đông 2,77 5.121
Bắc Nghĩa 7,67 7.318
Xã (6)
Quang Phú 3,23 3.112
Lộc Ninh 13,41 8.151
Bảo Ninh 16,34 8.653
Nghĩa Ninh 16,33 4.632
Thuận Đức 45,36 3.903
Đức Ninh 5,57 7.519
Lịch sử phát triển
dân số
Năm Dân số
1999 94.014
2000 94.828
2001 96.100
2002 99.318
2003 101.313
2004 103.138
2005 105.773
2006 107.105
2007 108.419
2008 110.253
2009 110.821
2010 112.517
2011 112.865
Nguồn:[21]

Dân số[sửa | sửa mã nguồn]

Đến năm 2013, Thành phố Đồng Hới có diện tích 155,71 km², dân số 160.325 người, tỷ lệ tăng dân số trung bình là 1,83%.[22]

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Đồng Hới là nơi có các tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường hàng không.

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Thuyền bè neo đậu

Công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng (gạch men, xi măng, nhôm), đánh bắt và nuôi trồng thủy- hải sản, thương mại. Trong giai đoạn 2010-2013, tăng trưởng GDP bình quân của Đồng Hới là 12,32%, sản xuất tiểu thủ công nghiệp theo hướng tăng dần tỷ trọng dịch vụ và công nghiệp trong cơ cấu kinh tế. Đồng Hới có 1556 doanh nghiệp tiểu thủ công nghiệp. GDP đầu người năm 2013 của Đồng Hới là 2871,3 USD, cao gấp 1,46 lần thu nhập bình quân đầu người của cả nước, tỷ lệ hộ nghèo chỉ còn 1,37%.[27] Thu ngân sách năm 2013 đạt 540,461 tỷ đồng[28]. Thành phố này có 3 Khu công nghiệp tây bắc Đồng Hới, Bắc Đồng Hới và Phú Hải.

Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Đồng Hới nhìn từ trên cao

Thành phố Đồng Hới là nơi nghỉ ngơi của du khách đến tham quan di sản thế giới: Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, tắm biển tai Bãi biển Nhật Lệ, Đá Nhảysuối nước khoáng Bang, khu nghỉ mát SunSpa Resort tại thôn Mỹ Cảnh xã Bảo Ninh. Ẩm thực chủ yếu: các món ăn hải sản, Khu du lịch SunSpa phục vụ thực khách đủ các món Âu-Á. Bảo tàng chiến tranh tại xã Nghĩa Ninh. Thành phố có 140 khách sạn và nhà khách các loại. Năm 2014, lượng du khách đến tham quan đạt gần 1.000.000 người.

Các địa điểm và công trình nổi bật[sửa | sửa mã nguồn]

Di tích nhà thờ Tam Toà tại Đồng Hới
  • Bàu Tró: với những di chỉ được tìm thấy tại đây như các công cụ bằng sinh vật biển như ốc, sò... và các công cụ bằng đá. Qua nghiên cứu cho thấy chúng có niên đại khoảng 5000 năm. Mùa hè năm 1923, hai thông tin viên người Pháp thuộc Viện Viễn Đông Bác cổ là Max và Depiruy) đã phát hiện di chỉ khảo cổ học Bàu Tró. Cuối mùa hè năm 1923, nhà địa chất kiêm khảo cổ học Etinen Patte đã tổ chức khai quật Di chỉ Bàu Tró và công bố kết quả nghiên cứu trong một báo cáo trên tập san Trường Viễn Đông Bác Cổ nhan đề: "Về một di chỉ thời tiền sử đá mới, đống vỏ sò Ở Bàu Tró, Tam Tòa gần Đồng Hới". Hiện vật thu được còn tàng trữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, gồm: 46 rìu đá, 140 mảnh tước, 2 hòn đá bằng thạch anh, 1 dụng cụ đá dùng để tu chỉnh ép, 14 bàn nghiền hạt, 1 chì lưới, 1 số thổ hoàng (đá son), 1 đốt xương sống cá, vỏ sò, mảnh gốm [29].
  • Quảng Bình Quan: Đây là một chốt trên đường kinh lý Bắc Nam trước kia. Trước kia khi không có Cầu Dài, đường kinh lý Bắc Nam bắt đầu từ Đại Học Quảng Bình, đi về phía Quảng Bình Quan theo đường Hữu Nghị, Thống Nhất, Nguyễn Hữu Cảnh, rồi từ đó qua chợ bắt đò (thuyền) sang Bảo Ninh rồi từ đó đi Quảng Ninh, vào Miền Nam. Sau này có cầu Dài thì người ta đi theo đường 1A như hiện nay.
  • Thành Đồng Hới: Đây là một bộ phận nằm trong tổng thể các di tích quân sự của Đồng Hới vào thời kì Trịnh - Nguyễn phân tranh. Thành Đồng Hới qua các thời kỳ (nhà Nguyễn - Pháp thuộc) là tỉnh lỵ của Quảng Bình. Trong thành có các công trình: nhà ở của Quan (Tỉnh Ủy hiện nay); Nhà lính (Bộ Chỉ Huy quân sự hiện nay); nhà tù (Hiện nay không còn sử dụng, giờ là chỗ Công ty công trình đô thị), nhà của cảnh sát (Sở cảnh sát hiện nay), sân vận động... Tường thành được xây bằng gạch cao khoảng 6m. Nay di tích này chỉ còn một số đoạn lẻ tẻ ở Đồng Hới, nhìn rõ nhất từ trên bản đồ là một hào nước xung quanh thành theo kiến trúc thành xưa.
  • Lũy Thầy: Được xây dựng vào thời kì Trịnh Nguyễn phân tranh. Do chúa Nguyễn Phúc Nguyên ra lệnh cho tổng đốc Đào Duy Từ xây dựng nhằm bảo vệ biên giới Đàng Trong của nhà Nguyễn. Thành được đắp bằng đất có chiều dài 8 km bao quanh thành Đồng Hới. Nay có thể nhìn thấy lũy Thầy từ đường Quách Xuân Kỳ và phía Tây phường Phú Hải, đoạn đê này giờ có tên đường là Trương Định, thành phố Đồng Hới.
  • Nhà thờ Tam Tòa, được xây năm 1886. Hàn Mặc Tử đã được rửa tội ở đây vào năm 1912 với tên thánh là Franois Nguyễn Trọng Trí). Trong 8 năm từ 1964 đến 1972, không quân Mỹ đã ném bom miền Bắc Việt Nam, nhà thờ Tam Toà cũng bị bom đánh sập chỉ còn lại tháp chuông. Nhà thờ Tam Tòa, tháp nước, cây đa Hải Đình, là những điểm dùng để định vị thị xã từ trên cao nên vẫn còn sau các cuộc đánh bom của quân mỹ, còn lại thị xã Đồng Hới bị san phẳng.[30].

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/thoi-su/de-nghi-cong-nhan-thanh-pho-dong-hoi-la-do-thi-loai-ii.html
  2. ^ a ă â “Giới thiệu về thành phố Đồng Hới”. Chính quyền thành phố Đồng Hới. 7 tháng 3 năm 2009. 
  3. ^ “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012. 
  4. ^ Đại Việt địa dư toàn biên của Nguyễn Văn Siêu, tỉnh Quảng Bình, trang 241.
  5. ^ [1]
  6. ^ Da But Culture “Evidence for Culture Development in Vietnam during the Middle Holocene”. Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2008. 
  7. ^ Quang Binh, Nuoc non huyen dieu, Van Nghe Publishing Housr, 2000, p.14, 15, 16, 17
  8. ^ Tran Dynasty
  9. ^ “Kingdom of Champa”. ancientworld. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2008. 
  10. ^ U. S. Hits Dong Hoi Again, Russ Say
  11. ^ B-52's Raid Supply Routes South of the 20th Parallel; U. S. Planes, by Mistake, Bomb Base at Da Nang and Wound 10 Emergency Program Ordered Loss of A-7 Reported 2 Cambodian Villages Periled
  12. ^ Quyết định 21-CP năm 1979 về việc mở rộng thị xã Đồng Hới thuộc tỉnh Bình Trị Thiên
  13. ^ Quyết định 103-HĐBT năm 1985 điều chỉnh địa giới huyện Lệ Ninh và thị xã Đồng Hới thuộc tỉnh Bình Trị Thiên
  14. ^ Quyết định 72-HĐBT năm 1986 điều chỉnh địa giới hành chính một số xã, thị trấn của các huyện Phú Lộc, Bố Trạch, Lệ Ninh, Bến Hải và các thị xã Đông Hà, Đồng Hới thuộc tỉnh Bình Trị Thiên
  15. ^ Nghị quyết về việc phân vạch đại giới hành chính của các tỉnh Nghĩa Bình, Phú Khánh và Bình Trị Thiên do Quốc hội ban hành
  16. ^ Nghị định 34/1998/NĐ-CP về việc thành lập xã Thuận Đức thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình
  17. ^ Nghị định 07/2004/NĐ-CP về việc thành lập phường thuộc thị xã Đồng Hới và đổi tên xã thuộc huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình
  18. ^ Nghị định 156/2004/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Đồng Hới thuộc tỉnh Quảng Bình
  19. ^ http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/thoi-su/dong-hoi-du-dieu-kien-len-do-thi-loai-ii.html
  20. ^ [ http://www.dulichvietnam.com.vn/Desktop.aspx/Duong-bo/duong-bo/Khoang_cach_giua_cac_tinh_thanh_pho_tren_ca_nuoc_Viet_Nam/ Du lịch đường bộ]
  21. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên dano211
  22. ^ http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/thoi-su/de-nghi-cong-nhan-thanh-pho-dong-hoi-la-do-thi-loai-ii.html
  23. ^ “Khởi công xây dựng tuyến đường tránh thành phố Đồng Hới”. Truy cập 7 tháng 3 năm 2009. 
  24. ^ “Công bố mở cảng biển Hòn La”. 
  25. ^ “Mở cảng hàng không Đồng Hới”. Lao Động. 
  26. ^ Mở đường bay TP HCM - Đồng Hới
  27. ^ http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/thoi-su/dong-hoi-du-dieu-kien-len-do-thi-loai-ii.html
  28. ^ http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/thoi-su/de-nghi-cong-nhan-thanh-pho-dong-hoi-la-do-thi-loai-ii.html
  29. ^ Tên địa danh
  30. ^ “Nhà thờ Tam Toà, đạo lý và luật pháp”. Hội nhà văn Việt Nam. 8 tháng 5 năm 2009. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]


Việt Nam Các đơn vị hành chính cấp huyện thị trực thuộc tỉnh Quảng Bình, Việt Nam
Thành phố (1): Thành phố Đồng Hới
Thị xã (1): Thị xã Ba Đồn
Huyện (8): Bố Trạch | Lệ Thủy | Minh Hóa | Quảng Ninh | Quảng Trạch | Tuyên Hóa