Không lực Việt Nam Cộng hòa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Không quân
Việt Nam Cộng hòa
Fatherland - Space.png
Huy hiệu
Hoạt động 1951-1975
Quốc gia Flag of South Vietnam.svg Việt Nam Cộng hòa
Phục vụ Flag of the South Vietnamese Army.jpg Quân lực VNCH
Quân chủng Không Quân
Phân loại Yểm trợ và Tác chiến
Quy mô -63.000 nhân sự (1975)
-2.075 phi cơ (1975)
Bộ phận của ARVN Joint General Staff Insignia.svg Bộ Tổng Tham mưu
Bộ chỉ huy Tân Sơn Nhất, Sài Gòn
Tên khác Không Lực
Khẩu hiệu -Tổ quốc
-Không gian
Linh vật Con Rồng
Lễ kỷ niệm Ngày 1 tháng 7
Tham chiến Chiến tranh Việt Nam
Các tư lệnh
Chỉ huy
nổi tiếng
-Nguyễn Khánh
-Trần Văn Hổ
-Nguyễn Xuân Vinh
-Huỳnh Hữu Hiền
-Nguyễn Cao Kỳ
-Trần Văn Minh
Huy hiệu
Dấu tròn Vietnam Air Force (south) roundel.svg
Phù hiệu đuôi Flag of South Vietnam.svg
Phi cơ sử dụng
Cường kích MD 315 Flamant, T-28
A-1, A-37
AC-47, AC-119G/K
Máy bay ném bom B-57 Canberra
Tác chiến
điện tử
EC-47
Tiêm kích F8F Bearcat, F-5A/B/C/E
Tuần tra Republic RC-3 Seabee
Do thám RF-5A, MS 500 Criquet
O-1 Bird Dog, O-2 Skymaster
U-6, U-17
Huấn luyện Pazmany PL-2, T-6, T-28
T-41, T-37, H-13
Vận tải Dassault MD 315 Flamant, C-45
Aero Commander, C-47
DC-6, C-7 Caribou
C-119, C-123
C-130, Alouette II, Alouette III
H-19, UH-1
H-34, CH-47

Không Lực Việt Nam Cộng hòa (Tiếng Anh: Vietnam Air Force, VNAF) là Lực lượng Không quân trực thuộc Quân lực Việt Nam Cộng hòa. Đây là Lực lượng Không quân rất mạnh về trang bị và quân số, đóng vai trò vô cùng quan trọng của Việt Nam Cộng hòa trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, đương thời đã được xếp hạng thứ 4 trên Thế giới và thứ 2 tại Châu Á, tồn tại từ 1951 đến 1975.

Lược sử hình thành & phát triển[sửa | sửa mã nguồn]

Lực lượng không quân Việt Nam Cộng hòa được hình thành từ một số phi công người Việt được tuyển chọn bay cùng với các phi công Pháp với tư cách là sĩ quan của quân đội Pháp. Khi Quốc gia Việt Nam, được thành lập, các sĩ quan người Việt này được chuyển sang cơ cấu Quân đội Quốc gia.

Bản thân Tổng tham mưu trưởng Quân đội Quốc gia Việt Nam Nguyễn Văn Hinh cũng xuất thân là một sĩ quan phi công, vì vậy, ông rất chú trọng việc xây dựng Lực lượng Không quân. Tháng 6 năm 1951, một cơ quan phụ trách về ngành Không quân trực thuộc Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Quốc gia Việt Nam được thành lập với tên gọi là Ban Không quân, ban đầu chỉ làm nhiệm vụ phụ trách Phi đội Liên Lạc. Trên thực tế, các phi công người Việt chỉ làm nhiệm vụ bay cùng với các phi công Pháp trong các phi vụ. Các chức vụ chỉ huy và Phi công chính đều là sĩ quan Pháp. Ngay cả chức vụ Trưởng ban Không quân, kiêm Phụ tá Không quân cho Tổng tham mưu trưởng cũng là sĩ quan Pháp.

Tháng 4 năm 1952, thành lập Trung tâm Huấn luyện Không quân tại Nha Trang nhưng vẫn do các sĩ quan Pháp đảm nhiệm Chỉ huy trưởng và trực tiếp huấn luyện. Năm 1953, thành lập thêm 2 phi đội Quan Sát và Trợ Chiến tại Tân Sơn Nhứt và Nha Trang. Năm 1954, Ban Không quân được đổi thành Phòng Không quân.

Năm 1955, Không quân Pháp bàn giao lại cho Không quân Quốc gia Việt Nam khoảng 25 vận tải cơ C-47, 2 Phi đoàn quan sát L-19 và 25 Khu trục cơ cánh quạt F8F Bearcat lỗi thời[2]. Tháng 7 năm 1955, lần đầu tiên một người Việt được giữ chức vụ Phụ tá Không quân là Trung tá Nguyễn Khánh. Giai đoạn đầu ngành Không quân chỉ được quy định với quân số 40 sĩ quan, 120 hạ sĩ quan và 500 binh sĩ.

Đệ Nhất Cộng Hòa[sửa | sửa mã nguồn]

Sau cuộc trưng cầu dân ý tháng 10 năm 1955, Thủ tướng Ngô Đình Diệm tuyên bố thành lập Việt Nam Cộng hòa. Lực lượng Không quân Quốc gia Việt Nam cũng được đổi tên thành Không quân Việt Nam Cộng hòa. Thiếu tá Trần Văn Hổ, đương kim Phụ tá Không quân, được thăng Trung tá, và trở thành Tư lệnh đầu tiên của Quân chủng Không quân Việt Nam Cộng Hòa.

Năm 1957, theo chương trình hợp tác viện trợ, một phái đoàn Không quân Hoa Kỳ sang nghiên cứu tình hình để soạn thảo kế hoạch huấn luyện cho Không quân Việt Nam Cộng hòa. Nhiều sĩ quan, hạ sĩ quan được tuyển chọn sang tu nghiệp tại các trường Không quân Hoa Kỳ. Các phi trường Tân Sơn Nhất, Biên Hòa, Đà Nẵng được xây dựng mở rộng. Trung tâm Huấn luyện Không quân Nha Trang cũng được xây dựng quy mô hơn, nhằm đào tạo tại chỗ các khóa hoa tiêu và quan sát viên, và các khóa đào tạo chuyên viên để bổ sung cho các đơn vị.

Tháng 9 năm 1959, một Phi đội đầu tiên gồm 6 phi cơ Skyraider (Thiên tướng) được Hoa Kỳ chuyển giao cho Không quân Việt Nam Cộng hòa. Sau đó trong vòng 1 năm có thêm 25 chiếc Skyraider khác được bàn giao tại Căn cứ Không quân Tân Sơn Nhứt. Năm 1960, Phi đoàn 1 Khu trục cơ được thành lập và bắt đầu hoạt động từ Bến Hải đến Cà Mau để yểm trợ cho Bộ binh Việt Nam Cộng hòa[3]

Năm 1961, chương trình trợ giúp của Hoa Kỳ có tên Farm Gate đã đưa các loại phi cơ cánh quạt huấn luyện T28, Oanh tạc cơ hạng nhẹ B26 và vận tải cơ C.47 cùng khoảng 124 sĩ quan và 228 quân nhân Hoa Kỳ sang giúp huấn luyện. Các hệ thống hướng dẫn và kiểm soát không lưu được thiết lập tại các phi trường Tân Sơn Nhứt, Đà Nẵng và Pleiku[4]. Liên đoàn 1 Không vận đầu tiên được thành lập với Trung tá Nguyễn Cao Kỳ được chỉ định làm Liên đoàn trưởng. Hoa Kỳ cũng trao cho Không quân Việt Nam Cộng hòa thêm 16 Vận tải cơ hạng trung C.123 trong tháng 12 năm 1961.

Ngày 26 tháng 2 năm 1962, hai phi công Phạm Phú Quốc và Nguyễn Văn Cử trên đường bay huấn luyện đã đột ngột bay trở lại dội bom mưu toan giết chết Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm. Ngay lập tức Tổng thống Ngô Đình Diệm ra lệnh đình chỉ vô hạn định các phi vụ chiến đấu[5]. Cũng vì lý do này mà đương kim Tư lệnh Không quân là Đại tá Nguyễn Xuân Vinh bị thất sủng, phải xin giải ngũ với lý do sang Hoa Kỳ học ngành Tiến sĩ Không gian.

Năm 1962, các đơn vị Không quân tác chiến và Yểm trợ tác chiến được tăng lên cấp Không đoàn tại mỗi vùng Chiến thuật: Không đoàn 41 (căn cứ ở Đà Nẵng), Không đoàn 62 (Pleiku), Không đoàn 23 (Biên Hòa), Không đoàn 33 (Tân Sơn Nhất), Không đoàn 74 (Cần Thơ)[6]

Đệ Nhị Cộng Hòa[sửa | sửa mã nguồn]

Quân kỳ.
Phù hiệu

Sau cuộc "Chỉnh lý" lên nắm quyền, tướng Nguyễn Khánh thực hiện một số cải tổ trong Quân đội. Ngoài việc đặt ra thêm cấp bậc Chuẩn tướng, ông còn cho thay đổi tên gọi "Quân đội Việt Nam Cộng hòa" thành "Quân lực Việt Nam Cộng hòa". Danh xưng Không Lực Việt Nam Cộng Hòa cũng được sử dụng chính thức từ lúc đó.

Năm 1965, Không lực Việt Nam Cộng hòa có thêm các Phi đoàn Khu trục cơ A-37 Dragonfly và sau đó là các Phi đoàn Không vận cánh quạt loại lớn C.130 Hercules và trực thăng CH.47 Chinook.

Ngày 3 tháng 2 năm 1965, một Phi đoàn gồm 24 chiếc A-1H Skyraider do Thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ chỉ huy cất cánh từ Căn cứ Không quân Đà Nẵng và tham gia vào Chiến dịch Mũi tên lửa (Flaming Dart) do Hoa Kỳ vạch định, tấn công các địa điểm ở phía bắc Vĩ tuyến 17[7]

Ngày 11 tháng 2 năm 1965, Đại tá Nguyễn Ngọc Loan, Tư lệnh phó Không lực Việt Nam Cộng hòa, làm Phi đoàn trưởng 28 chiếc Skyraider của Việt Nam Cộng hòa cùng với 28 chiếc F100 của Không quân Hoa Kỳ mở cuộc tấn công thứ hai vào lãnh thổ phía bắc Vĩ tuyến 17. Trong đợt này phi công Phạm Phú Quốc bị bắn rơi trên bầu trời miền Bắc Việt Nam[8]

Năm 1967, Không Lực Việt Nam Cộng hòa có thêm 1 Phi đoàn Khu trục trang bị phản lực cơ F.5. Số hiệu của các đơn vị cấp Phi đoàn được cải tổ xếp thành 3 số. Theo đó, chữ số đầu trong 3 chữ số của đơn vị cấp phi đoàn được dùng để chỉ công dụng của phi đoàn đó: số 1 là liên lạc, số 2 là trực thăng, số 3 là đặc vụ, số 4 là vận tải, số 5 là khu trục, số 7 là quan sát, số 8 là máy bay cường kích, và số 9 là huấn luyện.[6]

Năm 1970, với đà phát triển nhanh của Không Lực Việt Nam Cộng Hòa, các Không đoàn Chiến thuật phát triển thành 4 Sư đoàn không quân[9], tác chiến hỗ trợ cho 4 Vùng Chiến thuật. Năm 1971, Sư đoàn 5 Không quân được thành lập và trở thành Lực lượng Không quân Trừ bị của Bộ Tổng Tham mưu. Năm 1972, thành lập thêm tại Quân khu 2 Sư đoàn 6 chịu trách nhiệm vùng trời chiến trường Cao nguyên Trung phần.

Năm 1975, Không lực Việt Nam Cộng hòa có 5 Sư đoàn Không quân tác chiến (20 Phi đoàn Khu trục cơ với khoảng 550 phi cơ A-1H Skyraider, A-37 Dragonfly, và F-5, 23 Phi đoàn Trực thăng với khoảng 1000 phi cơ UH-1 IroquoisCH-47 Chinook, 8 Phi đoàn quan sát với khoảng 200 phi cơ O-1 Bird Dog, O-2 Skymaster, và U-17), 1 Sư đoàn Vận tải (9 Phi đoàn vận tải với khoảng 150 phi cơ C-7 Caribou, C-47 Skytrain, C-119 Flying Boxcar, và C-130 Hercules), 1 Không đoàn Tân trang Chế tạo, 4 Phi đoàn hỏa long (attack squadron) với các phi cơ Fairchild AC-119, Lockheed AC-130. Ngoài ra còn có các Phi đoàn Trắc giác (tình báo kỹ thuật), Phi đoàn Quan sát, và Biệt đoàn Đặc vụ 314.

Tổ chức Không lực Việt Nam Cộng hòa[sửa | sửa mã nguồn]

  • Quân số vào lúc cao điểm là trên 60.000 quân nhân với hơn 2000 phi cơ các loại.[10]
TT Đơn vị[11] Anh ngữ Chú thích
1
Bộ Tư lệnh
Air Command
Đặt tại Tân Sơn Nhất, Sài Gòn
2
Sư đoàn
Air Division
Từ 2 Không đoàn trở lên
3
Không đoàn
Wing
Từ 2 Liên đoàn trở lên
4
Liên đoàn
Group
Từ 2 Phi đoàn trở lên
5
Phi đoàn
Squadron
Gồm nhiều Phi đội hay Phi tuần
6
Phi đội
Flight
Từ 4 đến 6 Phi cơ
7
Phi tuần
Section (Detail)
Từ 2 đến 3 Phi cơ

Sư đoàn, Không đoàn và Phi đoàn[sửa | sửa mã nguồn]

Số hiệu của các Phi đoàn gồm có 3 chữ số. Theo đó, chữ số đầu trong 3 chữ số của phi đoàn được dùng để chỉ công dụng của Phi đoàn đó: số 1 là Phi đoàn Liên lạc, số 2 là Phi đoàn Trực thăng, số 3 là Phi đoàn Đặc vụ, số 4 là Phi đoàn Vận tải, số 5 là Phi đoàn Khu trục, số 7 là Phi đoàn Quan sát, số 8 là Phi đoàn Máy bay cường kích và số 9 là Phi đoàn Huấn luyện.

Bộ chỉ huy Sư đoàn Không đoàn Căn cứ
(Sân bay)
Phi đoàn Phi cơ sử dụng
Bộ Tư lệnh
(Sài Gòn)
Sư đoàn 1
(Đà Nẵng)
Không đoàn
Chiến thuật 41
Đà Nẵng
Phi đoàn Liên lạc 110 MS 500 Criquet
O-1 Bird Dog
U-17A/B Skywagon
Đà Nẵng
Phi đoàn Liên lạc 120 O-1 Bird Dog
U-17A/B Skywagon
Đà Nẵng
Phi đoàn Vận tải 427 C-7 Caribou
Tân Sơn Nhất
Biệt đội Quan sát 718 EC-47D Dakota
Phi đoàn Hỏa long 821 AC-119K Stinger
Không đoàn
Chiến thuật 51
Đà Nẵng
Phi đoàn Trực thăng 213 UH-1
Phi đoàn Trực thăng 233
Phi đoàn Trực thăng 239
Phi đoàn Trực thăng 247 CH-47 Chinook
Nha Trang
Phi đoàn Trực thăng 253 UH-1
Đà Nẵng
Phi đoàn Trực thăng 257
Không đoàn
Chiến thuật 61
Đà Nẵng
Phi đoàn Khu trục 516 A-37B Dragonfly
Đà Nẵng
Phi đoàn Khu trục 528
Phi đoàn Khu trục 538 F-5A/B Freedom Fighter
Phi đoàn Khu trục 550 A-37B Dragonfly
Sư đoàn 2
(Nha Trang)
Không đoàn
Chiến thuật 62
Nha Trang
Phi đoàn Liên lạc 114 O-1 Bird Dog
U-17A/B Skywagon
Phi đoàn Trực thăng 215 UH-1
Phi đoàn Trực thăng 219 H-34 Choctaw
UH-1
Biệt đội Tải thương 259C UH-1
Phi đoàn Vận tải 817 AC-47D Spooky
Không đoàn
Chiến thuật 92
Phan Rang
Biệt đội Tải thương 259D UH-1
Nha Trang
Phi đoàn Khu trục 524 A-37B Dragonfly
Phan Rang
Phi đoàn Khu trục 534
Phi đoàn Khu trục 548
Sư đoàn 3
(Biên Hòa)
Không đoàn
Chiến thuật 23
Biên Hòa
Phi đoàn Liên lạc 112 MS 500 Criquet
O-1 Bird Dog
U-17A/B Skywagon
Biên Hòa
Phi đoàn Liên lạc 124 O-1 Bird Dog
U-17A/B Skywagon
O-2A Skymaster
Biên Hòa
Phi đoàn Khu trục 514 A-1 Skyraider
Phi đoàn Khu trục 518
Không đoàn
Chiến thuật 43
Biên Hòa
Phi đoàn Trực thăng 221 UH-1
Phi đoàn Trực thăng 223
Phi đoàn Trực thăng 231
Phi đoàn Trực thăng 237 CH-47 Chinook
Phi đoàn Trực thăng 245 UH-1
Phi đoàn Trực thăng 251
Biệt đội Tải thương 259E
Không đoàn
Chiến thuật 63
Biên Hòa
Phi đoàn Khu trục 522 F-5A/B Freedom Fighter
RF-5A Freedom Fighter
Phi đoàn Khu trục 536 F-5A/B Freedom Fighter
F-5E Tiger II
Phi đoàn Khu trục 540 F-5A Freedom Fighter
F-5E Tiger II
Phi đoàn Khu trục 542 F-5A Freedom Fighter
Phi đoàn Khu trục 544
Sư đoàn 4
(Cần Thơ)
Không đoàn
Chiến thuật 64
Bình Thủy
Phi đoàn Trực thăng 217 UH-1
Phi đoàn Trực thăng 249 CH-47 Chinook
Phi đoàn Trực thăng 255 UH-1
Biệt đội Tải thương 259F UH-1H
Không đoàn
Chiến thuật 74
Bình Thủy
Phi đoàn Liên lạc 116 O-1 Bird Dog
U-17A/B Skywagon
Phi đoàn Liên lạc 122
Phi đoàn Khu trục 520 A-37B Dragonfly
Phi đoàn Khu trục 526
Phi đoàn Khu trục 546
Không đoàn
Chiến thuật 84
Bình Thủy
Phi đoàn Trực thăng 211 UH-1
Sóc Trăng
Phi đoàn Trực thăng 225
Phi đoàn Trực thăng 227
Bình Thủy
Biệt đội Tải thương 259H
Sóc Trăng
Biệt đội Tải thương 259I
Sư đoàn 5
(Sài Gòn)
Không đoàn
Chiến thuật 33
Tân Sơn Nhất
Biệt đội Tải thương 259G UH-1H
Biệt đoàn Đặc vụ 314 C-47
U-17A/B Skywagon
UH-1
DC-6B
Aero Commander
Phi đoàn Vận tải 415 C-47
Phi đoàn Quan sát 716 T-28A Trojan
EC-47D Dakota
U-6A Beaver
RF-5A Freedom Fighter
Phi đoàn Quan sát 720 RC-119
Không đoàn
Chiến thuật 53
Tân Sơn Nhất
Biệt đội Tải thương 259 UH-1
Phi đoàn Vận tải 413 C-119 Flying Boxcar
Phi đoàn Vận tải 421 C-123 Provider
Phi đoàn Vận tải 423
Phi đoàn Vận tải 425
Phi đoàn Vận tải 435 C-130A
Phi đoàn Vận tải 437
Phi đoàn Hỏa long 819 AC-119G Shadow
Phi đoàn Hỏa long 820
Sư đoàn 6
(Pleiku)
Không đoàn
Chiến thuật 72
Pleiku
Phi đoàn Liên lạc 118 O-1 Bird Dog
U-17A/B Skywagon
O-2A Skymaster
Phi đoàn Trực thăng 229 UH-1
Phi đoàn Trực thăng 235
Biệt đội Tải thương 259B
Phi đoàn Khu trục 530 A-1 Skyraider
Không đoàn
Chiến thuật 82
Phù Cát
Phi đoàn Trực thăng 241 CH-47 Chinook
Phi đoàn Trực thăng 243 UH-1
Biệt đội Tải thương 259A
Phi đoàn Vận tải 429 C-7 Caribou
Phi đoàn Vận tải 431
Phi đoàn Khu trục 532 A-37B Dragonfly
Trung tâm
Huấn luyện
Nha Trang
Phi đoàn Huấn luyện 912 T-6G Texan
Phi đoàn Huấn luyện 918 T-41 Mescalero
Phi đoàn Huấn luyện 920 T-37
UH-1 Huey
Không đoàn Tân trang
Chế tạo
Biên Hòa

Bộ Tư lệnh Không quân và Chỉ huy các đơn vị trực thuộc tháng 4/1975[sửa | sửa mã nguồn]

Họ và tên Cấp bậc Chức vụ Chú thích
Trần Văn Minh
Võ khoa Thủ Đức K1[12]
Hoa tiêu Quan sát K2
Trung tướng
Tư lệnh
Võ Xuân Lành
Võ khoa Thủ Đức K1
Thiếu tướng
Tư lệnh phó
Võ Dinh
Võ bị Đà Lạt K3
Chuẩn tướng
Tham mưu trưởng
Đặng Đình Linh
Võ khoa Nam Định[13]
nt
Tham mưu phó Kỹ thuật
Từ Văn Bê
Võ bị Không quân Pháp
nt
Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy
Kỹ thuật và Tiếp vận
Nguyễn Ngọc Oánh
Võ bị Đà Lạt K3
nt
Chỉ huy trưởng
Trung tâm Huấn luyện
Nguyễn Văn Ngọc
Võ khoa Thủ Đức K1
Đại tá
Tham mưu phó Hành quân
Đinh Văn Chung
Võ bị Đà Lạt K3
nt
Tham mưu phó
Chiến tranh Chính trị
Nguyễn Khắc Ngọc
Võ khoa Nam Định
nt
Tham mưu phó Tiếp vận
Nguyễn Văn Ba
nt
Tham mưu phó Nhân viên
Vũ Văn Ước
Võ bị Đà Lạt K3
nt
Trưởng phòng Hành quân
Huỳnh Minh Quang
Võ khoa Thủ Đức K2
nt
Trưởng khối Hành chánh
Nguyễn Hữu Thôn
Võ khoa Thủ Đức K1
nt
Trưởng khối Nhân viên
Đặng Văn Hiệp
Võ khoa Nam Định
nt
Phụ tá An ninh Quân đội
Cao Thông Minh
Võ khoa Nam Định
nt
Phụ tá Truyền tin Điện tử
Lê Minh Luân
Trường Sĩ quan
Bảo Chính đoàn
nt
Phụ tá Tài chánh
Phạm Duy Thân
nt
Phụ tá Truyền tin
Nguyễn Đức Khánh
Võ bị Không quân Pháp
Chuẩn tướng
Tư lệnh Sư đoàn 1
Nguyễn Văn Lượng
Võ khoa Nam Định
nt
Tư lệnh Sư đoàn 2
Tư lệnh phó: Đại tá Phan Quang Phúc
Huỳnh Bá Tính
Võ khoa Thủ Đức K1
nt
Tư lệnh Sư đoàn 3
Nguyễn Hữu Tần
Võ khoa Nam Định
nt
Tư lệnh Sư đoàn 4
Phan Phụng Tiên
Võ khoa Nam Định
nt
Tư lệnh Sư đoàn 5
Phạm Ngọc Sang
Võ khoa Thủ Đức K1
nt
Tư lệnh Sư đoàn 6
Tư lệnh phó: Đại tá Lưu Đức Thanh

Tư lệnh qua các thời kỳ[sửa | sửa mã nguồn]

TT Họ và tên Cấp bậc Tại chức Chú thích
1
Nguyễn Khánh
Trung tá[14]
1955
Phụ tá cho Tổng Tham mưu trưởng, Phụ trách Không quân
2
Trần Văn Hổ
Võ bị Huế K2
Thiếu tá
1955-1957
Tư lệnh đầu tiên. Được thăng vượt cấp từ Trung úy lên Thiếu tá, Trung tá (1955) và Đại tá (1956)
3
Nguyễn Xuân Vinh
Võ bị Không quân Pháp
Trung tá
1957-1962
Thăng cấp Đại tá (1961). Thất sủng sau Vụ đánh bom Dinh Độc Lập 1962. Xin giải ngũ sang Hoa Kỳ du học, về sau là Tiến sĩ Vật lý phục vụ trong ngành Khoa học Không gian của Hoa Kỳ.
4
Huỳnh Hữu Hiền
Võ khoa Nam Định
nt
1962-1963
Thăng cấp Đại tá (1963). Năm 1964 giải ngũ chuyển sang làm phi công Hàng không Dân dụng.
5
Đỗ Khắc Mai
Võ khoa Nam Định
Đại tá
1963
Được thăng vượt cấp từ Thiếu tá lên Đại tá (1963)
6
Nguyễn Cao Kỳ
Võ khoa Nam Định
Marrakeck Bắc Phi
nt
1963-1967
Tháng 12/1963, Quyền Tư lệnh Không quân đến tháng 3/1964 chính thức Tư lệnh, tháng 7/1964 kiêm Chỉ huy trưởng Không đoàn 83 Đặc nhiệm (tức Biệt đoàn 83 Thần Phong). Năm 1965 giữ chức vụ Chủ tịch Uỷ ban Hành pháp Trung ương (Thủ tướng) nhưng vẫn kiêm Tư lệnh Không quân đến 1967.
7
Trần Văn Minh[15]
nt
1967-1975
8
Nguyễn Hữu Tần
Chuẩn tướng
1975
Tư lệnh Sư đoàn 4 Không quân đồng thời là quyền Tư lệnh Không quân sau cùng (Ngày 29/4/1975)

Danh sách tướng lãnh Không quân Việt Nam Cộng hòa[sửa | sửa mã nguồn]

TT Họ & Tên Cấp bậc Năm thụ phong Quá trình
Thăng cấp
Chú thích
1
Trần Văn Minh
Trung tướng
1968
Thiếu tá (1958)
Trung tá (1960)
Đại tá (1965)
Chuẩn tướng (1967)
Thiếu tướng (1968)
Chỉ huy phó căn cứ KQ Đà Nẵng
Chỉ huy trưởng Không đoàn 62
Tư lệnh phó Không quân
Tư lệnh Không quân
Tư lệnh Không quân
2
Nguyễn Cao Kỳ
Võ khoa Nam Định
Thiếu tướng
1964
Thiếu tá (1960)
Trung tá (1962)
Đại tá (1963)
Chuẩn tướng (1964)
Chỉ huy trưởng Liên đoàn Vận tải
Chỉ huy trưởng Liên đoàn Vận tải
Tư lệnh KQ
Tư lệnh KQ
3
Nguyễn Ngọc Loan
Võ khoa Thủ Đức
Khóa 1
nt
1968
Thiếu tá (1959)
Trung tá (1963)
Đại tá (1965)
Chuẩn tướng (1966)
Phụ tá Tham mưu trưởng KQ
Tư lệnh phó/Tham mưu trưởng KQ
Giám đốc Nha ANQĐ[16]
Tổng Giám đốc CSQG[17]
4
Võ Xuân Lành
nt
1969
Thiếu tá (1964)
Trung tá (1965)
Đại tá (1967)
Chuẩn tướng (1969)
Chỉ huy trưởng Phi đoàn 514, Biên Hòa
Chỉ huy trưởng TTHL KQ[18] Nha Trang
Tư lệnh phó Không quân
Tư lệnh phó Không quân
5
Nguyễn Huy Ánh
Võ bị KQ Pháp
nt
1972
Truy thăng
Thiếu tá (1963)
Trung tá (1965)
Đại tá (1970)
Chuẩn tướng (1971)
Chỉ huy Phi đoàn 211
Chỉ huy trưởng Không đoàn 74
Tư lệnh Sư đoàn 4 KQ
Tư lệnh Sư đoàn 4 KQ
6
Lưu Kim Cương
Võ bị KQ Pháp
Chuẩn tướng
1968
Truy thăng
Thiếu tá (1964)
Trung tá (1966)
Đại tá (1968)
Chỉ huy trưởng Không đoàn 74
Chỉ huy trưởng Không đoàn 33
Chỉ huy trưởng Yếu khu Tân Sơn Nhất
7
Võ Dinh
nt
1972
Thiếu tá (1955)
Trung tá (1959)
Đại tá (1967)
Chỉ huy Căn cứ KQ số 1 Nha Trang
Phụ tá Thanh tra tại Bộ Tư lệnh KQ
Tham mưu phó tại Bộ Tư lệnh KQ
8
Đặng Đình Linh
nt
nt
Thiếu tá (1962)
Trung tá (1965)
Đại tá (1970)
Chỉ huy phó Căn cứ Tân Sơn Nhứt
Trưởng khối Không cụ tại Bộ Tư lệnh KQ
Tham mưu phó Tiếp vận Không quân
9
Nguyễn Văn Lượng
nt
nt
Thiếu tá (1963)
Trung tá (1967)
Đại tá (1970)
Liên đoàn trưởng Khoá sinh
Phụ tá Chỉ huy trưởng TTHL KQ
Tư lệnh Sư đoàn 2 KQ
10
Nguyễn Ngọc Oánh
nt
nt
Thiếu tá (1960)
Trung tá (1962)
Đại tá (1969)
Chỉ huy trưởng TTHL KQ
Chỉ huy trưởng TTHL KQ
Chỉ huy trưởng TTHL KQ
11
Phan Phụng Tiên
nt
nt
Thiếu tá (1964)
Trung tá (1966)
Đại tá (1968)
Tùng sự tại Bộ Tư lệnh KQ
Chỉ huy trưởng Phi đoàn Vận tải
Chỉ huy trưởng Yếu khu Tân Sơn Nhất
12
Huỳnh Bá Tính
nt
nt
Thiểu tá (1965)
Trung tá (1968)
Đại tá (1971)
Chỉ huy trưởng Phi đoàn Quan sát số 2
Tư lệnh phó Sư đoàn 3 KQ
Tư lệnh Sư đoàn 3 KQ
13
Lê Trung Trực
Võ bị KQ Pháp
nt
nt
Thiếu tá (1957)
Trung tá (1960)
Đại tá (1964)
Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh KQ
Chỉ huy trưởng Căn cứ Tân Sơn Nhất
Tư lệnh phó KQ
14
Từ Văn Bê
nt
1974
Thiếu tá (1963)
Trung tá (1966)
Đại tá (1968)
Chỉ huy trưởng Không đoàn Kỹ thuật
Chỉ huy trưởng Không đoàn Kỹ thuật
Chỉ huy trưởng Kỹ thuật và Tiếp vận KQ
15
Nguyễn Đức Khánh
nt
nt
Thiếu tá (1965)
Trung tá (1965)
Đại tá (1970)
Chỉ huy Phi đoàn Khu trục
Tư lệnh Không đoàn 41 Chiến thuật
Tư lệnh Sư đoàn 1 KQ
16
Phạm Ngọc Sang
nt
nt
Thiếu tá (1957)
Trung tá (1959)
Đại tá (1969)
Phi công trưởng của Tổng thống Diệm
Trưởng khối HL[19] trường Sĩ quan KQ
Trưởng phòng Nghiên cứu Bộ Quốc phòng
17
Nguyễn Hữu Tần
nt
nt
Thiếu tá (1965)
Trung tá (1968)
Đại tá (1972)
Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Hành quân KQ
Tham mưu phó tại Bộ Tư lệnh KQ
Tư lệnh Sư đoàn 4 KQ

Trang bị[sửa | sửa mã nguồn]

Phi cơ F.5C tại Căn cứ Không quân Biên Hòa năm 1971
Phi cơ 4400th CCTS T.28 đang bay trên bầu trời
Phi cơ quan sát O.1 thuộc Phi đoàn Liên lạc 112/Không đoàn 23 tại Căn cứ Không quân Biên Hòa 1971
Phi cơ A.1H thuộc Phi đoàn Khu trục cơ 520 tại Căn cứ Không quân Bình Thủy, Cần Thơ
Phi cơ Cessna U.17A tại Căn cứ Không quân Nha Trang

Phi cơ Hỏa long (thuật từ Không Lực Việt Nam Cộng hòa gọi Phi cơ cường kích)

Oanh tạc cơ

  • Douglas B-26 Invader - nhận được trong chương trình Farm Gate
  • Martin B-57 Canberra - Không quân Hoa Kỳ cho mượn để dùng cho huấn luyện - chưa bao giờ được Không Lực Việt Nam Cộng Hòa khai triển cho tác chiến

Khu trục cơ

Phi cơ quan sát và thám thính

Phi cơ trực thăng

Phi cơ huấn luyện

Phi cơ đa dụng và vận tải

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Một sáng tác của Nhạc sĩ Văn Cao
  2. ^ Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong máu lửa, trang 374, Phạm Phong Dinh, Tủ sách Vinh Danh, tháng 6 năm 1998;
  3. ^ Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong máu lửa, trang 375;
  4. ^ Trước năm 1960, các phi công Pháp-Việt thường bay theo thói quen, do chưa có các thiết bị dẫn đường mặt đất cũng như do ít sử dụng thiết bị dẫn đường trên không.
  5. ^ Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong máu lửa, trang 378;
  6. ^ a ă Lịch sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa, Tổng hội cựu quân nhân Việt Nam Cộng hòa tại Úc châu;
  7. ^ Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong máu lửa, trang 382;
  8. ^ Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong máu lửa, trang 384;
  9. ^ Mỗi Sư đoàn Không quân mới thành lập gồm có 1 Không đoàn chiến thuật gốc.
  10. ^ Quân lực Việt Nam Cộng hòa trong máu lửa, trang 19;
  11. ^ Đơn vị từ cao xuống thấp
  12. ^ Trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức
  13. ^ Trường Sĩ quan Trừ bị Nam Định
  14. ^ Cấp bậc khi nhậm chức
  15. ^ Trong QLVNCH có hai Trung tướng cùng họ và tên, nên để phân biệt mỗi ông có một biệt danh đi kèm với tên: Minh Lục quân và Minh Không quân. Tướng Minh Lục quân sinh năm 1923, năm 1965 giữ chức vụ Tổng Tư lệnh Quân lực (Tổng Tham mưu trưởng), hơn tướng Minh Không quân 9 tuổi và được thăng cấp Trung tướng (1957) trước tướng Minh Không quân 11 năm
  16. ^ Giám đốc Nha An ninh Quân đội
  17. ^ Tổng Giám đốc Cảnh sát Quốc gia
  18. ^ Trung tâm Huấn luyện Không quân
  19. ^ Trưởng khối Huấn luyện

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Liên kết[sửa | sửa mã nguồn]