Hohhot

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Hô Hòa Hạo Đặc
Kökeqota.svg
呼和浩特
Hohhot
Khu phối Hồi giáo của Hohhot
Khu phối Hồi giáo của Hohhot
Vị trí của Hohhot trong Nội Mông
Vị trí của Hohhot trong Nội Mông
Hô Hòa Hạo Đặc ở China
Hô Hòa Hạo Đặc
Vị trí trong Trung Quốc
Tọa độ: 40°49′B 111°39′Đ / 40,817°B 111,65°Đ / 40.817; 111.650
Quốc gia Trung Quốc
Tỉnh Nội Mông Cổ
Số đơn vị cấp huyện 9
Số đơn vị cấp hương 116
Thành lập 1580
Chính quyền
 - Bí thư thị ủy Hà Chí Nhiên (韩志然)
 - Thị trưởng Thang Ái Quân (汤爱军)
Diện tích
 - Địa cấp thị 17.000 km² (6.563,7 mi²)
 - Đô thị 149 km² (57,5 mi²)
Độ cao 1.065 m (3.494 ft)
Dân số (2004)
 - Địa cấp thị 2.580.000
 - Mật độ 151,8/km² (393,1/mi²)
 - Đô thị 1.520.000
 - Mật độ đô thị 10.201,3/km² (26.421,4/mi²)
Múi giờ Giờ chuẩn Trung Quốc (UTC+8)
Mã bưu chính 010000
Mã điện thoại 471
Đầu biển số xe 蒙A
GDP (2007) 111,8 tỷ CNY
 - đầu người 43.333 CNY
Phương ngữ Tấn: Phương ngữ Hohhot
Website: www.huhhot.gov.cn (tiếng Trung)

Hohhot (tiếng Mông Cổ: Kökeqota.svg, Kökeqota[1], nghĩa là "thành phố xanh"; chữ Hán giản thể: 呼和浩特市, bính âm: Hūhéhàotè Shì, âm Hán Việt: Hô Hòa Hạo Đặc thị hoặc Hồi Hột), đôi khi còn viết thành Huhehot hay Huhhot, là một thành phố tại Khu tự trị Nội Mông Cổ, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tiếng Trung còn ghi tắt là 呼市 (Hô thị) hay 青城 (Thanh thành). Đây là thủ phủ đồng thời là trung tâm hành chính, kinh tế và văn hóa của khu tự trị Nội Mông Cổ. Thành phố này có diện tích 17.000 kilômét vuông, dân số năm 2004 là 2,58 triệu người. Địa cấp thị này có mã số bưu chính 010000, mã vùng điện thoại 0471. Chính quyền thành phố Hohhot đóng tại quận Tân Thành.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 9 đơn vị cấp huyện gồm 4 quận, 4 huyện và 1 kỳ. Các đơn vị hành chính cấp huyênbj này được chia tiếp thành 116 đơn vị cấp xã.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Hohhot được hãn Altan (Yêm Đáp) thành lập khoảng năm 1580 với tên gọi Köke Khota[2]. Hãn Altan và những người kế vị ông đã xây dựng đền miếu và pháo thành trong các năm 1579, 1602 và 1727. Người Mông Cổ tümet từng có cuộc sống bán-nông nghiệp tại đây. Các thương nhân người Hồi tập hợp lại ở khu vực phía bắc cổng thành, xây dựng một nhà thờ Hồi giáo năm 1693. Các hậu duệ của họ tạo thành hạt nhân của quận người Hồi ngày nay.

Nhà Thanh đã xây dựng một thị trấn có quân đồn trú mạnh gần Hohhot, để kiểm soát khu vực tây nam Nội Mông Cổ giai đoạn năm 1735-1739. Năm 1913, chính quyền Trung Hoa dân quốc đã hợp nhất thị trấn này với Hohhot với tên gọi mới là Quy Tuy (歸綏). Với sự xâm chiếm của đế quốc Nhật Bản năm 1937, thành phố này được đổi tên thành Hohhot. Sau Thế chiến II, chính quyền tự trị của hoàng tử Demchugdongrub tại Hohhot đã đầu hàng Trung Hoa dân quốc.

Cho tới năm 1954, Hohhot được người Trung Quốc gọi là Quy Tuy (歸綏 Guīsuī hay Kweisui), là từ ghép của 2 quận trong thành phố:

  • Quy Hóa (歸化, phép bính âm bưu chính Kwei-hwa): khu vực cổ phía đông nam, khu vực kinh doanh, do hãn Altan lập năm 1580.
  • Tuy Viễn (綏遠): khu vực "phố mới" phía đông bắc, quận hành chính. Do người Mãn lập ra trong thế kỷ 17.

Hai khu vực này sau đó trở thành huyện Quy Hóa (歸化縣) của nhà Thanh, đổi thành huyện Quy Tuy (歸綏縣) năm 1913, và nâng cấp lên thành thành phố năm 1950. Nó là thủ phủ của tĩnh cũ gọi là Tuy Viễn. Năm 1952, dưới thời chủ tịch Nội Mông Cổ Ulanhu (乌兰夫 / Ô Lan Phù), thành phố trở thành thủ phủ của Nội Mông Cổ. Tỉnh Tuy Viễn bị sáp nhập vào khu tự trị Nội Mông Cổ 2 năm sau đó.

Thành phố này có sự phát triển đáng kể kể từ khi người Trung Quốc tiến hành cải cách và mở cửa. Khu vực xa về phía đông của thành phố bắt đầu phát triển khoảng từ năm 2000 và hiện nay có hồ nhân tạo gọi là hồ Như Ý, một lượng lớn nhà chung cư, các tòa nhà của chính quyền thành phố và phần lớn các tòa nhà của chính quyền khu tự trị. Sân vận động thành phố Hohhot ở gần trung tâm thành phố.

Địa lý và khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Nằm ở phần trung-nam của Nội Mông Cổ, Hohhot có dãy núi Đại Thanh Sơn (大青山) ở phía bắc và bình nguyên Hà Sáo cùng cao nguyên Ordos ở phía nam. Khí hậu khô với mùa đông lạnh, mùa hè nóng, và gió mạnh, đặc biệt trong mùa xuân. Nhiệt độ mùa đông nói chung thấp, xuống tới -20 °C trong khi nhiệt độ mùa hè có thể lên tới trên 30 °C trong tháng 7 và 8. Hohhot là điểm đến phổ biến cho du khách trong các tháng mùa hè do có các đồng cỏ Triệu Hà cận kề. Gần đây, do quá trình sa mạc hóa, thành phố chứng kiến các trận bão cát gần như là quanh năm.

Văn hóa và dân cư[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng điêu khắc với biểu trưng kinh đô sữa

Vào năm 2005, 87,3% dân số là người Hán, 9,6% là người Mông Cổ, 1,6% là người Hồi, 1,2% là người Mãn và phần còn lại thuộc về các dân tộc thiểu số khác, như người Triều Tiênngười Duy Ngô Nhĩ[3]. Phần lớn người Hán tại Hohhot là hậu duệ của người đến từ Sơn Tây đã định cư tại đây trong vài thập kỷ qua hoặc những người di cư từ vùng đông bắc Trung Quốc như từ tỉnh Hà Bắc tới sau khi thành lập nhà nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa năm 1949, được hỗ trợ bởi các sáng kiến của chính quyền vào thời gian đó nhằm thúc đẩy sự phát triển của khu vực gần biên giới. Đã hòa nhập vào xã hội đô thị hóa nên phần lớn người Mông Cổ trong thành phố đều nói lưu loát tiếng Quan thoại bên cạnh việc dùng tiếng Mông Cổ. Tuy nhiên, những người trẻ tuổi hơn có xu hướng thích sử dụng tiếng Quan thoại. Một phần đáng kể dân số có huyết thống hỗn hợp[4].

Phần lớn cư dân của Hohhot có thể trò chuyện thành thạo bằng tiếng Quan thoại, nhưng có sự phân chia ngôn ngữ giữa người "phố cổ" (chủ yếu tại quận Hồi Dân ngày nay) với cộng đồng người Hồi theo Hồi giáo, những người có xu hướng trò chuyện bằng phương ngữ Hohhot, một nhánh của Tấn ngữ xuất phát từ tỉnh Sơn Tây cận kề. Kiểu phương ngữ này có thể là khó hiểu đối với những người nói tiếng Quan thoại chuẩn hay thậm chí là những người nói tiếng Quan thoại ở nửa kia của thành phố. Những cư dân mới hơn và có học thức hơn, chủ yếu tập trung tại các quận Tân Thành và Trại Hãn, nói tiếng Quan thoại phương ngữ Hohhot, phần lớn với trọng âm có thể nhận thấy và một số từ vựng độc nhất.

Do sự đa dạng tương đối về văn hóa và mặc cho các đặc trưng của một thành phố công nghiệp cỡ vừa tại Trung Quốc, nên đường phố của Hohhot không thiếu các yếu tố của một thành phố dân tộc thiểu số. Chẳng hạn, đường Đông Đạo, một đường phố chính trong khu vực phố cổ, được trang trí bên ngoài bằng các kiểu kiến trúc Hồi giáo và Mông Cổ trên mọi công trình kiến trúc của nó. Một loạt các sáng kiến của chính quyền trong những năm gần đây đã nhấn mạnh tính đồng nhất của Hohhot với các nhóm dân tộc thiểu số, đặc biệt là tăng các kiến trúc kiểu Mông Cổ xung quanh thành phố. Mọi biển hiệu trên đường phố cũng như các thông báo về giao thông vận tải công cộng đều được quy định bằng cả tiếng Trung lẫn tiếng Mông Cổ.

Các đặc sản trong ẩm thực tại đây chủ yếu tập trung theo ẩm thực Mông Cổ và các sản phẩm sữa. Về mặt thương mại, Hohhot được biết đến như là cơ sở của các hãng sữa Trung Quốc lớn như Y LợiMông Ngưu. Đồ uống kiểu Mông Cổ suutei tsai (奶茶 (nãi trà) trong tiếng Trung, "trà sữa" trong tiếng Việt) là lựa chọn ăn sáng điển hình cho những người dân ở đây. Thành phố này cũng có nhiều kiểu chế biến lẩusíu mại. Tại đây cũng có nhiều nhà hàng Triều Tiên và Hồi giáo, bên cạnh các nhà hàng với các món ẩm thực có nguồn gốc từ các khu vực khác của Trung Quốc.

Vận tải[sửa | sửa mã nguồn]

Đường Thành Cát Tư Hãn ở phía bắc thành phố
Phố cổ, hiện nay chuyển thành phố chuyên buôn bán đồ mỹ nghệ
Nhà ga đường sắt Hohhot

Hohhot nằm trên tuyến đường sắt Kinh Bao nối Bắc Kinh với Bao Đầu. Tàu hỏa chạy từ đây tới Bắc Kinh để nối với các điểm đến ở phía nam hay Mãn Châu ở phía đông bắc. Đáng chú ý trong số này là tàu chạy qua đêm K90 tới Bắc Kinh, chạy trên tuyến Hohhot-Bắc Kinh kể từ thập niên 1980 và được người dân địa phương gọi vui là "9-0". Các tàu chạy về hướng tây qua Bao Đầu tới Lan Châu. Tại đây cũng có tàu chạy tới phàn lớn các thành phố chính của Nội Mông Cổ và tới thủ đô Ulan Bator của Mông Cổ.

Sân bay quốc tế Bạch Tháp Hô Hòa Hạo Đặc (IATA: HET) cách trung tâm thành phố khoảng nửa giờ xe chạy. Nó có các chuyến bay trực tiếp tới Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến, Thành Đô, Vũ Hán, Hồng KôngUlan Bator (Mông Cổ). Các xe bus đường dài nối Hohhot với Bao Đầu (thông qua đường cao tốc Hubao) và tới các khu vực khác tại Nội Mông Cổ.

Hệ thống giao thông vận tải công cộng của thành phố bao gồm khoảng 100 tuyến xe bus và một lượng lớn tắc xi, thường được sơn màu xanh lục. Giá vé xe bus khoảng 1-1,5 tệ. Cước tắc xi khởi điểm là 6 tệ.

Các đường phố lớn chạy suốt theo hướng bắc-nam của Hohhot gọi là "lộ" còn theo hướng đông tây gọi là "giới".

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Các trường đại học và cao đẳng tại Hohhot bao gồm:

Các trường trung học tại Hohhot có:

Cổ vật[sửa | sửa mã nguồn]

Tại đây có trên 50 bộ tranh tường ở đông nam Hohhot, bao gồm cả "Mục mã đồ" (牧馬圖). Trên 50 đền, chùa, tháp Phật giáo tiền-hiện đại.

Các điểm đáng chú ý[sửa | sửa mã nguồn]

Ngũ Tháp tự (Từ Đăng tự) tại Hohhot
  • Thanh Trủng, mộ của Vương Chiêu Quân: Nằm cách phía nam trung tâm thành phố Hohhot khoảng 9 km.
  • Ngũ Tháp tự: Xây dựng giai đoạn năm 1727-1732 thời Ung Chính với kiến trúc tương tự như của các đền miếu Ấn Độ. Tren các bờ tường của nó có trên 1.500 tượng Phật.
  • Đại Triệu tự: Một ngôi chùa của Phật giáo, xây dựng năm 1579, và là ngôi chùa cổ nhất còn sót lại trong thành phố.
  • Bảo tàng Nội Mông Cổ: Có triển lãm các hóa thạch khủng long, các cổ vật của các bộ lạc du cư và các hình ảnh về đời sống văn hóa hiện đại của những người dân du cư này.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Tiếng Mông Cổ viết theo ký tự Cyril là Хөх хот.
  2. ^ The New Encyclopædia Britannica, ấn bản lần thứ 15 (1977), Quyển I, trang 275.
  3. ^ Tập quán địa phương ở Hohhot (呼和浩特风情百话), Ngụy Đạc (魏铎), Nhà in Nhân dân Nội Mông Cổ, 2006. Tiếng Trung. ISBN 7-204-07483-1/I 1586
  4. ^ Dữ liệu dân số chính thức phân loại các cá nhân có huyết thống hỗn hợp như là thuộc về một dân tộc. Người với huyết thống hỗn hợp Hán và thiểu số thường nhận mình là thuộc về dân tộc thiểu số. Do đó, lượng dân thuộc các dân tộc thiểu số có thể là quá lớn trong dữ liệu thống kê.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Tọa độ: 40°49′B 111°39′Đ / 40,817°B 111,65°Đ / 40.817; 111.650