Thanh Đông lăng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm

Thanh Đông lăng

UNESCO logo.svg Welterbe.svg
Di sản thế giới của UNESCO
Yuling, the tomb of the Qianlong Emperor.
Tiếng Anh'
Tiếng Pháp'
Địa điểmFlag of the People's Republic of China.svg Trung Quốc
Tọa độ40°11′09″B 117°38′49″Đ / 40,185783°B 117,646923°Đ / 40.185783; 117.646923Tọa độ: 40°11′09″B 117°38′49″Đ / 40,185783°B 117,646923°Đ / 40.185783; 117.646923
KiểuVăn hóa
Hạng mụci, ii, iii, iv, vi
Tham khảo1004
Vùng UNESCOChâu Á-Thái Bình Dương
Lịch sử công nhận
Công nhận2000 (kỳ họp thứ 24)
Mở rộng2003; 2004

Thanh Đông Lăng (chữ Hán: 清東陵; tiếng Mãn: ᡩᡝᡵᡤᡳ
ᡝᡵᡤᡳ
ᠮᡠᠩᡤᠠᠨ
Chuyển tả:dergi ergi munggan) là một khu vực chôn cất thuộc núi Mã Lan, thị xã Tuân Hóa, địa cấp thị Đường Sơn, tỉnh Hà Bắc, gần thủ đô Bắc Kinh, của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Nơi đây chiều dài nam bắc là 125 km, đông sang tây rộng 20 km, chiếm diện tích 2.500 km², địa thế có quần sơn bao bọc, phong cảnh tươi tốt và được cho là "phong thủy bảo địa". Đây là một trong hai khu vực lăng mộ dành cho các vị Hoàng đế, Hoàng hậuPhi tần của Hoàng gia triều đại Mãn Thanh.[1][2]

Xây dựng[sửa | sửa mã nguồn]

Kể từ năm 1663 an táng Thuận Trị Đế, đến năm 1935 an táng Đôn Huệ Hoàng Quý phi, vị Hoàng Quý phi cuối cùng của Đồng Trị Đế, qua 272 năm, Thanh Đông lăng là nơi yên nghỉ ngàn thu của 5 vị Hoàng đế:

  1. Hiếu lăng (孝陵); mộ của Thuận Trị Đế.
  2. Cảnh lăng (景陵); mộ của Khang Hi Đế.
  3. Dụ lăng (峪陵); mộ của Càn Long Đế.
  4. Định lăng (定陵); mộ của Hàm Phong Đế.
  5. Huệ lăng (惠陵); mộ của Đồng Trị Đế.
  6. Định Đông lăng (定東陵) gồm:
Phổ Tường Dục Định Đông lăng (普祥峪定東陵); mộ của Từ An Thái hậu.
Phổ Đà Dục Định Đông lăng (菩陀峪定東陵); mộ của Từ Hi Thái hậu.

Cùng với 15 Hoàng hậu, 136 Phi tần, 3 Hoàng tử, 2 Công chúa, tổng cộng có 161 người. Quy mô và chất lượng kiến trúc của lăng được đánh giá là "hoành tráng, tinh tế" và đã "thể hiện tư tưởng tối cao của hoàng quyền, phô trương khí thế và uy nghiêm của hoàng gia".[3]

Kiến trúc[sửa | sửa mã nguồn]

Bản đồ lăng mộ của các Hoàng đế.
Thanh Đông lăng năm 1900

Bên trong mộ của hoàng gia Nhà Thanh được xây cất như sau:

  • Mỗi lăng mộ đều có một trục đường chính đi vào, và được coi là con đường thiêng liêng. Đường này được xây dựng để phục vụ lễ tang của các vị hoàng đế. Các hoàng đế kế vị khi đến thực hiện nghi lễ tế tổ hàng năm cũng đều đi qua đây.[4]
  • Đường hầm dẫn vào những ngôi mộ của họ lát đá hoa trắng, xuyên qua bốn cái cổng được chạm trổ rất công phu bằng đá. Nơi để quan tài yên nghỉ của họ là một khuôn hình bát giác, trên vòm trần khắc chín con rồng bằng vàng lóng lánh. Khu vực yên nghỉ khá rộng, lớn bằng điện Trung Hoà trong Tử Cấm Thành. Càn Long được chôn trong hai lần quan tài. Quan tài bên trong và bên ngoài được làm bằng một loại gỗ đặc biệt quý. Những báu vật trong hai ngôi mộ này gồm rất nhiều ngọc ngà châu báu cực kỳ quý giá và đắt tiền, ngoài ra còn có những hoạ phẩm, kiếm báu, sách quý, ngà voi và các tượng Phật. Các đồ quý làm bằng lụa và gấm thì chỉ một thời gian là bị mục rã.

Tôn Điện Anh phá lăng tẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Trong suốt thời kỳ Nhà Thanh nắm quyền cai trị, Thanh Đông lăng luôn được thiết lập hệ thống quan binh đồn trú bảo vệ, có cơ cấu của Tôn nhân phủ, Lễ công bộ thường trực xử lý các công việc trong lăng tẩm. Nhưng từ năm 1914 sau khi Nhà Thanh sụp đổ, Bộ Nội vụ giao việc bảo quản lăng tẩm cho tôn thất Nhà Thanh quản lý, nhân viên giữ lăng không còn lương bổng nên bỏ việc, chuyển sang khai khẩn đất rừng quanh lăng làm sinh kế. Từ đó về sau, rừng và đất Đông lăng bị xâm hại ngày càng nghiêm trọng.[4]

Dưới thời kỳ Dân sơ, sau khi Đông lăng nằm trong sự quản lý của nhóm quân phiệt Bắc Dương thì những đền đài lộ thiên trong Đông lăng luôn bị trộm viếng, gỡ hết các chữ bằng đồng, biển sơn son thếp vàng… Năm 1927, lăng của Huệ phi (vợ vua Khang Hi, mẹ Dận Thì) bị đào trộm, đồ tuẫn táng bị lấy sạch còn thi thể bị lôi ra ngoài quan tài.[4]

Năm 1928, quân phiệt Tôn Điện Anh đã đem quân vào khu vực lăng tẩm Nhà Thanh ở Hà Bắc, quật mộ của Càn Long và Từ Hi Thái hậu, lấy đi rất nhiều báu vật tùy táng theo, trong đó có chiếc mũ phụng hoàng gắn trân châu của Từ Hi trên đó có viên ngọc trân châu cực lớn và thanh Cửu Long bảo kiếm của Càn Long.[5] Chỉ có lăng của Khang Hi là còn toàn vẹn, vì khi bẩy mở được cửa lăng thì một khối nước màu vàng khè từ bên trong tuôn tràn ra rất mạnh, quân sĩ sợ hãi quá phải bỏ chạy.

Tin các lăng tẩm của Càn Long và Từ Hi bị khai quật để lấy của đã gây chấn động và căm phẫn sâu sắc cho Phổ Nghi và các thành viên hoàng tộc, cựu thần Nhà Thanh.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Hai khu lăng mộ thể hiện vương quyền nhà Thanh”. Báo Zing.vn. 2 tháng 1 năm 2017. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2017. 
  2. ^ “Trung Quốc phục dựng các quan tài Càn Long và các hoàng đế đời Thanh”. Thể thao & Văn hóa. Ngày 3 tháng 12 năm 2014. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  3. ^ “Kho báu của Từ Hy”. Báo Người Lao Động Online. Ngày 13 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 15 tháng 7 năm 2017. 
  4. ^ a ă â “Lăng mộ Từ Hy thái hậu đã bị "Tôn Ma tử" đào trộm như thế nào?”. Báo ANTG - CAND - Công an nhân dân. 1 tháng 8 năm 2015. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2017. 
  5. ^ “Bí ẩn kỳ lạ 3 lần nhập quan của Từ Hy”. Báo Người đưa tin. Ngày 28 tháng 12 năm 2012. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2017.