Triệu Phi Yến

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Triệu Phi Yến
趙飛燕
Zhao Feiyan.jpg
Hình ảnh được lấy từ Lịch triều danh viện thi từ (歷朝名媛詩詞)
Hoàng hậu nhà Hán
Tại vị 16 TCN - 7 TCN
Tiền nhiệm Hiếu Thành Hứa hoàng hậu
Kế nhiệm Hiếu Ai Phó hoàng hậu
Hoàng thái hậu nhà Hán
Tại vị 7 TCN - 1 TCN
Tiền nhiệm Hiếu Nguyên Vương thái hậu
Kế nhiệm Hiếu Bình Vương thái hậu
Thông tin chung
Phối ngẫu Hán Thành Đế
Thụy hiệu Hiếu Thành Hoàng hậu (孝成皇后)
Hoàng tộc Nhà Tây Hán
Thân phụ Triệu Lâm (cha nuôi)
Sinh ?
Mất 1 TCN

Triệu Phi Yến (chữ Hán: 趙飛燕, ? - 1 TCN), còn gọi là Hiếu Thành Triệu hoàng hậu (孝成趙皇后), là hoàng hậu thứ hai của Hán Thành Đế triều đại nhà Hán. Nàng là một mỹ nhân nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc với dung mạo xinh đẹp tuyệt thế, cùng em gái là Triệu Hợp Đức đã làm khuynh đảo hậu cung của Hán Thành Đế. Hai chị em được các sử gia ví là Hồng nhan họa thủy (红颜祸水). Nàng là một trong hai đại mỹ nhân của triều đại nhà Hán bên cạnh người đẹp Vương Chiêu Quân. Ngoài ra, có giả thiết nàng là người khởi xướng tục bó chân.

Trong văn học, Triệu Phi Yến thường được so sánh với đại mỹ nhân thời nhà ĐườngDương Ngọc Hoàn, với câu ví nổi tiếng Hoàn phì Yến sấu (環肥燕瘦). Câu nói đó nói đến vẻ đẹp đẫy đà của Dương Ngọc Hoàn, trong khi Triệu Phi Yến được biết đến với thân hình nhẹ nhàng uyển chuyển như bay như lượn tựa tiên nữ.

Gia thế[sửa | sửa mã nguồn]

Gia cảnh của Triệu Phi Yến hết sức bần hàn, cha mẹ ruột vốn là những nô lệ phục dịch trong phủ quý tộc. Vì gia cảnh quá nghèo, họ định bỏ nàng đi nhưng thấy sau 3 ngày nàng vẫn sống, họ tiếp tục đem về nuôi dưỡng. Không lâu sau, cha chết, nàng cùng em gái được 1 người tên Triệu Lâm (趙臨), một nô gia của 1 nhà quyền quý, nhận về nuôi. Từ đó 2 chị em lấy họ Triệu làm họ, nàng được đặt tên là Triệu Nghi Chủ (趙宜主), người em gái là Triệu Hợp Đức (趙合德).

Khi nàng lớn lên, được vào phủ của Dương A công chúa (陽阿公主), hoàng muội của Hán Thành Đế làm ca nữ. Lúc vào tập múa hát, do thân hình uyển chuyển, nhẹ như chim yến, nên từ đó được gọi là Phi Yến (飛燕).

Sủng phi[sửa | sửa mã nguồn]

Hiếu Thành hoàng hậu Triệu Phi Yến

Hán Thành Đế vốn là kẻ đam mê tửu sắc, từng sủng ái Hứa Hoàng HậuBan tiệp dư nhưng cả hai đều không sinh được con, ông thấy chán ngán hậu cung nên đến phủ của Dương A công chúa (阳阿公主) uống rượu xem hát. Thấy nhan sắc Triệu Phi Yến xinh đẹp tuyệt trần, Hán Thành Đế lập tức say mê, mang về hậu cung phong làm phi, ngày đêm sủng hạnh.

Hứa Hoàng hậu ghen tức gán Triệu Phi Yến tội xuất thân ca kỹ không đáng ở trong cung rồi tìm cách bắt giam nhưng Hán Thành Đế đến giải thoát kịp thời. Triệu Phi Yến lo sợ số phận sau này nên ngỏ ý xin vua cho em gái Triệu Hợp Đức nhập cung, mục đích muốn cả hai được sủng ái sẽ cùng lật đổ Hứa Hoàng hậu. Sau khi Hợp Đức vào cung, Hán Thành Đế càng không ngó ngàng đến Hứa Hoàng hậu và các phi tần khác mà chỉ ngày đêm đắm chìm vào hưởng lạc cùng chị em họ Triệu.

Năm 18 TCN, hai chị em họ Triệu vu cáo Hứa hoàng hậu và Ban tiệp dư dùng tà thuật, thưa lên Vương thái hậu. Thái hậu rất giận dữ, cho người điều tra và tìm thấy trong cung của Hoàng hậu nhiều bùa chú, trò yểm, Thái hậu bèn ra lệnh phế truất Hứa hoàng hậu, giam vào lãnh cung. Ban tiệp dư may mắn được tha, nhưng do lo sợ hai chị em họ Triệu lại hãm hại, nên xin được đến cung Trường Tín hầu hạ Thái hậu. Từ đó hai chị em họ nắm hậu cung trong tay.

Hán Thành Đế muốn phong Triệu Phi Yến làm Hoàng hậu, nhưng Vương thái hậu phản đối vì thân phận quá hèn kém và xuất thân ca nữ của nàng. Song vào năm 16 TCN, Hán Thành Đế ra lệnh truy phong cha của Triệu Phi Yến làm Thành Dương hầu (成阳侯), từ đó không còn ai phàn nàn về xuất thân của Triệu Phi Yến. Mùa hè năm đó, Hán Thành Đế ra chỉ phong Triệu Phi Yến làm Hoàng hậu, Triệu Hợp Đức làm Chiêu nghi.

Hoàng hậu nhà Hán[sửa | sửa mã nguồn]

Dâm loạn[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi đăng ngôi Hoàng hậu, Hán Thành Đế vì say mê Triệu Hợp Đức nên có phần lạnh nhạt với Phi Yến. Để củng cố địa vị, Phi Yến phải mang long chủng, tuy nhiên vào cung đã lâu nhưng nàng vẫn không mang thai, bèn nghĩ ra cách ngoại tình với những chàng trai lực lưỡng trong dân gian. Triệu Hợp Đức ra sức bao che cho Phi Yến nên Thành Đế hoàn toàn không hay biết. Nhưng dù có cố gắng cách mấy, Triệu hoàng hậu vẫn không thể có con.

Đầu tiên, Triệu Phi Yến thông dâm với những người hầu trong cung. Rồi để được thoải mái hành lạc, nàng nói với Hán Thành Đế muốn ra ngoài xây một hành cung bên ngoài để chuyên tâm cầu tự. Hành cung này là một giang sơn riêng của Hoàng hậu, nơi nàng tuyển các trai tráng khỏe mạnh, đẹp trai, sành kỹ thuật phòng the để đưa vào phục vụ mình. Nhưng cho dù đã được hàng trăm mỹ nam hầu hạ, nàng vẫn không thể có một mụn con nào.

Chuyện ngoại tình của Triệu Phi Yến quá kinh thiên động địa nên rồi cũng đến tai Hán Thành Đế. Tuy nhiên, do vua đã bị nàng bắt hết hồn vía, cộng với sự khóc lóc nỉ non của Triệu Hợp Đức, cũng có nhan sắc “thần sầu” như chị, nên cuối cùng nhà vua lại tin là nàng vô tội. Từ đó, chị em Phi Yến không còn kiêng nể gì nữa, thoải mái gian dâm, và thanh trừng những người tố cáo.

Hương cơ hoàn[sửa | sửa mã nguồn]

Theo những ghi chép của sử sách, để có làn da trắng nõn mềm mượt và tỏa ngát hương thơm, mỹ nhân họ Triệu thường nhét vào rốn một dạng thuốc viên có tên gọi “Hương cơ hoàn” (hay “Liễu đỗ niêm”) được pha chế theo công thức thần bí. Loại xuân dược này có thành phần chính là xạ hương, sâm Cao Ly, lộc nhung, nhục quế, phụ tử...

Khi nhét vào rốn, quả nhiên thuốc phát huy công dụng mạnh mẽ, khiến Triệu Phi Yến và Triệu Hợp Đức luôn quyến rũ nhờ nước da nõn mượt và hừng hực sắc xuân. Nhưng Triệu hoàng hậu không ngờ, thần dược “Hương cơ hoàn” là con dao hai lưỡi. Chất độc trong thuốc, đặc biệt là xạ hương, có tác dụng giúp cho làn da trở nên sáng bóng, mịn màng nhưng lại vô cùng độc hại với phụ nữ đang mang thai, tích lâu ngày trong người sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng tới khả năng sinh sản của phụ nữ.

Cho tới nay, dân gian Trung Quốc hãy còn lưu truyền câu Hoàn phì Yến sấu (環肥燕瘦); ý chỉ Dương Quý Phi béo, Triệu Phi Yến gầy; để chỉ sự đối nghịch về hình thể của nhị đại mỹ nhân. Chiếu theo nghĩa ấy, Triệu Phi Yến vốn nổi tiếng thiên hạ bởi sắc đẹp và vóc dáng mong manh, nhẹ nhàng tựa chim yến. Vẻ đẹp hao gầy khiến nàng có thể uyển chuyển như bay như lượn trong từng điệu múa, nên được gọi là Phi Yến. Dần dần, người đời quên mất tên thực của mỹ nhân họ Triệu (tức Triệu Nghi Chủ), mà chỉ quen nhắc nhớ tới nàng với mỹ danh Phi Yến.

Hãm hại các phi tần[sửa | sửa mã nguồn]

Do không thể sinh con, hai chị em họ Triệu đặc biệt là Triệu Hợp Đức tìm cách tàn sát những cung tần có thai với Thành Đế để bảo đảm địa vị. Hán Thành Đế có 2 đứa con trai được sinh ra, một của Tào thị, sinh vào năm 12 TCN và một của Hứa thị, sinh vào năm 11 TCN nhưng cả hai đều bị Triệu Hợp Đức ra tay giết chết. Nàng còn ép cả hai cung nhân trên tự sát, rồi dùng mọi thủ đoạn từ hạ độc đến ra tay thẳng thắn những cung nhân nào có dấu hiệu được Thành Đế sủng hạnh. Sự điên dại trong việc truy sát của Triệu Hợp Đức khiến Hán Thành Đế hoàn toàn tuyệt tự.

Dù biết rõ những việc làm độc ác này song vốn là một hoàng đế nhu nhược, Hán Thành Đế chỉ biết nuốt nước mắt nhìn cốt nhục của mình bị sát hại. Có thuyết cho rằng chính Hán Thành Đế cũng tiếp tay giết hại chính những đứa con của mình vì quá u mê hai chị em họ Triệu. Sử ký còn ghi “Vô số cung phi mang thai đều bị ép uống thuốc để phá bỏ”.

Năm 9 TCN, do không có con trai, Hán Thành Đế bèn triệu em trai là Trung Sơn vương Lưu Hưng (中山王劉興) và cháu trai là Định Đào vương Lưu Hân (定陶王劉欣) về Trường An hòng chọn người kế vị. Bà nội của Lưu Hân là Phó thái hậu, phi tần của Hán Nguyên Đế, đã diện kiến Triệu hoàng hậu cùng những hòm vàng bạc châu báu, mong Hoàng hậu nói giúp với Hán Thành Đế lập cháu mình đăng ngôi, quả nhiên sau đó Hán Thành Đế lập Lưu Hân làm Thái tử năm 8 TCN.

Hoàng thái hậu nhà Hán[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 7 TCN, Hán Thành Đế đột ngột qua đời. Người em gái Triệu Hợp Đức bị Vương thái hậu hạch tội mưu sát, do Hán Thành Đế chết khi đang lâm hạnh Hợp Đức. Triệu Hợp Đức nhảy giếng tự vẫn chạy tội. Thái tử Lưu Hân kế vị, tức Hán Ai Đế, tôn Triệu Phi Yến làm Hoàng thái hậu, do vai trò quan trọng trong việc Lưu Hân đăng ngôi Thái tử. Dù vậy, Triệu Phi Yến hoàn toàn không có vai trò chính trị gì.

Năm 6 TCN, Vương thái hoàng thái hậu tuyên bố về tội trạng của hai chị em họ Triệu: hãm hại phi tần khác, sát hại long thai, dâm loạn hậu cung,...Triệu Hợp Đức đã tự vẫn nhưng Triệu Phi Yến vẫn an toàn nhờ vào mối quan hệ tốt với bà nội của Hán Ai Đế là Phó thái hậu. Cả nhà nàng đều bị tước bỏ các tước hiệu vương hầu đã được phong trước đó, bị xử lưu đày.

Năm 1 TCN, Hán Ai Đế băng hà, con trai của Trung Sơn vương Lưu Hưng là Lưu Khản (劉衎) kế vị, tức Hán Bình Đế. Triệu thái hậu mất đi chỗ đứng, bị Vương Mãng dựa vào việc bà cùng em gái Triệu chiêu nghi câu kết ám toán hoàng tự, bị biếm thành Hiếu Thành hoàng hậu (孝成皇后) và đày đi Bắc cung. Một tháng sau, bà cùng Phó hoàng hậu bị phế làm Thứ nhân, cả 2 người đều bị ép đến lăng tẩm của chồng mình.

Không lâu sau, Triệu Phi Yến tự vẫn.

Nhân vật bình luận[sửa | sửa mã nguồn]

Trong số các hoàng hậu nhà Hán, số phận của Triệu Phi Yến khá giống Vệ Tử Phu, hoàng hậu thứ hai của Hán Vũ Đế, hoàng đế 5 đời trước Hán Thành Đế. Vệ Tử Phu cũng xuất thân hàn vi, là ca nữ trong phủ Bình Dương công chúa, hoàng tỷ của Hán Vũ Đế, nhờ tài ca múa và sắc đẹp tuyệt trần đã trở thành sủng phi khiến hoàng hậu ghen tức yểm bùa, cuối cùng làm hoàng hậu bị phế rồi được sắc phong ngôi hậu.

Song Triệu Phi Yến bị đánh giá là phẩm hạnh kém cỏi thua xa Vệ Tử Phu vốn được người đời ca ngợi tài đức vẹn toàn. Triệu Phi Yến ra sức hãm hại phi tần, trong khi Vệ Tử Phu rất an phận thủ thường, không đố kị với ai. Triệu Phi Yến không có phúc mang thai, trái với Vệ Tử Phu sinh liền bốn người con cho Hán Vũ Đế. Dù vậy, cả hai về sau đều nhận kết cục bi thảm.

Về nhan sắc, Triệu Phi Yến là một trong những nhan sắc tiêu biểu nhất của thi ca nghệ thuật Trung Hoa từ cổ đến kim. Tác phẩm "Tùy triều yểu điệu trình khuynh quốc chi phương dung đồ" (隋朝窈窕呈倾国之芳容图), còn gọi là "Tứ mỹ đồ" (四美图) từ thời nhà Tống đã xếp Triệu Phi Yến vào danh sách Tứ đại mỹ nhân sớm nhất, bên cạnh Vương Chiêu Quân, Lục ChâuBan Cơ.

Thi tiên Lý Bạch từng có câu thơ nói về Triệu Phi Yến:

Tá vấn Hán cung thùy đắc tự[1]
Khả liên phi yến ỷ tân trang[2]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nguyên văn: 借问汉宫谁得似
  2. ^ Nguyên văn: 可怜飞燕倚新妆