New Delhi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
New Delhi
नई दिल्ली
—  Thành phố thủ đô  —
Theo chiều kim đồng hồ từ phía trên: Đền Hoa Sen, Lăng mộ Humayun, Connaught Place, Đền Akshardham, và Cổng Ấn Độ
Theo chiều kim đồng hồ từ phía trên: Đền Hoa Sen, Lăng mộ Humayun, Connaught Place, Đền Akshardham, và Cổng Ấn Độ
New Delhi trên bản đồ Ấn Độ
New Delhi
New Delhi
Tọa độ: 28°36′50″B 77°12′32″Đ / 28,61389°B 77,20889°Đ / 28.61389; 77.20889
Quốc gia Ấn Độ
Bang Delhi
Diện tích(chỉ tính địa giới)
 • Thành phố thủ đô 42,7 km2 (165 mi2)
Độ cao 216 m (709 ft)
Dân số (2011)[1]
 • Thành phố thủ đô 249.998
 • Mật độ 5,855/km2 (15,160/mi2)
 • Vùng đô thị 13.850.507
Múi giờ IST (UTC+5:30)
Mã ZIP 110xxx
Thành phố kết nghĩa Sydney, Luân Đôn, Kuala Lumpur, Ulaanbaatar, Fukuoka, Yerevan, Manila, Beograd, Chicago, Washington, Tokyo, Seoul, Moskva sửa dữ liệu
Trang web www.ndmc.gov.in

New Delhi ( /ˌnj ˈdɛli/)[2][3] là thủ đô của Ấn Độ và là một trong 11 quận của Delhi.

George V đặt viên đá nền tảng cho thành phố tại lễ đăng cơ năm 1911.[4] Thành phố do các kiến trúc sư người Anh thiết kế, cụ thể là Edwin Lutyens và Herbert Baker. Thủ đô mới được Phó vương Ấn Độ Edward Wood khánh thành vào ngày 13 tháng 2 năm 1931,[5].

Mặc dù trong thông tục Delhi và New Delhi là các danh xưng được sử dụng thay thế cho nhau để chỉ phạm vi quyền hạn của Lãnh thổ Thủ đô Quốc gia Delhi, song chúng là các thực thể riêng biệt, do New Delhi là một bộ phận nhỏ của Delhi.

New Delhi được chọn làm một trong hàng trăm thành phố tại Ấn Độ phát triển thành thành phố thông minh theo dự án của Thủ tướng Narendra Modi.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thành lập[sửa | sửa mã nguồn]

Buổi tiếp kiến Delhi năm 1911, Quốc vương George V và Vương hậu Mary ngồi trên đài.

Delhi đóng vai trò là trung tâm chính trị và tài chính của một số đế quốc thời Ấn Độ cổ đại và của Vương quốc Hồi giáo Delhi, đặc biệt là thủ đô của Đế quốc Mogul từ năm 1649 đến năm 1857. Đầu thập niên 1900, có một đề xuất cho chính quyền Anh về việc dời thủ đô của Đế quốc Ấn Độ thuộc Anh từ Calcutta tại bờ biển phía đông đến Delhi.[6] Chính phủ Ấn Độ thuộc Anh cảm thấy rằng sẽ dễ dàng hơn về hậu cần khi cai quản Ấn Độ từ Delhi có vị trí tại trung tâm của miền bắc Ấn Độ.[6]

Vùng đất để xây dựng thành phố mới Delhi thu được theo Đạo luật Trưng dựng Đất 1894.[7]

Ngày 12 tháng 12 năm 1911, trong Buổi tiếp kiến Delhi, George V với thân phận Hoàng đế Ấn Độ cùng với phu nhân là Mary tuyên bố[8][9] rằng thủ đô của đế quốc chuyển từ Calcutta đến Delhi, trong khi đặt viên đá nền tảng cho dinh thự của phó vương tại Coronation Park, Kingsway Camp.[10][11] Viên đá nền tảng[12] của New Delhi được hai người đặt tại địa điểm diễn ra Buổi tiếp kiến Delhi tại Kingsway Camp vào ngày 15 tháng 12 năm 1911, trong chuyến công du của họ. Phần lớn New Delhi do Edwin Lutyens và Herbert Baker đặt kế hoạch, họ là các kiến trúc sư người hàng đầu thế kỷ 20.[13] Hợp đồng được trao cho nhà thầu Sobha Singh. Công tác xây dựng thực sự bắt đầu sau Chiến tranh thế giới thứ nhất và hoàn thành vào năm 1931. Thanh phố sau đó được gán tên là "Delhi của Lutyens" và được Phó vương Edward Wood khánh thành trong loạt buổi lễ từ ngày 10 tháng 2 năm 1931.[14] Lutyens thiết kế khu vực hành chính trung tâm của thành phố như một chứng tích cho khát vọng đế quốc của Anh.[15][16]

Ngay sau đó Lutyens bắt đầu cân nhắc đến các địa điểm khác, Ủy ban Kế hoạch Delhi Town lập kế hoạch thủ đô đế quốc mới, do George Swinton làm chủ tịch và John A. Brodie cùng Lutyens làm thành viên, trình báo cáo về cả hai địa điểm Bắc và Nam. Tuy nhiên, nó bị Phó vương bác bỏ do chi phí. Trục trung tâm của New Delhi nay nằm về phía đông của cổng Ấn Độ trước đó được dự tính là trục bắc-nam liên kết Dinh Phó vương ở một đầu đến Paharganj tại đầu kia. Trong những năm đầu của dự án, nhiều du khách cho rằng đó là một cổng từ Trái Đất đến Thiên đường.[17] Cuối cùng, do không gian hạn chế và hiện diện một lượng lớn địa điểm di sản tại phía bắc, ủy ban quyết định tại điểm phía Nam.[18] Một điểm trên đồi Raisina được chọn để xây Rashtrapati Bhawan, khi đó gọi là Dinh Phó vương. Nguyên nhân của sự lựa chọn này là đồi nằm trực diện với thành Dinapanah, vốn cũng được xem như địa điểm kinh đô Indraprastha cổ đại. Sau đó, viên đá nền tàng được chuyển từ địa điểm Buổi tiếp kiến Delhi năm 1911-1912 để gắn vào tường của sân trước Tòa nhà Thư ký. Rajpath, còn gọi là King's Way, trải dàu từ cổng Ấn Độ đến Rashtrapati Bhawan. Tòa nhà Thư ký có hai khối nằm bên sườn Rashtrapati Bhawan và là nơi làm việc của các bộ trưởng trong Chính phủ Ấn Độ, nó và trụ sở của Nghị viện đều do Herbert Baker thiết kế, nằm trên phố Sansad Marg.

Tại phía nam, vùng đất cho đến lăng mộ Safdarjung được giành cho hình thành nơi mà nay gọi là Lutyens' Bungalow Zone.[19] Trước khi có thể bắt đầu xây dựng trên các chỏm đá của đồi Raisina, một đường sắt vòng quanh Tòa nhà Hội đồng (nay là Tòa nhà Nghị viện) mang tên Imperial Delhi Railway, được xây dựng để vận chuyển vật liệt và nhân công xây dựng trong vòng hai mười năm sau đó. Trở ngại cuối cùng là tuyến đường sắt Agra-Delhi do cắt ngay qua địa điểm được đánh dấu để xây Đài kỷ niệm Chiến tranh Toàn Ấn có hình lục giác (cổng Ấn Độ) và Kingsway (Rajpath), vấn đề là do Ga Delhi cũ đương thời phục vụ toàn bộ thành phố. Tuyến đường được chuyển sang chạy dọc sông Yamuna, và bắt đầu hoạt động vào năm 1924. Ga đường sắt New Delhi khánh thành vào năm 1926 với một sân ga duy nhất tại cổng Ajmeri gần Paharganj.[20][21] Do quá trình xây dựng Dinh Phó vương (nay là Rashtrapati Bhavan), Tòa nhà Thư ký Trung tâm, Tòa nhà Nghị viện, và Đài tưởng niệm chiến tranh Toàn Ấn (cổng Ấn Độ) thoải mái về thời gian, công trình xây dựng một khu mua sắm và một quảng trường mới, Connaught Place, bắt đầu vào năm 1929 và hoàn thành vào năm 1933. Công trình được đặt tên theo Hoàng tử Arthur, Công tước xứ Connaught (1850–1942), và do Robert Tor Russell thiết kế, kiến trúc sư trưởng của Ban Công trình Công cộng (PWD).[22]

Sau khi thủ đô Ấn Độ chuyển đến Delhi, một tòa nhà thư ký tạm thời được xây dựng trong một vài tháng vào năm 1912 tại Bắc Delhi. Hầu hết quan chức chính phủ của thủ đô mới chuyển đến đây từ 'Old secretariat' tại Old Delhi (tòa nhà nay là trụ sở của Hội đồng Lập pháp Delhi), một thập niên trước khi thủ đô mới khánh thành vào năm 1931. Nhiều nhân công được đưa đến thủ đô mới từ các nơi xa tại Ấn Độ, như bang Bengal và bang Madras. Sau đó, nhà ở cho họ phát triển quanh khu vực Gole Market trong thập niên 1920.[23] Xây dựng trong thập niên 1940 để làm nơi ở cho các nhân viên chính phủ, với các bungalow (nhà gỗ một tầng) cho quan chức cao cấp tại khu vực Lodhi Estate lân cận, Lodhi colony gần Lodhi Gardens lịch sử, là khu nhà ở cuối cùng được xây dựng trong thời Anh thuộc.[24]

Hậu độc lập[sửa | sửa mã nguồn]

Rashtrapati Bhavan là trụ sở của Tổng thống Ấn Độ.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Cities having population 1 lakh and above” (PDF). censusindia. The Registrar General & Census Commissioner, India. Truy cập 18 tháng 10 năm 2011. 
  2. ^ Wells, John C. (2008), Longman Pronunciation Dictionary (ấn bản 3), Longman, ISBN 9781405881180 
  3. ^ Roach, Peter (2011), Cambridge English Pronouncing Dictionary (ấn bản 18), Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 9780521152532 
  4. ^ Lahiri, Tripti (13 tháng 1 năm 2012). “New Delhi: One of History’s Best-Kept Secrets”. The Wall Street Journal. 
  5. ^ Stancati, Margherita (8 tháng 12 năm 2011). “New Delhi becomes the capital of Independent India”. The Wall Street Journal. Truy cập ngày 11 tháng 12 năm 2011. 
  6. ^ a ă Wright, Tom (11 tháng 11 năm 2011). “Why Delhi? The Move From Calcutta”. The Wall Street Journal. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2011. 
  7. ^ Land and Acquisition Act 1894.
  8. ^ Wright, Tom (22 tháng 11 năm 2011). “In 1911, Rush to Name Delhi as Capital Causes a Crush”. The Wall Street Journal. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2011. 
  9. ^ “Was New Delhi a Death Knell for Calcutta?”. The Wall Street Journal. 28 tháng 11 năm 2011. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2011. 
  10. ^ Hall, P (2002). Cities of Tomorrow. Blackwell Publishing. tr. 198–206. ISBN 0-631-23252-4. 
  11. ^ Coronation park[liên kết hỏng] Hindustan Times, 14 August 2008.
  12. ^ Lahiri, Tripti (20 tháng 11 năm 2011). “The New Delhis That Might Have Been”. The Wall Street Journal. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2011. 
  13. ^ Patwant, Singh (2002–2003). “Sir Edwin and the building” (PDF). wmf.org. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 16 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 31 tháng 12 năm 2013. 
  14. ^ “New Delhi: The Inaugural Ceremony”. The Times (45744) (London). 11 tháng 2 năm 1931. tr. 12. 
  15. ^ “Yadgaar” (PDF). National Museum, New Delhi. Bản gốc (PDF) lưu trữ ngày 29 tháng 12 năm 2009. Truy cập ngày 18 tháng 5 năm 2010. 
  16. ^ “Architecture of New Delhi”. Apollo. Truy cập ngày 30 tháng 1 năm 2012. 
  17. ^ Chishti, M. Anees (2001). “Delhi Town Planning Committee”. Committees and commissions in pre-independence India 1836–1947, Vol. 4. Mittal Publications. tr. 220. ISBN 81-7099-804-2. 
  18. ^ Chishti, p. 225.
  19. ^ Chishti, p. 222.
  20. ^ “A fine balance of luxury and care”. Hindustan Times. 21 tháng 7 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 14 tháng 12 năm 2014. 
  21. ^ “When Railways nearly derailed New Delhi”. Hindustan Times. 18 tháng 1 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 9 năm 2013. 
  22. ^ “CP's blueprint: Bath's Crescent”. Hindustan Times. 8 tháng 2 năm 2011. [liên kết hỏng]
  23. ^ “Capital story: Managing a New Delhi”. Hindustan Times. 1 tháng 9 năm 2011. [liên kết hỏng]
  24. ^ “A tale of two cities”. Hindustan Times. 1 tháng 9 năm 2011. Bản gốc lưu trữ ngày 2 tháng 7 năm 2015.