Nội Mông

tiếng Mông Cổ:
Övör Mongolyn Öörtöö Zasakh Oron
tiếng Trung:内蒙古自治区
Nèi Měnggǔ Zìzhìqū

Tên tắt: 内蒙古 (bính âm: Nei Mongol)
Xuất xứ tên gọi	Nội Mông gần Trung Quốc hơn Ngoại Mông
Kiểu hành chính	khu tự trị
Thủ phủ	Hohhot
Thành phố lớn nhất	Bao Đầu
Bí thư tỉnh ủy Nội Mông Cổ	Trữ Ba 储波
Tỉnh trưởng	Bagatur 巴特尔
Diện tích	1.183.000 km² (thứ 3)
Dân số (2004)  - Mật độ	23.840.000 (thứ thứ 23) 20,2/km² (thứ thứ 28)
GDP (2004)  - trên đầu người	271,2 tỷ NDT (thứ thứ 23) 11.400 NDT (thứ thứ 12)
HDI (2005)	0,738 (thứ thứ 20) — trung bình
Các dân tộc chính (2000)	Hán - 79% người Mông Cổ - 17% người Mãn - 2% Hồi - 0,9% Daur - 0.3%
Cấp địa khu	12
Cấp huyện	101
Cấp hương (31 tháng 12, 2004)	1425
ISO 3166-2	CN-15
Website chính thức: http://www.nmg.gov.cn (chữ Hán giản thể)
Nguồn lấy dữ liệu dân số và GDP: 《中国统计年鉴—2005》/ Niên giám thống kê Trung Quốc 2005 ISBN 7503747382 Nguồn lấy dữ liệu dân tộc: 《2000年人口普查中国民族人口资料》/ Tư liệu nhân khẩu dân tộc dựa trên điều tra dân số năm 2000 của Trung Quốc ISBN 7105054255

Mục từ "Nội Mông Cổ" dẫn đến bài này. Xin đọc về các nghĩa khác tại Nội Mông Cổ (định hướng).

Khu tự trị Nội Mông Cổ (tiếng Mông Cổ: , Övör Mongolyn Öörtöö Zasakh Oron; giản thể: 内蒙古自治区, phồn thể: 內蒙古自治區; bính âm: Nèi Měnggǔ Zìzhìqū) là một khu tự trị của tại Trung Quốc, nằm ở phía bắc quốc gia này.

Lịch sử

Xem bài: Lịch sử Mông Cổ

Địa lý

Khu tự trị có ranh giới trải dài từ tây sang đông, tiếp giáp với các tỉnh Hắc Long Giang, Cát Lâm, Liêu Ninh, Hà Bắc, Sơn Tây, Thiểm Tây, Cam Túc và Khu tự trị dân tộc Hồi Ninh Hạ trong khi biên giới phía bắc là Mông Cổ và Liên bang Nga. Diện tích khu tự trị là 1,18 triệu km², chiếm 12% tổng diện tích đất đai của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, tương đương với Pháp và Tây Ban Nha gộp lại, hoặc Texas và California gộp lại.

Nhân khẩu

Người Hán là dân tộc chiếm đa số tại Nội Mông Cổ với khoảng 80%. Khu vực Hà Sáo dọc theo Hoàng Hà luôn luôn có sự xen kẽ giữa những người nông dân ở phía nam và dân du mục ở phía bắc, những thế hệ người Hán nhập cư gần đây bắt đầu từ thế kỷ 18 với sự khuyến khích của nhà Thanh và tiếp tục cho đến thế kỷ 20. Người Hán sinh sống chủ yếu tại vùng Hà Sáo cũng như các trung tâm dân cư khác ở trung và miền đông Nội Mông Cổ.

Người Mông Cổ là nhóm dân tộc đông thứ hai, chiếm khoảng 17% dân số. Họ bao gồm nhiều bộ tộc nói tiếng Mông Cổ khác nhau; các nhóm như Buryat và Oriat cũng được chính thức coi là người Mông Cổ tại Trung Quốc. Nhiều nhóm người Mông Cổ du mục truyền thống nay đã định cư và hình thành các xã hội nông thôn và tập thể hóa từ thời Mao Trạch Đông.

Các dân tộc khác là Daur (Đạt Oát Nhĩ), Evenk (Ngạc Ôn Khắc), Oroqin (Ngạc Xuân Luân), Hồi, Mãn và Triều Tiên.

Ngôn ngữ

Người Hán tại Nội Mông Cổ khá đa dạng về phương ngữ và tùy thuộc theo vùng. Phần phía đông nói phương ngữ Đông bắc, còn khu vực miền trung, như thung lũng Hoàng Hà, sử dụng tiếng Tấn, một phương ngữ khác của Quan thoại, do có vị trí gần các khu vực nói tiếng Tấn tại Trung Quốc như tỉnh Sơn Tây. Các thành phố như Hohhot và Bao Đầu đều nói tiếng Tấn và thỉnh thoảng không hiểu các phương ngữ khác được sử dụng ở khu vực đông bắc của khu tự trị như Hailar.

Người Mông Cổ tại Nội Mông Cổ nói nhiều phương ngữ khác nhau của tiếng Mông Cổ, bao gồm Chahar, Bairin, Ordos, Ejin-Alxa, Barghu-Buryat… Tiếng Mông Cổ chuẩn tại Trung Quốc là phương ngữ Chahar của kỳ Nguyên Thanh, ở miền trung Nội Mông Cổ. Điều này khác biệt với tiếng Mông Cổ tại Mông Cổ, vốn lấy phương ngữ Khalkha làm chuẩn. Người Daur, Evenk và Oroqin nói các ngôn ngữ tương ứng của dân tộc mình.

Theo luật, tất cả các ký hiệu đường phố, cửa hàng thương mại và các văn bản chính quyền đều được thể hiện bằng song ngữ Mông Cổ và Hán. Hiện có ba kênh truyền hình tiếng Mông Cổ của mạng Truyền hình vệ tinh Nội Mông Cổ. Gần đây, điều này cũng áp dụng cho các phương tiện giao thống công cộng, và tất cả các cáo thị đều viết bằng song ngữ. Nhiều người Mông Cổ, đặc biệt là giới trẻ hiện cỏ thể nói tiếng Trung lưu loát, và tiếng Mông Cổ đang trở nên dần vắng bóng trong cuộc sống thường nhật tại các khu vực đô thị. Người Mông Cổ ở khu vực nông thôn vẫn duy trì các truyền thống văn hóa của mình. Về chữ viết, Nội Mông Cổ vẫn sử dụng chữ Mông Cổ truyền thống trong khi Mông Cổ ngày nay sử dụng bảng chữ cái Kirin.

Hành chính

Bản đồ	#	Tên	chữ Hán	Hán Việt	Bính âm	Chữ Mông Cổ	Chuyển tự
	— Địa cấp thị —
	2	Bayan Nur	巴彦淖尔市	Ba Ngạn Náo Nhĩ thị	Bāyànnào'ěr shì		Bayannaγur
	3	Ô Hải	乌海市	Ô Hải thị	Wūhǎi shì		Üqai
	4	Ordos	鄂尔多斯市	Ngạc Nhĩ Đa Tư thị	È'ěrduōsī shì		Ordos qota
	5	Bao Đầu	包头市	Bao Đầu thị	Bāotóu shì		Buγutu
	6	Hohhot	呼和浩特市	Hô Hòa Hạo Đặc thị	Hūhéhàotè shì		Kökeqota
	7	Ulanqab	乌兰察布市	Ô Lan Sát Bố thị	Wūlánchábù shì		Ulaγančabu
	9	Xích Phong	赤峰市	Xích Phong thị	Chìfēng shì		Ulaγanqada
	10	Thông Liêu	通辽市	Thông Liêu thị	Tōngliáo shì	n/a	Töngliyao
	12	Hulunbuir	呼伦贝尔市	Hô Luân Bối Nhĩ thị	Hūlúnbèi'ěr shì		Kölün buir
	— Minh —
	1	Alxa	阿拉善盟	A Lạp Thiện minh	Ālāshàn méng		Alaša ayimaγ
	8	Xilin Gol	锡林郭勒盟	Tích Lâm Quách Lặc minh	Xīlínguōlè méng		Sili-yin γool ayimaγ
	11	Hưng An	兴安盟	Hưng An minh	Xīng'ān méng		Kingγan ayimaγ

Văn hóa

Một điểm biểu diễn ở Nội Mông

Có khá nhiều tiếng địa phương được sử dụng ở Nội Mông như tiếng Chahar, Ejin-Alxa và tiếng Barghu-Buryat. Các dân tộc thiểu số Trung Quốc ở Nội Mông cũng có ngôn ngữ của riêng họ. Chữ viết Mông Cổ vẫn được sử dụng ở Nội Mông, tuy nhiên chữ cái kirin được sử dụng rộng rãi hơn ở Ngoại Mông. Những người dân tộc Mông Cổ hiện nay có thể nói thành thạo ít nhất một thứ tiếng địa phương của Trung Hoa.

Kinh tế

Lúa mì là cây trồng chính ở các thung lũng Nội Mông. Khu tự trị Nội Mông còn có một lượng lớn tài nguyên thiên nhiên như than đá, gas, niobium, zirconium và beryllium. Đây là một trong những khu vực quan trọng nhất trong nền công nghiệp khai thác than đá ở phía bắc Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. GDP của Nội Mông vào năm 2007 là 600 tỉ nhân dân tệ với chỉ số phát triển khá cao 19%, GDP theo đầu người khoảng 25000 nhân đân tệ mỗi năm. Thị trường bất động sản ở thủ phủ Hohhot phát triển khá nhanh, hàng loạt các tòa nhà mới và cao ốc đồ sộ đang được xây dựng.