Di sản thế giới tại Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Di sản thế giới tại Việt Nam đã được UNESCO công nhận gồm cả 3 loại hình: di sản thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa thế giới và di sản hỗn hợp văn hóa và thiên nhiên thế giới. Trong hệ thống các danh hiệu của UNESCO, di sản thế giới là danh hiệu danh giá nhất và lâu đời nhất.[1] Hiện nay, Việt Nam đã có 8 di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Danh sách di sản thế giới[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tên di sản thế giới Địa điểm Loại hình Tiêu chí Năm công nhận Chú thích
1 Quần thể di tích cố đô Huế Thừa Thiên Huế Văn hóa (IV) 1993
2 Vịnh Hạ Long Tỉnh Quảng Ninh Thiên nhiên (VII)(VIII) 1994 Bổ sung tiêu chí (VIII) vào năm 2000
3 Thánh địa Mỹ Sơn Tỉnh Quảng Nam Văn hóa (II)(III) 1999
4 Phố cổ Hội An Tỉnh Quảng Nam Văn hóa (II)(V) 1999
5 Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Tỉnh Quảng Bình Thiên nhiên (VIII)(IX)(X) 2003 Bổ sung tiêu chí (IX)(X) vào năm 2015
6 Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long Thành phố Hà Nội Văn hóa (II)(III)(IV) 2010
7 Thành nhà Hồ Tỉnh Thanh Hóa Văn hóa (II)(IV) 2011
8 Quần thể danh thắng Tràng An Tỉnh Ninh Bình Hỗn hợp (V)(VII)(VIII) 2014

Đặc điểm các di sản Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Di sản thế giới với du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Các di sản thế giới của Việt Nam sau khi được công nhận luôn được đánh giá cao và được định hướng khai thác để phát triển trở thành các khu, điểm du lịch có ý nghĩa quốc gia và quốc tế, làm động lực cho sự phát triển du lịch ở nước này.[3]

Theo ông Lê Trọng Bình, TS.KTS. Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển Du lịch "Hệ thống di sản là cơ sở hình thành và phát triển các sản phẩm du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái và du lịch văn hoá góp phần đưa Việt Nam trở thành một trong những trung tâm du lịch của khu vực châu Á, thu hút lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam ngày càng tăng, đem lại nguồn thu lớn cho nền kinh tế quốc dân".[4]

Những con số thống kê sơ bộ thời gian qua tại các di sản thế giới đã phản ánh rõ rang lượng khách du lịch tại các khu di sản tăng vọt ngay trong năm đầu tiên trở thành di sản thế giới, và hàng năm lượng khách du lịch đều tăng càng ngày càng nhanh, năm sau nhiều hơn năm trước. Lượng khách tham quan di sản tăng nhanh kéo theo sự phát triển nhanh chóng trực tiếp của ngành du lịch tại địa phương có di sản thế giới và gián tiếp là ngành du lịch trong phạm vi đất nước.

Thống kê chưa đầy đủ của UNESCO cho thấy ở những nơi có di sản thế giới được công nhận đã thu hút du khách đến thăm đông hơn, ở lại lâu hơn 2,5 lần so với nơi khác có đặc điểm tương đương. Tuy nhiên ở những nơi này phải đối mặt với nguy cơ mai một bản sắc, môi trường ô nhiễm, quá tải du khách so với sức chứa của di sản, gây tổn hại cho di sản.[5]

Năm 2015, Cục Di sản văn hóa - Bộ Văn hóa thể thao và du lịch Việt Nam đã công bố về số lượng khách tham quan các điểm du lịch Việt Nam, theo đó dẫn đầu là Quần thể danh thắng Tràng An đón hơn 5 triệu lượt khách, tiếp theo là vịnh Hạ Long đón trên 2,5 triệu lượt khách, cố đô Huế đứng thứ ba với hơn 2 triệu lượt khách, phố cổ Hội An đón khoảng 1,1 triệu lượt khách; Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng đón khoảng 740.000 lượt khách.[6]

Các đề cử bị gác lại[sửa | sửa mã nguồn]

Bên cạnh các di sản được công nhận, Việt Nam có 8 đề cử di sản bị thất bại. Các di sản này vẫn tiếp tục hoàn thiện hồ sơ đề cử lại, đó là:[7]

  1. Chùa Hương (văn hóa) - đề cử năm 1991.
  2. Vườn quốc gia Cúc Phương (thiên nhiên) - đề cử năm 1991.
  3. Cố đô Hoa Lư (văn hoá) - đề cử năm 1991, hiện là một bộ phận của Quần thể di sản thế giới Tràng An.
  4. Hồ Ba Bể (thiên nhiên) - đề cử năm 2008.
  5. Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng thất bại đề cử lần 2 theo tiêu chí tiêu chí đa dạng sinh học ngày 29 tháng 6 năm 2011.
  6. Vườn quốc gia Cát Tiên tại kỳ họp thứ 37 ở Campuchia năm 2013.
  7. Quần đảo Cát Bà rút hồ sơ vào kỳ họp thứ 38 ở Qatar theo tiêu chí tiêu chí đa dạng sinh học ngày 16 tháng 6 năm 2014.i

Các đề cử dự kiến[sửa | sửa mã nguồn]

Đã gửi UNESCO thông qua[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tên di sản đề cử Tỉnh, thành phố Loại hình Tiêu chí Thời gian
1 Quần thể di tích và danh thắng Hương Sơn Hà Nội Hỗn hợp 15/07/1991
2 Khu bãi đá chạm khắc cổ tại Sa Pa Lào Cai Hỗn hợp 15/11/1997
3 Hồ Ba Bể Bắc Kạn Thiên nhiên (VIII)(IX) 15/11/1997
4 Vườn quốc gia Cát Tiên Đồng Nai, Bình Phước và Lâm Đồng Thiên nhiên (X) 21/06/2006
5 Hang Con Moong Thanh Hóa Văn hóa 21/06/2006
6 Quần đảo Cát Bà Hải Phòng Thiên nhiên (IX)(X) 30/09/2011
7 Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử Quảng Ninh và Bắc Giang Hỗn hợp (II)(III)(V)(VI)(VII) 23/09/2014

Đề xuất của các tỉnh, thành phố[sửa | sửa mã nguồn]

STT Tên di sản đề cử Địa phương Loại hình Khác
1 Di chỉ khảo cổ Óc Eo-Ba Thê Huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang Văn hóa Tỉnh An Giang đang lập hồ sơ
2 Di chỉ Cát Tiên Huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng Văn Hóa Nhiều ý kiến cho rằng nên đề cử Vườn quốc gia Cát Tiên trước rồi mở rộng ra Di chỉ Cát Tiên sau. Đặc biệt khi chúng ta chưa thể xác định chính xác chủ nhân của thánh địa này
3 Cao nguyên đá Đồng Văn (Đồng Văn Karst) Huyện Yên Minh, Quản Bạ, Mèo Bạc và Đồng Văn Thiên nhiên UNESCO đã có ra đề xuất, Cao nguyên đá Đồng Văn tham gia vào di sản "Karst Nam Trung Quốc"
4 Cổ Loa Huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội Đã có văn bản của BVHTTDL rằng Cổ Loa không đủ điều kiện để đề cử di sản, những dấu vết đoạn thành xưa của An Dương Vương không còn nhiều và cũng không ấn tượng, đặc biệt là theo yêu cầu hồ sơ đề cử thì phải tốn rất nhiều kinh phí để giải phóng mặt bằng hàng ngàn hộ dân ra khỏi vùng lõi di sản
5 Các tháp Chăm Bình Định Bình Định là tỉnh có số lượng tháp Chăm nhiều nhất cả nước (không tính trường hợp Mỹ Sơn)
6 Tháp Chăm Ninh Thuận Tháp Chăm Ninh Thuận là đỉnh cao nhất của kiến trúc tháp của vương quốc Chăm pa

Di sản tại các kỳ họp gần đây[sửa | sửa mã nguồn]

Dưới đây là danh sách các đề cử di sản thế giới được đưa ra xét duyệt tại các kỳ họp gần đây:

  • Năm 2007, Kỳ họp thứ 31: Vườn quốc gia Ba Bể. Trong phần tổng kết đánh giá, IUCN (Liên minh bảo tồn thiên nhiên quốc tế-cơ quan tham vấn của UNESCO) đã đưa ra ý kiến rằng không thể đề cử tương lai với tiêu chí thẩm mỹ (VII) và địa chất địa mạo (VIII) thậm chí với một khu vực rộng lớn hơn và bất cứ đề cử mới trong tương lai nào nên chú trọng vào tiêu chí đa dạng sinh học (X). Cách thức tiếp cận theo báo cáo của PARC về đề xuất thành lập Tổ hợp bảo tồn Vườn quốc gia Ba Bể-Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hang-Khu bảo tồn Nam Xuân Lạc (Tổ hợp bảo tồn Ba Bể-Na Hang) thì sẽ có khả năng công nhận cao hơn. Lưu ý đến việc sử dụng tiềm năng các thiết kế quốc tế khác như Khu dự trữ sinh quyển thế giới hay Công viên địa chất để củng cố việc công nhận quốc tế với giá trị của tài sản và cân bằng bảo tồn thiên nhiên và di sản văn hóa.
  • Năm 2010, kỳ họp thứ 34 tại Brasil: Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long-Hà Nội
  • Năm 2011, kỳ họp thứ 35 tại Paris: Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (xem xét vào kì họp khác) và thành nhà Hồ.
  • Năm 2013, kỳ họp thứ 37 tại Campuchia: Vườn quốc gia Cát Tiên (rút đề cử). Trong phần tổng kết đánh giá, IUCN (Liên minh bảo tồn thiên nhiên quốc tế-cơ quan tham vấn của UNESCO) đã đưa ra ý kiến rằng diện tích khu vực đề cử năm 2013 quá nhỏ (chỉ 11% diện tích của Vườn quốc gia Cát Tiên) và chắc chắn rằng sự giàu có đa dạng sinh học là thấp hơn toàn bộ công viên nguyên vẹn. Do đó, không thể tồn tại tất cả các loài nguy cấp toàn cầu đọc báo cáo với một con số lý tưởng ở một khu vực rất nhỏ. Sự đa dạng về động vật có xương sống (xét về tổng thể) là tương tự các di sản thiên nhiên thế giới rừng mưa có đa dạng loài nhất vừa mới được công nhận gần đây của UNESCO và con số các loài thú nguy cấp toàn cầu nằm ở mức độ tương tự so với những di sản được so sánh. IUCN khuyên nên mở rộng đề cử ra toàn bộ khu vực đã được thiết kế là Khu dự trữ sinh quyển thế giới và khu Ramsar để tận dụng những sự công nhận quốc tế để xây dựng những phương pháp bảo tồn và quy hoạch quản lý mạnh mẽ hơn và hành động chống lại những mối đe dọa chính như phát triển thủy điện, hầm mỏ, du lịch thiếu kiểm soát và nói riêng là nạn săn bắt động thực vật đã đang tác động nghiêm trọng đến những giá trị của vườn quốc gia.
  • Năm 2014, kỳ họp thứ 38 tại Qatar: Quần đảo Cát Bà (rút đề cử). Trong phần tổng kết đánh giá, IUCN (Liên minh bảo tồn thiên nhiên quốc tế-cơ quan tham vấn của UNESCO) đã đưa ra ý kiến rằng giá trị các hệ sinh thái của di sản đề cử là tương tự với di sản Vịnh Hạ Long liền kề và hai khu vực rõ ràng là bổ sung cho nhau. Nếu đề cử một mình thì Cát Bà thiếu đi tính toàn vẹn cần thiết để được công nhận. Tương tự, những đòi hỏi về diện tích và sự liên tục các hệ sinh thái ở môi trường đất liền có luận cứ không chặt chẽ và đơn thuần minh họa sự đa dạng địa lý, môi trường sống và hệ sinh thái nằm trong tài sản đề cử. Xuất hiện không phải là trường hợp Cát Bà đứng một mình là một trung tâm đặc hữu hay một địa điểm minh họa các quá trình tiến hóa đáng chú ý cho các hệ sinh thái trên bờ. Các hệ sinh thái biển cũng tương tự di sản Vịnh Hạ Long. Hồ sơ đề cử nhấn mạnh sự tồn tại của loài Voọc Cát Bà-một loài cực kì nguy cấp (phân loài của Voọc đầu trắng ở đất liền) lập luận cho tiêu chí đa dạng sinh học (X). Trạng thái bảo tồn chính loài này mang biểu tượng mức độ quốc gia và những nỗ lực bảo tồn đáng khen ngợi nhưng không đủ để công nhận về tiêu chí này. Một con số lớn các loài động thực vật đặc hữu đã được phát hiện và không chỉ đặc hữu cho riêng Cát Bà. Vì vậy, Cát Bà có tiềm năng lớn là một phần mở rộng của Vịnh Hạ Long dưới tiêu chí (VII) và (VIIII) và đặc biệt là dưới tiêu chí (X), nhưng yêu cầu nghiên cứu thêm. Năm 2016, Chính phủ đã quyết định phối hợp cùng 2 tỉnh Quảng Ninh và Hải Phòng lập hồ sơ "Vịnh Hạ Long-Quần đảo Cát Bà" đề nghị công nhận là di sản thiên nhiên thế giới. Quần thể danh thắng Tràng An tại Ninh Bình (thành công).
  • Năm 2015, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (thành công).

Các di sản đang trong quá trình hoàn thiện hồ sơ đề cử[sửa | sửa mã nguồn]

  1. Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử tại Quảng Ninh, Bắc Giang và Hải Dương bao gồm Khu di tích danh thắng Yên Tử (Uông Bí), Khu di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều (Đông Triều), Khu di tích chiến thắng Bạch Đằng (Quảng Yên), Khu di tích danh thắng Tây Yên Tử (Bắc Giang), Chùa Vĩnh Nghiêm (Bắc Giang) và Khu di tích Côn Sơn-Kiếp Bạc-Thanh Mai (Hải Dương). Tỉnh Quảng Ninh chủ trì.
  2. Vườn quốc gia Cát Tiên. Tỉnh Đồng Nai chủ trì.
  3. Vịnh Hạ Long-Quần đảo Cát Bà. Tỉnh Hải Phòng chủ trì.

Danh sách các di sản[sửa | sửa mã nguồn]

Di sản Hình ảnh Địa điểm Hạng mục Diện tích
ha (mẫu)
Năm công nhận Mô tả của UNESCO
Trung tâm Hoàng thành Thăng Long
Cổng Bắc hoàng thành Thăng Long.JPG
Hà Nội
21°2′22″B 105°50′14″Đ / 21,03944°B 105,83722°Đ / 21.03944; 105.83722 (Hoàng thành Thăng Long)
Di sản văn hóa:
(ii), (iii), (vi)
700118000000000000018 (44) 2010 Hoàng thành Thăng Long được xây dựng vào thế kỷ 11 dưới triều nhà Lý ở Việt Nam, đánh dấu nền độc lập của Đại Việt. Được xây dựng trên tàn tích của một pháo đài Trung Quốc vào thế kỷ 7, nơi đây là trung tâm chính trị và quyền lực của Đại Việt trong suốt 13 thế kỷ. Ngày nay, Hoàng thành cùng khu khảo cổ số 18 Hoàng Diệu phản ánh nền văn hóa Đông Nam Á đặc sắc nơi Đồng bằng Sông Cửu Long, cửa ngõ thông thương giữa Trung Hoa cổ đại và Vương quốc cổ Champa.[8]
Thành nhà Hồ Tay Do castle South gate.JPG Tây Giai, Vĩnh Lộc, Thanh Hóa
20°4′41″B 105°36′17″Đ / 20,07806°B 105,60472°Đ / 20.07806; 105.60472 (Thành nhà Hồ)
Di sản văn hóa:
(ii), (iv)
7002156000000000000156 (390) 2011 Thành nhà Hồ được xây dựng vào thế kỷ 14 dựa trên những nguyên tắc của phong thủy là minh chứng cho sự phồn thịnh Nho giáo vào thế kỷ 14 ở Việt Nam cũng như đông Á. Dựa trên phong thủy, thành nhà Hồ tọa lạc nơi có thắng cảnh tuyệt đẹp giao thoa giữa núi non và đồng bằng ven sông Mãsông Bưởi. Thành nhà Hồ là đại diện nổi bật cho một phong cách mới của kinh thành Đông Nam Á.[9]
Quần thể di tích Cố đô Huế Du khách viếng thăm Lầu Ngũ Phụng.JPG Thừa Thiên–Huế
16°28′10″B 107°34′40″Đ / 16,46944°B 107,57778°Đ / 16.46944; 107.57778 (Quần thể di tích Cố đô Huế)
Di sản văn hóa:
(iii), (iv)
1993 Với vai trò là kinh thành của một Việt Nam thống nhất năm 1802, Huế không chỉ là trung tâm chính trị mà còn là trung tâm văn hóa và tôn giáo dưới triều nhà Nguyễn cho tới năm 1945. Dòng sông Hương chảy qua kinh thành, cấm cung và nội thành mang lại cho kinh thành một phong cảnh thiên nhiên tuyệt diệu.[10]
Vịnh Hạ Long Ha Long bay The Kissing Rocks.jpg Quảng Ninh
20°54′B 107°6′Đ / 20,9°B 107,1°Đ / 20.900; 107.100 (Vịnh Hạ Long)
Di sản thiên nhiên:
(vii), (viii)
7005150000000000000150.000 (370.000) 1994 Vịnh Hạ Long nằm trong Vịnh Bắc Bộ là một quần thể gồm hơn 1.600 đảo lớn nhỏ, tạo nên một phong cảnh tuyệt đẹp giữa biển với những cột đá vôi nhô lên. Hầu hết những hòn đảo đều không có người và không có sự tác động của con người do đặc tính dốc của chúng. Ngoài vẻ đẹp kỳ diệu, vịnh Hạ Long còn sở hữu hệ sinh thái đặc sắc.[11]
Phố cổ Hội An PhoCoHoiAn.jpg Hội An, Quảng Nam
15°53′0″B 108°20′0″Đ / 15,88333°B 108,33333°Đ / 15.88333; 108.33333 (Phố cổ Hội An)
Di sản văn hóa:
(ii), (v)
700130000000000000030 (74); 1999 Phố cổ Hội An là một ví dụ nổi bật cho một cảng thương mại của Đông Nam Á vào thế kỷ 15 tới thế kỷ 19. Các kiến trúc và đường sá của Hội An phản ánh những nét ảnh hưởng của văn hóa bản địa và ngoại quốc đã tạo nên nét độc đáo cho di sản này.[12]
Thánh địa Mỹ Sơn My Son B5.jpg Duy Phú, Duy Xuyên, Quảng Nam
15°31′0″B 108°34′0″Đ / 15,51667°B 108,56667°Đ / 15.51667; 108.56667 (Thánh địa Mỹ Sơn)
Di sản văn hóa:
(ii), (iii)
7002142000000000000142 (350); 1999 Trong khoảng từ thế kỷ 4 và đến 13, một nền văn hóa độc đáo bắt nguồn từ văn hóa Ấn Độ giáo trỗi dậy ở duyên hải ven biển của Việt Nam ngày nay. Điều này được thể hiện qua những tàn dư của một quần thể tháp-đền thờ tọa lạc tại cố đô của vương quốc cổ Champa.[13]
Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Phongnhakebang6.jpg Bố TrạchMinh Hóa, Quảng Bình
17°32′14″B 106°9′5″Đ / 17,53722°B 106,15139°Đ / 17.53722; 106.15139 (VQG Phong Nha-Kẻ Bàng)
Di sản thiên nhiên:
(viii)
7005123326000000000123.326 (304.750) 2003 Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng có diện tích 126.236 héc ta và có chung đường biên giới với Khu bảo tồn thiên nhiên Hin Namno của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào. Vườn quốc gia bao gồm các cao nguyên đá vôi và rừng nhiệt đới. Bao gồm các đa dạng địa lý tuyệt vời, nhiều hang động và sông ngầm, vườn quốc gia có một hệ sinh thái phong phú cùng nhiều loài sinh vật đa dạng.[14]
Quần thể danh thắng Tràng An Tam Coc Sailing.jpg Ninh Bình
20°15′24″B 105°53′47″Đ / 20,25667°B 105,89639°Đ / 20.25667; 105.89639 (Tràng An)}
Di sản hỗn hợp:
(v), (vii), (viii)
2014 Tọa lạc tại phía Nam của Lưu vực sông Hồng, Quần thể danh thắng Tràng An là một quần thể thắng cảnh gồm các núi đá vôi địa hình cacxtơ xen kẽ các thung lũng và các vách đá dốc. Các cuộc khám phá đã chỉ ra rằng nơi đây xuất hiện chứng tích khảo cổ của loài người cách đây hơn 30.000 năm. Quần thể còn bao gồm chùa, đền thờ, ruộng lúa và các làng nhỏ.[15]

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Hoàng thành Thăng Long chính thức là Di sản thế giới
  2. ^ Tràng An nhận bằng di sản hỗn hợp đầu tiên ở Đông Nam Á
  3. ^ Giá trị di sản: “Át chủ bài” trong chiến lược phát triển du lịch
  4. ^ Khai thác giá trị di sản trong chiến lược phát triển du lịch
  5. ^ Sẽ siết chặt hồ sơ xin xét duyệt di sản văn hóa
  6. ^ 3 khu di sản dẫn đầu về lượt khách tham quan
  7. ^ “Nhìn lại những ứng viên di sản thế giới”. Báo Thể thao & Văn hóa - Thông tấn xã Việt Nam. Truy cập 30 tháng 8 năm 2014. 
  8. ^ “Central Sector of the Imperial Citadel of Thang Long – Hanoi” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 28 tháng 5 năm 2010. 
  9. ^ “Citadel of the Ho Dynasty” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 28 tháng 5 năm 2011. 
  10. ^ “Complex of Hué Monuments” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 28 tháng 5 năm 2010. 
  11. ^ “Ha Long Bay” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 28 tháng 5 năm 2010. 
  12. ^ “Hoi An Ancient Town” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 28 tháng 5 năm 2010. 
  13. ^ “My Son Sanctuary” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 28 tháng 5 năm 2010. 
  14. ^ “Phong Nha-Ke Bang National Park” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 28 tháng 5 năm 2010. 
  15. ^ “Trang An Landscape Complex” (bằng tiếng Anh). UNESCO. Truy cập 23 tháng 6 năm 2014.