Võ Văn Kiệt

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Võ Văn Kiệt
Sáu Dân, Chín Dũng
Mr. Vo Van Kiet.jpg
Võ Văn Kiệt năm 1993
Chức vụ
Nhiệm kỳ29 tháng 12 năm 1997 – 22 tháng 4 năm 2001
3 năm, 114 ngày
Cố vấn
Tiền nhiệmPhạm Văn Đồng
Kế nhiệmChức vụ bãi bỏ
Nhiệm kỳ9 tháng 8 năm 1991 – 25 tháng 9 năm 1997
6 năm, 47 ngày
Chủ tịch NướcVõ Chí Công (1987-1992)
Lê Đức Anh (1992-1997)
Tiền nhiệmĐỗ Mười
Kế nhiệmPhan Văn Khải
Phó Thủ tướng
Nhiệm kỳ9 tháng 8 năm 1991 – 25 tháng 9 năm 1997
6 năm, 47 ngày
Chủ tịchVõ Chí Công (1987-1992)
Lê Đức Anh (1992-1997)
Tiền nhiệmĐỗ Mười
Kế nhiệmPhan Văn Khải
Nhiệm kỳ11 tháng 3 năm 1988 – 22 tháng 6 năm 1988
Chủ tịch
Hội đồng Bộ trưởng
Phạm Hùng (mất)
Tiền nhiệmPhạm Hùng
Kế nhiệmĐỗ Mười
Nhiệm kỳ1987 – 1991
Tiền nhiệmVõ Nguyên Giáp
Kế nhiệmMai Kỷ
Nhiệm kỳ23 tháng 4 năm 1982 – 9 tháng 8 năm 1991
9 năm, 108 ngày
Tiền nhiệmTố Hữu
Kế nhiệmPhan Văn Khải
Nhiệm kỳ23 tháng 4 năm 1982 – 10 tháng 5 năm 1988
Tiền nhiệmNguyễn Lam
Kế nhiệmĐậu Ngọc Xuân
Phó Chủ nhiệmĐậu Ngọc Xuân (thứ nhất)
Nhiệm kỳtháng 12 năm 1976 – tháng 4 năm 1982
Tiền nhiệmNguyễn Văn Linh
Kế nhiệmNguyễn Văn Linh
Nhiệm kỳtháng 7 năm 1976 – tháng 1 năm 1977
Tiền nhiệmđầu tiên
Kế nhiệmVũ Đình Liệu
Đại biểu Quốc hội khóa VI, VII, VIII, IX
Nhiệm kỳ25 tháng 4 năm 1976 – 20 tháng 7 năm 1997
21 năm, 86 ngày
Vị trí Việt Nam
Nhiệm kỳ31 tháng 3 năm 1982 – 27 tháng 12 năm 1997
Thông tin chung
Sinh(1922-11-23)23 tháng 11, 1922
tỉnh Cửu Long (nay là Vĩnh Long), Nam Kì, Liên bang Đông Dương
Mất11 tháng 6, 2008(2008-06-11) (85 tuổi)
Bệnh viện Mount Elizabeth, Singapore
Nơi ởThành phố Hồ Chí Minh
Dân tộcKinh
Tôn giáoPhật giáo
Đảng pháiFlag of the Communist Party of Vietnam.svg Đảng Cộng sản Việt Nam
VợTrần Kim Anh (1932-1966)
Hồ Thị Minh
Phan Lương Cầm (s.1943)
Con cái
  • Phan Chí Dũng (1951-1972)
  • Phan Hiếu Dân (s.1955)
  • Phan Thị Ánh Hồng (1958-1966)
  • Phan Chí Tâm (1966-1966)
  • Phan Thanh Nam (s.1952)

Võ Văn Kiệt (23 tháng 11 năm 192211 tháng 6 năm 2008) tên thật Phan Văn Hòa, bí danh Sáu Dân, Chín Dũng, là nhà chính trị Việt Nam. Ông làm Thủ tướng Chính phủ thứ tư (trước kia là Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng) của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam từ ngày 8 tháng 8 năm 1991 đến ngày 25 tháng 9 năm 1997. Ông được nhiều báo chí đánh giá là người đã đẩy mạnh công cuộc Đổi Mới và cải cách chính sáchViệt Nam kể từ năm 1986,[1][2] là "tổng công trình sư" nhiều dự án táo bạo của thời kỳ Đổi Mới.[3]

Tiểu sử và hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]

Võ Văn Kiệt tên thật là Phan Văn Hòa sinh năm 1922 tại ấp Bình Phụng, xã Trung Hiệp, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long, Việt Nam.[4]

Tham gia cách mạng từ năm 16 tuổi trong phong trào Thanh niên phản đế (1938), ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11 năm 1939. Trong thời gian Khởi nghĩa Nam Kỳ ông là Huyện ủy viên, Bí thư chi bộ tại huyện Vũng Liêm. Sau Cách mạng Tháng Tám, khi quân đội Pháp tái chiếm Nam Kỳ, Võ Văn Kiệt là Ủy viên chính trị dân quân cách mạng liên tỉnh Tây Nam Bộ. Từ năm 1946 đến năm 1954, ông là Tỉnh ủy viên, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Rạch Giá, sau đó là Phó Bí thư rồi Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu.

Sau Hiệp định Genève, năm 1955, Võ Văn Kiệt được bầu làm Ủy viên Xứ ủy Nam Bộ và Phó Bí thư liên Tỉnh ủy Hậu Giang. Từ năm 1959 đến cuối năm 1970, ông được giao trọng trách là Bí thư Khu ủy T.4, tức khu Sài Gòn - Gia Định. Ông bắt đầu được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương của Đảng Lao động Việt Nam từ Đại hội III (năm 1960). Từ năm 1973 đến năm 1975 ông được điều về làm Ủy viên Thường vụ Trung ương Cục miền Nam.

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, Võ Văn Kiệt được Trung ương Cục phân công giữ chức Bí thư Đảng uỷ đặc biệt trong Ủy ban Quân quản thành phố Sài Gòn. Từ năm 1976 ông làm Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Ông cũng đắc cử Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VI. Từ sau Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam IV (năm 1976), ông được bầu làm Ủy viên Dự khuyết Bộ Chính trị và được phân công làm Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 1982.

Từ tháng 4 năm 1982 Võ Văn Kiệt được Quốc hội Việt Nam phê chuẩn giữ chức Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch nhà nước, Phó chủ tịch và Phó Chủ tịch thứ nhất Hội đồng Bộ trưởng.

Từ ngày 10 tháng 3 đến ngày 22 tháng 6 năm 1988, ông được giao nhiệm vụ Quyền Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng sau khi Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng qua đời đột ngột[5].

Ngày 11 tháng 3 năm 1988, thay mặt Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Lê Quang Đạo ký thông báo về giữ Quyền Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đối với ông Võ Văn Kiệt. Sau đó khi đưa ra Quốc hội bỏ phiếu bầu chức danh Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, ông Đỗ Mười trúng cử, do đó ông vẫn làm Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng.

Từ năm 1987 đến năm 1991, ông làm Phó Thủ tướng kiêm Trưởng ban chỉ đạo hướng dân sinh đẻ có kế hoạch, sau người tiền nhiệm là Phó Thủ tướng Võ Nguyên Giáp.

Tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khoá VIII (tháng 8 năm 1991), Võ Văn Kiệt được Quốc hội bầu giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (thay Đỗ Mười). Tại kỳ họp thứ nhất Quốc hội khoá IX (1992-1997), ông được bầu làm Thủ tướng Chính phủ Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh.

Từ tháng 12 năm 1997 đến tháng 4 năm 2001, tuy không còn giữ các chức danh trong chính phủ nhưng ông cũng đã cùng Đỗ MườiLê Đức Anh được Ban Chấp hành Trung ương Đảng bổ nhiệm vào vị trí Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, nơi ông ở lại cho đến khi sứ mệnh của ban này khép lại vào năm 2001. Một trong những thư ký của ông trong thời gian này là Vũ Đức Đam, sau này là Phó Thủ tướng Chính phủ (từ 2013).

Nghỉ hưu[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi từ nhiệm và rời khỏi cương vị thủ tướng chính phủ, ông quyết định về quê hương Sài Gòn để sinh sống.

Qua đời và lễ tang[sửa | sửa mã nguồn]

Lúc 8 giờ 40 phút ngày 11 tháng 6 năm 2008 (giờ Singapore, tức 7 giờ 40 phút cùng ngày giờ Hà Nội), Võ Văn Kiệt được xác nhận là đã qua đời khi đang điều trị tại Bệnh viện Mount Elizabeth, Singapore.[2][6] Theo hãng tin Reuters thì lý do là tuổi cao và viêm phổi cấp tính,[2] còn theo AP thì nguyên do là tai biến mạch máu não.[1]

Sau khi các hãng tin quốc tế đã đưa tin và nhiều lãnh tụ nước ngoài đã gửi lời chia buồn, báo chí Việt Nam chính thức thông báo Võ Văn Kiệt mất vào tối ngày hôm sau.[7] Văn phòng Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam cũng đã thông báo 2 ngày quốc tang[8]. Lễ viếng được tổ chức vào ngày 14 tháng 6 tại Thủ đô Hà Nội, Hội trường Thống Nhất (nơi đặt linh cữu của ông) và trụ sở Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long (quê hương ông), có trưởng ban lễ tang nhà nước là Nông Đức Mạnh, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam. Lễ truy điệu tổ chức vào ngày 15 tháng 6, sau đó đến trưa cùng ngày, linh cữu của Võ Văn Kiệt được đưa đi an táng tại nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh.

Lễ truy điệu và an táng được tường thuật trực tiếp trên VTV1, VTV9VOV1. Kênh tiếp sóng lễ truy điệu và an táng là HTV9.

Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

Võ Văn Kiệt có hai đời vợ.

Người vợ đầu của ông, bà Trần Kim Anh, con thứ sáu của một điền chủ, lấy nhau lúc bà 17, ông Kiệt 27 tuổi.[9] Bà có với ông 4 người con: Phan Chí Dũng (sinh năm 1951), Phan Hiếu Dân (sinh năm 1955), Phan Thị Ánh Hồng (sinh năm 1958) và Phan Chí Tâm (sinh năm 1966).[10] Năm 1966, bà cùng hai con nhỏ, một trai một gái, đã thiệt mạng khi quân đội Hoa Kỳ bắn chìm tàu Thuận Phong trong một cuộc càn quét qua chiến khu Củ Chi.[11] Võ Văn Kiệt đã muốn khi chết, tro của mình được rải xuống khúc sông mà hai người con và người vợ của mình đã mãi nằm lại đó. Sau này, tro cốt tượng trưng của ông được đốt từ di ảnh và những di vật quen thuộc của ông được rải xuống đoạn sông Sài Gòn chảy qua huyện Củ Chi, nơi vợ con ông bị giết hại. Phan Chí Dũng, người con cả của ông, hy sinh ngày 29 tháng 4 năm 1972 tại Sóc Trăng trong một lần đi trinh sát. Ngoài 4 người con với người vợ đầu, ông còn một người con sinh năm 1952 ở miền Bắc tên là Phan Thanh Nam sinh ngày 25 tháng 2 năm 1952,[12] người đã thay mặt gia đình đọc lời cảm tạ trong lễ tang ông. Mẹ của Nam là bà Hồ Thị Minh, chủ bút đầu tiên của tờ Phụ nữ cứu quốc Nam Bộ.

Người vợ thứ hai của ông (lấy nhau năm 1984) là Giáo sư, Tiến sĩ Hóa học Phan Lương Cầm, giảng viên Đại học Bách khoa Hà Nội, từng được trao tặng Giải thưởng Kovalevskaia, giải thưởng cao nhất dành cho các nhà khoa học nữ Việt Nam.[13][14]

Tặng thưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 12 năm 1997, Võ Văn Kiệt đã được trao tặng Huân chương Sao Vàng, huân chương cao quý nhất của Nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam. Ngoài ra ông còn được trao tặng nhiều huân, huy chương khác và huy hiệu 60 năm tuổi Đảng.[15]

Vinh danh[sửa | sửa mã nguồn]

Đại lộ Võ Văn Kiệt

Ngày 22/2/2009, tên của ông được đặt cho một con đường dài 23,6 km chạy từ ngã tư Bình Long cắt Quốc lộ 1 trên đường Nguyễn Hoàng qua nhà máy lọc dầu Dung Quất ra cảng Dung Quất, Quảng Ngãi.

Ngày 29 tháng 4 năm 2011, Sở Giao thông Vận tảiỦy ban nhân dân quận 1, TP Hồ Chí Minh đã tổ chức lễ đặt tên đường Võ Văn Kiệt cho Đại lộ Đông – Tây, một trong những tuyến đường hiện đại và quan trọng trong hệ thống hạ tầng giao thông của Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại lộ Võ Văn Kiệt có tổng chiều dài hơn 13,42 km, kéo dài từ đoạn giao nhau giữa đường Hàm Nghiđường Tôn Đức Thắng, thuộc bờ Tây sông Sài Gòn, quận 1 đến cầu vượt quốc lộ 1, huyện Bình Chánh.[16]

Dự án đại lộ Đông – Tây là công trình trọng điểm của hệ thống giao thông TP Hồ Chí Minh có tổng chiều dài 21,89 km đi qua địa bàn 8 quận, huyện trên địa bàn thành phố bắt đầu từ nút giao Tân Kiên, huyện Bình Chánh đến nút giao Cát Lái, thành phố Thủ Đức, trong đó có một hầm vượt sông Sài Gòn dài 1.490 m. Dự án có tổng mức đầu tư 9.863 tỷ đồng.[17]

Tại thành phố Cần Thơ, tuyến đường đẹp nối từ trung tâm (đường Mậu Thân) đến cảng hàng không quốc tế Cần Thơ cũng mang tên Võ Văn Kiệt. Đà Nẵng có đường mang tên ông nối đường Nguyễn Văn Linh với Trường Sa.

Tại Hà Nội, tên của ông được đặt tên cho đoạn đường nối từ cầu Thăng Long đến sân bay quốc tế Nội Bài, chạy trên địa bàn các huyện Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn (trước đây là trục đường Bắc Thăng Long – Nội Bài).

Tên của ông còn được đặt cho ngôi trường lớn ở quê nhà của ông (Vũng Liêm) là trường THPT Võ Văn Kiệt được đặt tại Trung Tín, Vũng Liêm, Vĩnh Long và các trường học ở nhiều nơi khác tại Việt Nam.

Từ tháng 10/2015, tại Phan Thiết, Bình Thuận có thêm công viên Võ Văn Kiệt với diện tích 4ha để phục vụ người dân đến vui chơi, tập thể dục mỗi ngày. Đặc biệt, vào mỗi dịp tối cuối tuần, lễ tết, công viên tấp nập du khách gần xa vào đây để tham gia các hoạt động ngoài trời.[18]

Ngày 8/11/2015, UBND tỉnh Trà Vinh long trọng tổ chức lễ công bố nghị quyết của HĐND tỉnh Trà Vinh về đặt tên ông cho đoạn đường với điểm đầu từ ngã ba Sóc Ruộng và điểm cuối đến quốc lộ 53.[19]

Tại Đồng Tháp, tên ông được đặt cho đoạn đường từ thị trấn Thanh Bình (huyện Thanh Bình) đến xã Trường Xuân (huyện Tháp Mười). Đây được xem là tuyến đường đi xuyên Đồng Tháp Mười của tỉnh Đồng Tháp với chiều dài 40 km.[20]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b BEN STOCKING. “Ex-Vietnamese prime minister Kiet dies”. Associated Press. Truy cập 12 tháng 6. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày truy cập= (trợ giúp)
  2. ^ a b c Jerry Norton. “Reformist ex-Vietnam premier Vo Van Kiet dies”. Reuters. Truy cập 12 tháng 6. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày truy cập= (trợ giúp)
  3. ^ “Tổ chức Quốc tang nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt”. VnExpress. 12 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2008. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |ngày= (trợ giúp)
  4. ^ Những công trình mang tên Võ Văn Kiệt Lưu trữ 2013-10-29 tại Wayback Machine Cổng thông tin ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2011.
  5. ^ “CÁC THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ TIỀN NHIỆM”. Trang tin Thủ tướng Chính Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
  6. ^ “Cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt qua đời”. BBC. ngày 14 tháng 6 năm 2008. Lưu trữ bản gốc ngày 20 tháng 8 năm 2015. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2008. Đã định rõ hơn một tham số trong |accessdate=|access-date= (trợ giúp)
  7. ^ “Báo VN đợi đưa tin về ông Võ Văn Kiệt”. BBC Tiếng Việt. ngày 12 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2008.
  8. ^ “Nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt từ trần”.
  9. ^ Bên thắng cuộc
  10. ^ Huy Đức (ngày 16 tháng 6 năm 2008). “Từ nỗi đau của ông, Võ Văn Kiệt”. Báo Tuổi trẻ. Truy cập ngày 17 tháng 6 năm 2008.
  11. ^ BBC phiên bản Việt ngữ (ngày 11 tháng 6 năm 2008). “BBC phỏng vấn ông Võ văn Kiệt”. BBC. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2008.
  12. ^ Theo cuốn Bên Thắng Cuộc của nhà báo Huy Đức thì mẹ ông Phan Thanh Nam là bà Hồ Thị Minh, chủ bút đầu tiên của tờ Phụ Nữ Cứu Quốc Nam Bộ, bà cũng đã từng được cử sang Pháp dự Hội nghị Femmes Francaises. Ông Võ Văn Kiệt gặp bà Minh khi dự lớp "Hoa Nam" do trường Nguyễn Ái Quốc III mở tại xã Kim Bình, huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang. Lớp do Hồ Chí Minh trực tiếp chỉ đạo, Trường Chinh, Võ Nguyên Giáp, Nguyễn Chí Thanh giảng dạy.
  13. ^ “Thành quả khoa học - công nghệ nổi bật”. Trang chủ của Đại học Bách khoa Hà Nội. ngày 11 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 11 tháng 6 năm 2008.
  14. ^ “Khai mạc Duyên dáng Việt Nam 14: Lộng lẫy những nhịp điệu dân tộc”. Báo Thanh Niên. ngày 7 tháng 1 năm 2005. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 12 tháng 6 năm 2008.
  15. ^ Báo Chính phủ điện tử ngày ngày 23 tháng 11 năm 2017: "Đồng chí Võ Văn Kiệt - Nhà lãnh đạo xuất sắc của Đảng và Cách mạng Việt Nam"
  16. ^ “Chính thức đặt tên đường Võ Văn Kiệt cho Đại lộ Đông – Tây”. HCM CityWeb. ngày 29 tháng 4 năm 2011. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2011.
  17. ^ Trích từ baothintuc.vn của tác giả Hoàng Anh Tuấn số ra ngày Chủ Nhật, 01/05/2011
  18. ^ “Công viên Võ Văn Kiệt”. mybinhthuan.vn.
  19. ^ “Trà Vinh có tên đường Võ Nguyên Giáp, Võ Văn Kiệt, Nguyễn Thiện Thành”.
  20. ^ “Đồng Tháp đặt tên đường Võ Văn Kiệt”.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tiền nhiệm:
Phạm Hùng
(quyền) Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
10-3-198822-6-1988
Kế nhiệm:
Đỗ Mười
Tiền nhiệm:
Đỗ Mười
Thủ tướng nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam
8-8-199125-9-1997
Kế nhiệm:
Phan Văn Khải