Đa Minh Mai Thanh Lương

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Giám mục
 
Đa Minh Mai Thanh Lương
Dominic Dinh Mai Luong
Giám mục Phụ tá Giáo phận Orange, California
(2003 – 2015)
Mai thanh luong.jpg
Giáo hộiCông giáo Rôma
Chức vụ chính yếu
Giám mục phụ tá Giáo phận Orange
Giáo phậnGiáo phận Orange
TòaHiệu tòa Cebarades
Bổ nhiệmNgày 25 tháng 4 năm 2003
Tựu nhiệmNgày 11 tháng 6 năm 2003
Hết nhiệmNgày 20 tháng 12 năm 2015
Truyền chức
Thụ phongNgày 21 tháng 5 năm 1966
Tấn phongNgày 11 tháng 6 năm 2003
Thông tin cá nhân
Tên khai sinhMai Thanh Lương
SinhNgày 20 tháng 12 năm 1940
Trục Ninh, Nam Định, Việt Nam
Mất6 tháng 12, 2017(2017-12-06) (76 tuổi)
Bệnh viện St.Joseph, California
Nơi an tángNghĩa trang Mộ Thánh, California
Cha mẹĐa Minh Mai Ngọc Vỹ
Maria Nguyễn Thị Khướu
Alma materĐại chủng viện giáo phận Buffalo, New York
chủng viện Thánh Bênađô, New York
Khẩu hiệu"Anh chị em không phải người xa lạ"
Cách xưng hô với
Đa Minh Mai Thanh Lương
Coat of Arms of Bishop Dominic Mai Luong.svg
Danh hiệuĐức Giám mục
Trang trọngĐức Giám mục, Đức Cha
Thân mậtCha
Khẩu hiệu" Anh chị em không phải người xa lạ "
TòaHiệu tòa Cebarades

Đa Minh Mai Thanh Lương (tiếng Anh: Dominic Luong, Dominic Dinh Mai Luong[1][2][3]; 1940 – 2017) là một giám mục Công giáo người Mỹ gốc Việt đầu tiên tại Hoa Kỳ[4][2][5] và toàn bộ khu vực Bắc Mỹ.[6] Ngoài ra, ông còn là vị giám mục gốc châu Á thứ hai tại Hoa Kỳ[7][5] từng giữ chức giám mục phụ tá của Giáo phận Orange, California từ năm 2003 đến năm 2015. Với vị thế giám mục, ông cũng là một lãnh đạo tinh thần của người Mỹ gốc Việt tại Orange County, theo tờ Los Angeles Times nhận định.[8] Khẩu hiệu Giám mục của ông là "Anh chị em không phải người xa lạ".

Giám mục Đa Minh Lương sinh năm 1940 tại Nam Định. Sau quá trình di cư vào miền Nam, gia đình ông sinh sống tại vùng đất địa phận Đà Nẵng. Năm 1956, chủng sinh Lương được cử đi du học Hoa Kỳ và trở thành linh mục năm 1966. Không thể trở về Việt Nam, ông mục vụ tại Hoa Kỳ và hoàn thành ba văn bằng về vật lý, sinh học và tâm lý học. Vì hoàn cảnh chiến tranh, linh mục Lương ở lại Hoa Kỳ, trở thành linh mục Tổng giáo phận New Orleans và nhập tịch Hoa Kỳ năm 1977.

Sau chiến tranh Việt Nam, linh mục Mai Thanh Lương đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ mục vụ tôn giáo và giải quyết các xung đột sắc tộc và các vấn đề đời sống thường ngày cho những người gốc Việt nhập cư Hoa Kỳ. Ông xin thành lập và là chánh xứ tiên khởi giáo xứ Maria Nữ Vương Việt Nam. Ông được ban tước Đức ông năm 1986 về những nỗ lực hỗ trợ di dân. Linh mục Mai Thanh Lương đảm nhận các chức vụ khác nhau trong cộng đồng giáo dân gốc Việt tại Hoa Kỳ và là cầu nối giữa Liên đoàn Công giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ và Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ.

Ghi nhận những đóng góp của Mai Thanh Lương, chính quyền thành phố New Orleans, bang New Orleans, Hoa Kỳ đã dùng tên ông để đặt tên một con đường.[9] Năm 2003, Tòa Thánh bổ nhiệm linh mục Mai Thanh Lương làm giám mục phụ tá giáo phận Orange. Với vị thế giám mục, ông nhiều lần bảy tỏ quan điểm về các vấn đề của giáo dân Công giáo tại Việt Nam. Ông từ nhiệm năm 2015 vì lý do tuổi tác và qua đời năm 2017.

Thân thế và tu tập[sửa | sửa mã nguồn]

Giám mục Mai Thanh Lương sinh ngày 20 tháng 12 năm 1940 tại huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định, thuộc Giáo phận Bùi Chu.[10][3] Ông là con út (áp út[1]) trong một gia đình có 11 người con (một số nguồn tin ghi nhận là 9[11]và 10[12]) gồm tám trai và ba gái của ông bà Đa Minh Mai Ngọc Vỹ và Maria Nguyễn Thị Khướu (hoặc Phan Thị Khiếu).[12][13] Thân phụ ông hành nghề công chứng viên bất động sản, trong khi thân mẫu ông là nội trợ.[11] Giám mục Lương còn có một người anh là linh mục Mai Ngọc Lợi, nguyên chánh xứ Giáo xứ Đức Hưng - Giáo phận Kon Tum, đã qua đời.[13][14] Dòng dõi giám mục Đa Minh Lương được ghi nhận từ thời cụ nội, với việc nơi tư gia của người này được chọn làm nơi phong chức cho thánh giám mục Valentín de Berriochoa Vinh.[13]

Lên bảy tuổi, cậu bé Mai Thanh Lương, bấy giờ dùng tên Mai Ngọc Thông thi đỗ vào tiểu chủng viện Trung Linh và sau đó chuyển đến học tại Trường Latinh Ninh Cường. Với biến cố năm 1954, trường học cho bế giảng sớm một tháng và chủng viện cùng lớp Têrêsa của cậu Lương quyết đinh di cư vào miền Nam Việt Nam.[13] Cậu nhận Bí tích Thêm Sức bởi tay Giám mục Đa Minh Maria Hồ Ngọc Cẩn, giám mục Hạt Đại diện Tông Tòa Bùi Chu.[14] Cậu bé Lương cùng gia đình di cư, sinh sống tại vùng đất thuộc Hạt Đại diện Tông Tòa Qui Nhơn (nay thuộc Giáo phận Đà Nẵng). Hai năm sau đó, chủng sinh Mai Thanh Lương được Giám mục Phêrô Maria Phạm Ngọc Chi cử đi du học Hoa Kỳ với mục đích sau này đưa chủng sinh Lương về Việt Nam làm giáo sư chủng viện.[11][15] Cùng được chọn cho đi du học với chủng sinh Lương, còn có chủng sinh Trần Ngọc Phan (sau này là linh mục Thư ký Tòa Khâm sứ Tòa Thánh ở Sài Gòn).[16] Tại Hoa Kỳ, chủng sinh Đa Minh Lương học tại Tiền Chủng viện giáo phận Buffalo, New York trong sáu năm, sau khi vượt qua bài kiểm tra của bang New York. Song song với thời gian này, vào kỳ hè, chủng sinh Lương tự học thêm các môn khoa học.[1] Mai Thanh Lương sau đó tiếp tục học thần học và triết học tại chủng viện Thánh Bênađô thuộc Đại học Canisius, Rochester, New York.[17] Chủng sinh Mai Thanh Lương là nghĩa tử của linh mục Vinh Sơn Mai Ngọc Liễn.[13] Vì hoàn cảnh chiến sự, gia đình chủng sinh Lương nhiều lần phải di chuyển nơi định cư.[1]

Gia đình Mai Thanh Lương sau đó được định cư tại New York sau chiến tranh Việt Nam.[18]

Linh mục, thăng tước Đức ông[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 21 tháng 5 năm 1966, chủng sinh Đa Minh Mai Thanh Lương được thụ phong linh mục tại Vương cung thánh đường Our Lady of Victory (Lackawanna, New York), bởi tay Giám mục chính tòa Giáo phận Buffalo James Aloysius McNulty.[19] là linh mục của Giáo phận Đà NẵngViệt Nam.[13] Tại Hoa Kỳ và sau khi thụ chức, linh mục Lương tiếp tục học và tốt nghiệp ba văn bằng: Cử nhân Vật lý, Thạc sĩ Sinh học và Thạc sĩ Tâm lý học.[1]

Trở thành linh mục, giám mục giáo phận Đà Nẵng yêu cầu linh mục Mai Thanh Lương ở lại Hoa Kỳ làm tuyên úy và là cố vấn cho sinh viên Việt Nam.[11] Với hai văn bằng về Thạc sĩ Tâm lý và Vạn vật học (Sinh học; năm 1967)[11], linh mục Lương được bổ nhịệm làm Giáo sư tiếng Pháp và Vạn vật học.[13] Ông giảng dạy tại Tiểu chủng viện Buffalo.[20] Từ năm 1959, ông đảm trách cương vị Tuyên úy sinh viên. Trong giai đoạn từ năm 1967 đến năm 1975, ông làm phó rồi tuyên úy bệnh viện Saint Francis (Thánh Phanxicô.[13][20] Các bác sĩ tại đây đã giới thiệu với linh mục Đa Minh Lương bộ môn đánh golf và linh mục Lương yêu thích bộ môn thể thao này. Với các kiến thức vật lý và kiến thức tự tìm hiểu về golf, ông đã viết sách The 10 Commandments of Golf Strokes (Tạm dịch: 10 Điều răn khi chơi Goft).[11]

Tháng 11 năm 1971, linh mục Đa Minh Lương cùng một số linh mục người Việt Nam đang du học khác tại Hoa Kỳ thành lập Cộng đồng Giáo sĩ và Tu sĩ Việt Nam tại Hoa Kỳ. Đây là tổ chức tiền thân của Liên Tu Sĩ và Liên Đòan Công Giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ.[10]

Năm 1975, linh mục Mai Thanh Lương lên máy bay về Việt Nam và máy bay bị chuyển hướng sang một hòn đảo lân cận (Guam)[18], vì dòng người di tản khỏi Sài Gòn. Trên hòn đảo này, ông cử hành lễ cho những người tị nạn. Trong buổi lễ tại đây, ông đã gặp lại thân mẫu, đang đứng trong đám đông dự lễ.[21] Ông cũng gặp lại anh em của mình tại hòn đảo. Sau đó, linh mục Lương bắt chuyến bay về Hoa Kỳ để tìm cách giúp đỡ người tị nạn Việt Nam tại đảo. Sau khi sắp xếp cho gia đình sống tại New York, ông quyết định di chuyển đến làm mục vụ tại New Orleans, nơi tập trung đông người tị nạn gốc Việt Nam. Các giám mục Hoa Kỳ hỗ trợ 50% người tị nạn Việt Nam, theo ước tính của Mai Thanh Lương. Ông cho biết mình đã tái định cư cho nhiều gia đình làng chài và làm việc trên tư cách cá nhân với Đại học Tulane để đảm bảo trẻ em Việt Nam có cơ hội học tập.[18]

Với biến cố chiến tranh ngày 30 tháng 4 năm 1975, linh mục Mai Thanh Lương được điều chuyển làm linh mục Tuyên úy trại tạm cư Fort Chaffee và rời Giáo phận Buffalo. Tại đây, ông đã thi hành công tác mục vụ với vai trò Tuyên Uý cho hàng nghìn người tị nạn.[22] Một năm sau đó, ông được bổ nhiệm làm Giám đốc Trung tâm mục vụ cho người tị nạn và giữ chức này đến năm 1983.[13] Trước đó, vào tháng 7 năm 1976, linh mục Mai Thanh Lương được linh mục Gioan Trần Công Nghị - Giám đốc tiên khởi Trung tâm Mục vụ Công Giáo Tổng giáo phận New Orleans và sau đó là Tổng giám mục Tổng giáo phận Orleans Philip Matthew Hannan[23] mời để kế nhiệm ông làm Giám đốc do linh mục Nghị đến Rôma học tiến sĩ. Cùng với các linh mục phụ tá, ông đã gầy dựng trung tâm Công giáo thành một trong những trung tâm có quy mô nhất nước Mỹ.[10]

Linh mục Đa Minh Lương cũng từng đảm nhận chức linh mục phó xứ giáo xứ St. Louis, Buffalo, từ năm 1975 đến năm 1976.[17] Sau năm 1975, vì hoàn cảnh lịch sử, linh mục Mai Thanh Lương không thể về Việt Nam nên thi hành tác vụ linh mục tại Buffalo, rồi tại New York và cuối cùng gia nhập Tổng giáo phận New Orleans vào năm 1976.[15] Ông nhập quốc tịch Hoa Kỳ năm 1977[11] và lần đầu tiên trở về thăm gia đình là vào năm 1979.[1][24]

Cộng đồng giáo dân gốc Việt Nam gặp nhiều khó khăn về sinh hoạt tôn giáo: các giáo xứ Mỹ chỉ chỉ cho phép sử dụng nhà thờ vào giấc trưa hoặc vào sáng sớm hoặc giới hạn một giờ mỗi tuần. Điều này dẫn đến việc linh mục Mai Thanh Lương quyết định dùng một căn nhà di động làm Nhà thờ Các Thánh tử đạo Việt Nam, nhưng rồi phải hủy bỏ vì bị chủ đất nơi thuê đậu nhà di động khởi kiện.[18] Năm 1983, linh mục Mai Thanh Lương xin Tổng giám mục Tổng giáo phận New Orleans Philip Matthew Hannan[25] xin phép thành lập Giáo xứ Maria Nữ Vương Việt Nam và được chấp thuận. Cùng với việc thành lập giáo xứ, linh mục Mai Thanh Lương cũng trở thành linh mục chánh xứ tiên khởi.[13] Đây là nhà thờ Công giáo có ngôn ngữ chính là tiếng Việt đầu tiên của Giáo phận.[4] Thời gian đầu thiết lập giáo xứ gặp nhiều khó khăn, vì giáo dân có xuất thân là ngư dân thiếu trình độ và ngôn ngữ. Giáo xứ cũng gặp khó khăn về tài chính. Sau năm năm đầu tiên, giáo xứ được nhiều giáo xứ có nguồn tài chính hổ trợ và các khoản quyên góp cho giáo xứ dần tăng lên. Dân dần sau đó, giáo xứ tự cung ứng kinh phí, cũng như đối phó với tình trạng người trẻ di cư ra vùng ngoại ô, sửa chữa các nhà thờ và mời giáo dân gốc Tây Ban Nha tham gia cùng.[18]

Với cương vị là quản xứ, linh mục Lương khuyến khích giáo dân nói lên tiếng nói của mình, tham gia cộng đồng của mình thông qua chính trị, bằng cách vận động họ tham gia bỏ phiếu. Ông cũng từng thuê xe buýt chở những người cao tuổi đi bỏ phiếu. Ngôi nhà thờ này từng có thời gian chỉ là một căn nhà di động (en:Mobile home), với nguồn điện được kéo từ tám ngôi nhà có chủ là người gốc Việt xung quanh. Tính đến năm 2003, giáo xứ có 6.000 giáo dân và 1.300.000 đô la Mỹ ngân quỹ và dự án kiến thiết nhà thờ mới trị giá 10 triệu đô la Mỹ. Trong khu vực, một tên đường được đặt để ghi nhận công lao của linh mục Mai Thanh Lương mang tên Dominic Mai Avenue.[11]

Trong tình huống ngư dân Mỹ ẩu đả với người gốc Việt về vấn đề mâu thuẫn trong đánh bắt cá ở Vịnh Mexico, linh mục Mai Thanh Lương đồng hành cùng các quan chức Cảnh sát biển Hoa Kỳ, tổ chức các cuộc họp hàng tháng tại vùng thượng và hạ bờ biển Louisiana để giải thích các quy định đánh bắt và sử dụng thuyền cho ngư dân Việt Nam. Ông quan niệm rằng người Việt Nam nhập cư không phải chỉ tuân theo luật pháp mà còn phải thích nghi với phong tục địa phương. Các người dân này sau đó đã tha đổi hành vi. Giai đoạn năm 1985, có những tin đồn trong cộng đồng người Mỹ da màu về việc người gốc Việt Nam tại New Orleans được chính phủ trợ cấp nhiều, giành được các công việc và vấn nạn mất cắp vật nuôi. Nhận thấy các tin trên, linh mục Mai Thanh Lương quyết định tổ chức sự kiện ẩm thực thường niên giữa người gốc Việt và người gốc Phi, với mục đích tạo cơ hội để họ tìm hiểu lẫn nhau. Chính sự kiện này đã chấm dứt các xích mích giữa hai cộng đồng này. Tại giáo phận, ông kiến thiết xây dựng các công trình khác nhau: nơi đầm lầy thoát nước được sự hỗ trợ từ các doanh nhân gốc Việt đã cho khoảng 1.000 căn hộ và nhà cửa, một nhà thờ và nhà trẻ với tổng diện tích 35 mẫu Anh. Ông cũng là người có vai trò giảm bớt mâu thuẫn giữa những người nhập cư chống Cộng sản và nững người có liên quan đến cộng sản trong vùng New Orleans.[11] Ngày 15 tháng 12 năm 1986, Giáo hoàng Gioan Phaolô II ban tước vị Ðức ông cho linh mục Mai Thanh Lương vì những cố gắng của ông trong việc hỗ trợ người tị nạn và nhập cư.[13][1]

Linh mục Đa Minh Mai Thanh Lương là thành viên của Hội đồng Linh mục của giáo phận New Orleans, từ năm 1987 đến năm 1998. Từ năm 1989 đến năm 2003, ông được Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Trung tâm Mục vụ Quốc gia Cộng đồng Việt Nam từ năm 1989 đến năm 2003.[17] Trong thời gian này, ông vẫn kiêm nhiệm chức vụ linh mục chánh xứ Giáo xứ Ðức Maria Nữ vương Việt Nam.[15]

Năm 1996, Đức ông Mai Thanh Lương lần đầu tiên trở về Việt Nam. Ông đã bày tỏ ấn tượng của mình với các hình thức sống đạo của giáo hữu Việt Nam trong tình trạng khó khăn do bị cản từ chính quyền Việt Nam. Năm 2000, ông được trao giải thưởng Giải Tổng Giám Mục Silvano Tomasi. Đây là lần đầu tiên một giải thưởng dành cho Thừa Tác Vụ các Chủng Tộc được Ủy ban Mục vụ Di dân và Người Tị nạn của Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ tổ chức.[7] Thời gian ngắn từ năm 2002 đến năm 2003, ông là linh mục niên trưởng Đông New Orleans.[17] Với vai trò là cầu nối giữa Liên đoàn Công giáo Việt Nam tại Hoa Kỳ và Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, Đức ông Mai Thanh Lương tán thành ý kiến của linh mục chính xứ Giáo xứ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam, Arlington, Virginia công bố tháng 9 năm 1997 về mong muốn xây dựng một gian nhà nguyện kính Đức Mẹ La Vang tại Đền Đức Mẹ Vô Nhiễm, Washington D.C. và xúc tiến khởi sự xin phép Hội đồng Giám mục. Công trình này sau đó được chấp thuận, khánh thành năm 2006.[26]

Trong cuộc sống thường nhật, linh mục Mai Thanh Lương thường hỗ trợ những người cần lời khuyên, cần hỗ trợ chi phí xe buýt hay thực phẩm. Vào những ngày đẹp trời hoặc gặp khó khăn trong công tác mục vụ, ông thường chơi golf ở sân gôn địa phương với thường phục và vẫn được tôn trọng như khi ông mặc phẩm phục giáo sĩ. Nhiều người đã chia tay giám mục Lương tại sân golf khi biết tin ông đã được bổ nhiệm chức giám mục.[27][11] Ngoài ra, trong những năm đầu tiên, giám mục Lương cũng đóng vai trò phiên dịch viên cho giáo dân gốc Việt Nam mới đến New Orleans tị nạn.[28] Ông cũng là giáo sĩ người Việt đầu tiên là Tổng quản tổ chức từ thiện cho Công giáo Charity Orange County.[8]

Giám mục[sửa | sửa mã nguồn]

Bổ nhiệm và tấn phong[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 25 tháng 4 năm 2003, Giáo hoàng Gioan Phaolô II bổ nhiệm linh mục Đa Minh Mai Thanh Lương làm Giám mục phụ tá Giáo phận Orange, kiêm nhiệm chức danh Giám mục Hiệu tòa Cebarades.[29][30] Khi nhận được thông báo về bổ nhiệm từ Sứ thần Tòa Thánh, giám mục tân cử yêu cầu thời gian suy nghĩ, nhưng vị Sứ thần khẳng định tiến trình chọn linh mục ườnglam Giám mục đã mất 10 năm, và sứ thần lo ngại sẽ mất nhiều thời gian hơn nữa mới có giám mục người Mỹ gốc Việt nếu như linh mục Mai Thanh Lương từ chối bổ nhiệm.[18]

Giáo phận Orange là nơi có số lượng người Công giáo Việt Nam đông nhất tại hải ngoại và là giáo phận có đông đảo những đoàn thể, các tổ chức Công giáo của người gốc Việt.[31] Việc bổ nhiệm giám mục Lương là vị Giám mục Á Châu thứ hai tại Hoa Kỳ và là vị Giám mục Việt Nam đầu tiên tại Hoa Kỳ. Vị Giám mục Á Châu đầu tiên là Giám mục Ignatiô Uông Trung Chương quê quán tại Bắc Kinh, Trung Quốc được tấn phong Giám mục tại San Francisco vào tháng 1 năm 2003.[15] Ông là một trong ba giám mục người Mỹ gốc Á được tấn phong chức giám mục tại các giáo phận thuộc bang California trong năm 2003, cùng với giám mục gốc Trung Quốc Uông Trung Chương và giám mục gốc Phillippines Oscar Solis.[32]

Việc bổ nhiệm giám mục Tân cử Mai Thanh Lương kết thúc tiến trình của giám mục giáo phận Orange Brown hai năm trước đó, đề nghị Tòa Thánh Vatican bổ nhiệm một giám mục phụ tá mới cho giáo phận. Song song với tiến trình trên, các giám mục Hoa Kỳ cũng làm việc với nhau để chọn một ứng viên giám mục gốc Việt. Tin bổ nhiệm giám mục gốc Việt tiên khởi đã được loan báo rộng rãi qua các kênh truyền thông tiếng Việt và lan tỏa qua đường điện thoại, mail. Những người gốc Việt vui mừng trước tin tức này. Việc bổ nhiệm tân giám mục đến trong bối cảnh cộng đồng người Việt ở hải ngoại mất đi tiếng nói quan trọng trên trường quốc tế, sau cái chết của hồng y Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Thuận.[27]

Tân giám mục được hy vọng sẽ trở thành tiếng nói đại diện cho cộng đồng người Việt tại Hoa Kỳ, một cộng đồng đầy chia rẽ về đấu tranh chính trị. Với cương vị mới, giám mục Lương mục vụ cho giáo phận, nhưng chú trọng đặc biệt đến 32.500 tín hữu công giáo gốc Việt thuộc giáo phận, tương tự vị giám mục phụ tá còn lại là Soto, phục vụ mục vụ cộng đồng nói tiếng Latino. Báo The Los Angeles Times nhận định, việc bổ nhiệm giám mục Mai Thanh Lương có ý nghĩa đại diện cho sự phát triển của giáo dân Công giáo gốc Việt Nam tại Hoa Kỳ.[11] Một trong những tuyên bố đầu tiên, giám mục tân cử Đa Minh Mai Thanh Lương cho rằng: Qua việc bổ nhiệm tôi, một linh mục Việt Nam đầu tiên lên hàng Giám Mục, Ðức Thánh Cha nói riêng và Giáo Hội Hoa Kỳ nói chung đã công nhận đến sự đóng góp rất nhiều của 400 000 người Công Giáo Việt Nam, với hơn 600 linh mục và hơn 500 tu sĩ đã làm phong phú cho Giáo Hội Hoa Kỳ.[7]

Ðức Ông Mai Thanh Lương được tấn phong Giám mục tại Nhà thờ Thánh Columban ở Garden Grove, California vào ngày 11 tháng 6 năm 2003, với vị Chủ phong là giám mục Tod Brown, giám mục giáo phận Orange. Hai vị giáo sĩ phụ phong gồm có Tổng giám mục Alfred Clifton Hughes, Tổng giám mục đô thành Tổng giáo phận New Orleans và giám mục Jaime Soto, Giám mục phụ tá Giáo phận Orange.[20][19] Trong số các giám mục hiện diện, có giám mục Phanxicô Xaviê Nguyễn Văn Sang, Giám mục Giáo phận Thái Bình và giám mục Giuse Nguyễn Văn Yến, Giám mục Giáo phận Phát Diệm. Tham dự lễ tấn phong có Hồng y Roger Mahony, Tổng giám mục Tổng giáo phận Los Angeles, 34 giám mục, 180 linh mục, 30 tu sĩ nam nữ và khoảng hơn 1,500 giáo dân. Ngoài ra, còn có các đại diện tôn giáo khác như Tin Lành, Phật giáo, Do Thái giáo, Hồi giáo,... Cùng trong buổi lễ, giám mục chính tòa Brown công bố việc cấp cho tân giám mục tòa nhà ở New Port Beach và Little Saigon để thực hiện các việc mục vụ.[12]

Công tác mục vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Trong đời sống thường ngày, Giám mục Mai Thanh Lương có cách ăn mặc rất giản dị, ưa dùng áo len cũ và quần kaki. Ông không bao giờ tự nhận mình là giám mục và thường phục vụ thực phẩm cho người vô gia cư tại Trung tâm Công giáo tại Santa Ana mỗi ngày.[21] Ông ít chi tiêu cho mua sắm, sống trong một căn hộ bình thường hoặc thuê phòng để ở với những người quen biết. Giám mục Lương là một người thích chia sẻ với người khác và dành mối bận tâm của mình cho các công việc mục vụ. Là một người di dân, giám mục Lương đôi lúc cảm thấy cô đơn và rất vui mỗi khi có khách. Ông cũng thường quyên góp tài chính cho các tổ chức thúc đẩy công bằng xã hội.[8]

Cuối tháng 8 năm 2005, khi bão Katrina tiến vào New Orleans, nơi Giám mục Mai Thanh Lương thực hiện trách vụ linh mục, ông đã nhận được nhiều cuộc gọi cầu cứu từ các giáo dân từ Tổng giáo phận New Orleans. Lý do là vì các tháp điện thoại địa phương mất tín hiệu và chỉ còn có thể liên lạc điện thoại đường dài. Từ văn phòng giám mục tại giáo phận Orange, ông đã phối hợp giải cứu các giáo dân đang trong tình huống nguy cấp.[33]

Ông từng về Việt Nam lần đầu vào đầu tháng 10 năm 2006 để viếng thăm Tổng giáo phận Huế và dòng Thánh Tâm với tư cách là một giám mục thuộc Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ. Cùng đi với ông còn có một giám mục phụ tá khác của Giáo phận Orange, 1 nữ tu dòng Mến Thánh Giá và 2 giáo dân người Mỹ.[14] Ngày 21 tháng 10, ông tham gia sự kiện khánh thành Nguyện đường Đức Mẹ La Vang tại thủ đô Washington D.C. của Hoa Kỳ. Phái đoàn tham dự từ Việt Nam dẫn đầu bởi Chủ tịch Hội đồng Giám mục Phaolô Nguyễn Văn Hòa, Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt từ Hà Nội và Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế Stêphanô Nguyễn Như Thể.[34][35]

Cuối năm 2007, Tổng giáo phận Hà Nội và chính quyền Việt Nam mâu thuẫn trong vụ tranh chấp Tòa Khâm sứ cũ. Ngày 23 tháng 12 năm 2007, Giám mục Đa Minh Mai Thanh Lương và hàng nghìn giáo dân bày tỏ tình liên đới và đồng thuận với nguyện vọng và tâm tư của giáo dân Tổng giáo phận Hà Nội.[36] Trước tình hình trên, Giám mục Lương cũng kêu gọi các cộng đoàn giáo xứ Việt Nam tại Hoa Kỳ tổ chức cầu nguyện cho Giáo hội và Tổ quốc Việt Nam.[37]

Trên đường tham dự Đại hội Giới trẻ năm 2008, phái đoàn 40 người trẻ giáo phận Orange do giám mục Brown và hai giám mục phụ tá Soto và Mai Thanh Lương đến thăm Tổng giáo phận Hà Nội. Tại đây, đoàn được Tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt đón tiếp. Phái đoàn cũng đến thăm trại phong Quốc Oai.[38] Tại Đại hội, ông cũng đồng tế với ba giám mục dẫn đầu đoàn giới trẻ Việt Nam là Giuse Vũ Văn Thiên, Phaolô Bùi Văn ĐọcGiuse Đặng Đức Ngân vào ngày đầu tiên của đại hội, tức ngày 16 tháng 7 năm 2008.[39]

Giữa tháng 10 năm 2008, Giám mục Mai Thanh Lương tham dự ngày hội ngộ giới chức Công Giáo miền Tây Nam Hoa Kỳ, kỳ II tổ chức tại Trung tâm Công giáo Việt Nam, Santa Ana. Phát biểu tại ngày hội, Giám mục Lương nêu quan điểm giáo dân gốc Việt thực hiện được nhiều điều hay, nhưng chưa biết cộng tác. Ông cho rằng người giáo dân cần thực hiện chung công việc mục vụ với Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, không thụ động chờ đợi các giáo sĩ và tu sĩ. Trong khung cảnh kỳ bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ năm 2008 gần kề, giám mục Đa Minh Lương nhắn nhủ giáo dân, khuyến khích họ tham gia chính trị, nhưng là chính trị lành mạnh không đảng phái, phe nhóm.[40] Tình hình vụ tranh chấp tại Giáo xứ Tam Tòa, Giáo phận Vinh tháng 10 năm 2008, Giám mục Mai Thanh Lương viết thư bày tỏ tình liên đới với giáo dân giáo phận Vinh.[41]

Tháng 1 năm 2011, ông tham dự lễ Bế mạc 350 năm Công giáo tại Việt Nam. Ông nhận định tình hình tự do tôn giáo tại Việt Nam nhiều khía cạnh bị hạn chế: việc phong chức giám mục, các cơ sở tôn giáo và tự do tham gia các công việc từ thiện và dịch vụ xã hội. Giám mục Lương đánh giá động thái Giáo hoàng Biển Đức XVI bổ nhiệm Tổng giám mục Leopoldo Girelli làm Đại diện Tòa Thánh không thường trú tại Việt Nam là một hướng đi đúng. Ông cho rằng khi Giáo hội Công giáo Việt Nam không thể cất lên tiếng nói, vị Đại diện Tòa Thánh có thể làm điều này.[42]

Tháng 3 năm 2013, nhằm ủng hộ lá thư kêu gọi chính quyền Việt Nam thay đổi hiến pháp của Hội đồng Giám mục Việt Nam, giám mục Mai Thanh Lương tham gia cuộc thắp nến tổ chức tại Giáo xứ St. Barbara, Santa Ana. Tâm Thư kêu gọi ủng hộ Bản góp ý sửa đổi Hiến pháp của Hội đồng Giám mục Việt Nam được một số giám mục gốc Việt tại hải ngoại ký tên, trong đó có giám mục Mai Thanh Lương. Tính đến giữa tháng 3, đã có hơn 11.000 người ký tên ủng hộ.[43]

Từ nhiệm và qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 20 tháng 12 năm 2015, văn phòng Toà Thánh loan tin Giáo hoàng Phanxicô chấp thuận đơn từ chức của ông vì lý do tuổi tác theo Giáo luật.[44][45] Ông nói rằng đây là điều ông mong muốn trong dịp sinh nhật của mình.[14] Cũng trong khoảng thời gian cuối năm 2015, ông đến Việt Nam thực hiện công việc mục vụ trong vòng một tháng, đến ngày 27 tháng 12, ông gặp gỡ Tổng giám mục Tổng giáo phận Huế Phanxicô Xaviê Lê Văn Hồng, ông đã tới viếng Ðức Mẹ La Vang vào buổi sáng và ghé thăm và nói chuyện với các linh mục và Tu sĩ Dòng Thánh Tâm, theo lời mời của linh mục Antôn Huỳnh Ðầy, Bề trên Tổng quyền của Dòng.[14]

Sau khi chính thức nghỉ hưu, Giám mục Mai Thanh Lương tiếp tục thi hành các nghi lễ mục vụ tại nhà thờ St. Bonaventure, Huntington Beach, California. Giáo xứ này là nơi có đông đảo tín hữu gốc Việt.[2] Ông cũng dành thời gian để viết sách Mẹ Maria với Việt Nam" (Mary of Vietnam), tham gia nhóm en:Lectio Divina. Dù có mong muốn được đi hành hương nhiều nơi, Giám mục Lương không thể thực hiện điều này do sức khỏe không cho phép.[46] Tháng 11 năm 2017, giám mục Mai Thanh Lương yêu cầu linh mục Trần Công Nghị tìm cách tác động Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump khi ông này có chuyến thăm Việt Nam, nhằm mục đích nói với chính quyền Việt Nam về cải thiện nhân quyền, tự do tôn giáo.[16]

Trong vòng một năm cuối đời, Giám mục Mai Thanh Lương nhiều lần nhập viện và trong tháng cuối cùng, ông cần lọc máu ba lần mỗi tuần. Ngày 4 tháng 12 năm 2017, giám mục Mai Thanh Lương nhập viện Thánh Giuse cấp cứu. Giám mục Kevin Vann và thư ký đã đến thăm. Sáng ngày 6 tháng 12, ông vào tình trạng hôn mê và qua đời vào lúc 10 giờ 20 phút sáng (giờ địa phương).[10][47] Trước đó, cố giám mục được đưa đến bệnh viện St. Joseph, Orange sau khi đại tiện và ho ra máu. Ông có tiền sử mắc nhiều loại bệnh, trong đó bệnh tiểu đường là bệnh nặng nhất. Trước khi qua đời, ông đã được linh mục Trịnh Minh Thái, phó xứ giáo xứ Saint Thomas More, Irvine cử hành bí thức Xức dầu Bệnh nhân.[17] Nguyên nhân tử vong của cố giám mục là chứng suy thận.[28]

Lễ tiễn chân được cử hành vào chiều cùng ngày (giờ địa phương), do Giám mục Tân cử Tôma Nguyễn Thái Thành và Giám mục Giáo phận Orange Kevin Vann cùng các linh mục đồng tế. Tham dự lễ có khoảng 1000 giáo dân, dù buổi lễ được thông báo cách đột xuất.[16] Sau các ngày thăm viếng, lễ an táng của cố Giám mục Mai Thanh Lương cử hành tại Nhà thờ Holy Family (Thánh Gia) vào sáng ngày 14 tháng 12 và thi hài được an táng tại Nghĩa trang Holy Sepulcher (Mộ Thánh) trên đường Santiago Canyon Rd., Orange.[48] Đồng tế lễ an táng ngoài các giám mục giáo phận Orange còn có Tổng giám mục Tổng giáo phận Los Angeles, Tổng giám mục Tổng giáo phận New Orleans, ba giám mục Việt Nam gồm Lôrensô Chu Văn Minh, Tôma Aquinô Vũ Đình HiệuGiuse Trần Văn Toản cùng với trên 200 linh mục.[49]

Nhận định[sửa | sửa mã nguồn]

Linh mục Gioan Trần Công Nghị, Giám đốc hãng tin tức Công giáo VietCatholic nêu nhận định:[16]

Tông truyền[sửa | sửa mã nguồn]

Giám mục Đa Minh Mai Thanh Lương được tấn phong giám mục năm 2003, thời Giáo hoàng Gioan Phaolô II, bởi:[19]

Giám mục Đa Minh Mai Thanh Lương đóng vai trò phụ phong trong nghi thức truyền chức giám mục cho:

Tóm tắt chức vụ[sửa | sửa mã nguồn]

Danh hiệu Công giáo
Tiền vị
Michael Richard Cote
Giám mục Hiệu tòa
Cebarades, Tunisia[50]

2003 – 2017
Kế vị
Joseph Galea-Curmi
Tiền vị
-
Giám mục phụ tá
Giáo phận Orange

2003 – 2015
Kế vị
-

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b c d đ “BISHOP DOMINIC DINH MAI LUONG TO RETIRE”. Giáo phận Orange. Bản gốc lưu trữ Ngày 11 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020. 
  2. ^ a ă â “Orange's Vietnam-born Auxiliary Bishop Luong dies at age 77”. Catholic News Agency. Bản gốc lưu trữ Ngày 9 tháng 6 năm 2018. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  3. ^ a ă “Bishop Dominic Dinh Mai Luong, DD (1940-2017)”. Giáo phận Buffalo. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  4. ^ a ă “First Vietnamese-American Catholic bishop, dead at 77, helped connect refugees to U.S.”. NBC News. Bản gốc lưu trữ Ngày 11 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020. 
  5. ^ a ă Jonathan H. X. Lee, Fumitaka Matsuoka, Edmond Yee, Ronald Y. Nakasone 2015, tr. 34
  6. ^ “Ơn gọi linh mục trong các cộng đồng Công giáo Việt nam tại Bắc Mỹ”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  7. ^ a ă â “Đôi nét về vị Tân Giám Mục Dominic Mai Thanh Lương”. Viet Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 11 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020. 
  8. ^ a ă â “Dominic Luong, first Vietnamese American bishop in U.S., dies at 77”. The Los Angeles Times. Bản gốc lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020. 
  9. ^ “Ðức Giáo Hoàng tấn phong vị Giám Mục Việt Nam đầu tiên ở Hoa Kỳ”. RFA. Bản gốc lưu trữ Ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 24 tháng 3 năm 2020. 
  10. ^ a ă â b “Đức Cha Đôminicô Mai Thanh Lương đã về Nhà Cha trên Trời lúc 10.20 phút sáng Thứ Tư 6/12/2017”. Viet Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 11 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020. 
  11. ^ a ă â b c d đ e ê g h “In O.C., a Bishop Into the Breach”. The Los Angeles Times. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  12. ^ a ă â “Thánh lễ Tấn Phong Giám Mục của Ðức Cha Dominic Mai Thanh Lương tại nhà thờ Thánh Columban, Giáo Phận Orange ngày 11/06/2003”. Taiwan Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  13. ^ a ă â b c d đ e ê g h “Cố GM Mai Thanh Lương, quê quán và dòng tộc”. Giáo phận Bùi Chu. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  14. ^ a ă â b c “Ðức cha Ðaminh Mai Thanh Lương thăm Ðức Tổng Giám mục Huế và Dòng Thánh Tâm”. Taiwan Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  15. ^ a ă â b “Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II bổ nhiệm Ðức Ông Mai Thanh Lương làm giám mục phụ tá Giáo phận Orange, bang California, Hoa Kỳ”. Taiwan Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  16. ^ a ă â b “Giám mục tân cử Thomas Nguyễn Thái Thành chủ sự thánh lễ đưa chân ĐC Dominic Mai Thanh Lương”. Viet Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  17. ^ a ă â b c “Giám Mục Mai Thanh Lương qua đời”. Người Việt. Bản gốc lưu trữ Ngày 7 tháng 11 năm 2019. Truy cập Ngày 7 tháng 11 năm 2019. 
  18. ^ a ă â b c d “Forty Years after Saigon: An Interview with Bishop Dominic Luong”. The America News. Bản gốc lưu trữ Ngày 15 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 15 tháng 3 năm 2020. 
  19. ^ a ă â “Bishop Dominic Dinh Mai Luong † Auxiliary Bishop Emeritus of Orange in California, USA - Titular Bishop of Cebarades”. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  20. ^ a ă â “BISHOP DOMINIC DINH MAI LUONG TO RETIRE”. Giáo phận Orange. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  21. ^ a ă “Most Rev. Dominic Luong, first Vietnamese-born U.S. bishop, celebrated as champion of refugees at standing-room-only funeral”. OC Register. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  22. ^ Tổng giám mục Philip Hannan, Nancy Collins, Peter Finey Jr. 2010
  23. ^ Mark J. VanLandingham, Mark VanLandingham 2017, tr. 19
  24. ^ “The Most Rev. Dominic Luong, first Vietnamese-born Roman Catholic U.S. bishop, dies at 77”. O.C. Register. Bản gốc lưu trữ Ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 24 tháng 3 năm 2020. 
  25. ^ “Metropolitan Archdiocese of New Orleans, USA”. G Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  26. ^ “Những Sứ Điệp Mẹ Dạy Tại La Vang”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  27. ^ a ă “Pope Names Vietnamese Bishop to O.C.”. Christian Post. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  28. ^ a ă “Bishop Luong dies; he was ‘a blessing’ to Vietnamese Catholics in U.S.”. Catholic Philly. Bản gốc lưu trữ Ngày 14 tháng 12 năm 2017. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020. 
  29. ^ “RINUNCE E NOMINE, 25.04.2003 ● NOMINA DI AUSILIARE DELLA DIOCESI DI ORANGE IN CALIFORNIA (U.S.A.)”. Văn phòng Báo Chí Tòa Thánh. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  30. ^ Văn phòng Báo Chí Tòa Thánh 2003, tr. 368
  31. ^ “Ðức ông Mai Thanh Lương chính thức thụ phong giám mục ngày 11-06”. RFA. Bản gốc lưu trữ Ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 24 tháng 3 năm 2020. 
  32. ^ James Terence Fisher, Margaret M. McGuinness 2011, tr. 300
  33. ^ “AMERICA’S ONLY VIETNAMESE-AMERICAN BISHOP RETIRES”. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  34. ^ “Đại lễ Khánh Thành Nguyện Đường Đức Mẹ La Vang tại Washington DC”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  35. ^ “Lễ khánh thành nguyện đường Đức Mẹ La Vang tại Washington D.C”. RFA. Bản gốc lưu trữ Ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 24 tháng 3 năm 2020. 
  36. ^ “Giáo dân San Jose hát thánh ca và cầu nguyện cho việc trả lại Tòa Khâm Sứ ở Hà Nội”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  37. ^ “Tín hữu Việt khắp nơi trên thế giới tổ chức cầu nguyện”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  38. ^ “Các Giám mục GP Orange dẫn Đoàn 40 Bạn Trẻ tới Việt Nam và giao lưu với TGP Hà Nội”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  39. ^ “Những sinh hoạt chính của Giới Trẻ Việt Nam trong ngày khai mạc WYD 2008”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  40. ^ “Giám Mục Mai Thanh Lương: “Giáo dân cần dấn thân và làm việc chung””. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  41. ^ “Thư Hiệp Thông của Đức Cha Đaminh Mai Thanh Lương: 'Chúng Ta là Những Người Hữu Thần'. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  42. ^ “Orange County bishop says Vietnamese Catholic Church will outlive its struggles”. CNA News. Bản gốc lưu trữ Ngày 11 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020. 
  43. ^ “Giáo dân Quận Cam thắp nến ủng hộ Hội Đồng Giám Mục VN”. Người Việt. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  44. ^ “Rinunce e nomine, 20.12.2015 Rinuncia dell’Ausiliare della diocesi di Orange in California (U.S.A.)”. Văn phòng Báo Chí Tòa Thánh. Bản gốc lưu trữ Ngày 10 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  45. ^ “Đức Thánh Cha nhận đơn từ chức của Đức Cha Mai Thanh Lương”. Báo Công giáo.info. Truy cập Ngày 10 tháng 3 năm 2020. 
  46. ^ “A TIME TO RES”. O.C. Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 24 tháng 3 năm 2020. 
  47. ^ Văn phòng Báo Chí Tòa Thánh 2018, tr. 174
  48. ^ “Giáo phận Orange thông báo về Thánh lễ an táng cho Ðức cố Giám Mục Dominic Mai Thanh Lương”. Taiwan Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  49. ^ “Thánh lễ an táng Đức cố Giám mục Dominic Mai Thanh Lương”. Dân Chúa USA. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 
  50. ^ “Titular Episcopal See of Cebarades, Tunisia”. G Catholic. Bản gốc lưu trữ Ngày 12 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 12 tháng 3 năm 2020. 

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]