Trại tập trung Auschwitz

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Auschwitz
Trại tập trungtrại hủy diệt của Đức Quốc xã (1940–45)
Birkenau gate.JPG
Lối vào chính tới trại hủy diệt Auschwitz-Birkenau
Trại tập trung Auschwitz trên bản đồ Ba Lan
Trại tập trung Auschwitz
Vị trí của Auschwitz ở Ba Lan ngày nay
Tọa độ 50°02′9″B 19°10′42″Đ / 50,03583°B 19,17833°Đ / 50.03583; 19.17833Tọa độ: 50°02′9″B 19°10′42″Đ / 50,03583°B 19,17833°Đ / 50.03583; 19.17833
Tên khác Birkenau
Vị trí Auschwitz, Nazi Germany
Điều hành the Nazi Schutzstaffel (SS), the Soviet NKVD (after World War II)
Chỉ huy trại
  • Rudolf Höß (ngày 4 tháng 5 năm 1940 – Nov. 1943; ngày 8 tháng 5 năm 1944 – Jan. 1945)
  • Arthur Liebehenschel (Dec. 1943 – ngày 8 tháng 5 năm 1944)
Mục đích ban đầu Army barracks
Thời gian hoạt động May 1940 – January 1945
Tù nhân mainly Jews, Poles, Romani, Soviet soldiers
Số lượng tù bị giết 1.1 million (estimated)
Được giải phóng do Soviet Union, ngày 27 tháng 1 năm 1945
Các tù nhân đáng chú ý Anne Frank, Otto Frank, Viktor Frankl, Maximilian Kolbe, Primo Levi, Witold Pilecki, Edith Stein, Simone Veil, Rudolf Vrba, Elie Wiesel
Các sách đáng chú ý If This Is a Man, Night, Man's Search for Meaning
Trang web Auschwitz-Birkenau State Museum
Tên chính thức: Auschwitz Birkenau, German Nazi Concentration and Extermination Camp (1940–1945)
Loại: Văn hóa
Tiêu chuẩn: vi
Công nhận: 1979 (3rd session)
# tham chiếu: 31
Region: Châu Âu

Trại tập trung Auschwitz hay Nhà tù Auschwitz (Konzentrationslager Auschwitz) là trại lớn nhất trong các trại tập trung của Đức Quốc xã. Trại này nằm ở Ba Lan và được đặt tên theo thành phố Oświęcim gần đó, cách Kraków 50 km về phía Tây, cách thủ đô Warszawa 286 km. Trong thời kỳ Đức Quốc xã chiếm đóng Ba Lan năm 1939, Oświęcim sáp nhập vào Đức và đổi tên thành Auschwitz.

Khu tổ hợp trại tập trung này bao gồm 3 trại chính: Auschwitz I- trung tâm hành chính; Auschwitz II (Birkenau)- Trại hủy diệt (Vernichtungslager) và Auschwitz III (Monowitz)- trại lao động. Ngoài ra còn có 45 trại vệ tinh, một số nằm cách các trại chính hàng chục cây số, với số lượng tù nhân từ vài tá đến vài nghìn người[1].

Auschwitz I được xây dựng đầu tiên là để giam giữ tù nhân chính trị Ba Lan, đã bắt đầu đến trại vào năm 1940. Lần hủy diệt đầu tiên các tù nhân đã diễn ra vào tháng 9 năm 1941, và trại Auschwitz-Birkenau II từ đó trở thành một địa điểm chính của "Giải pháp cuối cùng cho vấn đề Do Thái" của Đức Quốc xã. Từ đầu năm 1942 đến cuối năm 1944, các đoàn tàu vận chuyển đưa người Do Thái từ khắp nơi trên các vùng châu Âu bị Đức chiếm đóng đến các phòng hơi ngạt của trại, nơi họ bị giết bằng thuốc trừ sâu Zyklon B. Ít nhất 1,1 triệu tù nhân chết tại Auschwitz, khoảng 90 phần trăm trong số họ là người Do Thái; khoảng 1 trong 6 người Do Thái bị giết trong thảm sát Holocaust chết tại trại này.[2][3] Những chuyến tàu khác đưa người đến Auschwitz bao gồm 150.000 người Ba Lan, 23.000 người Romani và Sinti, 15.000 tù nhân Liên Xô trong chiến tranh, 400 người theo giáo phái nhân chứng Jehovah, người đồng tính, và hàng chục ngàn người thuộc các quốc tịch khác nhau. Nhiều người trong số những người không bị giết chết trong các phòng hơi ngạt lại bị chết vì đói, cưỡng bức lao động, bệnh truyền nhiễm, xử tử riêng lẻ, và các thí nghiệm y tế.

Trong quá trình của cuộc chiến, trại này có 7.000 nhân viên của Schutzstaffel (SS) phục vụ, khoảng 12 phần trăm trong số đó sau này đã bị kết án về tội ác chiến tranh. Một số nhân viên, bao gồm cả chỉ huy trại Rudolf Höss, bị xử tử hình. Phe Đồng Minh từ chối tin vào các báo cáo ban đầu của việc giết người tàn bạo trong trại, và việc họ từ chối ném bom vào trại hoặc đường sắt tới trại vẫn còn gây tranh cãi. Một trăm bốn mươi bốn tù nhân đã trốn khỏi trại tập trung Auschwitz thành công, và vào ngày 7 tháng 10 năm 1944, hai đơn vị Sonderkommando - các tù nhân xử lý phòng hơi ngạt - đã có một cuộc nổi dậy ngắn nhưng bất thành.

Khi quân đội Liên Xô tiến vào Auschwitz vào tháng 1 năm 1945, hầu hết người trong trại đã được sơ tán và bị ép phải đi mãi đến chết. Các tù nhân còn lại tại trại đã được giải phóng vào ngày 27 tháng 1 năm 1945, bây giờ được kỷ niệm như International Holocaust Remembrance Day. Trong những thập kỷ sau, những người sống sót như Primo Levi, Viktor FranklElie Wiesel đã viết hồi ký kể lại kinh nghiệm của mình ở Auschwitz, và trại đã trở thành một biểu tượng chính của Holocaust. Năm 1947, Ba Lan thành lập một bảo tàng tại vị trí của Auschwitz I và II. Vào năm 1979, trại đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới.

Số lượng người đã bị giết chết tại đây chưa được biết chính xác. Tại Tòa án Nürnberg, chỉ huy trại - Rudolf Höss- đã khẳng định con số này là ba triệu người. Năm 1990, Viện bảo tàng Quốc gia Auschwitz-Birkenau đã xem xét lại số liệu này. Các tính toán mới đã cho ra kết quả trong khoảng 1,1-1,6 triệu[4][5], khoảng 90% số người bị giết là người Do Thái, ngoài ra còn có người từ các nước Bỉ, Đức, Pháp, Hy Lạp, Ý, Nam Tư, Luxemburg, Hà Lan, Áo, Ba Lan, Romania, Liên Xô, Tiệp KhắcHungary.[6].

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Gutman, Yisrael. "Auschwitz—An Overview" in Gutman, Yisrael & Berenbaum, Michael. Anatomy of the Auschwitz Death Camp, Indiana University Press, 1994; this edition 1998, p. 17.
  2. ^ Rees 2005, tr. 298
  3. ^ Snyder 2010, tr. 383
  4. ^ Brian Harmon, John Drobnicki, Historical sources and the Auschwitz death toll estimates
  5. ^ Piper, Franciszek & Meyer, Fritjof. "Die Zahl der Opfer von Auschwitz. Neue Erkentnisse durch neue Archivfunde", Osteuropa, 52, Jg., 5/2002, pp. 631-641, (review article).
  6. ^ Piper, Franciszek Piper. "The Number of Victims" in Gutman, Yisrael & Berenbaum, Michael. Anatomy of the Auschwitz Death Camp, Indiana University Press, 1994; this edition 1998, p. 62.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]