Lệnh Ý Hoàng quý phi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Lệnh Ý Hoàng quý phi
令懿皇貴妃
Càn Long Đế Hoàng quý phi
《心写治平》令妃部分.jpg
Thông tin chung
Phối ngẫu Thanh Cao Tông
Hậu duệ
Thụy hiệu Hiếu Nghi Cung Thuận Khang Dụ Từ Nhân Đoan Khác Mẫn Triết Dực Thiên Dục Thánh Thuần Hoàng hậu
孝仪恭顺康裕慈仁端恪敏哲翼天毓圣纯皇后
Thân phụ Ngụy Thanh Thái
Sinh 23 tháng 10 năm 1727
Giang Tô
Mất 28 tháng 2, 1775 (47 tuổi)
An táng 19 tháng 11
Dụ Lăng, Hà Bắc

Hiếu Nghi Thuần Hoàng hậu (tiếng Hán: 孝儀純皇后, Mãn Châu: Hiyoošungga Yongsonggo Yongkiyaha Hūwangheo; 23 tháng 10 năm 172728 tháng 2 năm 1775), còn được biết đến dưới danh hiệu Lệnh Ý Hoàng quý phi (令懿皇貴妃), là một phi tần của Càn Long đế và là mẫu thân Gia Khánh đế.

Mặc dù lúc sinh thời, danh phận cao nhất của bà chỉ là Hoàng quý phi, nhưng với tư cách là mẹ đẻ của thái tử, bà được vua Càn Long truy tôn làm Hoàng hậu nhân dịp Vĩnh Diễm được chỉ định làm người nối ngôi.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Hoàng hậu xuất thân từ Hán tộc Ngụy thị (魏氏), sinh ngày 9 tháng 9 âm lịch vào năm Ung Chính thứ 5 (tức ngày 23 tháng 10 năm 1727). Dòng họ bà sau đó được nâng đài kỳ thành Ngụy Giai thị (魏佳氏, Weijiya) của người Mãn Châu dưới thời trị vì của con trai bà, Hoàng đế Gia Khánh. Cha bà là Ngụy Thanh Thái (魏清泰), người Giang Tô, giữ chức Nội quản.

Năm Càn Long thứ 10 (1745), Ngụy thị 18 tuổi, dung mạo xinh đẹp, tinh thông cầm kỳ thi họa, lại hiểu biết lễ nghi nhập cung tham gia tuyển chọn phi tần, được Hoàng đế Càn Long ban cho danh phận Quý nhân, cuối năm đó được tấn phong lên hàng Lệnh tần (令嫔). Phong hiệu Lệnh (令) lấy ý trong cuốn Kinh Thi, Đại Nhã có câu: như khuê như chương, lệnh văn lệnh vọng (如圭如璋,令闻令望), là phong hiệu với mỹ ý: đẹp như ngọc khuê, như ngọc chương, khiến (lệnh) người đời nghe danh (văn), khiến người đời ngưỡng vọng.

Năm thứ 13 (1749), ngày 20 tháng 5, Ngụy thị lại được tấn phong lên lên hàng Lệnh phi (令妃). Sang đến năm thứ 24 (1760), ngày 4 tháng 2, thăng làm Lệnh Quý phi (令貴妃).

Năm Càn Long thứ 30 (1765), tháng 1, bà được theo hầu Càn LongKế Hoàng hậu Ô Lạt Na Lạp thị đi tuần du phía nam sông Dương Tử, Thái Sơn, và Nhiệt Hà, xuyên qua các vùng Dương Châu, Tô Châu, Giang NinhHàng Châu. Tháng 2 năm đó, Hoàng hậu Ô Lạt Na Lạp thị đột ngột thất sủng, và chuyến đi Nam tuần năm ấy kết thúc vào ngày 19 tháng 2 năm ấy.

Ngày 28 tháng 7 năm đó, Lệnh Quý phi được lập làm Hoàng quý phi, nắm quyền quản lý hết mọi việc hậu cung do Hoàng hậu Ô Lạt Na Lạp thị bị thu hồi sách ấn Hoàng hậu và bị giam trong tẩm cung.

Năm Càn Long thứ 31 (1766), ngày 14 tháng 7, Hoàng hậu Ô Lạt Na lạp thị đột ngột qua đời. Càn Long Đế đã không sách phong một phi tần nào làm Hoàng hậu nữa, nhưng Lệnh Hoàng quý phi với vai trò là phi tần có phẩm giai cao nhất, được ban quyền nhiếp quản hậu cung và thực hiện nhiều bổn phận của Hoàng hậu.

Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Càn Long thứ 40 (1775), ngày 29 tháng 1, Lệnh Hoàng quý phi qua đời, hưởng thọ 47 tuổi, được ban thụy hiệuLệnh Ý Hoàng quý phi (令懿皇貴妃).

Càn Long ngừng triều 5 ngày để tang, phái Hoàng tử thứ 6 Vĩnh Dung, Hoàng tử thứ 8 Vĩnh Tuyền, Hoàng tử thứ 12 Vĩnh Cơ, Hoàng tử thứ 15 Vĩnh Diễm, hoàng tôn Miên Đức, Miên Ức, Miên Huệ, Hoàng cữu nữ Hòa Khác công chúa, các Ngạch phò Lạp Vượng Đa Nhĩ Tế, Trát Lan TháiĐan Ba Đa Nhĩ Tế mặc tang phục. Còn phái Vĩnh Dung, Thượng thư Vĩnh Quý, Tổng quản nội vụ phủ đại thần Kim Giản cùng quản lý lễ tang. Chín tháng sau, vào 19 tháng 11, bà được đưa vào Dụ LăngHà Bắc.

Năm Càn Long thứ 60 (1796), ngày 9 tháng 2, Càn Long thấy Vĩnh Diễm đã là Thái tử sắp kế vị, bèn ra chỉ truy tặng bà là Hiếu Nghi hoàng hậu (孝儀純皇后).

Qua các đời Gia KhánhĐạo Quang, thụy hiệu đầy đủ của bà là Hiếu Nghi Cung Thuận Khang Dụ Từ Nhân Đoan Khác Mẫn Triết Dực Thiên Dục Thánh Thuần Hoàng hậu (孝仪恭顺康裕慈仁端恪敏哲翼天毓圣纯皇后).

Hậu duệ[sửa | sửa mã nguồn]

Bà đã sinh cho Hoàng đế Càn Long tổng cộng sáu người con (bốn Hoàng tử và hai Hoàng nữ), trong số đó có Hoàng đế Gia Khánh. Đó là:

  1. Cố Luân Hoà Tĩnh Công chúa [固伦和静公主, 10 tháng 8 17569 tháng 2 1775], Hoàng nữ thứ 7 của Càn Long, tháng 7 năm 1770 hạ giá lấy Mông Cổ Siêu Dũng Thân vương Lạp Vượng Đa Nhĩ Tể (拉旺多尔济), cháu của Sách Lăng (策棱).
  2. Vĩnh Lộ [永璐, 31 tháng 8 17573 tháng 5 1760), Hoàng tử thứ 14 của Càn Long.
  3. Cố Luân Hoà Khác Công chúa [固伦和恪公主; 17 tháng 8 175814 tháng 12 1780], Hoàng nữ thứ 9 của Càn Long, tháng 9 năm 1772 hạ giá lấy Ô Nhã Trát Lan Thái (烏雅札蘭泰).
  4. Thanh Nhân Tông Vĩnh Diễm [永琰].
  5. Hoàng thập lục tử (13 tháng 1 năm 1763 – 6 tháng 5 năm 1765), con trai thứ 16 của Càn Long Đế.
  6. Khánh Hi Thân vương Vĩnh Lân [永璘, 17 tháng 6 176625 tháng 4 1820], Hoàng tử thứ 17 và là con trai út của Càn Long, được phong Bối lặc năm 1789, được phong Khánh Quận vương (慶郡王) năm 1799, được phong Khánh Thân vương (慶親王) năm 1820 nhưng mất cùng vào năm đó.

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Trong văn hóa đại chúng[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Phim truyền hình Diễn viên Nhân vật
1997 Hoàn Châu cách cách Triệu Lệ Quyên Lệnh phi
1998 Hoàn Châu cách cách 2 Triệu Lệ Quyên Lệnh phi
2003 Hoàn Châu cách cách 3: thiên thượng nhân gian Trần Lị Lệnh phi
2006 Thiếu niên Gia Khánh Trang Khánh Ninh Lệnh quý phi
2007 Nữ trạng tài danh Trần Mẫn Chi Ngụy hoàng hậu
2009 Gia Khánh quân du Đài Loan Hà Âm Lệnh phi
2011 Tân Hoàn Châu cách cách Lưu Hiểu Diệp Lệnh phi
2017 Hậu cung Như Ý truyện Lý Thuần Ngụy Yến Uyển

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Tước hiệu[sửa | sửa mã nguồn]

Lệnh Ý Hoàng quý phi
Sinh: 23 tháng 10, 1727 Mất: 28 tháng 2, 1775
Tước hiệu
Tiền vị
Kế Hoàng hậu
Hoàng hậu Trung Quốc
(Thụy phong sau khi qua đời)
Kế vị
Hiếu Thục Duệ Hoàng hậu